|
ÖZET: Başvuran, 12 Mayıs 2017 tarihinde emeklilik talebinde bulunmuş ve 16 Mayıs 2017 tarihinde emekli olmuştur. Ancak, 2017 yılı Mayıs ayına ait yaşlılık aylığının kendisine ödenmediğini, aynı durumda olan başka bir emeklinin maaşının ödendiğini iddia ederek, bu aylığın kendisine de ödenmesini talep etmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), başvuranın emeklilik talebinin, yaşlılık aylığına hak kazanma koşullarını yerine getirmediğini belirtmiştir. Başvuranın, emeklilik başvurusunun yalnızca tahsise hazırlık niteliğinde olduğu ve yaşlılık aylığı talebini içermediği ifade edilmiştir.
SGK’nın açıklamalarına göre, yaşlılık aylığına hak kazanmak için belirli koşulların yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu koşullar arasında, sigortalının çalıştığı işten ayrılması ve yazılı istekte bulunması bulunmaktadır. Başvuranın, 12 Mayıs 2017 tarihinde yaptığı başvurunun, yaşlılık aylığı için gerekli olan yazılı talep şartını karşılamadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, başvuranın iddia ettiği gibi, aynı durumda olan başka bir emeklinin maaşının ödenmesi durumu da incelenmiş ve bu kişinin gerekli şartları yerine getirerek başvurusunu yaptığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın 2017 yılı Mayıs ayına ait yaşlılık aylığı talebinin reddedilmesi yönünde karar verilmiştir. İdarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 5320-5320 |sayi|53878609-101.07.05-E.53878609-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/13183 2017/ 13183
KARAR TARİHİ : 26/03/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : 2017 yılı Mayıs ayına ait yaşlılık aylığının tarafına ödenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 02/11/2017 2.11.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
( 1) 12/ 05/ 2017 tarihinde emekli olmak için Sıhhiye Sosyal Güvenlik Merkezine (SGM) başvuru yaptığını ve 16/ 05/ 2017 tarihinde emekli olduğunu belirten başvuran, başvuru yaptığı 2017 yılı
Mayıs ayına ait emekli maaşının tarafına ödenmediğini, ancak kendisi ile aynı durumda olan sigorta sicil numaralı emekliliğe ayrıldığı ayın maaşının ödendiğini iddia etmekte olup emekliliğe ayrılmış olduğu Mayıs ayının maaş ödemesinin tarafına yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
( 2) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının (SGK) başvuru konusuna ilişkin 05/ 01/ 2018 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; ( 2.1) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasında, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yazılı istek tarihinden sonraki ay başından itibaren aylık bağlanacağı öngörülmüş, Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının ( 14) numaralı bendinde ise, ücretleri her ayın 15’inde ödenen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için, ayın 15’inden ertesi ayın 15’ine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise ayın 1’i ila sonu arasında geçen ve otuz gün olarak değerlendirilen süre “ay” olarak tanımlandığı,
1 / 4( 2.2) Yaşlılık aylığı bağlanması için gereken şanları taşıyan sigortalılara bağlanacak aylıkların hangi
tarih itibariyle başlatılacağının tespiti, aylık bağlanmasına ilişkin yapılan başvurunun Kurumlarının evrak kayıtlarına intikal ettiği tarihe göre belirlendiği, ( 2.3) Buna göre, adı geçenin dosyasının tetkikinde; 12/ 05/ 2017 tarih ve sayılı tahsise hazırlık dilekçesi ile emekliliğe hak kazanıp kazanamadığına ilişkin Kurumlarına müracaatta bulunmuş olduğu, müracaatına karşılık 16/ 05/ 2017 tarih ve sayılı yazımız ile emekli olmak için gereken koşulları verine getirdiği, işten ayrılması ve yazılı olarak Kurumlarına müracaatta bulunması halinde tarafına yaşlılık aylığı bağlanmasına yönelik işlemlerin başlatılabileceğinin bildirildiği anlaşıldığı, ( 2.4) Adı geçenin 05/ 06/ 2017 tarih ve sayılı Tahsis Talep ve Beyan Taahhüt Belgesi ile
Kurumlarına müracaatı neticesinde; 506 sayılı Kanunun Geçici 81 inci maddesinin (a) bendine göre yaşlılık aylığına hak kazanma koşullarının oluştuğu tespit edildiği ve son çalıştığı işyerinin kamu sektörüne ait olması nedeniyle bağlanan yaşlılık aylığının, 05/ 06/ 2017 tarihli talebini takip eden aybaşı olan 15/ 06/ 2017 tarihinden geçerli olmak üzere başlatıldığı, hususları Kurumumuza iletilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
( 3) 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi, Ek fıkra 1’de, herkesin kamu denetçisine başvurma hakkının olduğu, Ek fıkra 2’de ise Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumunun, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceleyeceği hüküm altına alınmıştır .
( 4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, Kamu Denetçiliği Kurumunun, şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli olduğu hüküm altına alınmıştır .
( 5) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu nun; ( 5.1) “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4 nci maddesinin (a) fıkrasında, “Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar, ” hükmü amirdir, ( 5.2) “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 28 nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında, “yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek için, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan, …sonra yazılı istekte bulunmaları… şarttır .” şeklinde amir hüküm düzenlenmiştir .
( 5.3) “Yaşlılık aylığının başlangıcı ve kesilmesi” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “ 4 üncü maddenin birinci fıkrasının; (a) ve (b) bentlerinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yazılı istek tarihinden sonraki… ay başından itibaren aylık bağlanır .” hükmüne yer verilmiştir .
( 5.4) “ Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri ” başlıklı Geçici 1 nci maddesinin birinci fıkrasında; “ Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanunu ile … tabi olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında … kabul edilir” hükmüne yer verilmiştir .
2 / 4IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
( 6) Başvuranın 2017 yılı Mayıs ayına ait yaşlılık aylığının tarafına ödenmesi talebinin yerinde olmadığı, idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme ( 7) Şikâyet başvurusu, ( 1) numaralı paragrafta yer verildiği üzere, özetle; 12/ 05/ 2017 tarihinde emekli olmak için Sıhhiye Sosyal Güvenlik Merkezine başvuru da bulunduğundan bahisle 2017 yılı
Mayıs ayına ait yaşlılık aylığının tarafına ödenmediği iddia edilerek söz konusu aylığın ödenmesini talep edildiği anlaşılmıştır .
( 8) Bilindiği üzere yaşlılık aylığına hak kazanılıp kazanılmadığının tespitinde; belli bir yaşa ulaşma, belli bir süre prim ödeme, belli bir süre sigortalı olma, sigortalı işten ayrılma ve Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığından yazılı istekte bulunma koşullarını yerine getirilmesi aranmakta olup bu koşullardan herhangi birinin eksik olması durumunda, sigortalıya aylık bağlanmasına imkan bulunmamaktadır .
( 9) Kararın ( 5) numaralı paragrafında yer verilen kanun maddeleri incelendiğinde; 5510 sayılı
Kanunun 28 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında; yaşlılık aylığından yararlanabilmek için 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan sonra yazılı istekte bulunması gerektiği, 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise 4/ 1-(a)
kapsamındaki sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yazılı istek tarihinden sonraki ay başından itibaren aylık bağlanacağı öngörülmüştür .
( 10) Diğer taraftan şikayet başvuru dosyası ve SGK’nın şikayet konusu hakkında Kurumumuza gönderdiği bilgi ve belgeler incelendiğinde; başvuranın Sıhhiye SGM’ye 12/ 05/ 2017 tarihinde hazır başvuru formu ile yaptığı müracaatın emekliliğe hak kazanıp kazanamadığının öğrenilmesine ilişkin olduğu, herhangi bir yaşlılık aylığı talebi içermediği, bu hazır formun daha çok tahsise hazırlık dilekçesi mahiyetinde olduğu görülmüştür . Ayrıca formun içerisinde başvuru yapacak kişilerin dikkatini çekmek için büyük harflerle bu dilekçenin aylık bağlama dilekçesi olmadığı, aylık bağlanma talebinde bulunmak isteyenlerin “Tahsis Talep ve Beyan Taahhüt Belgesi” ile müracaat yapmaları gerekti belirtilmektedir .
( 11) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına yapılan başvurunun açık bir biçimde aylık bağlanma talebini ihtiva etmesi gerekmektedir . Sigortalının ne zaman emekli olacağını öğrenmek için veya hizmet durumunu öğrenmek için yaptığı başvuruları aylık talebi olarak kabul etmek mümkün değildir . (Mustafa Kuruca, “Tüm Yönleriyle Emeklilik” İstanbul 2004, s 164) Ayrıca bu yönde
Yargıtay 10. HD. 30.01.1995, E .1995 / 631, K.1995/ 749 sayılı kararında da; “…davacının ne zaman emekli olacağını sorduğu dilekçesinin yaşlılık aylığı bağlanmasını ihtiva eden dilekçe mahiyeti taşımadığı” ifade edilmiştir .
( 12) Öte yandan başvuran tarafından, kendisi ile aynı durumda olan 15086143 sigorta sicil numaralı
Osman Okumuşoğlu’nun emekliliğe ayrıldığı ayın maaşının ödendiği iddia edilmiş ise de, dosya
3 / 4kapsamında yapılan incelemede adı geçen kişinin 13/ 01/ 2017 tarihinde “ Tahsis Talep ve Beyan
Taahhüt Belgesi” ile bağlı bulunduğu SGM’ye yukarıda belirtilen şartlara uygun başvuru yaptığı ve yazılı istek tarihinden sonraki ay başı olan 15/ 01/ 2017 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığı bağlandığı anlaşıldığından başvuranın bu iddiası yerinde görülmemiştir .
( 13) Bu bağlamda, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 12/ 05/ 2017 tarihinde yaptığı müracaatın, bu kararın ( 5) numaralı paragrafında yer verilen 5510 sayılı Kanunun maddelerinde belirtilen yaşlılık aylığı için yazılı istekte bulunma şartını yerine getirmediği anlaşılmıştır . Açıklanan bu gerekçe ile ilgili idarenin 2017 yılı Mayıs ayına ait yaşlılık aylığının ödenmesi talebinin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememesi nedeniyle, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme ( 14) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden ve başvuranın dilekçesi üzerine kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan sonraki iş ve işlemlerinde bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
( 15) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İş
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun reddine;
Kararın Başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi