|
ÖZET: Başvuru, Palu-Kovancılar Sulama Birliği’nin 2010 yılında feshedilmesi sonucu yaşanan mağduriyetin giderilmesine yönelik olarak yapılmıştır. Başvuran, daimi işçi statüsünde çalıştığı birliğin feshi sonrası, ödenmemiş ücretler ve tazminat talepleriyle ilgili herhangi bir işlem yapılmadığını belirtmiştir. İlgili idareler, sulama birliğinin feshi ve tasfiye sürecinin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) tarafından yürütüldüğünü, bu süreçte işçilerin haklarının DSİ’ye devredildiğini ifade etmiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, fesih işlemi sonrasında başvuru sahibinin 2011 yılına kadar 6.796,91 TL alacağı olduğu tespit edilmiştir. Ancak, DSİ’nin işçi alacaklarıyla ilgili yükümlülükleri bulunmadığı ve Kaymakamlık tarafından da bir uzlaşma sağlanamadığı belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu durumun hukuka ve insan haklarına uygunluk açısından değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamış ve Tarım ve Orman Bakanlığı ile DSİ’ye, mağduriyetlerin giderilmesi için gerekli tedbirlerin alınması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuru kabul edilmiş ve ilgili idarelerin, başvuru sahibinin ve benzer durumdaki işçilerin hak ettikleri alacakların ivedilikle ödenmesi için harekete geçmeleri gerektiği belirtilmiştir. Kararın uygulanması için ilgili idarelerin 30 gün içinde bildirimde bulunması zorunludur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 17182-17182 |sayi|53878609-101.07.04-E.53878609-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/4627 2018/ 4627
KARAR TARİHİ : 12/10/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : 1) Tarım ve Orman Bakanlığı
2) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Sulama Birliğinin tasfiyesinden kaynaklanan mağduriyetin giderilmesi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 13/04/2018 13.4.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda, 5620 sayılı Kanuna göre daimi işçi statüsünde çalıştığı
Palu-Kovancılar Sulama Birliğinin 2010 yılında feshedildiğini, kadrolu işçiler hakkında herhangi bir işlem yapılmadığını, iş akdinin feshedildiği 2010 yılından itibaren herhangi bir alacak veya tazminatın ödenmediğinden bahisle (ödenmemiş ücretler, ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, fazla mesai, hafta tatili, UBGT alacağı, yıllık izin alacağı ve sair alacaklar) fesih işleminden kaynaklanan mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 27/ 04/ 2018 tarih ve . sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazısına istinaden, DSİ İşletme ve Bakım Dairesi Başkanlığının 15/ 05/ 2018 tarih ve sayılı yazılarında;
2.1) 6172 Sayılı Sulama Birlikleri Kanununun 14’üncü maddesi 1’inci fıkrası ile Geçici 1’inci
1 / 9madde hükümleri uyarınca personel istihdamı konusunda idarenin yetki ve sorumluluğunun
olmadığı, Palu Kovancılar Sulamasının İşletme bakım ve yönetim sorumluluğunu devralan Palu
Kovancılar Sulama Birliği 6172 sayılı Kanuna uyum sağlamadığından fesih olduğu, birliğin tasfiye işlemlerinin tasfiye kurulu tarafından gerçekleştirildiği, Palu Kovancılar Sulama Tesisinin 10/ 01/ 2014 tarihli Bakanlık Makamı Olur ’u ile envanterden düşmüş olup işletmede olmadığı, fesih sonucu iş akdi feshedilen başvuru sahibinin Kovancılar Kaymakamlığı tarafından çıkışının verildiği, geriye dönük sosyal prim borcu olduğu için işlemlerinin yapılmadığı,
3) Konuyla ilgili olarak Kovancılar Kaymakamlığından cevaben alınan 31/ 05/ 2018 tarih ve .
sayılı yazıda; kurucuları arasında Elazığ Palu İlçesi Belediyesi ve Elazığ Kovancılar İlçe
Belediyesinin bulunduğu Palu-Kovancılar Sulama Birliğinin 10/ 01/ 1996 gün ve 22519 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 09/ 11/ 1995 tarih ve 1995/ 7624 Bakanlar Kurulu Kararıyla kurulduğu, İçişleri
Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nün 05/ 08/ 2005 tarih ve 62114 sayılı Genelgesi uyarınca hazırlanan bila tarihli Tüzüğün 31/ 01/ 2006 tarihinde Elazığ Valiliği tarafından onaylandığı, birliğin tasfiye sürecinde 9 personelin olduğu, bu personellerden zaman içinde 3 personelin emekli ve başka kuruma atandığı, geri kalan 6 personelin halen herhangi bir kurumda çalışmadığı,
3.1) Palu/Kovancılar Sulama Birliği Başkanlığının Kaymakamlığa yazılan 24/ 11/ 2011 tarih ve
sayılı yazısıyla; Sulama Birliğinin işlevini yitirmesi nedeniyle tüm iş ve işlemlerin DSİ’ye devredilmek üzere tüzel kişiliğini feshedilmesi için Birlik Tüzüğünün 50’inci maddesi gereğince
Kaymakamlık tarafından oluşturulan tasfiye kurulu tarafından devir işlemleri ile ilgili çalışmalarını tamamlamalarından dolayı demirbaş malzeme, personel dosyaları, arşivlik evrak ve diğer sair işleri tutanak karşılığında DSİ Bölge Müdürlüğüne teslim edildiği,
3.2) Palu/Kovancılar Sulama Birliğinin işlevini yitirmesi nedeniyle tüm iş ve işlemlerin DSİ’ye
devredilmek üzere birlik tüzüğü gereğince fesih kararı alındığı, birliğin tüzel kişiliği sona erdiğinden dolayı sulama birliğinde çalışan 6 kadrolu işçinin iş akitlerinin feshedildiği, başvuru sahibinin
Sulama Birliğinde Daimi İşçi Statüsünde çalıştığı, ücretinin sulama birliği meclisince tespit edildiği,
3.3) Sulama birliğinin feshinden itibaren personellerin durumu ile ilgili kurumlar nezdinde
(DSİ Bölge Müdürlüğü – Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü) tüm girişimlerin sonuçsuz kaldığını, bu hususta işçilerin bir başka kuruma atanma talepleri ilgili kurumlara iletildiği ancak herhangi bir ilerleme kaydedilmediği, başvuru sahibi tarafından işçi alacaklarının ödenmesi için konunun Arabulucuya tevdi edilmesi üzerine konunun tarafları olarak
Kaymakamlık ve DSİ Bölge Müdürlüğü yetkililerinin katılımıyla 30/ 04/ 2018 tarihinde yapılan toplantıda, DSİ tarafından işçi alacaklarına ilişkin yükümlülüklerinin olmadığı, Kaymakamlık tarafından ise Birliğin tüm taşınır malları ile personele ilişkin dosyalarının DSİ Bölge
Müdürlüğüne devredildiği için Kaymakamlığın herhangi bir ilgisinin olmadı gerekçeleriyle sulama birliği personellerinin alacaklarına ilişkin herhangi bir anlaşma ihtimalinin oluşmadığı,
3.4) Tasfiye sürecinde Birlik Tüzüğü gereğince çalışanların tüm hak ve alacakları DSİ Bölge
Müdürlüğüne devredildiği, yapılan inceleme neticesinde başvuru sahibinin 2011 yılında alınan tasfiye tarihine kadar 6.796,91 TL alacağının olduğu, bu tarihten sonra Sulama Birliğinin herhangi
2 / 9bir faaliyetinin olmaması nedeniyle işçilerinde herhangi bir icra-i faaliyetlerinin olmadığı,
Açıklamaları yapılmıştır .
III- İLGİLİ MEVZUAT
4) Anayasamızın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde ; herkesin çalışma hakkı
ve ödevi olduğu belirtildikten sonra, devletin yükümlülükleri arasında, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları korumak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı, “ Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler kısmının “Genel ilkeler” başlıklı 128’inci maddesinde, “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür .
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .” hükmüne amirdir .
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
6) 9/ 4/ 2007 tarihli 26488 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 27/ 9/ 2006 tarihli 5547 sayılı
Kanunla onaylanması uygun bulunan, “Avrupa Sosyal Şartı’nda da; herkesin özgürce edinebildiği bir işle yaşamını sağlama fırsatına sahip olduğu, tüm çalışanların adil çalışma koşullarına ve güvenli ve sağlıklı çalışma koşullarına sahip olma haklarının bulunduğu, herkesin sosyal refah hizmetlerinden yararlanma hakkına ve iş akdinin sona erdiği durumlarda korunma hakkına sahip olduğu belirtildikten sonra, iş akdinin sona erdiği durumlarda korunma hakkını düzenleyen 24’üncü maddesinde ; “Akit Taraflar, çalışanların iş akdinin sona erdiği durumlarda korunma hakkının etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla; a- Tüm çalışanların, yetenekleri ya da davranışlarıyla bağlantılı olarak ya da işletmenin, kuruluşun ya da hizmetin işleyişinin gereklerine dayanarak, iş akitlerinin geçerli nedenler olmadan sona erdirilmemesi hakkını; b- İş akitleri geçerli bir neden olmaksızın sona erdirilen çalışanların yeterli tazminat ya da diğer uygun yardımlar alma hakkını tanımayı; taahhüt ederler .
7) 6172 Sayılı Sulama Birlikleri Kanununun “Personel istihdamı” başlıklı 14 ’üncü
maddesinde; ( 1) Birliğin amacına uygun idari, teknik ve yardımcı teknik personel 22/ 5/ 2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre çalıştırılır . Çalıştırılan personelin işvereni birliktir .
3 / 920’nci maddesinde; (Değişik : 19/ 4/ 2018- 7139/ 50 md.) ( 1) Birliğin amacına ulaşamayacağının
tespit edilmesi durumunda birlik, DSİ’nin teklifi üzerine Bakan onayı ile feshedilir .
( 2) Birliğin tasfiyesi DSİ tarafından yürütülür . Tasfiyenin usul ve esasları çerçeve ana statü ile düzenlenir .
( 3) Tüzel kişiliği sona erdirilen sulama birlikleri tarafından işletilen sulama tesisleri hakkında 18/ 12/ 1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun hükümleri uygulanır .
7.1) Ek 1’inci maddesinde (Ek : 19/ 4/ 2018- 7139/ 51 md.), ( 8) Yapılan denetimler sonucunda
maksadına ulaşamayacağı tespit edilen sulama birlikleri, sulama tesislerinden beklenen faydanın ve sürdürülebilir işletme yönetiminin sağlanabilmesi maksadıyla ve DSİ’nin gerekli görmesi halinde
Bakan onayıyla bu birliklerden birinin tüzel kişiliği altında birleştirilebilir . Birleşmeye dâhil edilen sulama birliklerinden fesholunan birlik veya birliklerin tüzel kişiliği, Bakan onayı tarihi itibarıyla kendiliğinden sona erer . Birleşmenin onay tarihinden itibaren bir ay içerisinde, bünyesinde birleştirme işlemi yapılan birliğin ana statüsünde bu birlik tarafından gerekli değişiklikler yapılarak
Bakanlığa sunulur . Birleştirme öncesi birliğe üye olan su kullanıcılarının birlik üyelikleri, birleşmeden sonra da devam eder . Birliklerde görev yapanların, birleştirme öncesine ait mali ve cezai sorumlulukları devam eder . Fesih işlemleri sonucu tüzel kişiliği sona eren birliklerin personeli, taşınır ve taşınmaz malvarlığı, hakları, borç ve alacakları bünyesinde birleştirme işlemi gerçekleştirilen birliğe geçer .
7.2) Mevcut birlikler başlıklı Geçici 1’inci maddesinde; ( 1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte
26/ 5/ 2005 tarihli ve 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununa göre kurulmuş olan sulama birlikleri onsekiz ay içinde durumlarını bu Kanuna uygun hale getirmek zorundadır . Aksi takdirde bu birliklerin tüzel kişiliği kendiliğinden sona erer ve bu birlikler valinin görevlendireceği vali yardımcısı başkanlığında; defterdarlık, tarım il müdürlüğü, DSİ bölge müdürlüğü ve il mahalli idareler müdürlüğü yetkililerinden oluşan tasfiye komisyonu tarafından en geç iki ay içinde tasfiye edilir . Birliğin tüm hak, alacak, borç ve 14/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabi olmayan personeli ile birliğe ait taşınır ve taşınmazlar bu Kanuna istinaden kurulan yeni birliğe devrolunur .
( 2) Kurulmuş olan sulama birliklerinde 657 sayılı Kanuna tabi olarak çalışan personel, bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde Devlet Personel Başkanlığınca tespit edilecek ihtiyaca göre kadroları ile mükteseplerine uygun olarak diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredilir .
( 3) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş olan birliklerde sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar, mevcut statüleri ile istihdam edilmeye devam olunur . Birlikler, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren mevcut statüleri devam edenler dışında yeni sözleşmeli personel istihdam edemezler .
8) 6200 Sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında
Kanununun Ek 12’inci maddesinde; (Ek : 19/ 4/ 2018- 7139/ 7 md.)
4 / 98/ 3/ 2011 tarihli ve 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanununa göre tüzel kişiliği sona eren sulama
birlikleri tarafından işletme ve bakım hizmetleri yerine getirilen sulama tesisleri ile DSİ tarafından inşa edilen sulama tesisleri DSİ tarafından işletilir veya ilgili idarenin talebi ve DSİ’nin teklifi üzerine bağlı olduğu Bakan tarafından onaylananlar, işletme ve bakım hizmetleri yerine getirilmek üzere; a) Büyükşehir belediyesinin görev alanı içinde kalan yerlerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarına devredilebilir, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları tarafından devralınan sulama tesisleri su ve kanalizasyon idarelerine veya ilçe belediyelerine devredilebilir .
b) Büyükşehir belediyesi dışında kalan yerlerde ise belediyelere veya il özel idarelerine devredilebilir .
9) 4857 Sayılı İş Kanunun “İşyerinin veya bir bölümünün devri” başlıklı 6’ncı maddesinde;
İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer .
Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür .
Yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar . Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır .
10) 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun “Malvarlığının veya işletmenin devralınması” başlıklı
202’nci maddesinde; Bir malvarlığını veya bir işletmeyi aktif ve pasifleri ile birlikte devralan, bunu alacaklılara bildirdiği veya ticari işletmeler için Ticaret Sicili Gazetesinde, diğerleri için Türkiye genelinde dağıtımı yapılan gazetelerden birinde yayımlanacak ilanla duyurduğu tarihten başlayarak, onlara karşı malvarlığındaki veya işletmedeki borçlardan sorumlu olur .
Bununla birlikte, iki yıl süreyle önceki borçlu da devralanla birlikte müteselsil borçlu olarak sorumlu kalır . Bu süre, muaccel borçlar için, bildirme veya duyuru tarihinden; daha sonra muaccel olacak borçlar için ise, muacceliyet tarihinden işlemeye başlar .
Hükümleri yer almaktadır .
11) Mülga Orman ve Su İşleri Bakanlığınca yayımlanan Sulama Birliği Çerçeve Ana Statüsünde
Birliğin tasfiyesi başlıklı 64’üncü maddesinde; Birlik meclisi, üye tam sayısının üçte iki çoğunluğunun alacağı kararla sulama sezonunu tamamlamak şartıyla feshedilebilir . Birliğin tasfiyesini yönetim kurulu yürütülür . Tasfiye işlemleri en geç bir yıl içinde sonuçlandırılır .
Birliğin her türlü mal varlığı, tesisin işletme bakım ve yönetim sorumluluğunu devralacak yeni birliğe aktarılmak üzere DSİ’ ye teslim edilir . Sulama tesisini devreden kuruluş olarak DSİ’nin birliğin mal varlığı ya da borçları hakkında yetkisi ve sorumluluğu yoktur . Çalışanların ve
DSİ’ nin alacakları öncelikli olarak ödenir .
12) Kovancılar Sulama Birliği Tüzüğünün 50’inci maddesinde; Birliğin tasfiyesini mülki idare
5 / 9amirince görevlendirilecek üç kamu görevlisi eliyle yürütülür . Tasfiye işlemleri en geç bir yıl içinde
sonuçlandırılır . Birliğin her türlü mal varlığı ve borcu tesisin işletme bakım ve yönetim sorumluluğunu devreden kuruluş olan DSİ Genel Müdürlüğü adına ilgili DSİ Bölge
Müdürlüğüne devredilir . DSİ Genel Müdürlüğü; aynı tesisin sorumluluğunu bir başka kuruluşa devretmesi halinde bu mal varlığını ve borcunu o kuruluşa devredebilir .
13) 31/ 07/ 2009 Tarih ve 27305 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Hizmetlerinin
Sunumunda Uyulacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 1’inci maddesinde; ( 1) Bu
Yönetmeliğin amacı; etkin, verimli, hesap verebilir, vatandaş beyanına güvenen ve şeffaf bir kamu yönetimi oluşturmak; kamu hizmetlerinin hızlı, kaliteli, basitleştirilmiş ve düşük maliyetli bir şekilde yerine getirilmesini sağlamak üzere , idarelerin uyması gereken usul ve esasları düzenlemektir .
Kamu hizmetlerinin ilk kademede ve vatandaşa en yakın yerde sunulması başlıklı 3’üncü maddesinde; ( 1) Kamu hizmetlerinin, başvuru yapılan ilk kademeden sunulması ve sonuçlandırılması , başvuru mercii ile karar/onay mercii arasında birden fazla kademe oluşturulmaması esastır . İdare, başvuruların, doğrudan kamu hizmetini sunan birime yapılmasını ve ilk kademede sonuçlandırılmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır .
Düzenlemeleri yapılmıştır .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
14) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15) Başvuru sahibi daimi işçi statüsünde çalıştığı Palu-Kovancılar Sulama Birliğinin 2010 yılında
feshedildiğini, kadrolu işçiler hakkında herhangi bir işlem yapılmadığını, iş akdinin feshedildiği
2010 yılından itibaren herhangi bir alacak veya tazminatın ödenmediğinden bahisle (ödenmemiş
ücretler, ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, fazla mesai, hafta tatili, UBGT alacağı, yıllık izin alacağı ve sair alacaklar) fesih işleminden kaynaklanan mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
16) Somut durum incelendiğinde, Palu/Kovancılar Sulama Birliğinin işlevini yitirmesi nedeniyle tüm
iş ve işlemlerin DSİ’ye devredilmek üzere birlik tüzüğü gereğince fesih kararı alındığı, birliğin tüzel kişiliği sona erdiğinden dolayı sulama birliğinde çalışan 6 kadrolu işçinin iş akitlerinin feshedildiği, başvuru sahibinin daimi işçi olarak çalıştığı Palu-Kovancılar Sulama Birliğinin Birlik Tüzüğünün 50’nci maddesi gereğince 6172 sayılı Kanuna uyum sağlayamadığından Kaymakamlık tarafından oluşturulan tasfiye kurulu tarafından 2011 yılında DSİ Bölge Müdürlüğüne Birlikle ilgili tüm iş ve işlemlerin devrinin yapıldığı, çalışanların da tüm hak ve alacaklarının DSİ Bölge Müdürlüğüne devredildiği, öte yandan başvuru sahibinin 2011 yılı tasfiye tarihine kadar ödenmemiş 6.796,91 TL alacağının olduğu anlaşılmaktadır . Bununla ilgili olarak başvuru sahibi gibi Birlikte çalışan diğer daimi işçilerin söz konusu işçilik alacaklarının ödenmesi için 30/ 04/ 2018 tarihinde arabulucu vasıtasıyla yapılan toplantıda, DSİ tarafından işçi alacaklarına ilişkin yükümlülüklerinin olmadığı,
6 / 9Kaymakamlık tarafından ise Birliğin tüm taşınır malları ile personele ilişkin dosyalarının DSİ Bölge
Müdürlüğüne devredildiği gerekçeleriyle personel alacaklarına ilişkin herhangi bir uzlaşma doğmadığı görülmektedir .
17) Başvuruya esas olan asıl konunun söz konusu Birliğin tüm iş ve işlemlerinin DSİ Bölge
Müdürlüğüne tasfiye kurulu tarafından Birlik Tüzüğünün 50’nci maddesi gereğince devredilmesine rağmen Birliğe ait borç ve yükümlülüklerin DSİ idaresinin yetki ve sorumluluğunda kalıp kalmadığı hususudur .
18) Bilindiği üzere, 7139 sayılı Kanun ile Sulama Birlikleri Kanunu ile sulama birliklerinin
yapılarında önemli değişiklikler yapılmıştır . Söz konusu Kanunda tanımlanan Çerçeve ana statünde
Sulama birliklerinin bütçe, borçlanma, borçların ödenmesine ilişkin esaslar, alacakların tahsili, tarifeler, harcama usulü, yatırım programı, personel istihdamı, tasfiye ve benzeri hususların düzenlendiği görülmektedir . Her birlik tarafından çerçeve ana statüye uygun ana statü mevcuttur .
19) Sulama birlikleri kamu tüzel kişiliğine sahip olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel
hukuk hükümlerine tabidir . Sulama birliklerinin tasfiye suretiyle feshi, 6172 sayılı Sulama Birlikleri
Kanunu’nun 20’nci maddesinde yapılan değişiklikle düzenlenmiştir . Bu düzenlemede birlik tüzel kişiliğinin tasfiyesinin usul ve esasları çerçeve ana statü ile belirlendiği, tüzel kişiliği sona erdirilen sulama birlikleri tarafından işletilen sulama tesisleri hakkında 6200 sayılı Kanun hükümleri uygulanacaktır . Diğer bir ifadeyle Fesih halinde 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanununa göre tüzel kişiliği sona eren sulama birlikleri tarafından işletme ve bakım hizmetleri yerine getirilen sulama tesisleri ile DSİ tarafından inşa edilen sulama tesislerinin işletilmesi ile ilgili iki seçenek bulunmaktadır . Söz konusu tesisler ya DSİ tarafından ya da ilgili idarenin talebi ve DSİ’nin teklifi üzerine bağlı olduğu Bakan onayıyla işletme ve bakım hizmetleri yerel yönetim kurum ve kuruluşları tarafından işletilecektir .
20) Ancak, feshedilen sulama birliklerinde iş kanununa tabi çalışan personelle ilgili fe sih halinde
birliklerde çalışan personelin durumunun ne olacağı konusunda her hangi bir düzenleme bulunmamaktadır . Yani, 6172 Sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesi gereğince Birliğin tüm hak, alacak, borç ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olmayan personeli ile birliğe ait taşınır ve taşınmazlar bu Kanuna istinaden kurulan yeni birliğe devrolunacağı açıkça belirtilmiştir . Tasfiye olan Birliklerde 657 Sayılı Kanuna tabi olarak çalışanlarla ilgili açıkça bir yasal düzenleme olmasına rağmen 4857 Sayılı İş Kanununa tabi çalışan daimi personelin akıbetiyle ilgili (özlükle ilgili talepleri) herhangi bir yasal düzenleme yapılmadığı görülmektedir .
21) Esas itibariyle olması gereken, bu uygulama muhatap tutulan sulama birliklerinin personelinin;
DSİ’ye devri veya bu personelin, Devlet Personel Başkanlığınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarında unvanları belirlenecek kadrolara atanmasına ilişkin düzenlemenin yapılmasıdır . Bu hususun pratiği, daha önce belediyelerin kapatılması veya büyükşehir uygulamaları neticesinde kapatılan belediyelerin çalışanlarının devrinde yapılmıştır . Kanunen kamu tüzel kişisi olarak tanımlanan sulama birliklerinin personelinin de, kamunun yani Devletin güvencesinde olması kaçınılmazdır .
22) İşçilerin mevcut hak ve alacaklarıyla ilgili yasal düzenleme yapılmadığı süreçte feshedilen ve
DSİ’ye devredilen birliklerde çalışan 4857 sayılı İş Kanununa tabi personelin tazminatı dahil tüm
7 / 9mali haklarının, birliğin tasfiyesi kapsamında birliğin mal varlığından karşılanması gerekecektir .
23) Şikayete konu olan Palu-Kovancılar Sulama Birliği Tüzüğünün 50’nci maddesi gereğince
Birliğin her türlü mal varlığı ve borcu tesisin işletme bakım ve yönetim sorumluluğunu devreden kuruluş olan DSİ Genel Müdürlüğü adına ilgili DSİ Bölge Müdürlüğüne devredilir . DSİ Genel
Müdürlüğü; aynı tesisin sorumluluğunu bir başka kuruluşa devretmesi halinde bu mal varlığını ve borcunu o kuruluşa devredebilir . Öte yandan mülga Orman ve Su İşleri Bakanlığınca yayımlanan
Sulama Birliği Çerçeve Ana Statüsünde Birliğin Tasfiyesi başlıklı 64’üncü maddesinde ise “Birliğin her türlü mal varlığı, tesisin işletme bakım ve yönetim sorumluluğunu devralacak yeni birliğe aktarılmak üzere DSİ’ ye teslim edilir . Sulama tesisini devreden kuruluş olarak DSİ’nin birliğin mal varlığı ya da borçları hakkında yetkisi ve sorumluluğu yoktur . Çalışanların ve DSİ’ nin alacakları öncelikli olarak ödenir .” İfadesi yer almaktadır . Dolayısıyla her ne kadar Birlik Tüzüğünde
Birliğe ait tüm borç ve mal varlığını devralan DSİ Bölge Müdürlüğünün sorumluluğunda olduğu yer alsa bile güncel Çerçeve Ana Statüsünde devri alan DSİ’nin birliğin mal varlığı ya da borçları hakkında yetkisi ve sorumluluğunun olmadığının düzenlendiği anlaşılmaktadır . Zaten asıl olan 6172
Sayılı Kanunla öngörülen Birliğe ait tüm hak, alacak ve borçlarla işçi personelin bu Kanuna istinaden kurulacak yeni birliğe devrolacağıdır .
24) Yapılan inceleme neticesinde, sulama birliklerinin tasfiyesi sonrasında yeni sulama birliğine
devrin gerçekleşmemesi ya da devir gerçekleşse bile daha sonra mezkûr mevzuata uyum sağlanamaması nedeniyle birliğin envanterden düşürülmesi gibi durumlarda kanunda açık bir düzenlemenin bulunmaması nedeniyle birliklerde istihdam edilen işçilerin İş Kanunundan kaynaklanan alacaklarını alamadıkları ve bu durumun mağduriyete yol açtığı tespit edilmiş, söz konusu mağduriyetin Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gerekli tedbirleri almak suretiyle giderilmesi gerektiği değerlendirilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25) ) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusu kapsamında idarenin başvuranla ilgili işlemleriyle ilgili bilgi ve belgelerin, süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket edildiği, ancak idare tarafından “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup
Elazığ İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
8 / 9VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuru sahibinin ve benzer durumdaki işçilerin mağduriyetlerinin önüne geçilebilmesi ile hak edilen ücret ve diğer işçilik alacaklarının ivedilikle ödenmesini teminen gerekli tedbirlerin alınması ve ilgili idarelerin bilgilendirilmesi hususunda Tarım ve Orman Bakanlığı’na ve
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunulmasına,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın gereği için BAŞVURANA, TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI’NA ve DEVLET SU
İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi