|
ÖZET: Başvuru, emekli aylığına esas ek göstergenin düzeltilmesi talebine ilişkindir. Başvuran, 1976 yılında öğretmen olarak göreve başlamış ve eğitim uzmanı olarak çalıştıktan sonra 15 Şubat 2018 tarihinde emekli olmuştur. Ancak, emekli aylığı 2.200 ek gösterge üzerinden bağlanmış, başvuran ise 3.000 ek gösterge üzerinden maaş aldığını iddia etmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), başvuranın emekli aylığının hesaplanmasında 2.200 ek gösterge uygulanmasının mevzuata uygun olduğunu belirtmiştir. Başvuran, bu durumun hukuka aykırı olduğunu ve geçmişe dönük haklarının ödenmesini talep etmiştir.
SGK’nın açıklamalarında, başvuranın öğretmenlikten eğitim uzmanlığına geçişinin ardından, emekli aylığının hesaplanmasında 1., 2., 3. ve 4. dereceli kadrolara atanmadığı için 2.200 ek gösterge üzerinden işlem yapıldığı ifade edilmiştir. Ayrıca, benzer durumlarda mahkeme kararları da, kariyer değişikliği yapılmadığı sürece daha yüksek ek göstergelerden yararlanmanın mümkün olmadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine karar vermiştir. Başvurunun reddi, ilgili mevzuat ve SGK’nın açıklamaları doğrultusunda hukuka uygun bulunmuştur. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 19669-19669 |sayi|53878609-101.07.05.99-E.53878609-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/7426 2018/ 7426
KARAR TARİHİ : 26/11/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu
BAŞVURUNUN KONUSU : Ek gösterge hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 31/05/2018 31.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 31/ 05/ 2018 tarihinde adına temsilcisi tarafından e–başvuru yoluyla yapılan başvuruda, başvuran vekili müvekkilinin ; 1976 yılında öğretmen olarak göreve başladığını, Mersin İl Milli Eğitim Müdürlüğünde eğitim uzmanı olarak görev yapmakta iken emeklilik talebinde bulunduğunu ve 15/ 02/ 2018 tarihi itibariyle 41 yıl 8 aylık hizmet süresi üzerinden emekli olduğunu, Şubat 2018 içerisinde tebellüğ ettiği, Sosyal Güvenlik
Kurumu’nun 26/ 01/ 2018 tarihli yazı ile müvekkiline emekli aylığı bağlandığını öğrendiklerini; ancak yazıda bağlanan aylığın 1. derecenin 4. kademesi ve 2200 ek gösterge rakamı üzerinden bağlandığı ve ikramiyenin de bu şekilde ödendiğinin belirtildiğini; 16.02.2018 tarihli dilekçeyle, müvekkilinin, eğitim öğretim hizmetleri sınıfında öğretmen olarak görev yapmakta iken eğitim uzmanı olarak görevlendirildiğini, uzun yıllardır 3.000 ek gösterge üzerinden maaş aldığını ve keseneklerimin de
3.000 üzerinden yatırıldığını belirterek idarenin aylığa esas ek göstergenin 3000 olarak düzelterek
yeni bir işlem yapmasını talep ettiklerini, SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu
Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığının 22.03.2018 tarih ve Sayı : 19669-19669 sayılı yazısı ile müvekkiline aylık bağlanmasında 3.000 ek gösterge yerine 2.200 ek göstergenin uygulanmasında yanlışlık bulunmadığının, hesaplamanın öğretmenlikten eğitim uzmanlığına geçirildiği tarihteki derece ve kademe esas alınarak genel idare hizmetleri sınıfı içerisinde değerlendirme yapılarak belirlendiğinin bildirdiğini, söz konusu yazıda 1., 2., 3. ve 4. dereceler için
1 / 9ayrım yapıldığı; ancak müvekkilinin gerekli şartları taşımadığı için 2.200 gösterge üzerinden aylığın
bağlandığının belirtildiğini; ancak öğretmen olarak göreve başlamanın ardından eğitim uzmanı olarak göreve devam edilmesi nedeniyle emekli keseneğine esas aylık ve kazanılmış hak aylıklarında değişiklik olmadığı ve keseneklerin ve kurum karşılıklarının 3.000 ek gösterge olduğunun SGK’dan istenecek hizmet belgesinden de anlaşılacağını, SGK görev unvanı ve derece/kademesi aynı olan kişiler için farklı ek göstergeler uyguladığını, ekte sunulan belgeler incelendiğinde müvekkili ve diğer evrak sahibinin görev unvanı ile derece/kademesinin avnı olduğu ancak farklı ek göstergeler uyguladığının görüldüğünü, ayrıca SGK’nın birleşik bir yapı olarak
Sosyal Güvenlik Kurumlarını tek çatı altında toplamasının ardından kurulan HİTAP sistemi kayıtlarında da maaş ödemelerine müteakip görev yaptığı birimlerce yapılan bildirimlerin de 3.000 ek gösterge üzerinden olduğunu, Sosyal Güvenlik Kurumunun ek gösterge değişikliğini, kesenekler
3.000 ek gösterge üzerinden yatmasına ve bu durumdan haberdar olmasına karşın emekli olunan
tarihte re’sen değiştirdiğini, bu durumun ayrıca hukuk güvenliği ilkesinin ihlali olduğunu belirterek;
15.02.2018 tarihinden itibaren 2.200 ek gösterge üzerinden müvekkiline bağlanan aylığın mevzuat
hükümleri dikkate alınarak kazanılmış hak aylığı ve emekli keseneğine esas aylık olan 3.000 ek gösterge üzerinden düzeltilerek bugüne kadar eksik yatan tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konuyla ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik Hizmetleri
Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 12/ 09/ 2018 tarihli ve sayılı yazıda özetle :
2.1. Başvurana 15/ 02/ 2018 tarihinden itibaren, 4/ 1-c kapsamında 40 yıl 3 ay 14 gün fiili hizmeti, 4 ay askerlik borçlanması, 4/ 1-a kapsamında 1 yıl 4 ay 6 gün hizmeti olmak üzere toplam 40 yıl 11 ay
20 gün hizmeti üzerinden, 1 inci derece 4 üncü kademe intibakı, + 2200 gösterge rakamı ve eğitim
uzmanı unvanı esas alınarak emekli aylığı bağlandığı ve emekli ikramiyesine esas olan 40 tam ( 40 yıl 7 ay 14 gün) hizmet yılına karşılık emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, 2.2. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 43 üncü maddesinin (B) fıkrasının; “Ek
Gösterge : Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi sureliyle hesaplanır . II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir .
Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz . Kurumların I, 2, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz…” hükmünü amir olduğu, 2.3. Bu hüküm ile, 657 sayılı Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıklarının hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu Kanuna ekli cetvellerde gösterilen gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanacağı, 2.4. Kurumların 1, 2, 3 ve 4. dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergelerin ilgililerin
2 / 9daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli (I) sayılı cetvelin Genel İdare
Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamayacağının açıkça belirlendiği, 2.5. Ayrıca, Maliye Bakanlığınca hazırlanan 148 seri Nolu Devlet Memurları Genel Tebliği ile;
“ kariyerleri ile ilgili sınıftan veya görevden diğer sınıfa veya göreve atananların ilk atamalarının 1- 4 dereceli kadro olması, ilk atama sırasında daha önceki görevinin kazanılmış hak aylığına ait ek göstergesi ile atandığı kadro derecenin ek göstergesi arasında mukayese yapılarak, yüksek olan ek göstergesinin, daha sonraki tarihlerde ise, yürütmekte olduğu görevin kadro derecesinin veyahut kazanılmış hak aylığının ek göstergesi ile daha önceki sınıf veya görevindeki kazanılmış hak aylığının ek göstergesinin mukayese yapılmak suretiyle kariyerlerindeki ek göstergesi yüksek ise kariyerinin ek göstergesinin uygulanmasının gerektiği” belirtildiğinden, anılan tebliğ ile açıklandığı üzere, kariyerleri ile ilgili sınıftan diğer hizmet sınıflarına atananların ilk atamalarında 1, 2, 3 ve 4 üncü derece kadrolara atanmayanların, kariyerlerinden dolayı verilen ek göstergelerinden yararlandırılmalarının mümkün olmadığı, 2.6. Bu çerçevede, emeklilik sicil dosyasının tetkikinde; ilgilinin 06/ 01/ 1975 tarihinde Adana ili
Merkez İlçesi Köyünde vekil öğretmen olarak göreve başladığı, bilahare 5 inci dereceli
Eğitim Öğretim Hizmetleri sınıfına tabi Öğretmen unvanı ile görev yapmakta iken 13/ 02/ 1990 tarihinde Karaman İli Kazımkarabekir İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne yine aynı kadro dereceli
Genel İdari Hizmetler Sınıfına tabi İlçe Milli Eğitim Müdürü görevine naklen atandığı, 2.7. Son olarak, Mersin İl Milli Eğitim Müdürlüğünde Eğitim Uzmanı olarak görev yapmakta iken 19/ 01/ 2018 tarihinde isteğiyle emekliye sevk edilmesi üzerine 1. derece 4. kademe intibakı ve
+ 2200 ek gösterge üzerinden 15/ 02/ 2018 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığı, 2.8. Buna göre, ilgilinin 5. derecede eğitim öğretim sınıfında Öğretmen olarak görev yapmakta iken aynı derece ile genel hizmetler sınıfında İlçe Milli Eğitim Müdürü olarak atandığı ( 1,2,3 ve 4. dereceler dışında) ve son olarak Mersin İl Milli Eğitim Müdürlüğünde genel hizmetler sınıfında Eğitim Uzmanı olarak görev yapmakta iken emekli olduğu anlaşılmış olup, ilgili 1, 2, 3 ve 4. dereceli kadrolara atanarak sınıf değiştirmediğinden emekli aylıklarına eğitim öğretim hizmetleri sınıfında 1.derece için belirlenmiş olan + 3000 ek göstergenin uygulanmasına olanak bulunmadığı, 2.9. Bu nedenle kariyerleri ile ilgili sınıf veya görevlerin diğer hizmet sınıfları veya görevlere atananların ilk atamalarında 1, 2, 3 ve 4. derece kadrolara atanmamaları halinde kariyerlerinden dolayı ek göstergeden yararlandırılmalarının mümkün olmadığı, 2.10. Benzer konuda Ankara 1. İdare Mahkemesinin Esas No:1997 / 1294, Karar No: 1998/ 1300 sayılı kararı ile; ‘‘ … Dosyanın incelenmesinden, davacının 31/ 05/ 1969- 05/ 05/ 1975 tarihleri arasında öğretmenlik görevinde bulunduktan sonra 30/ 04/ 1976 tarihinde Genel İdare Hizmetleri sınıfına 8.derece 1.kademede memur olarak naklen geçtiği, memur, şef, şube müdürü görevlerinde bulunduktan sonra 16/ 08/ 1996 tarihinde isteği ile emekliye sevk edildiği anlaşılmıştır . Bu durumda davacının öğretmenlik sıfatını kazandıktan sonra başka bir kuruma ( 1,2,3 ve 4. dereceler dışında) 8.
derecede naklen atandığı ve son olarak Genel İdare Hizmetleri Sınıfında Şube Müdürü olarak görev
3 / 9yapmakta iken emekli olduğu anlaşılmış olup, davacı 1, 2, 3 ve 4. Dereceli kadrolara atanarak sınıf
değiştirmediğinden emekli aylıklarına 1.derece için belirlenmiş olan + 3000 ek göstergenin uygulanmasına olanak bulunmamaktadır … Açıklanan nedenlerle davanın reddine, …” denilmek suretiyle Kurum lehine sonuçlandığı, adı geçenin temyiz talebinin Danıştay Onbirinci Dairesinin
Esas No:2000 / 6055, Karar No: 2003/ 1206 sayılı kararı ile reddedilerek anılan mahkeme kararının onandığı, 2.11. Yine benzer konuda, Ankara 5 inci İdare Mahkemesinin 26/ 02/ 1999 tarih ve E .No:1998 / 216, K.No:1999 / 134 sayılı kararı ile davanın Kurum lehine sonuçlandığı ve ilgilinin temyiz talebinin
Danıştay Beşinci Dairesinin 14/ 10/ 1999 tarih ve E .No:1999 / 2763, K.No:1999 / 2971 sayılı kararı ile reddedilerek onandığı, 2.12. Ankara 8 inci İdare Mahkemesinin 31/ 12/ 2003 tarih ve Esas No: , Karar
No: sayılı kararında da; “… Davacı, kariyer görev olan müfettişlik görevinden genel idari hizmetleri sınıfına geçtiğine göre, önceki sınıfı ve kariyerine göre ek göstergeden yararlanabilmesi için, ancak ilk dört dereceli kadrolara atanmış olması gerekir . Başka bir anlatımla davacı müfettişlik görevinden genel idari hizmetleri sınıfına ilk dört dereceden atanmadığı gibi, ek gösterge ilgili sınıf ve görevlerde bulunduğu sürece ödemelere esas alınacağından son görev yaptığı ve emekli olduğu genel idari hizmetleri sınıfından kendisine ek gösterge uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır . Açıklanan nedenlerle davanın reddine …” gerekçesiyle davanın Kurum lehine sonuçlandığı, 2.13. Diğer taraftan, ilgili başvurusunda Kurumunca keseneklerinin öğretmenler için belirlenen derece karşılığındaki ek gösterge rakamları üzerinden kesildiğini ve en son 1. derece öğretmenler için belirlenen + 3000 ek gösterge rakamı üzerinden kesenekleri kesilmekte iken kurumu tarafından emekliye sevk edildiği iddiaları kapsamında, yapılan incelemede, ilgilinin hizmetlerine karşılık,
1998 yılından 2018 yılı Ocak ayına kadar emekli kesenek ve kurum karşılıkları ile genel sağlık
sigorta primlerinin 1 inci derece dördüncü kademe + 3000 ek gösterge üzerinden hesap edilerek gönderildiği tespit edildiği, emekli aylığının + 2200 ek gösterge üzerinden bağlanması nedeniyle
+ 2200 ile + 3000 ek gösterge arasındaki farkın iadesinin talep edilmesi halinde sigortalıdan kesilen emekli kesenek tutarı ile kamu kurumunca karşılanan kurum karşılığı ve genel sağlık sigorta primlerinde ki ek gösterge farkına ait tutarların iade işleminin yapılacağı, 2.14. Ancak, 5434 sayılı Kanunun mülga Ek 30 uncu maddesi hükmü ile iştirakçilerin (4/ 1-c sigortalılarının) emekli keseneğine esas olan aylık derece ve kademeleri ile ek göstergelerinin mevzuata uygunluğunun Kurumca inceleneceği, eksik gönderilen kesenek ve karşılıkların tahsil, fazla gönderilen kesenek ve karşılıkların kurumlarına iade edileceği ve Kurumumuzca mevzuata uygun olarak tespit edilen derece, kademe ve ek gösterge üzerinden emeklilik keseneği kesilmiş olmasının, ilgililere emeklilik bakımından bir hak sağlamayacağı açıkça belirtilmiş olduğundan, bu durumun ek göstergenin yükseltilmesi sonucunu doğurmayacağı, İfade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme
4 / 9ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve
kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır .
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” denmektedir .
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrası; “Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır…” 6. 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun 6.1.Mülga 15 inci maddesinin birinci fıkrası; “(Mülga : 31/ 5/ 2006- 5510/ 106 md.) Emeklilik
keseneği, aşağıda yazılı aylık ve ücret tutarları ile ödeneklerden alınır :
…
h) (Değişik : 13/ 11/ 1981 – 2559/ 2 md.) Kazanılmış hak aylık derecelerinden en çok üç aşağı dereceye kadar olan kadrolara atanan veya seçilenlerin ,aylıkları genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber emeklilik keseneklerine ve kurum karşılıklarına, kazanılmış hak aylık derece ve kademeleri esas alınır . Bunlar kesenek ödedikleri derecelerin son kademesine kadar kademe ilerlemesinden yararlanırlar . Ancak, atandıkları veya seçildikleri tarihlerdeki derece ve kademe ile ilerledikleri kademe tutarları arasındaki farklara ait artış farklarının, kesenek ve kurum karşılıklarının tamamı ilgililerin aylıklarından kesilir .
i) (Ek : 9/ 6/ 1952 – 5951/ 3 md; Değişik : 8/ 2/ 1954 – 6244/ 2 md.) 12 nci maddenin II işaretli fıkrasının ( 1) bendinde yazılı olanların emekliliğe esas olan son aylık veya ücret tutarları;” 6.2.Mülga ek 48 inci maddesi; “(Mülga : 31/ 5/ 2006- 5510/ 106 md.) a) Aylıklarını personel kanunlarına göre alan iştirakçilerin emeklilik keseneklerine; emekli keseneğine esas aylık derece ve kademelerinin gösterge rakamlarına almakta oldukları ek gösterge rakamları eklenmek suretiyle bulunacak rakamın her yıl Bütçe Kanununda tespit edilen katsayı ile çarpımı sonunda bulunacak tutar esas alınır . (Son cümle mülga : 21/ 4/ 2005 – 5335/ 29 md.)”
6.3.Mülga ek 67 nci maddesinin birinci fıkrası; “ (Mülga : 31/ 5/ 2006- 5510/ 106 md.) (Değişik :
21/ 4/ 2005 – 5335/ 3 md.) Daha önce atanmış ya da seçilmiş oldukları kadro, görev veya aylık almış oldukları dereceler için belirlenmiş olan ek göstergelerden daha düşük ek gösterge ödenmesi
5 / 9gereken veya ek göstergesi olmayan bir kadro, görev veya dereceye atanan ya da seçilenler; daha
önceden yararlanmış oldukları ek gösterge rakamı ile halen bulundukları kadro, görev veya dereceye ilişkin ek gösterge rakamı arasındaki farktan kaynaklanan kesenek ve karşılık tutarının tamamının aylıklarından kesilmesi suretiyle emeklilik açısından yüksek olan ek göstergeden yararlanmaya devam ederler . Bu Kanunun 12 nci maddesinin (II) numaralı fıkrasının (n) bendinde sayılanlar hariç, atandıkları veya seçildikleri kadro, görev ya da derecede en az altı ay görev yapmaksızın ek göstergesi daha düşük bir kadro, görev ya da dereceye atanan veya seçilenler hakkında bu fıkra hükümleri uygulanmaz .”, 7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Göstergeler” başlıklı 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının B) bendi; “(Değişik : 9/ 4/ 1990 – KHK – 418/ 2 md.; iptal : Ana . Mah.’nin 5/ 2/ 1992 tarih ve E . 1990/ 22, K. 1992/ 6 sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme : 18/ 5/ 1994 – KHK – 527/ 2 md.)
Ek Gösterge : Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır . II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir .
Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz . Kurumların 1,2,3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz…” hükmünü amirdir .
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle, eğitim uzmanı olarak görev yapmadan önce öğretmen olarak görev yaptığından bahisle öğretmenlik mesleğinin ek göstergesinden yararlandırılması gerektiğini belirterek durumunun incelenerek ek göstergesinin yükseltilmesini ve geçmişe dönük haklarının tarafına ödenmesini talep etmektedir .
10. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özetle, 657 sayılı Kanunun 43 üncü maddesi gereği, daha yüksek ek göstergeli görevlere ait ek göstergeden yararlanabilmek için sınıf değiştirerek Genel İdare
Hizmetleri Sınıfında l, 2, 3 ve 4. dereceli kadrolara atanmış olmak veya Genel İdare Hizmetleri
Sınıfı içerisinde yer alan ve kariyer gerektiren mühendislik, müfettişlik, uzmanlık gibi unvanlardan yine Genel İdare Hizmetleri Sınıfında l, 2, 3 ve 4. dereceli kadrolu diğer unvan ve görevlere atanmış olmak gerektiği, başvuranın ise öğretmenlikten sonraki ilk atamasında 1, 2, 3 ve 4. dereceli bir kadroya atanmaması nedeniyle hakkında öğretmenlik kariyerinin ek göstergesinin uygulanmasının
6 / 9mümkün olmadığı ifade edilmiştir .
11. Bu çerçevede uyuşmazlığın, başvuranın öğretmenlik kariyerinin ek göstergesinden yaralanıp yararlanamayacağı noktasında düğümlendiği görülmektedir .
12. Dosya kapsamı ve içeriğindeki bilgi ve belgelerden; başvuranın, 06/ 01/ 1975 tarihinde Adana ili Merkez İlçesi Köyünde vekil öğretmen olarak göreve başladığı, bilahare 5 inci dereceli
Eğitim Öğretim Hizmetleri sınıfına tabi Öğretmen unvanı ile görev yapmakta iken 13/ 02/ 1990 tarihinde Karaman İli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne yine aynı kadro dereceli Genel
İdari Hizmetler Sınıfına tabi İlçe Milli Eğitim Müdürü görevine naklen atandığı, son olarak, Mersin
İl Milli Eğitim Müdürlüğünde Eğitim Uzmanı olarak görev yapmakta iken 19/ 01/ 2018 tarihinde isteğiyle emekliye sevk edilmesi üzerine 1 inci derece 4 üncü kademe intibakı ve + 2200 ek gösterge üzerinden 15/ 02/ 2018 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığı anlaşılmaktadır .
13. Başvuranın 5510 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinin yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim Ayı başından önce 5434 sayılı Kanun kapsamında görev yaptığı, bu nedenle hakkında 5510 sayılı
Kanunun geçici 4 üncü maddesi gereği, yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı açıktır .
14. 5434 sayılı Kanunun mülga ek 48 inci maddesinde aylıklarını personel kanunlarına göre alan iştirakçilerin emekli keseneğine esas aylıklarının hesabında kazanılmış hak aylık derece ve kademe gösterge rakamının yanında almakta oldukları ek gösterge rakamlarının da değerlendirileceği düzenlenmiştir . Bu hükümler uyarınca, ilgililerin emekli keseneklerinin hesabında görevlerine tahsisli ek gösterge varsa bu ek göstergenin , yoksa kazanılmış hak aylıklarının bulunduğu dereceler için tespit edilen ek göstergenin esas alınmak suretiyle tespit edilmesi gerekmektedir . 657 sayılı
Kanunun eki I Sayılı Ek Gösterge Cetvelinde “I – Genel İdare Hizmetleri Sınıfı, (i) Bu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışında kalanlardan, ( 1) Yükseköğretim görenler,” içerisinde yer almaktadır . Bu gruptakilere, kazanılmış hak aylıklarının 1. Dereceye yükselmesi halinde 2200 ek gösterge uygulanacağı belirlenmiştir . Bu durumda, somut olayda, başvuranın 5. derecede eğitim öğretim sınıfında Öğretmen olarak görev yapmakta iken aynı derece ile genel hizmetler sınıfında İlçe Milli Eğitim Müdürü olarak atandığı ( 1,2,3 ve 4. dereceler dışında) ve son olarak
Mersin İl Milli Eğitim Müdürlüğünde genel hizmetler sınıfında Eğitim Uzmanı olarak görev yapmakta iken emekli olduğu anlaşıldığından, 1, 2, 3 ve 4. dereceli kadrolara atanarak sınıf değiştirmediğinden, 2200 ek göstergeden yararlandırılması gerektiği anlaşılmaktadır .
15. Maddenin uygulamasına ilişkin ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla Maliye Bakanlığınca 148 seri Nolu Devlet Memurları Genel Tebliği hazırlanıp 28/ 09/ 1997 tarihli ve 23124 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır . Tebliğ’de; Danıştay Onuncu
Dairesinin 25/ 3/ 1990 tarih ve 1989/ 845 Esas, 1990/ 750 sayılı Kararı ile Sayıştay Temyiz Kurulunun 22/ 6/ 1994 tarih ve 7508 sayılı ilamındaki atama yoluyla kariyer sınıfının dışında bir sınıfta çalışmak durumunda kalanların, kariyer sınıfta kazanılmış hak aylıklarına göre alacakları ek göstergeden düşük olmamak üzere ek göstergeden yararlandırılarak mağdur edilmemelerinin amaçlanmış olması nedeniyle madde hükmünün kariyer hizmet sınıfının dışında bir hizmet sınıfının ilk dört dereceli kadrolarına atananları kapsamakta olduğu açıklamasına yer verilerek, 43 üncü madde
7 / 9uygulanmasında ilgililerin kariyerleri ile ilgili ek göstergeden yararlanabilmelerinin kariyerleri
dışındaki görevlere ilk atamalarının kurumların 1- 4 dereceli kadrolarına olması halinde mümkün olabileceği, bu şekilde atanmamış olanların anılan madde gereğince kariyerleri ile ilgili ek göstergeden yararlandırılmasının mümkün bulunmadığı belirtilmiştir .
16. Başvuruya konu somut olayda, şikâyetçinin kariyeri dışındaki ilk atamasının; 5. derecede eğitim öğretim sınıfında Öğretmen kadrosundan yine 5. derece genel hizmetler sınıfına ( 1,2,3 ve 4. dereceler dışında) yapıldığı görülmektedir . Bu durumda, kariyeri dışındaki ilk ataması 1- 4 dereceli kadroya yapılmadığı anlaşılan şikâyetçinin öğretmenlik kariyerinin ek göstergesinden yararlandırılmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır .
17. Benzer konu hakkında Kurumumuzun 04/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı dosyasında verilen Ret Kararında; Öğretmen kadrosunda görev yapmaktayken kariyeri dışındaki ilk ataması 1- 4 dereceli kadroya yapılmayan başvuranın, 657 sayılı Kanunun 43 üncü maddesi gereği öğretmenlere uygulanan ek göstergeden yararlandırılmasına imkân bulunmadığı, bu nedenle emekli aylığının hesabına esas ek göstergesinin 1. Derece kazanılmış hak aylığı ve tıbbi teknolog unvanı üzerinden 2200 olarak belirlendiği anlaşıldığından, başvuranın emeklilik işlemlerinde esas alınan ek göstergenin belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
18. Keza aynı konuda iş bu kararın 2 numaralı paragrafında yer verilen İdare Mahkemelerinin derecattan geçerek Danıştay tarafından onanmış bir çok kararı mevcuttur .
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde , öğretmen kadrosunda görev yapmaktayken kariyeri dışındaki ilk ataması 1- 4 dereceli kadroya yapılmayan başvuranın, 657 sayılı
Kanunun 43 üncü maddesi gereği öğretmenlere uygulanan ek göstergeden yararlandırılmasına imkân bulunmadığı, bu nedenle emekli aylığının hesabına esas ek göstergesinin 1. Derece kazanılmış hak aylığı ve + 2200 ek gösterge üzerinden belirlendiği anlaşıldığından, başvuranın emeklilik işlemlerinde esas alınan ek göstergenin belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
20. Diğer yandan, başvuranın hizmetlerine karşılık, 1998 yılından 2018 yılı Ocak ayına kadar emekli kesenek ve kurum karşılıkları ile genel sağlık sigorta primlerinin 1. derece 4. kademe
+ 3000 ek gösterge üzerinden hesap edilerek gönderildiği Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından da tespit edilmiş ise de; 5434 sayılı Kanunun mülga Ek 30 uncu maddesi hükmü ile iştirakçilerin ( 4/ 1-c sigortalılarının) emekli keseneğine esas olan aylık derece ve kademeleri ile ek göstergelerinin mevzuata uygunluğunun Kurumca inceleneceği, eksik gönderilen kesenek ve karşılıkların tahsil, fazla gönderilen kesenek ve karşılıkların kurumlarına iade edileceği ve Kurumca mevzuata uygun olarak tespit edilen derece, kademe ve ek gösterge üzerinden emeklilik keseneği kesilmiş olmasının, ilgililere emeklilik bakımından bir hak sağlamayacağı hükmü karşısında, yapılan bu yanlışlığın başvuranın ek göstergesinin + 3000 olarak düzeltilmesini gerektirmeyeceği değerlendirilmektedir .
21. Zira idare, emekli aylığının + 2200 ek gösterge üzerinden bağlanması nedeniyle + 2200 ile + 3000 ek gösterge arasındaki farkın iadesinin talep edilmesi halinde sigortalıdan kesilen emekli kesenek
8 / 9tutarı ile kamu kurumunca karşılanan kurum karşılığı ve genel sağlık sigorta primlerindeki ek
gösterge farkına ait tutarların iade işlemini yapacağını açıkla beyan etmiş olduğundan, bu durumun düzeltilerek yasaya uygun hale getirilmesi gerekmektedir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi