|
ÖZET: 07.06.2017 tarihli sağlık kurulu raporları, Kurum Sağlık Kurulu tarafından incelenmiş ve başvuranın lateral epikondilit mesleki hastalığına sahip olduğu tespit edilmiştir. Ancak, meslekte kazanma gücü kaybı olmadığı ve maluliyet gerektirmediği sonucuna varılmıştır. Başvuran bu karara itiraz etmiş, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu da yapılan inceleme sonucunda maluliyet gerekmediğine karar vermiştir. SGK, iş kazası ve meslek hastalıkları sonucu kazanma gücü kaybının tespiti için yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularının raporlarını değerlendirmektedir.
Kamu Denetçisi Celile Özlem Tunçak, yapılan incelemeler sonucunda başvuranın sağlık raporları ve tıbbi belgeleri doğrultusunda SGK’nın kararında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığını belirtmiştir. Başvurunun reddi önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur. Malullük aylığına hak kazanma şartları, 5510 sayılı Kanun’un ilgili maddelerinde düzenlenmiş olup, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanmak için meslekte kazanma gücünde belirli bir oranda kayıp olması gerekmektedir. Sonuç olarak, başvuranın meslekte kazanma gücü kaybı oranı %0 olarak belirlenmiş ve bu nedenle maluliyet talebi reddedilmiştir. SGK’nın işlemleri, iyi yönetim ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmiş, ancak başvurana hangi mercilere başvurabileceği konusunda bilgi verilmediği tespit edilmiştir. Başvurunun reddine dair karar, başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu’na tebliğ edilmiştir. |
07.06.2017 tarihli sağlık kurulu raporlarının ve eklerinin Kurum Sağlık Kurulunca incelendiği,
başvuranda lateral epikondilit mesleki hastalığının tespit edildiği, bununla birlikte meslekte kazanma gücü kaybı olmadığına ve maluliyet gerektirmediğine karar verildiği, başvuranın bu karara itiraz ettiği, itiraz üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca yapılan inceleme neticesinde de maluliyet gerekmediğine karar verildiği, sigortalıların iş kazası ve meslek hastalığı sonucu yaşadığı meslekte kazanma gücü kaybı tespiti ile meslek hastası olup olmadıkları hususlarının SGK’ca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenen raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeler incelenmek suretiyle Kurum Sağlık Kurullarında görevli hekimler tarafından Çalışma ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri
Yönetmeliğine göre belirlendiği, hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağının ve bu hastalıkların işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra ortaya çıkması halinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceğinin de adı geçen yönetmeliğe ek Meslek Hastalıkları
Listesine göre tespit edildiği ifade edilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmüne yer verilmektedir .
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almaktadır .
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş kazası ve meslek hastalığı hali” başlıklı 19’uncu maddesinde “İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır… İş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .” hükmü; “ Malul sayılma” başlıklı 25’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az
% 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malul sayılır .” hükmü; yedinci fıkrasında, “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve
2 / 7esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .” hükmü; “ Malullük sigortasından
sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 26’ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“Malullük sigortasından sigortalılara sağlanan hak, malullük aylığı bağlanmasıdır .” hükmü, ikinci fıkrasında; “Sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının; a) 25 inci maddeye göre malul sayılması, b) (Değişik bent : 17.04.2008 – 5754 S.K/Madde 14) En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, c) Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması halinde malullük aylığı bağlanır .” hükmü; “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58’inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Kurul, sigortalılar hakkında vazife malullük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün maluliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar .” hükmü yer almaktadır .
6. 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu’nun “Görev” başlıklı 2’nci maddesinin (a) bendinde;
“Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek” hükmü; “İhtisas Kurullarının görevleri” başlıklı 16’ncı maddesinin (II) numaralı bendinin (c)
alt bendinde; “Adli Tıp Üçüncü İhtisas Kurulu : Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler … hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek .” hükmü yer almaktadır .
7. 11.10.2008 tarihli ve 27021 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte
Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinin “Sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 5’inci maddesinde “…Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranları tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye, Sağlık Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve Devlet üniversitesi hastaneleri yetkilidir…” hükmü;
“Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların çalışma gücü kaybı tespiti” başlıklı 12’nci maddesinde “( 1) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların sigortalılık süresi içinde; a) Arıza/Hastalık
Listesinde (Ek- 1) belirtilen hastalık veya arızaların meydana geldiği, b) Eski ve çalışmaya engel olmayan bir arızanın, Arıza/Hastalık Listesinde (Ek- 1) belirtilen seviyelere yükseldiği, c) Çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmiş hâliyle ilk defa çalışmaya başlayan, ancak daha sonra ortaya çıkan farklı bir hastalık veya arıza nedeniyle bu Yönetmelik hükümlerine göre çalışma gücünün en az
%60’ını kaybettiği, ç) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az
%60’ını kaybettiği, Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalılar malul sayılır…” hükmü; “İş kazası ile meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranı tespitinde kullanılan cetveller” başlıklı 22’nci maddesinde “( 1) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen arızalar sonucunda, sigortalının meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağına ilişkin hesaplama, Meslekte Kazanma Gücü Kayıp Oranı Tespit Cetvellerinde (Ek- 3) yer alan A, B, C, D ve
E cetvellerine göre yapılır . ( 2) A Cetveli, iş kazalarının neden olduğu hastalık ve arızalarla, meslek
3 / 7hastalıklarını ve bunların neden olduğu arızaları, vücuttaki yerlerine göre sınıflandıran ve başlıkları
aşağıda gösterilen 14 listeden oluşur . Her liste üç sütundan oluşup bunlardan; birinci sütun arızanın sıra numarasını, ikinci sütun arızanın çeşidini, üçüncü sütun arızanın ağırlık ölçüsünü gösterir…” hükmü; “ Meslekte kazanma gücü azalma oranının hesaplanması” başlıklı 23’üncü maddesinde
“( 1) A Cetveli listelerinde yazılı arızalardan birinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağı aşağıdaki şekilde hesaplanır .
a) A Cetvelindeki vücudun çeşitli bölgelerine veya sistemlerine göre hazırlanmış olan 14 arıza listesinden sigortalının arızası bulunur . Bu arızanın solundaki arıza sıra numarası ile sağındaki arıza ağırlık ölçüsü bir tarafa kaydedilir .
b) B cetveli listelerinde önce sigortalının iş kolu, sonra bu iş kolu içindeki meslek veya iş çeşidi bulunur . Bunun karşısındaki meslek grup numarası da bir yere yazılır . Sigortalının meslek veya iş çeşidi bu listelerde bulunmadığı takdirde meslek veya işinin benzeri veya en yakını esas alınır .
c) Sürekli iş göremezlik simgesini gösteren C cetvelinin arızaya uygun tablosunun sütundaki arıza sıra numarası ile satırdaki meslek grup numarasının kesiştiği noktadaki sürekli iş göremezlik simgesi bulunarak bir tarafa kaydedilir .
ç) D cetvelinin sütununda yukarıda tespit edilen arıza ağırlık ölçüsü ile satırındaki meslek simgesinin kesiştiği noktadaki sayı, meslekte kazanma gücünün azalma oranına esas alınacak sayıdır .
d) Tespit edilen bu meslekte kazanma gücü azalmasının sigortalının yaşına uygun oranını bulmak için E cetvelinden yararlanılır . Bu cetvelin sütununda bulunan meslekte kazanma gücünün azalma oranı ile üstteki satırında bulunan sigortalının sürekli iş göremezlik hâlinin tespiti tarihindeki yaşının kesiştiği yerdeki sayı, bu yaşa uyan sürekli iş göremezlik sebebiyle meslekte kazanma gücünün azalma oranıdır .
e) Ancak birden fazla sistemi ilgilendiren sekel bulgu varsa, bu maddenin (a), (b), (c) ve (ç)
bentlerinde belirtilen işlemler her bir sekel bulgu için ayrı ayrı uygulanır ve Balthazard Formülü kullanılarak birleştirilir .
( 2) İş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş herhangi bir arızası bulunan sigortalının sonradan bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezliğe uğraması hâlinde, meslekte kazanma gücü azalma oranı aşağıdaki şekilde hesaplanır .
a) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılacak veya sayılmayacak olaylardan veya doğuştan meydana gelmiş her türlü arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı bulunur .
b) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı, bu fıkranın (a) bendinde tespit edilen toplam orandan çıkarılır; kalan, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü azalma oranıdır .
( 3) Ancak, sigortalının işe alınmadan önce mevcut olan veya işe alındıktan sonra iş kazası veya meslek hastalığı sonucu olmayarak meydana gelen arızaları, yapmakta olduğu işteki kazanma gücünü etkilememesi hâlinde, bu arızalar kazanma gücü toplam azalma oranının hesabında dikkate
4 / 7alınmaz .” hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuranın İstanbul Meslek
Hastalıkları Hastanesine sevk edilerek muayene ettirilmesi sonucu ilgili hastane tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelere istinaden SGK Kurum Sağlık Kurulu ve itiraza binaen Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen meslekte kazanma gücü kaybı bulunmadığı gerekçesiyle maluliyet gerekmediğine ilişkin verilen karar ve yürütülen işlemlerde
-Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan alınan mütalaanın da aynı doğrultuda olduğu gözetildiğinde- hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak Ret Kararı Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran tarafından 03.06.2016 tarihli dilekçe ile kendisinde var olan hastalığın meslek hastalığı olup olmadığı ile maluliyet derecesinin tespitinin talep edildiği, idarece yapılan sevk işlemi neticesinde Kurum Sağlık Kurulu tarafından meslekte kazanma gücü kayıp oranının %0 olarak belirlendiği, başvuranın söz konusu kayıp oranına itiraz ettiği görülmektedir .
10. Malûllük aylığına hak kazanma şartları 5510 sayılı Kanunun 26’ncı maddesinde, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma şartları ise anılan Kanunun 19’uncu maddesinde düzenlenmekte olup malullük aylığına hak kazanılabilmesi için çalışma gücünün veya iş kazası/meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ının kaybedilmesi, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanılabilmesi için ise meslekte kazanma gücünün en az %10 oranında azalmış olması öngörülmektedir . Başvuru dilekçesinde meslekte kazanma gücü kaybı oranına itiraz edildiği görüldüğünden hukuka uygunluk denetiminin bu hususla sınırlı olarak yapılması gerekmektedir .
11. SGK tarafından başvuranın meslekte kazanma gücü kaybı oranının tespiti amacıyla sağlık kuruluşuna sevk edildiği, gerekli muayene ve tetkiklerin yapılması neticesinde başvuranda meslek hastalığı bulunduğu tespit edilmekle birlikte meslekte kazanma gücü kaybının bulunmadığına, bu sebeple maluliyet gerekmediğine ve yardıma muhtaç durumda olmadığına karar verildiği görülmektedir .
12. Başvuran ile SGK arasındaki ihtilafın başvuranın meslekte kazanma gücü kaybı oranına ilişkin olduğu, dolayısıyla şikâyet konusunun çözümünün söz konusu kayıp oranının belirlenmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır .
13. Söz konusu tespit tıp bilgisini ve uzmanlığını gerektirdiğinden, başvuranın muayene ve tetkiklerini yapan İstanbul Meslek Hastalıkları Hastanesinden temin edilen ilgili evrak, bilirkişi incelemesi yapılmak üzere Adli Tıp Kurumu Başkanlığına gönderilmiştir . Adli Tıp Kurumu
5 / 7Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 10.04.2018 tarihli ve
sayılı yazıda, başvuranda servikal disk bozukluğunun mevcut olduğu, bunun başvuranın yaptığı işten kaynaklanabileceği gibi iş dışında herhangi bir eylem sırasında da meydana gelebileceği, bu hususa ilişkin tıbben ayrım yapılamadığı, bu nedenle servikal diskopati hastalığının mesleki olup olmadığının belirlenemediği, bilateral lateral epikondilit hastalığının mesleki olduğu, ancak Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit
İşlemleri Yönetmeliği çerçevesinde maluliyetine neden olacak düzeyde araz tanımlanmadığı, bu sebeple sürekli maluliyet tayinine mahal olmadığı oy birliği ile mütalaa edilmektedir .
14. SGK tarafından sigortalı ve hak sahiplerinin malullük iddialarının kabul edilmediği ve Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yargıya taşındığı durumlarda Yargıtay tarafından verilen ve yerleşik içtihat haline gelmiş kararlarda, sigortalının çalışma gücü kayıp oranının ve varsa maluliyetin başlangıç tarihinin Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla tespit ettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu görülmektedir .
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın İstanbul Meslek Hastalıkları
Hastanesine sevk edilerek muayene ettirilmesi sonucu ilgili hastane tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelere istinaden SGK Kurum Sağlık Kurulu ve itiraza binaen
Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen meslekte kazanma gücü kaybı bulunmadığı gerekçesiyle maluliyet gerekmediğine ilişkin verilen karar ve yürütülen işlemlerde -Adli Tıp
Kurumu ilgili ihtisas kurulundan alınan mütalaanın da aynı doğrultuda olduğu gözetildiğindehukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkeleri yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; SGK’dan istenen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, anılan idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, dolayısıyla iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idarelerin bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre
Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup başvuru konusu işleme karşı Kocaeli İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
6 / 7VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi