|
ÖZET: Başvuran, 05/01/2016 tarihinde Jeoloji Mühendisleri Odası’na sunduğu istifa dilekçesinin işleme alınmasını ve tahakkuk ettirilen aidat borcunun iptalini talep etmiştir. Başvuran, Jeoloji Mühendisleri Odası’na 05/10/… tarihinde üye olduğunu, ancak mühendislik alanında çalışmadığı için muhasebe eğitimi alarak bu alanda çalışmaya başladığını belirtmiştir. Oda, başvuranın aidat borçlarını ödemesini talep etmiş ve bu durum üzerine başvuran istifa talebinde bulunmuştur. Oda, başvuranın aidat borcunun ödenmemesi halinde icra takibi başlatılacağını bildirmiştir.
Oda, başvuranın üyeliği süresince herhangi bir aidat ödemesi yapmadığını ve 2006-2010 yılları arasında aidat muafiyeti sağlandığını, ancak bu muafiyetin 2010 yılında kaldırıldığını ifade etmiştir. Başvuranın istifa talebinin işleme alınabilmesi için gerekli belgeleri sunması gerektiği belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın aidat borcunun iptali talebinin reddedilmesini, ancak istifa şartı olarak öngörülen aidat ödemesinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu vurgulayarak yönetmeliklerin gözden geçirilmesini önermiştir. Sonuç olarak, başvuranın istifa talebinin kabul edilmesi için gerekli şartların yeniden değerlendirilmesi gerektiği ve aidat borcunun iptali talebinin reddedildiği belirtilmiştir. Oda üyeliğinden ayrılma sürecinin hukuka uygun bir şekilde düzenlenmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/8598-S.13197
BAŞVURU NO : 2019/6884
KARAR TARİHİ : 17/09/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
JEOLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın 05/01/2016 tarihli istifa dilekçesinin Oda tarafından işleme alınması ve tahakkuk ettirilen aidat borcunun iptali talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 28/03/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan … …, 05/10/… tarihinde Jeoloji Mühendisleri Odasına üye olduğunu, mühendislik alanında çalışma imkanı bulamaması üzerine muhasebe üzerine eğitim görerek bu alanda çalışmaya başladığını, Oda tarafından biriken aidat borçlarını ödemesinin talep edilmesi üzerine Odaya sunduğu 05/01/… tarihli dilekçe ile jeoloji mühendisliği mesleğini icra etmemesi sebebiyle talep edilen aidat borcunu ödemeyi kabul etmediğini Odaya bildirdiğini ve istifa talebinde bulunduğunu, 27/03/… tarihinde Oda tarafından yeniden aidat borcunun ve ödenmemesi halinde icra takibi başlatılacağının tarafına bildirildiğini belirterek 05/01/… tarihli istifa dilekçesinin Oda tarafından işleme alınmasını ve tahakkuk ettirilen aidat borcunun iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 13/05/2019 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası’nın 22/05/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın 24 Aralık … tarihinde Odalarına kayıt yaptırdığı, üyeliğinden itibaren herhangi bir aidat ödemesi gerçekleştirmediği, 2.2. Odalarının 07/08/… tarihli yazısı ile biriken aidat borcu olan 2.124,00 TL’nin başvurana hatırlatıldığı ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Yasası’nın 30 uncu maddesi uyarınca yazının tebellüğ edilmesinden sonra 30 gün içinde aidat borcunun ödenmemesi halinde İcra İflas Kanunu hükümleri uyarınca icra takibi yapılacağının bildirildiği, 2.3. Başvuranın istifa talebi ile Odalarına sunduğu 05/01/… tarihli dilekçesine istinaden
Odalarınca 04/03/2016 tarih ve … sayılı yazı ile cevap verildiği ve söz konusu cevabi yazıda; 2.3.1. Oda üyelerinden hangi durumlarda üye aidatının alınmayacağını düzenleyen Oda Ana
Yönetmeliği’nin 116 ıncı maddesi kapsamında 2006 yılı Genel Kurulunda alınan ve aynı yıl
Temmuz ayında Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ek (f) fıkrası uyarınca unvanını kullanmaksızın mesleği ile ilgili olmayan işlerde çalışan üyelere de üye aidatı muafiyeti tanındığı, ancak bu fıkranın TMMOB Yönetmeliğine uyumlu olmadığı gerekçesi ile
2010 yılında Genel Kurul Kararı ile kaldırıldığı ve bu hususun 17 Temmuz 2010 tarih ve 2764
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak son verildiği, bu çerçevede mesleğini icra etmese dahi başvuranın Temmuz 2006 öncesi ile Temmuz 2010 sonrasında çalıştığı ve üyeliği devam ettiği sürece üye aidatı ödemesi gerektiği, 2.3.2. Oda Ana Yönetmeliğinin 116. Maddesinde belirtilen durumların söz konusu olması ve belgelenmesi halinde (SGK’dan alınması gereken iş kodlu listesi ya da Temmuz 2006Temmuz 2010 tarihleri arasında çalışılan kurumlardan çalışılan tarihleri gösterir yazı) ilgili yılların aidatlarının düşüleceği ve kalan borcun bildirileceği, gerekli belgelerin gönderilmesi ve kalan aidat tutarının ödenmesi halinde başvuranın Oda üyeliğinden istifasının gerçekleşebileceği, bu kapsamda söz konusu belgelerin 20/03/2016 tarihine kadar Odalarına gönderilmesinin talep edildiği, 2.4. Başvuranın söz konusu belgeleri sunduğunu beyan eden dilekçesi üzerine Odalarının 29/05/2019 tarih ve … sayılı yazısı ile Temmuz 2006-Temmuz 2010 dönemine ilişkin aidat borcunun düşülerek kalan aidat borcu tutarı olan 1908,00 TL’nin ödenmesinin ardından başvuranın istifasının gerçekleştirilebileceğinin başvurana bildirildiği, 2.5. Odalarının 30/01/… tarihli yazısı ile biriken aidat borcu olan 2.052,00 TL’nin başvurana hatırlatıldığı, 2.6. Başvuranın biriken aidat borcuna ilişkin olarak hâlihazırda icra takibi başlatılmadığı, 2.7. Üye aidatlarının tahsilinin Oda yöneticilerinin takdir yetkisinde bir işlem olmadığı, söz konusu tahsilatın yapılmasının Oda Yönetim Kurulu için yasal bir zorunluluk olduğu, diğer taraftan üye aidat borçlarında yapılacak muafiyet durumlarının yönetim kurulunun takdirinde olmayıp bu hususta nasıl bir uygulama yapılacağının ve Oda üyeliğinden istifa şeklinin yönetmeliklerde tanımlandığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” , 3.2. “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları” başlıklı 135 inci maddesinde; “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleridir.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 27/01/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği
Kanunu’nun 5.1. 30 uncu maddesinde;“Her türlü oda aidatı ile diğer para cezalarını tebliğ gününden itibaren otuz gün içinde mensup oldukları odaya ödemiyenler hakkında İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre takibat yapılır.”, 5.2. 33 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “Türkiye’de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihdisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler.”, 5.3. 38 inci maddesinde; “Bu kanunun 33 ve 34 üncü maddelerinde yazılı vecibeleri yerine getirmiyen yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarlar Türkiye’de mesleki faaliyetten menedilirler.”, 6. 02/12/2002 tarihli ve 24954 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği”nin; 6.1. “Üyelerin Yıllık Ödenti Yükümlülüğü” başlıklı 99 uncu maddesinde; “ (1) Yıllık ödenti, üyelerden, Odasının vereceği karara göre peşin olarak ya da eşit taksitlerle alınır. (2)
Geçmiş yıllara ait üye ödentisi, borcun ödendiği tarihteki üye ödentisi miktarı üzerinden alınır. (3) Her türlü ödenti ile öteki para cezalarını, yazılı bildirim tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde bağlı bulundukları Odaya ödemeyenler hakkında, İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre kovuşturma yapılır…”, 6.2. “Üyelik ile İlgili Temel Hükümler” başlıklı 109 uncu maddesinde; “a) Türkiye’deki mühendis, mimar ve şehir plancıları, mesleklerinin uygulanmasını gerektiren işlerle uğraşabilmek ve mesleki öğretim yaptırabilmek için, meslek disiplininin ilgili olduğu Odaya kaydolmak ve kimlik belgelerini her yıl onaylatarak, üyeliklerini korumak zorundadırlar.”, 6.3. “Oda Üyeliğini Sürdürme Zorunluluğu” başlıklı 110 uncu maddesinde; “Diploma ya da ruhsatname almak suretiyle, Türkiye’de mesleklerini uygulayabilecek duruma gelmiş olan mühendis, mimar ve şehir plancıları, hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir Odaya başvurarak kaydolmak ve bir kimlik belgesi almak zorundadırlar. Oda kimlik belgesi almayanlar ya da üyelik görev ve yükümlülüklerini yerine getirmediği için ya da başka disiplin nedenleriyle, kimlik belgesi yenilenmemiş ya da onaylanmamış olanların, mesleklerini uygulamaları yasaklanır. 109 uncu maddedeki istisnai hükümler saklıdır.”, 6.4. “Üyelikten Ayrılma” başlıklı 114 üncü maddesinde; “Herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen, yedek subaylık ve erlik hariç olmak üzere silahlı kuvvetler mensubu olan ya da kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyeler; bu durumu bağlı olduğu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmek, gerektiğinde belgelemek, Oda
Kimlik belgesini geri vermek ve o tarihe kadarki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek koşuluyla, Odadan ayrılabilirler. 6235 sayılı TMMOB Kanunu ve bu ana yönetmelik hükümleri bundan sonra bu kişiler için uygulanmaz. İlgili kanunlar ve bu Ana Yönetmelikteki istisnai hükümler saklıdır.”, 7. 02.08.2002 tarih ve 24834 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin; 7.1. “Üyelik” başlıklı 7 inci maddesinde; “Üyelik için aşağıdaki hükümler geçerlidir; a) Türkiye’de jeoloji mühendisliği mesleğinde çalışabilmek ve mesleki öğretim yaptırabilmek için, jeoloji mühendisi veya jeoloji yüksek mühendisleri, Oda’ya üye olmak ve üyelik koşullarını korumak zorundadırlar, b) Kamu kurum ve kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışan veya Silahlı Kuvvetler mensubu jeoloji mühendisleri ve jeoloji yüksek mühendislerinin Oda’ya üye olmaları isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar, görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan
Oda’ya kayıtlı meslektaşlarının yetkileri ve haklarına sahip, onların ödev ve sorumlulukları ile yükümlüdürler. Bunların üye olmamaları kanunlarda belirtilen diğer kayıt ve şartlara uymak kaydıyla, meslekleriyle ilgili görevlerde çalışmalarına, mesleki hizmetleri yürütmelerine, yetkilerini kullanmalarına, mesleki eğitim ve öğretim yaptırmalarına, kurum amirlerinin izniyle kuruluşun bilimsel çalışmalarına katılmalarına, meslek kural ve koşullarına uyma yükümlülüklerine, haklarında Onur Kurulunca disiplin cezası uygulanmasına, özel kanunların öngördüğü kayıtlarla mesleklerini serbestçe uygulamalarına, resmi veya özel bir görev almalarına engel oluşturmaz. Silahlı Kuvvetler mensubu jeoloji mühendisleri ve jeoloji yüksek mühendisleri, oda organlarında görev alamaz, c) Askerlik yükümlülüğünü yerine getirmekte olan üyelerin üyelikleri, askerlik hizmetleri süresince askıda kalır. Bu durum, ilgililerin kanunlardan doğan diğer mesleki yükümlülüklerini ve haklarını ortadan kaldırmaz. Önceden haber vermeleri ve dönüşlerinde belgelendirmeleri kaydıyla, askerlik süresince üyelik ödentileri alınmaz.” 7.2. “Üyelerin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Oda’ya kayıtlı her üyenin; a) 6235 sayılı TMMOB Kanunu, 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ve diğer ilgili kanunlar ile Birlik ve Oda yönetmeliklerinin öngördüğü hükümlere uyması, b) Oda ve Birlik bünyesinde mesleki etik, davranış ve ilkelere uyması, c) Mesleki gelişme ve dayanışmayı sağlamak amacıyla, Oda yetkili kurullarınca verilecek kararlara uyması, d) Mesleki konularda Oda ile ilişki kurmaya, Oda’nın ve mesleğin amaç ve ilkelerini gözetmeye, meslek topluluğunun ortak yararlarını korumaya özen göstermesi, e) Oda ve kamu kuruluşları tarafından hakemlik, tanıklık ve bilirkişilik amacıyla mesleki bilgilerine başvurulduğunda, bu isteği geçerli özürleri olmadıkça kabul etmesi, f) Mühendis topluluğunun onuruna aykırı biçimde davranışlarda bulunmaması ve haksız rekabet yapmaması, g) Adres değişikliklerini bir (1) ay içinde Oda’ya bildirmesi, h) Oda Genel Kurulunca belirlenen Oda üyelik ödentilerini ödemesi, gerekmektedir.
Üyelik ile ilgili bilgilerdeki değişiklikleri bildirmemek nedeniyle oluşacak her türlü hukuki sorumluluk üyeyi bağlar. Oda, bu nedenle üyenin haklarını kısıtlayıcı herhangi bir işlem yapmaz.” 7.3. “Üyelikten Ayrılma” başlıklı 11 inci maddesinde; “Üyelikle ilgili 7 nci maddede belirtilen nitelikleri yitirenler, üyelikten çıkarılırlar. Zorunlu askerlik görevi dışında, Silahlı
Kuvvetler mensubu olan ya da herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen, kamu kurum ve kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyeler, bu durumu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmek, gerektiğinde belgelemek, Oda üye kimlik kartını geri vermek ve o tarihe kadar olan üyelik ödentilerinin tümünü ödemek koşuluyla, Oda Yönetim Kurulu kararıyla üyelikten ayrılabilirler. Üyelikten ayrıldıktan sonra TMMOB Kanunu, bu Yönetmelik hükümleri ve diğer yönetmelikler bu kişiler için uygulanmaz. İlgili kanunlar ve bu Yönetmelikteki ayrıksı hükümler saklıdır.
Ayrılma isteği kabul edilmeyen üyenin, Oda Genel Kuruluna itiraz hakkı vardır. Üyelikten çıkarılan veya ayrılan üyeler, Oda süreli yayınları ile duyurulur.” 7.4. “Odanın Gelirleri” başlıklı 116 ıncı maddesinde; “Yıllık üye ödentileri her takvim yılı içinde peşin veya Oda Yönetim Kurulunca saptanan eşit taksitlerle tahsil edilir. Aşağıdaki durumlarda aidat alınmaz.
a) Emekli veya maluliyet aylığı alıp, mesleği ile ilgili bir işte çalışmayanlardan, b) Zorunlu askerlik görevini yapanlardan, askerlikleri süresince, c) Sosyal Güvenlik Kuruluşlarından alınacak belgelerde belirtilen işsizlik süresince, ç) Başka bir işte çalışmamak kaydıyla kurumlarından alınacak belgelerde belirtilen ücretsiz izin süresince, d) Mesleki faaliyetler dışında amaçlarla yurt dışında kalınan sürece, e) Mesleği ile ilgili bir işte çalışmamak kaydıyla lisansüstü öğrenim süresince, f) (Mülga bend: 17/07/2010 – 27644 S. R.G. Yön./2. md.) Mezuniyet sonrası mesleki unvan kullanılmadan gerçekleştirilen çalışma süresince g) (Ek bend: 11.11.2016 – 29885 s. R.G. Yön./1. md.) Amansız hastalık veya ağır sağlık sorunları nedeniyle sağlık kurulu raporu ile belgelendirmeleri kaydıyla uzun süre iş göremez durumunda bulunanlardan, rapor süresi boyunca, ğ) (Ek bend: 11.11.2016 – 29885 s. R.G. Yön./1. md.) Jeoloji mühendisliği ile ilgili herhangi bir faaliyette bulunmayıp isteğe bağlı olarak sigortalı olanlardan,” 7.5. “Odanın Gelirleri” başlıklı 117 inci maddesinde; “Oda üyelik ödentisini, ait olduğu yıl içinde ödemeyenlere yazılı bildirim yapılır. Bildirim tarihinden başlayarak otuz (30) gün içinde ödemeyenler hakkında İcra ve İflas Kanununun ilgili hükümleri uygulanır. Uyuşmazlık halinde, ülke çapında Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir. Tüm mahkeme ve avukatlık masrafları, davalı üyeye aittir. Gerekli olduğunda, Oda adına vekalet yetkisi Ankara dışında bulunan avukatlara da verilebilir ve davalar, ilgili illerde de görülebilir. Adreslerini değiştiren üyeler, yeni adreslerini Oda’ya bildirmedikçe, eski adrese yapılmış her türlü bildirim, üyeye yapılmış sayılır.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza başvuruda bulunan … …, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odasına üye olduğu 05/10/… tarihinden itibaren jeoloji mühendisliği mesleğini icra etmediğini belirterek 05/01/… tarihinde Odaya sunmuş olduğu istifa dilekçesinin işleme alınmasını ve Oda tarafından tahakkuk ettirilen aidat borcunun iptal edilmesini talep etmektedir.
10. Başvuranın ilk talebi 05/01/… tarihinde Jeoloji Mühendisleri Odası’na sunmuş olduğu istifa dilekçesinin işleme alınmasıdır. Başvuranın söz konusu istifa dilekçesi ile birlikte Odaya üye olduğu tarihten itibaren Jeoloji Mühendisliği mesleğini icra etmediğini beyan ettiği ve sigorta dökümü ile mezuniyet ve askerlik belgesini Odaya sunduğu görülmüştür.
11. Jeoloji Mühendisleri Odasının Kurumumuza iletmiş olduğu dokümanların incelenmesinden; Başvuranın yazılı talebi üzerine 24/12/… tarihinde Odaya üyelik kaydının gerçekleştirildiği, üye olurken 4 aylık üye aidat bedeli ödediği, söz konusu tarihten sonra
Odaya herhangi bir aidat ödemesi gerçekleştirmediği, Oda tarafından 07/08/… ve 30/01/…tarihli yazılar ile birikmiş olan aidat borcunun ödenmesinin başvurandan talep edildiği, başvuranın 05/01/… tarihli dilekçesine ilişkin olarak verilen 04/03/… tarih ve …
sayılı cevabi yazıda, Oda Ana Yönetmeliğinin üye aidatının alınmayacağı halleri düzenleyen
116 ıncı maddesi kapsamında 2006 yılı Temmuz ayında yürürlüğe girerek 2010 yılı Temmuz
ayında mülga olan (f) fıkrası ile unvanını kullanmaksızın mesleği ile ilgili olmayan işlerde çalışan üyelere üye aidatı muafiyeti sağlandığı, dolayısıyla 2006 Temmuz-2010 Temmuz dönemi dışında kalan sürelere ilişkin olarak başvuranın üyeliğinin devam ettiği süre boyunca aidat ödemesinin gerektiği, Ana Yönetmelik gereği aidat muafiyeti tanınan 2006 Temmuz-
2010 Temmuz dönemine ilişkin SGK’dan temin edilecek iş kodu listesi veya çalışılan
Kurumlardan alınacak yazıların sunulması halinde söz konusu döneme ilişkin aidat borcunun düşülerek kalan tutarın ödenmesi halinde başvuranın Oda üyeliğinden istifasının gerçekleştirilebileceğinin başvurana bildirildiği görülmüştür.
12. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği’nin 114 üncü maddesinde ve
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin 11 inci maddesinde herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyenlerin bu durumu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmeleri, gerektiğinde belgelemeleri, Oda üye kimlik kartını geri vermeleri ve o tarihe kadar ki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek şartıyla Oda üyeliğinden ayrılabilecekleri düzenlenmiştir. Kurumumuzca daha önce verilen 23/08/2017 tarih ve E.9970 sayılı Tavsiye Kararı, 13/11/2018 tarih ve E.18880 sayılı Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 13/03/2019 tarih ve E.6693 sayılı Tavsiye Kararı, 02/04/2019 tarih ve 2019/24 sayılı Kısmi Tavsiye Kararında, 06/05/2019 tarih ve S.3307 sayılı Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararında; hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normların yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı, 6235 sayılı Kanun’da
Odalara olan üyelikten ayrılmaya dair hiçbir düzenlemenin bulunmadığı, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına olan üyeliğin ve bu üyeliğin sonlandırılmasının bireye tanınmış bir hak olduğu ve bu hakkın sınırlandırılmasının da yine bir kanunla gerçekleştirilmesi gerektiği, Oda üyeliğinin sonlandırılmasının Odaya olan aidat borçlarının ödenmesi şartına bağlanmasının ve bu şartın ilgili Kanunla değil 6 ve 7 numaralı paragraflarda belirtilen Yönetmeliklerle getiriliyor olmasının hukuka aykırı olduğu, aidat borçlarının tahsili için İcra ve İflas Kanunu hükümleri gereğince icra takibi yapılması mümkünken aidat borçlarının ödenmemesi durumunda oda üyeliğinden istifa etmenin yasaklanmasının istifa müessesinin amacıyla bağdaşmayacağı ve söz konusu hüküm ile mesleğin icrasını gerektirecek işlerde çalışmamanın anlamsız kaldığı, mesleği ile ilgili işlerde çalışmıyor olmalarına rağmen aidat borcu nedeniyle kişilerin istifasının mümkün olamadığı ve borcun her ay işlemeye devam ettiği, bu itibarla söz konusu hükmün hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
13. Başvuranın ikinci talebi tarafına bildirilen aidat borcunun iptal edilmesidir. Jeoloji
Mühendisleri Odası tarafından Kurumumuza sunulan belgelerden başvuranın Oda’ya üye olmak üzere Oda üye sicil formunu 13/12/1999 tarihinde imzalayarak Odaya sunduğu, Jeoloji Mühendisleri Odası Başkanlığına hitaplı aynı tarihli dilekçe ile Odaya üyelik kaydının yapılması yönünde açık irade beyanında bulunduğu görülmüştür. Başvuranın üyelik statüsü kazanması ile birlikte TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi uyarınca; 6235 sayılı TMMOB Kanunu, 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık
Hakkında Kanun ve diğer ilgili kanunlar ile Birlik ve Oda yönetmeliklerinin öngördüğü hükümlere uymasının ve Oda Genel Kurulunca belirlenen Oda üyelik ödentilerini ödemesinin gerektiği, öte yandan Yönetmeliğin 11 inci maddesinde herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen ve üyelikten ayrılmak isteyen kişilerin bu durumu Oda
Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmelerinin ve gerektiğinde belgelemelerinin düzenlendiği ancak başvuranın Oda’ya üye olduğu tarihten 05/01/2016 tarihine kadar söz konusu bildirimde bulunmadığı nazara alındığında geçen süre zarfında Oda tarafından aidat borcu tahakkuk ettirilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın biriken aidat borcunun iptali talebine ilişkin olarak; 05/01/2016 tarihine kadar başvuranın gerekli evraklar ile birlikte
Odaya istifa talebini sunmadığı göz önüne alındığında Oda tarafından geçen süre zarfında aidat bedeli tahakkuk ettirilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, bununla birlikte kanuni dayanağı olmayan yönetmelik hükmüne dayanılarak kişinin Oda üyeliğinden ayrılması talebinin ödenmeyen aidat borcu bulunduğu gerekçesiyle reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, dolayısıyla başvuranın Jeoloji Mühendisleri Odasından kaydının silinmesiyle birlikte ilgili Yönetmelik hükümlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazılarının süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği değerlendirildiğinden idarenin iyi yönetim ilkelerinden “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davrandığı, öte yandan yukarıda hukuki gerekçe başlığı altında incelendiği üzere “kanunilik” ve “ölçülülük” ilkesine riayet etmediği tespit edilmiş olup, İdarenin bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede
Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiği takdirde, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE; Başvuranın 05/01/… tarihine kadar gerekli evraklar ile birlikte Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odasına istifa talebini sunmadığı göz önüne alındığında
Oda tarafından geçen süre zarfında aidat bedeli tahakkuk ettirilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığından başvuranın bu tarihten önceye ait aidat borcunun iptal edilmesi talebinin REDDİNE; İstifa şartı olarak öngörülen üyelik ödentilerinin ödenmiş olması şartının yasal dayanaktan yoksun olması gerekçesiyle yönetmelik hükümlerinin gözden geçirilmesi hususunda TÜRK
MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI İLE TÜRK
MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ JEOLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Başvuranın Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası üyeliğinden istifasının gerçekleştirilmesi için TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
JEOLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Başkanlığı (TMMOB) ile Türk
Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
BAŞKANLIĞINA VE TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ JEOLOJİ
MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi