|
ÖZET: Başvuran, Orman Genel Müdürlüğü’nde mevsimlik işçi olarak çalıştıktan sonra 1991 yılında Milli Eğitim Bakanlığı’na memur olarak atanmış ve emekli ikramiyesi talep etmiştir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, emekli ikramiyesinin ödenmesi talebi, 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesine göre kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermediği gerekçesiyle reddedilmiştir.
SGK’nın açıklamalarında, başvuranın 01/08/1978-14/10/1991 tarihleri arasında mevsimlik işçi olarak çalıştığı ve bu sürelerin kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun bir şekilde sona ermediği belirtilmiştir. Ayrıca, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu ve mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri gereğince, emekli ikramiyesi ödenebilmesi için sözleşmenin iş sonu tazminatına hak kazanacak şekilde sona ermesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olduğunu belirterek, SGK’nın ret kararının yerinde olduğunu ifade etmiştir. Başvuranın, memuriyet kadrosuna geçişi sırasında herhangi bir tazminat ödemesi yapılmayacağına dair bilgilendirilmiş olduğu kabul edilmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 9122-9122 |sayi|53878609-101.07.05-E.53878609-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/15330 2017/ 15330
KARAR TARİHİ : 29/05/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Emekli ikramiyesi ödenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 08/12/2017 8.12.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Orman Genel Müdürlüğü bünyesinde mevsimlik işçi olarak çalışmakta iken 1991 yılında Milli Eğitim Bakanlığında memur kadrosuyla çalışmaya başladığını emekli ikramiyesine ilişkin talebinin Orman Genel Müdürlüğünden istifa sonucu ayrılması nedeniyle 1475 sayılı yasa gereği ret edildiğini belirterek emekli ikramiyesinin ödenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 06/ 09/ 2017 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
tarafından gönderilen 02/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı yazıda özetle :
2.1. Acıpayam İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapmakta iken 15/ 07/ 2016 tarihinde isteği üzerine emekliye sevk edilerek 15/ 08/ 2016 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlanan ’ın, 01/ 08/ 1978- 14/ 10/ 1991 tarihleri arasındaki resmi sektörde geçen 4/ 1-(a) kapsamındaki ( 506 sayılı Kanuna tabi) hizmetlerine ikramiye ödenmesi için yaptığı başvurunun; 2.2. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun 89 uncu maddesi;
“Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her
1 / 8tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir .
Birinci fıkra kapsamına girmemekle birlikte, bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmeti bulunanlardan mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi
Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden emeklilik, yaşlılık ya da malullük aylığı bağlananlara ise; bu Kanun veya
5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş
ve ortaklıklarda geçen çalışmalarının, 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması şartıyla emekli ikramiyesi ödenir .
İkinci fıkra uyarınca ödenecek emekli ikramiyesi, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamına giren görevlerde geçen her tam fiili hizmet yılı ile sınırlı olarak bu görevlerden ayrıldıkları tarihteki emeklilik keseneğine esas aylık tutarı üzerinden ve aylığın başlangıç tarihindeki katsayılar dikkate alınarak ödenir . Mülga 2829 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi ile üçüncü fıkrasının son cümlesinin bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz .
Mülga 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara ödenecek emeklilik ikramiyesinin hesabında bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen ve 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona eren geçmiş hizmet süreleri ve her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen süreleri ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan süreleri dikkate alınmaz . Ancak, mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri uygulanmış olmakla birlikte, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmetleri arasında başka bir sigortalılık hali kapsamında çalışması bulunmayanların emekli ikramiyesine esas fiili hizmet sürelerinin hesabında, 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesindeki şartlar aranmaz. …” amir hükmünü, 2.3.“Ayrıca, maddede bahsi geçen mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi
OlarakGeçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun “Emekli İkramiyesi” başlıklı 12 nci maddesi de; “ Kendilerine bu Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara, T.C. Emekli Sandığına tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda prim veya kesenek ödemek suretiyle geçen sürelerinin toplamı üzerinden, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı
Kanunu hükümlerine göre emekli ikramiyesi ödenir . 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak geçen hizmet sürelerine karşılık emekli ikramiyesi ödenebilmesi için, iş sözleşmesinin İş Kanunu hükümlerine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olması; sözleşmeli personel olarak geçen sürelere karşılık olarak emekli ikramiyesi ödenebilmesi için de, hizmet sözleşmesinin ilgili mevzuatına göre iş sonu tazminatına veya aynı mahiyette olmakla birlikte başka bir adla ödenen tazminata hak kazanılmasına uygun olarak sona ermiş olması şarttır .
Ancak, ilgililere, her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen süreler ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan süreler, emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmaz .
Ayrıca, 8 inci maddenin birinci fıkrası gereğince aylık bağlananlara, emekli oldukları son görevlerinden dolayı ilgili bulundukları sosyal güvenlik kurumu kanununun emekli ikramiyesine veya iş kanununun kıdem tazminatına ilişkin hükümleri uygulanır . Bu fıkraya göre emekli ikramiyesi
2 / 8ödenmesinde, birinci fıkra hükümleri de dikkate alınır .” amir hükümlerine göre, 5434 sayılı Kanuna
tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda işçi, mevsimlik işçi, geçici işçi vb. statülerde çalışanlara ikramiye ödenebilmesi için, bu çalışmalara yukarıda anılan maddelere göre kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenmediğinin tespitiyle birlikte kişilerin kamuda geçen çalışmalarının, 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması gerektiği, 3. Öte yandan, 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde kıdem tazminatının ödenmesini
gerektiren haller sayılmış olup anılan madde; “ Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin :
1. İşveren tarafından bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında, 2. İşçi tarafından bu Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca, 3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla, 4. Bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla; 5.( 506 Sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle, Feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir . Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır . …
T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal Sigortalar
Kanununa tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle Sosyal Sigortalar Kanununa göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan işçiye, bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden son kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödenir .
Yukarıda belirtilen kamu kuruluşlarında işçinin hizmet akdinin evvelce bu maddeye göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona ermesi suretiyle geçen hizmet süreleri kıdem tazminatının hesabında dikkate alınmaz .” hükmünü amir olduğu, 4. Bu hükümler çerçevesinde, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 5434 sayılı Kanuna tabi daire kuruluş ve ortaklıklarda; işçi, mevsimlik işçi, geçici işçi vb. statülerde çalışan emeklilerimizin, bu sürelerinin emekli ikramiyesi ödenmesi sırasında dikkate alınabilmesi ve ilgililere ikramiye ödenebilmesi için, gerek sigortalılıklarının kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona erip ermediğinin, gerekse kamu kurumlarında sigortalı geçen söz konusu sürelere kıdem tazminatı ödenip ödenmediğin, tevsik edici bilgi ve belgeler(ayrılış nedenini ve kıdem tazminatı ödenip ödenmediğini gösterir her türlü bilgi ve belge) çerçevesinde tespit edilmesi ve müstahak olanlara kamuda sigortalı olarak geçen süreleri için emekli ikramiyesi ödenmesi gerektiği, 4.1. Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar çerçevesinde emeklilik sicil dosyasının tetkikinde; başvuranın 01/ 08/ 1978- 14/ 10/ 1991 tarihleri arasında fasılalı olarak toplam 10 yıl 1 ay 21 gün Acıpayam Orman
3 / 8İşletme Müdürlüğünde 4/ 1-(a) kapsamında mevsimlik işçi olarak çalıştığı, 11/ 10/ 1991 tarihinde
açıktan atama yoluyla Acıpayam Yazir İlköğretim Okulunda daktiloğraf olarak devlet memurluğu görevine atanması üzerine 4/ 1-(a) kapsamındaki hizmetini kendi isteğiyle sonlandırdığı, 15/ 07/ 2016 tarihinde isteği üzerine emekliye sevk edilerek ilgiliye 15/ 08/ 2016 tarihinden itibaren 10 yıl 1 ay 21 gün 4/ 1-(a), 15/ 10/ 1991- 15/ 08/ 2016 tarihleri arasındaki 24 yıl 10 ay 4/ 1-(c) kapsamındaki hizmeti ve 09/ 03/ 1981- 08/ 11/ 1982 tarihleri arasında 1 yıl 8 ay borçlandığı askerlik hizmeti olmak üzere toplam
36 yıl 7 ay 21 gün hizmeti üzerinden emekli aylığı bağlandığı ve ( 26) tam hizmet yılına karşılık
emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, 4.2. Başvuranın Kurum kayıtlarına 22/ 08/ 2017 tarihinde geçen 26/ 07/ 2017 tarihli dilekçesi ile 01/ 08/ 1978- 14/ 10/ 1991 tarihleri arasında geçen 10 yıl 1 ay 21 gün süresine ikramiye ödenmesini talep ettiği, ancak talebinin 15/ 11/ 2017 tarihli yazı ile söz konusu sürelerinin kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermemesi nedeniyle reddedildiği, 4.3. Nitekim, başvuranın da şikayet dilekçesinde belirttiği üzere, ilgilinin 01/ 08/ 1978- 14/ 10/ 1991 tarihleri arasında 4/ 1-(a) kapsamında mevsimlik işçi olarak düzenli olarak çalıştığı ve işçi olarak çalışmakta iken farklı bir kamu kurumunda sınav sonucu memuriyete atanması üzerine bu görevinden kendi isteğiyle ayrıldığı, ayrıca 11/ 10/ 1991 tarihinde açıktan atama yoluyla memuriyet görevine başladığı tarihte halen 4/ 1-(a) kapsamındaki sigortalılığının devam ettiği SGK kayıtlarının tetkikinde görüldüğü, 5. Bu itibarla, ilgilinin Acıpayam Orman İşletme Müdürlüğünde 4/ 1-(a) kapsamındaki çalışmasını kendi isteği ile sonlandırarak farklı bir kurumda devlet memuru olarak göreve başlamayı tercih etmesi nedeniyle, söz konusu çalışma süreleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermediğinden, bu sürelerine emekli ikramiye ödenmesine kanunen imkan bulunmadığı, ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır .
7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” denmektedir .
8. 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun “Emekli İkramiyesi” başlıklı 89 uncu maddesi;
“Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malûllük veya vazife malûllüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir .
Birinci fıkra kapsamına girmemekle birlikte, bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmeti bulunanlardan mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi
4 / 8Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen
hizmet süreleri üzerinden emeklilik, yaşlılık ya da malûllük aylığı bağlananlara ise; bu Kanun veya
5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş
ve ortaklıklarda geçen çalışmalarının, 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması şartıyla emekli ikramiyesi ödenir .
İkinci fıkra uyarınca ödenecek emekli ikramiyesi, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamına giren görevlerde geçen her tam fiili hizmet yılı ile sınırlı olarak bu görevlerden ayrıldıkları tarihteki emeklilik keseneğine esas aylık tutarı üzerinden ve aylığın başlangıç tarihindeki katsayılar dikkate alınarak ödenir . Mülga 2829 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi ile üçüncü fıkrasının son cümlesinin bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz .
Yukarıdaki fıkralara göre mülga 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara ödenecek emeklilik ikramiyesinin hesabında bu Kanun veya
5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş
ve ortaklıklarda geçen ve 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona eren geçmiş hizmet süreleri ve her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen süreleri ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan süreleri dikkate alınmaz . Ancak, mülga 2829 sayılı
Kanun hükümleri uygulanmış olmakla birlikte, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmetleri arasında başka bir sigortalılık hali kapsamında çalışması bulunmayanların emekli ikramiyesine esas fiili hizmet sürelerinin hesabında, 1475 sayılı Kanunun
14 üncü maddesindeki şartlar aranmaz.
…” 9. Mülga 2829 Sayılı “Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin
Birleştirilmesi Hakkındaki Kanunun “Emekli ikramiyesi” başlıklı 12 nci maddesi; “…
kendilerine bu Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara, T.C. Emekli Sandığına tabi tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda prim veya kesenek ödemek suretiyle geçen sürelerinin toplamı üzerinden, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli ikramiyesi ödenir . 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak geçen hizmet sürelerine karşılık emekli ikramiyesi ödenebilmesi için, iş sözleşmesinin İş Kanunu hükümlerine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olması; sözleşmeli personel olarak geçen sürelere karşılık olarak emekli ikramiyesi ödenebilmesi için de, hizmet sözleşmesinin ilgili mevzuatına göre iş sonu tazminatına veya aynı mahiyette olmakla birlikte başka bir adla ödenen tazminata hak kazanılmasına uygun olarak sona ermiş olması şarttır…” hükmünü amirdir .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan değerlendirmede , başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
5 / 8V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, özetle; Orman Genel Müdürlüğünde ve aynı görevde 4/ 1-(a) kapsamında geçen 3651 günlük sigortalılık süresinin emekli ikramiyesi hesabına dâhil edilerek söz konusu süreler için tarafına emekli ikramiyesi ödenmesini talep etmektedir .
12. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, özetle; başvuranın 01/ 08/ 1978 ile 14/ 10/ 1991 tarihleri arasında geçen hizmet süresinin mevsimlik işçi olarak geçtiği, 2829 sayılı Kanunun emekli ikramiyesi başlıklı 12 nci maddesine göre, resmi sektörde geçen 4/ 1-(a) ( 506 sayılı Kanun)
kapsamında personel olarak geçen sürelere emekli ikramiyesi ödenebilmesinin hizmet sözleşmesinin ilgili mevzuatına göre iş sonu tazminatına hak kazanılmasına uygun olarak sona ermiş olması şartına bağlı olduğu, sözleşmesini sonlandırıp kendi isteği ile memur kadrosuna geçen sigortalıya sözleşmeli personel olarak geçen süreleri için emekli ikramiyesi ödenmesine imkan bulunmadığı ifade edilmiştir .
13. Bu çerçevede uyuşmazlığın çözümü bakımından incelenmesi gereken husus; kamu kurumlarında hizmet akdi ile çalışanların bu kapsamdaki hizmet sürelerine emekli ikramiyesi ödenip ödenme koşularının tespiti noktasında toplanmaktadır .
14. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; başvuranın, 01/ 08/ 1978- 14/ 10/ 1991 tarihleri arasında
Orman Genel Müdürlüğünde mevsimlik işçi olarak görev yaptığı kendi isteği ile 14/ 10/ 1991 tarihinde bu görevinden ayrılarak 11/ 10/ 1991 tarihinde açıktan atama yoluyla Acıpayam Yazir
İlköğretim Okulunda daktilograf olarak devlet memurluğu görevine atandığı, 15/ 07/ 2016 tarihinde isteği üzerine emekliye sevk edilerek ilgiliye 15/ 08/ 2016 tarihinden itibaren 10 yıl 1 ay 21 gün 4/ 1-(a), 15/ 10/ 1991- 15/ 08/ 2016 tarihleri arasındaki 24 yıl 10 ay 4/ 1-(c) kapsamındaki hizmeti ve 09/ 03/ 1981- 08/ 11/ 1982 tarihleri arasında 1 yıl 8 ay borçlandığı askerlik hizmeti olmak üzere toplam
36 yıl 7 ay 21 gün hizmeti üzerinden emekli aylığı bağlandığı ve ( 26) tam hizmet yılına karşılık
emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır .
15. Başvuranın 5510 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinin yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim Ayı başından önce 5434 sayılı Kanun kapsamında görev yapması nedeniyle 5510 sayılı Kanunun Geçici
4 üncü maddesi kapsamında yer aldığı, hizmetlerinin birden fazla sosyal güvenlik kanunu
kapsamında geçmesi ve son 7 yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmetinin fazla olduğu statünün
5510 sayılı Kanunun 4/ 1-(c) statüsü olması nedeniyle kendisine 2829 sayılı Kanun gereği aylık
bağlandığı ve hakkında, yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapıldığı anlaşılmaktadır .
16. Mülga 2829 Sayılı Kanunun 12 nci maddesin yedinci fıkrasında kendilerine birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara, Sandığa tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda prim veya kesenek ödemek suretiyle geçen sürelerinin toplamı üzerinden, 5434 sayılı T .C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli ikramiyesi ödeneceği, 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak geçen hizmet sürelerine emekli ikramiyesi ödenebilmesi için iş sözleşmesinin İş Kanunu hükümlerine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermesi gerektiği, sözleşmeli personel olarak geçen sürelere emekli ikramiyesi ödenebilmesi için ise hizmet sözleşmesinin ilgili mevzuatına göre iş sonu tazminatına veya aynı mahiyette olmakla birlikte başka bir adla ödenen tazminata hak kazanılmasına uygun olarak sona ermesinin gerektiği düzenlenmiştir . Buna göre, diğer şartların yanında, birleştirilmiş hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananların sözleşmeli personel olarak geçen
6 / 8sürelerine emekli ikramiyesi ödenebilmesi için hizmet sözleşmesinin iş sonu tazminatına veya aynı
mahiyette bir ödemeye hak kazanacak şekilde sona ermesi gerektiği maddede açık bir şekilde belirtilmiştir .
17. 5434 sayılı Kanunu’nun 89 uncu maddesinde hizmet sürelerinin tamamı 5434 ve/veya 5510 sayılı Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlere her tam fiili hizmet yılları için emekli ikramiyesi verileceği, mülga 2829 sayılı Kanunun uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara ise 5434 sayılı Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen çalışmalarının 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması şartıyla emekli ikramiyesi ödeneceği, mülga
2829 sayılı Kanunun 12 nci maddesi gereği 5434 sayılı Kanun kapsamındaki daire, kuruluş ve
ortaklıklarda geçen hizmetlere emekli ikramiyesi ödenirken bu maddeye aykırı hükümlerin uygulanmayacağı düzenlenmiştir . Buna göre, birleştirilmiş hizmet süreleri üzerinden emekli aylığı bağlananların 5434 sayılı Kanun ya da 5510 sayılı Kanunun Geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki hizmetlerine emekli ikramiyesi ödenebilmesi için söz konusu hizmetlerin kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermesi gerekmektedir .
18. Yukarıdaki iki paragrafta açıklandığı üzere, birleştirilmiş hizmet süreleri üzerinden aylık bağlanan sigortalıların kamu kurumlarında geçen hizmet sürelerine emekli ikramiyesi ödenirken;
5434 sayılı Kanun, 5510 sayılı Kanunun 4/ 1-(c) bendi veya Geçici 4 üncü maddesi ile 4857 sayılı İş
Kanunu kapsamında geçen sürelerinin kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak; 657
Kanunun sözleşmeli personel statüsü kapsamında geçen sürelerinin ise iş sonu tazminatına veya aynı mahiyette bir ödemeye hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermesi gerektiği anlaşılmaktadır .
19. Diğer taraftan, mevzuatımızda sözleşmesini sonlandırmak suretiyle memur kadrolarına intibak ettirilenlere, sözleşmelerini sonlandırmalarından dolayı herhangi bir ad altında ödeme yapılacağına ya da bu sürelerinin daha sonra kıdem tazminatı, emekli ikramiyesi, iş sonu tazminatı ya da bu mahiyette başkaca bir ödemenin hesabında dikkate alınacağına dair bir hükme yer verilmediği görülmektedir . Bu durumda, başvuranın, mevsimlik işçi olarak istihdam edilmekteyken sözleşmesini sonlandırarak kendi istediği ile memuriyet kadrosuna geçme tercihinde bulunduğu sırada, kendisine bir önceki cümlede sayılan kapsamda herhangi bir ödeme yapılmayacağını bilerek söz konusu tercihi yaptığının kabulü gerekmektedir .
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, kamuda 4/ 1-(a) kapsamında mevsimlik işçi olarak istihdam edilmekteyken 14/ 10/ 1991 tarihinde farklı bir kamu kurumunda sınav sonucu memuriyete atanması sonucu anılan görevinden kendi isteğiyle istifa ederek ayrıldığı, gerek
İş Kanununda kıdem tazminatına ilişkin düzenlemelerde gerekse memuriyet hukukunu düzenleyen
657 sayılı Kanunun ve Emekli Sandığı Kanunu ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununda sözleşmesini sonlandırmak suretiyle memur kadrolarına geçenlere herhangi bir ad altında ödeme yapılacağına dair herhangi bir hükme yer verilmediği, birleştirilmiş hizmet süreleri üzerinden aylık bağlanan sigortalılara ödenecek emekli ikramiyesi belirlenirken sözleşmeli personel olarak geçen sürelerin iş sonu tazminatına veya aynı mahiyette bir ödemeye hak kazanacak şekilde sona ermesi gerektiğinin düzenlendiği, anlaşıldığından, başvuranın, sözleşmeli personel olarak çalıştığı sürelere emekli ikramiyesi ödenmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
7 / 821. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Denizli İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi