|
ÖZET: Başvuran, mesleki hastalığı olan “Lomber disk bozukluğu” nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumu’na yaptığı başvuruda, meslekte kazanma gücü kaybı oranının %0 olarak belirlenmesi nedeniyle mağduriyet yaşadığını ifade etmiştir. Başvuru, 27 Şubat 2019 tarihinde yapılmış olup, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan değerlendirmelerde, başvuranın hastalığının mesleki olduğu kabul edilmesine rağmen, meslekte kazanma gücü kaybı oranının %0 olarak tespit edildiği belirtilmiştir.
Kurum, başvuranın önceki sağlık raporlarını inceleyerek, hastalığın mesleki etkisinin bulunmadığını ve dolayısıyla herhangi bir maluliyet durumunun söz konusu olmadığını ifade etmiştir. Başvuranın, hastalığının ilerlediği iddiasıyla yaptığı ikinci başvuru da benzer şekilde değerlendirilmiş ve sonuç olarak meslekte kazanma gücü kaybı oranının %0 olarak kalmasına karar verilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmediği sonucuna varmış ve başvurunun reddine yönelik öneri sunmuştur. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7118-S.10852
BAŞVURU NO : 2019/4968
KARAR TARİHİ : 09/08/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuranın, meslekte kazanma gücü kayıp oranının yeniden
BAŞVURUNUN KONUSU :
tespit edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; çalıştığı işlerde meslek hastalıklarının başladığı, ağır ve sürekli işlerde çalışmakta zorlandığı, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun 17/12/2018 tarihli … sayılı kararı uyarınca mevcut “Lomber disk bozukluğu” hastalığının mesleki olduğuna ancak meslekte kazanma gücü kaybı oranının ise %0 olduğuna karar verildiğinden bahisle, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun konuya ilişkin 26/03/2019 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge talep yazısına cevaben, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 10/05/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 14 üncü maddesinde meslek hastalığının tanımlaması yapılarak, sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun tespitinin Kurum Sağlık Kurulunca belirleneceği hususunun düzenlendiği, ilgili
Kurulların söz konusu tespiti, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenen durum bildirir raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelenmek suretiyle, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit
İşlemleri Yönetmeliğine göre yaptığı, hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıkması hâlinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceğinin de aynı Yönetmeliğin eki Meslek
Hastalıkları Listesine göre tespit ve tayin edildiği, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranları tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlenme yetkisinin anılan Yönetmeliğin 5 inci maddesi ile Sağlık Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ve devlet üniversitesi hastanelerine bırakıldığı, ayrıca Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası ile meslekte kazanma gücü kayıp oranının tespitinin gereken hallerde sağlık raporlarında ilave hususların da sağlık kurulu raporlarına ekleneceğinin belirtildiği, sigortalının başvuru yapmasına neden olan hastalıkla ya da arıza ile ilgili branş tarafından, aynı fıkranın alt bentlerinde listelenen ek tespitlerin de yapılmasının gerektiği, bu kapsamda ilgililerin meslekte kazanma gücü kaybının tespiti için sevk edilecekleri hastaneler arasında herhangi bir sıralama mevcut olmamakla beraber meslek hastalıkları hususunda uzmanlaşmış hastanelere öncelik verildiği,
2.2. Başvuranın; 12/05/2016 tarih, … sayılı dilekçesi ile meslek hastalığının tespiti talebinde bulunduğu, Kocaeli Kartepe Sosyal Güvenlik Merkezince İstanbul Meslek Hastalıkları
Hastanesine sevk edildiği, ilgili hastane tarafından düzenlenen 26/05/2016 tarih, … sayılı; 29/11/2016 tarih, … sayılı; 15/05/2017 tarih … sayılı sağlık kurulu raporları İstanbul Kurum
Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilerek, 19/09/2017 tarih ve … sayılı kararın verildiği, anılan kararda başvuranın “lumbar ve diğer intervertebral disk bozuklukları, radikülopati ile” arızalarının mesleki olduğuna karar verildiği, meslekte kazanma gücü kaybı oranının ise %0 (sıfır) olarak tespit edildiği, 13/10/2017 tarihli dilekçesi ile Kurum Sağlık Kurulu kararına itiraz eden başvuranın rapor ve diğer tıbbi dokümanlarının Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda değerlendirildiği, Yüksek Sağlık Kurulunun 25/12/2017 tarih, … sayılı kararında; başvuranın
“intervertebral disk” hastalığının mesleki olduğu ancak maluliyet gerektirmediği, bakıma muhtaç olmadığı ve kontrol muayenesi gerektirmediğine karar verildiği,
2.3. Başvuranın, mevcut hastalığının arttığı iddiasıyla 18/07/2018 tarih … sayılı dilekçesi ile meslekte kazanma gücü kayıp oranının yeniden belirlenmesini talep ettiği, 2018/38 sayılı
Genelgenin 7 nci bölümünün 3 nolu alt başlığında meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranlarının tespiti yapılan ancak kontrol muayenesi ya da hastalıklarında artma sebebi ile müracaat eden sigortalıların, daha önce meslek hastalığının tespitinin yapıldığı ve arşivinde hasta dosyasının bulunduğu ilgili meslek hastalıkları hastanelerine sevk edileceğinin belirlendiği, başvuranın, dosyasının bulunduğu Sağlık Bilimleri Üniversitesi Süreyyapaşa
Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesine (İstanbul Meslek
Hastalıkları Hastanesi) sevk edildiği, hastane tarafından 10/08/2018 tarih, … sayılı sağlık kurulu raporunun düzenlendiği, söz konu raporun Kurum Sağlık Kurulunca değerlendirildiği, 18/10/2018 tarih, … sayılı karar ile başvuranın durumunda bir değişikliğinin olmadığına karar verildiği, başvuranın 02/11/2018 tarihli itiraz dilekçesine istinaden Kurum Sağlık Kurulu kararının Yüksek Sağlık Kurulunda değerlendirildiği ve “Lomber Disk Bozukluğu” hastalığının mesleki olduğuna ancak meslekte kazanma gücü kaybı oranının %0 (sıfır) olduğuna karar verildiği,
2.4. İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen arızaları sonucunda sigortalıların meslekte kazanma gücünün ne oranda azaltacağına ilişkin hesaplamanın “Meslekte Kazanma
Gücü Kayıp Oranı Tespit Cetvelleri”nde yer alan hususlara göre tespit edildiği, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinde meslekte kazanma gücü azalma oranının hesaplanmasında anılan cetvellerin nasıl uygulanacağı hususlarının düzenlendiği, başvuranın Meslek Hastalıkları Listesine göre tespit edilen “Lomber
Disk Bozukluğu” hastalığının, Kurum Sağlık Kurulunca değerlendirilerek anılan hastalığın mesleğini yapmasına engel olmadığı ya da başvuranın meslekte kazanma gücüne etkisinin bulunmadığı tespit edilerek meslekte kazanma gücü kaybı oranının %0 (sıfır) bulunduğu,
2.5. Sigortalıların hastalıklarında artma veya yeni bir hastalığın ilave olduğunun belgelenmesi halinde sağlık hizmeti sunucularına sevklerinin mümkün olup bu yönde bir durum değişikliği olması durumunda bağlı bulundukları Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ya da Sosyal Güvenlik
Merkezine müracaat edebilecekleri,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu
Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun;
5.1. “Meslek hastalığının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir.
Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun; a) Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları tarafından usûlüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi, b) Kurumca gerekli görüldüğü hallerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi, sonucu Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur.
Meslek hastalığı, işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalı olarak çalıştığı işten kaynaklanmış ise, sigortalının bu Kanunla sağlanan haklardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasıyla hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen süreden daha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır. Bu durumdaki kişiler, gerekli belgelerle Kuruma müracaat edebilirler. Herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuvar bulgularıyla belirlendiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu hastalık Kurumun veya ilgilinin başvurusu üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı sayılabilir.
Meslek hastalığının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının; a) (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından, sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen veya bu durum kendisine bildirilen işveren tarafından, b) (b) bendi kapsamındaki sigortalı bakımından ise kendisi tarafından, bu durumun öğrenildiği günden başlayarak üç işgünü içinde, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen veya yazılı olarak bildirilen hususları kasten eksik ya da yanlış bildiren işverene veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıya, Kurumca bu durum için yapılmış bulunan masraflar ile ödenmişse geçici iş göremezlik ödenekleri rücû edilir.
Meslek hastalığı ile ilgili bildirimler üzerine gerekli soruşturmalar, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla yaptırılabilir.
Hangi hallerin meslek hastalığı sayılacağı, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesinin şekli ve içeriği, verilme usûlü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir. Yönetmelikte belirlenmiş hastalıklar dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması hususunda çıkabilecek uyuşmazlıklar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.”
5.2. “Sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş kazası ve meslek hastalığı hali” başlıklı 19 uncu maddesinde; “İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.
…
Sürekli iş göremezlik geliri, sigortalının mesleğinde kazanma gücünün kaybı oranına göre hesaplanır. Sürekli tam iş göremezlikte sigortalıya, 17’nci maddeye göre hesaplanan aylık kazancının % 70’i oranında gelir bağlanır. Sürekli kısmî iş göremezlikte sigortalıya bağlanacak gelir, tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanarak bunun iş göremezlik derecesi oranındaki tutarı kendisine ödenir. Sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise gelir bağlama oranı %
100 olarak uygulanır.
…
Sigortalının sürekli iş göremezlik geliri; a) Geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi, b) Geçici iş göremezlik tespit edilemeden sürekli iş göremezlik durumuna girilmişse, buna ait sağlık kurulu raporu tarihini, takip eden ay başından başlar.
…
İş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”,
5.3. “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58 inci maddesinde; “Bu Kanunda yazılı olan görevleri yerine getirmek üzere branşları Kurum tarafından belirlenecek uzman hekimlerden oluşan Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kurulur. Kurul; Millî Savunma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Yüksek
Öğretim Kurulu, en fazla üyeye sahip işveren, işçi ve kamu çalışanlarını temsil eden konfederasyonlar, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları
Konfederasyonu, Türk Tabipleri Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği ile Kurum tarafından görevlendirilecek birer uzman hekimden oluşur. Aynı usûlle birden fazla Kurul oluşturmaya
Bakanlık yetkilidir.
…
Kurul, sigortalılar hakkında vazife malûllük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün malûliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar.
Kurul, sigortalı veya hak sahiplerinin talebi üzerine görevlendirdiği uzman bir hekimi dinlemek zorundadır.
…”,
5.4. “Sağlık raporlarının usûl ve esaslarının belirlenmesi” başlıklı 95 inci maddesinde; “Bu Kanun gereğince, yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, çalışma gücü kaybı, geçici iş göremezlik ödeneklerinin verilmesine ilişkin raporlar ile iş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü veya çalışma gücü kaybına esas teşkil edecek sağlık kurulu raporlarının usûl ve esaslarını, bu raporları vermeye yetkili sağlık hizmeti sunucularının sahip olması gereken kriterleri belirlemeye, usulüne uygun olmayan sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeleri düzenleyen sağlık hizmet sunucusuna iade ederek belirlenen bilgileri içerecek şekilde yeniden düzenlenmesini istemeye Kurum yetkilidir.
Usûlüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeler ile gerekli diğer belgelerin incelenmesiyle; yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, vazife malullük derecesini, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu tespit edilen meslekte kazanma gücünün kaybına veya meslekte kazanma gücünün kaybı derecelerine ilişkin usulüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve diğer belgelere istinaden Kurumca verilen karara ilgililerin itirazı halinde, durum Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usûl ve esaslar, Sağlık Bakanlığı ile Kurumun birlikte çıkaracağı yönetmelikle düzenlenir.”,
6. Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun Görev, Yetki, Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Yönetmeliğin;
6.1. “Kurulun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde;
“Kurulun görevleri şunlardır:
a) Kanunun 58 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, Kurum Sağlık Kurulunca verilen kararlara karşı ilgililerin itirazlarını inceleyip karara bağlamak.
b) Kanunun 14 üncü maddesi kapsamında, 11/10/2008 tarihli ve 27021 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri
Yönetmeliğinde tespit edilmiş olan hastalıklar dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmayacağına karar vermek.
c) Kanunun 14 üncü maddesi ve Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit
İşlemleri Yönetmeliğinin 17 nci maddesinde yazılı hallerde yükümlülük süresi aşılmış olsa bile söz konusu hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmayacağını, aynı Yönetmeliğin 20 nci maddesinde yazılı hallerde üç yıllık çalışma (maruz kalma) süresinin indirilip indirilemeyeceğini karara bağlamak.
…”,
6.2. “Kurul kararlarının yerine getirilmesi” başlıklı 22’nci maddesinde; “Yüksek Sağlık
Kurulu tarafından, itiraz üzerine verilen kararların gereği, Kurumun ilgili birimince ve/veya
Kurum Sağlık Kurulunca yerine getirilir.”,
7. Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri
Yönetmeliğinin;
7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen; …
h) Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumunu, ı) Kurum Sağlık Kurulu: Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, erken yaşlanma hâlini, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını ve malullük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurullarını, i) Meslek hastalığı: Sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük hâllerini, …
İfade eder.”,
7.2. “Sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranları tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye, Sağlık Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve Devlet üniversitesi hastaneleri yetkilidir.”,
7.3. “Sağlık kurulu raporlarının düzenlenmesi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “…
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların, meslek hastalıkları sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranının tespiti gereken hâllerde düzenlenen sağlık kurulu raporlarına 1 inci ve 2 nci fıkralarda belirtilen hükümlere ek olarak; a) Meslek hastalığı tespiti için başvuru yapmasına neden olan hastalık ya da arıza ile ilgili branş (Göğüs Hastalıkları ve/veya Alerji, KBB, İç Hastalıkları, Nöroloji, Psikiyatri, Dermatoloji, Ortopedi ve benzeri) tarafından çalışma ortamındaki faktör ya da faktörlere bağlı olarak ortaya çıktığı düşünülen hastalık ya da arızaların mevcut klinik durumunu açıklayan, sekel bulguları gösteren detaylı bir tespit, b) Bu fıkranın (a) bendindeki tespitlere dayanak teşkil eden;
1) Göğüs hastalıkları ve/veya alerji muayenelerinde; pnömokonyoz vakalarında uygun teknikle
çekilen P.A. akciğer grafisi, ayırıcı tanıda gerek olması hâlinde HRCT, tüberküloz mevcut ise
ARB; meslekî astım hastalığı iddiası olduğunda bronş provokasyon ve benzeri testleri, tatil döneminde 15 gün, iş ortamında 20 gün süreyle günde dört kez belirlenen PEF değerleri,
2) KBB muayenelerinde; her iki kulağın işitme düzeyini gösteren odyogramlar, işe girmeden
önce çekilmiş olan odyogramı mevcut ise her ikisinin kıyaslanarak yapılacak değerlendirme,
3) İç hastalıkları muayenelerinde; anemi, trombositopeni, granülositopeni ve benzeri
vakalarda periferik yayma ile gerekli diğer tetkikler; kurşun ve kurşun tozları ile etkilenme olduğu takdirde, idrarda ve kanda; kurşun, koproporfirin, deltaaminolevülinik asit ve benzeri düzeylerini gösteren tetkikler,
4) Nöroloji muayenelerinde EMG ve gerekli diğer tetkikler,
5) Ortopedi, Psikiyatri, Dermatoloji ve benzeri branşlarla ilgili muayenelerde ise; meslekî
hastalık iddialarına dayanak teşkil edecek tetkikler, ayrıntılı olarak raporun karar hanesi dışında ayrıca belirtilir.
…”,
7.4. “Raporların bağlayıcılığı” başlıklı 8 inci maddesinde; “Sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporlarında yer alan çalışma gücü kaybı/maluliyet/özürlülük derecesi Kurum Sağlık Kurulu kararlarını bağlayıcı değildir.”,
7.5. “Meslek hastalığı” başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında; “ Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıkması hâlinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceği
Meslek Hastalıkları Listesine (Ek-2) göre tespit ve tayin edilir.”,
7.6. “İş kazası ile meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranı tespitinde kullanılan cetveller” başlıklı 22 nci maddesinin birinci fıkrasında; “İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen arızalar sonucunda, sigortalının meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağına ilişkin hesaplama, Meslekte Kazanma Gücü Kayıp Oranı Tespit
Cetvellerinde (Ek-3) yer alan A, B, C, D ve E cetvellerine göre yapılır.”,
7.7. “Meslekte kazanma gücü azalma oranının hesaplanması” başlıklı 23 üncü maddesinde; “(1) A Cetveli listelerinde yazılı arızalardan birinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağı aşağıdaki şekilde hesaplanır.
a) A Cetvelindeki vücudun çeşitli bölgelerine veya sistemlerine göre hazırlanmış olan 14 arıza listesinden sigortalının arızası bulunur. Bu arızanın solundaki arıza sıra numarası ile sağındaki arıza ağırlık ölçüsü bir tarafa kaydedilir.
b) B cetveli listelerinde önce sigortalının iş kolu, sonra bu iş kolu içindeki meslek veya iş çeşidi bulunur. Bunun karşısındaki meslek grup numarası da bir yere yazılır. Sigortalının meslek veya iş çeşidi bu listelerde bulunmadığı takdirde meslek veya işinin benzeri veya en yakını esas alınır.
c) Sürekli iş göremezlik simgesini gösteren C cetvelinin arızaya uygun tablosunun sütundaki arıza sıra numarası ile satırdaki meslek grup numarasının kesiştiği noktadaki sürekli iş göremezlik simgesi bulunarak bir tarafa kaydedilir.
ç) D cetvelinin sütununda yukarıda tespit edilen arıza ağırlık ölçüsü ile satırındaki meslek simgesinin kesiştiği noktadaki sayı, meslekte kazanma gücünün azalma oranına esas alınacak sayıdır.
d) Tespit edilen bu meslekte kazanma gücü azalmasının sigortalının yaşına uygun oranını bulmak için E cetvelinden yararlanılır. Bu cetvelin sütununda bulunan meslekte kazanma gücünün azalma oranı ile üstteki satırında bulunan sigortalının sürekli iş göremezlik hâlinin tespiti tarihindeki yaşının kesiştiği yerdeki sayı, bu yaşa uyan sürekli iş göremezlik sebebiyle meslekte kazanma gücünün azalma oranıdır.
e) Ancak birden fazla sistemi ilgilendiren sekel bulgu varsa, bu maddenin (a), (b), (c) ve (ç)
bentlerinde belirtilen işlemler her bir sekel bulgu için ayrı ayrı uygulanır ve Balthazard
Formülü kullanılarak birleştirilir.
(2) İş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş herhangi bir arızası bulunan sigortalının sonradan bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezliğe uğraması hâlinde, meslekte kazanma gücü azalma oranı aşağıdaki şekilde hesaplanır.
a) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılacak veya sayılmayacak olaylardan veya doğuştan meydana gelmiş her türlü arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı bulunur.
b) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı, bu fıkranın (a)
bendinde tespit edilen toplam orandan çıkarılır; kalan, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü azalma oranıdır.
(3) Ancak, sigortalının işe alınmadan önce mevcut olan veya işe alındıktan sonra iş kazası veya meslek hastalığı sonucu olmayarak meydana gelen arızaları, yapmakta olduğu işteki kazanma gücünü etkilememesi hâlinde, bu arızalar kazanma gücü toplam azalma oranının hesabında dikkate alınmaz.”,
8. Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 2018/38 sayılı
Genelgesinin Dördüncü Kısım Yedinci Bölüm 3.2.2. maddesinde; “Kanunun 4/1-(a) ve 4/1-(b) bentleri kapsamındaki sigortalılar, meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranları tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarının düzenlenmesi için, Sağlık Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve Devlet üniversite hastanelerine sevk edilecektir.
Meslek hastalığı tespiti yapılan ancak, kontrol muayenesi ya da hastalıklarında artma sebebi ile müracaat eden sigortalı, daha önce meslek hastalığı tespitinin yapıldığı ve arşivinde hasta dosyasının bulunduğu ilgili meslek hastalıkları hastanesine sevk edilecektir.”,
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, yukarıda 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere; İdare tarafından mevcut
“Lomber disk bozukluğu” hastalığının mesleki olduğuna ancak meslekte kazanma gücü kaybı oranının ise %0 olduğuna karar verildiğinden bahisle, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
11. Başvuranın 26/05/2016, 29/11/2016, 15/05/2017 tarihli İstanbul Meslek Hastalıkları
Hastanesi sağlık kurulu raporlarında, bulgu bölümünden L5-S1 seviyesine ait olduğu anlaşılan, “lumbar ve diğer intervertebral disk bozuklukları, radikülopati ile (mesleki)” tanısına yer verildiği, anılan sağlık kurulu raporları Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İstanbul Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğü Kurum Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilerek, “lumbar ve diğer intervertebral disk bozuklukları, radikülopati ile” mesleki hastalık tespitiyle, meslekte kazanma gücü kayıp oranının %0 olduğuna yönelik 19/09/2017 tarihli karar verildiği, başvuranın bu karara yönelik itirazı üzerine ise, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından mevcut
“intervertebral disk” hastalığının mesleki olduğuna, maluliyet gerekmediğine, başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda olmadığına, kontrol muayenesi gerekmediğine 25/12/2017 tarihinde oy birliği ile karar verildiği görülmektedir.
12. Başvuranın mevcut hastalığının arttığı iddiasıyla İdareye yapmış olduğu başvuru üzerine, dosyasının bulunduğu Sağlık Bilimleri Üniversitesi Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs
Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin (İstanbul Meslek Hastalıkları Hastanesi)
10/08/2018 tarihli sağlık kurulu raporunda, bulgu bölümünden yine L5-S1 seviyesine ait olduğu anlaşılan, “lumbar ve diğer intervertebral disk bozuklukları, radikülopati ile (mesleki)” ile mesleki olmadığı belirtilen “hipotiroidizm, girişim sonrası gelişen” tanılarına yer verildiği, anılan sağlık kurulu raporu Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İstanbul Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü Kurum Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilerek, “lomber disk bozukluğu” mesleki hastalık olduğu, “hipotiroidizm” ise mesleki hastalık olmadığı tespitiyle, meslekte kazanma gücü kayıp oranının %0 olduğuna yönelik 18/10/2018 tarihli karar verildiği, başvuranın bu karara yönelik itirazı üzerine ise, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından mevcut “lomber disk bozukluğu” hastalığının mesleki olduğuna, meslekte kazanma gücü kayıp oranının %0 olduğuna (maluliyet gerekmediğine), başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda olmadığına, kontrol muayenesi gerekmediğine, hipotiroidi hastalığını mesleki olmadığına, 17/12/2017 tarihinde oy birliği ile karar verildiği görülmektedir.
13. Başvuranın hipotiroidizm hastalığının mesleki olduğuna yönelik bir iddiası ya da talebi bulunmamakta olup, uyuşmazlık konusu mesleki olduğu tıbbi raporlarla ortaya konulan ve taraflarca da kabul gören “lumbar ve diğer intervertebral disk bozuklukları, radikülopati ile” hastalığı kaynaklı meslekte kazanma gücü kayıp oranının tespitine yöneliktir.
14. Başvuranın meslek hastalığının tespitine yönelik ilk başvurusunda üç farklı tarihli sağlık raporunun esas alındığı, mevcut hastalığının arttığı iddiasıyla yapmış olduğu ikinci başvurusunda ise aynı hastane tarafından düzenlenen dördüncü bir sağlık raporunun esas alınarak karar verildiği, bahse konu dört sağlık raporunda da, mesleki olmadığı hususunda uyuşmazlık bulunmayan hipotiroidizm hastalığı dışındaki, bulguların ve tanıların benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. İkinci başvuru sonrasında, 2 ve 8 numaralı paragraflarda yer verilen
Genelge uyarınca, gerekli tetkiklerin yapılması ve sonucunda raporun aynı hastanede düzenlenmesinde ise; hastalık seyrinde oluştuğu belirtilen değişikliğin takip edilmesi amaçlandığından, mükerrer tetkiklerin önüne geçilerek hasta için zaman ve emek tasarrufu sağlanması ve kamu kaynaklarının verimli bir şekilde kullanılması yönünde irade tesis edildiği görülmektedir.
15. 5510 Sayılı Kanunun 19 uncu maddesinde; iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalının, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanacağı hüküm altına alınmıştır.
16. Başvuranın herhangi bir itirazı bulunmayan dört adet sağlık raporu ile İdareye konu hakkında iki kez başvuruda bulunduğu, benzer bulgu ve tanıların bulunduğu raporların değerlendirilmesi üzerine hak sahipliği için en az %10 olması gereken meslekte kazanma gücü kayıp oranının Kurum Sağlık Kurulunun iki adet kararı ile %0 olarak tespit edildiği, anılan iki karar için Kanunun 58 inci maddesi gereğince itiraz mercii olan Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kuruluna yapılan itirazların reddedildiği görülmektedir. Başvuranın durumu incelendiğinde, sağlık raporlarında başvuranın hastalığının ilerlediğine yönelik bir ibare, Kurul ve Yüksek
Kurul kararlarında sağlık raporlarına yönelik bir çelişki, meslekte kazanma gücü kayıp oranına yönelik bir farklı bir değerlendirme, ya da mevzuata aykırı bir işlem tespit edilmemiştir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın meslekte kazanma gücü kayıp oranının %0 olarak tespit edilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin karara karşı başvuru yollarını gösterme ilkesine uygun davranmadığı anlaşıldığından, bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kocaeli İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII . KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi