Maluliyet tespiti sürecinde çalışma gücünün %60 kaybı şartının sağlanıp sağlanmadığına ilişkin değerlendirme talebi (KDK)

Yönetmeliğine göre 09/ 10/ 2015 tarihinde malul olmadığına karar verildiği, 28/ 03/ 2016 tarihli dilekçesine istinaden 25/ 10/ 2016 tarihinde malul olmadığına karar verildiği, başvuranın itirazı üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun 02/ 12/ 2016 tarihli ve 91/ 15658 sayılı kararı ile sigortalının mevcut hastalık ve arızalarına göre Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği çerçevesinde çalışma gücünün %60 oranında kaybetmediğine karar verildiği, 3.2. Kurul kararından sonra başvuranın İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 14/ 04/ 2017 tarihli ve 884 sayılı sağlık kurulu raporuna istinaden tekrar başvuruda bulunduğu ve İstanbul Sosyal

Güvenlik İl Müdürlüğü Kurum Sağlık Kurulunca başvuranın malul olmadığına tekrar karar verildiği, başvuranın itirazı üzerine bu sefer Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca raporların tekrar incelendiği ve 10/ 08/ 2017 tarihli ve 63/ 11679 sayılı kararı ile çalışma gücünün %60’ını kaybetmediğine oy birliği ile karar verildiği, 3.3. Başvuranın maluliyet tespitine esas rapor ve tetkiklerin söz konusu yazı ekinde yer aldığı, ifade edilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu

denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” ,

5) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”

başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 6.1. “Malul sayılma” başlıklı 25 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malul sayılır .”, yedinci fıkrasında; “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .”, 6.2. “Malullük sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Malullük sigortasından sigortalılara sağlanan hak, malullük aylığı bağlanmasıdır .”, ikinci fıkrasında; “Sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının; a)

25 inci maddeye göre malul sayılması, b) (Değişik bent : 17.04.2008 – 5754 S.K/Madde 14) En az on

2 / 6yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç

derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, c) Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması halinde malullük aylığı bağlanır .” 6.3. “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58 inci maddesinin dördüncü fıkrasında;

“Kurul, sigortalılar hakkında vazife malullük derecesi , iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün maluliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin

Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar .”, 7. 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu’nun 7.1. “Görev” başlıklı 2 nci maddesinin (a) bendinde; “Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile

Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek”, 7.2. “İhtisas Kurullarının görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinin (II) numaralı bendinin (c) alt bendinde; “Adli Tıp Üçüncü İhtisas Kurulu : Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler … hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek .”, 8. 03/ 08/ 2013 tarihli ve 28727 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet Tespiti İşlemleri

Yönetmeliği’nin 8.1. “Yetkili sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Maluliyet tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye; a) Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastaneleri, … yetkilidir .”, 8.2. “Malul Sayılmaya İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı Üçüncü Bölümünün “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların çalışma gücü kaybı tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalıların çalışma gücünün en az %60’ını kaybedip kaybetmediklerinin tespitinde Ek- 1 Hastalık Listesi esas alınır .”, ikinci fıkrasında; “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların, sigortalılık süresi içinde; a) Ek- 1 Hastalık Listesi’nde belirtilen hastalıkların meydana geldiği, b) Eski ve çalışmaya engel olmayan bir hastalığın, Ek- 1 Hastalık Listesi’nde belirtilen seviyelere yükseldiği, … Kurum sağlık kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılır .”, 8.3. “Kurum sağlık kurulu kararlarına itiraz” başlıklı 18 inci maddesinde; “Kurum sağlık kurulunca verilen kararlara yapılan itirazlar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda değerlendirilir .” 8.4.“Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararları” başlıklı 19 uncu maddesinde; “Sosyal

Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen kararlar Kurum sağlık kurullarını bağlar .”,

3 / 69. 12/ 05/ 2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri

Yönetmeliği’nin “Sevk işlemleri” başlıklı 50 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “( 1)

Sevk işlemleri, Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür . ( 2) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar hariç, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısı 1800 günden az olan sigortalıların sevkleri yapılmaz .” düzenlemelerine yer verilmiştir .

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuranın, malulen emeklilik için SGK’ya başvuruda bulunduğu, sevk edildiği hastaneler tarafından düzenlenen raporlara istinaden SGK tarafından, başvuranın çalışma gücü kayıp oranının

%60’ın altında olduğu gerekçesiyle malul olmadığına karar verildiği, başvuranın bu sefer İstanbul

Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 14/ 04/ 2017 tarihli ve 884 sayılı sağlık kurulu raporuna istinaden tekrar başvuruda bulunduğu ve İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kurum Sağlık Kurulunca başvuranın malul olmadığına tekrar karar verildiği, başvuranın itirazı üzerine, Sosyal Sigorta Yüksek

Sağlık Kurulunca raporların tekrar incelendiği ve 10/ 08/ 2017 tarihli ve 63/ 11679 sayılı kararı ile çalışma gücünün %60’ını kaybetmediğine oy birliği ile karar verildiği ve maluliyet aylığı bağlanma talebinin reddedildiği, söz konusu ret işlemine karşı şikayetçinin Kurumumuza başvuruda bulunduğu ve mağduriyetinin giderilmesini talep ettiği görülmüştür .

12. 5510 sayılı Kanun’un 6.2 no.lu paragrafta yer verilen hükmü gereği, sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için –6.1 no.lu paragrafta yer verilen hüküm gereğince– sigortalının ‘malul’ sayılması, yani çalışma gücünü en az %60 oranında kaybetmiş olması, buna ilaveten yeterli sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısına sahip olması gerekmektedir .

13. 6.1, 6.3, 8.1, 8.2 ve 9 no.lu paragraflardaki hükümlerden anlaşılacağı üzere SGK, 1800 günden fazla prim ödeme gün sayısı olan ve malullük aylığı talebinde bulunan sigortalıyı, çalışma gücü kayıp oranının tespiti amacıyla Sağlık Bakanlığına bağlı bir eğitim ve araştırma hastanesine sevk etmeye ve oradan alınacak sağlık kurulu raporu ile dayanağı belgelerde kayıtlı hastalık ve arızalara göre sigortalının çalışma gücü kayıp oranını en az %60 oranında kaybedip kaybetmediğini Kurum sağlık kurulları eliyle değerlendirmeye yetkili ve görevli olduğu açıktır .

14. 8.3 ve 8.4 no.lu paragraflardaki hükümlerden de SGK Kurum Sağlık Kurulu tarafından verilen kararların itiraz üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından incelendiği ve anılan kurulca verilen kararların Kurum sağlık kurullarını bağlayıcı nitelikte olduğu, dolayısıyla maluliyetle

4 / 6ilgili inceleme sürecinin Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararıyla SGK açısından

tamamlandığı anlaşılmaktadır .

15. İnceleme kapsamında tespit edilen ve 3 no.lu paragrafta yer verilen şikayetçinin maluliyetinin tespitine ilişkin sürecin, anılan hükümlere uygun şekilde yürütülerek tamamlandığı, SGK tarafından usule ilişkin eksik bırakılan bir işlemin bulunmadığı anlaşılmaktadır .

16. Başvuran ile SGK arasındaki ihtilafın şikayetçinin SGK tarafından ‘malul’ olarak kabul edilmeyişinden doğduğu; şikayet konusunun çözümünün ise sigortalıda mevcut hastalık ve arızaların çalışma gücüne ne oranda etki ettiğinin belirlenmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır .

17. Söz konusu husus, tıbbi bilgi ve uzmanlığa dayalı değerlendirmeyi gerektirdiğinden ve

Kurumumuz bünyesinde bu alanda yetişmiş uzman personel bulunmadığından, 7.1 ve 7.2 no.lu paragraflarda yer verilen hükümler de dikkate alınarak, İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından yapılan ve başvuranın mevcut hastalık ve arızalarını gösteren söz konusu tıbbi belgeler adı geçen hastaneden temin edilerek, incelenmesi ve çalışma gücü kayıp oranının tespiti amacıyla Adli

Tıp Kurumu Başkanlığına gönderilmiştir . Anılan Kurumun Üçüncü Adli Tıp İhtisas Kurulunca yapılan inceleme neticesinde verilen 10/ 01/ 2018 tarihli ve 00024/ 19 sayılı mütalaada, şikayetçi mevcut hastalık ve arızaları nedeniyle 03/ 08/ 2013 tarihli ve 28727 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği hükümleri kapsamında çalışma gücünün en az %60 (yüzdealtmış)’ını kaybetmemiş olduğu ve malul sayılamayacağının oy birliği ile mütalaa edildiği, görülmektedir .

18. SGK tarafından sigortalı ve hak sahiplerinin malullük iddialarının kabul edilmediği ve Sosyal

Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yargıya taşındığı durumlarda Yargıtay tarafından verilen ve yerleşik içtihat haline gelmiş kararlarda da; sigortalının çalışma gücü kayıp oranının ve varsa maluliyetin başlangıç tarihinin Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla tespit ettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu görülmektedir .

19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; maluliyete esas çalışma gücü kaybını tespit etmede SGK Sağlık Kurullarının yetkili olduğu, itiraz üzerine ise Sosyal Sigorta Yüksek

Sağlık Kurulunun yetkilendirildiği, söz konusu oranın Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğine göre tespit edildiği, yetkilendirilen hastanelerce düzenlenen raporlarda oran belirtilmeyeceği, belirtilse dahi dikkate alınmayacağı, başvuranın maluliyet talebi doğrultusunda, Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim ve araştırma hastanesine sevk edilerek muayene ettirilmesi sonucu ilgili hastane tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelere istinaden SGK Kurum Sağlık

Kurulu ve itiraza binaen Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen çalışma gücünün en az %60 oranında kaybedilmediği gerekçesiyle şikayetçinin malul sayılamayacağına ilişkin verilen karar ve yürütülen işlemlerde –Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan alınan mütalaanın da aynı doğrultuda olduğu gözetildiğinde– hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

20) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

5 / 6Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi

ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

21) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin

birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup

İstanbul İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi