|
ÖZET: Başvuran, emekli maaşının hesaplanmasında yanlışlık olduğunu iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Kara Yolları Genel Müdürlüğü’nde çalıştıktan sonra emekli olan başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kendisine 1. derece/4. kademeden +2200 ek gösterge ile emekli aylığı bağlandığını belirtmektedir. Ancak, başvuranın emekli maaşında herhangi bir hata olmadığını savunan idare, başvuranın iki yıllık yüksek öğrenim mezunu olduğunu ve bu nedenle +300 ek göstergeye hak kazanamayacağını ifade etmiştir.
İdare, başvuranın emeklilik intibakında herhangi bir yanlışlık bulunmadığını, başvuranın 04/04/1984 tarihinde emekliye ayrıldığını ve o dönemdeki mevzuat gereği +2200 ek gösterge üzerinden maaşının belirlendiğini belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın emeklilik keseneğine esas intibakının, geçmişteki hizmet süreleri ve öğrenim durumu dikkate alınarak yapıldığını vurgulamıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Başvuranın itirazı üzerine yapılan değerlendirmelerde, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Başvuranın, emeklilik işlemleriyle ilgili olarak yargı yoluna başvurma hakkı bulunduğu da belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12772-S.19812
BAŞVURU NO : 2019/11704
KARAR TARİHİ : 09/12/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
İntibak ve ek gösterge işlemleri hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 26/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; Kara Yolları Genel Müdürlüğünde çalıştığını ve anılan Kurumdan emekli
olduğunu ancak; Sosyal Güvenlik Kurumu Antalya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 28/01/2019 tarihli ve … sayılı yazısıyla 1 derece /4 kademe üzerinden +2200 ek göstergeden emekli aylığının bildirilmesine rağmen Kamu Denetçiliği Kurumunun Gönderme Kararına cevaben gönderilen ve 28/05/2019 tarih ve … sayılı yazı ekinde yer alan 26.373.500 sayılı yazıda: “yüksek tekniker kadrosu için öngörülen +300 ek gösterge esas alınarak bağlanan emekli maaşınızda bir yanlışlık bulunmadığı” ifade edilmesi üzerine söz konusu durumu anlayamadığını belirterek emekli maaşı hesabına esasen gerekli incelemelerin yapılarak derece/kademesinin güncellenmesini ve emekli maaşının intibakına uygun hale getirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü Personel Dairesi
Başkanlığı konuya ilişkin 15/08/2019 tarih ve … sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) İstanbul 1 inci Bölge Müdürlüğü emrinde Tekniker (İşletme Yüksek Teknikeri) olarak
görev yapmakta iken 04/04/1984 tarihinde isteği üzerine emekliye ayrılan …’ un iki yıllık yükseköğrenim veren Teknik Yüksek Okulu mezunu olduğu, 31/05/1951 tarihinde Karayolları
2 nci Bölge Müdürlüğü emrinde Fen Memuru olarak çalışmaya başladığı ve 09/12/1952
tarihinde asil olarak atandığı, 31/05/1953 tarihinde de Karayolları 5 inci BöIge Müdürlüğüne
Fen Memuru olarak nakil olan başvuranın 25/07/1954 tarihinden itibaren aynı yerde yevmiyeli olarak çalışmak üzere istifa etmek suretiyle 11/02/1958 tarihinde görevi terk ederek özel sektöre geçtiği,
2.2) Başvuranın, 01/08/1958 tarihinde ise Karayolları 4 üncü Bölge Müdürlüğünde
çalışmaya başladığı, 01/08/1961 tarihinde Karayolları 1 inci Bölge Müdürlüğüne nakil olduğu ve 01/12/1970 tarihinde 5/3 derece kademe ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereğince memuriyete geçirildiği anlaşıldığı, hizmet belgesinde belirtildiği gibi sırasıyla 657/64. madde gereği terfilerinin yapıldığı, 01/03/1975 tarihinde öğrenimi ve hizmetleri itibariyle 1897 SKG’ ya göre intibakı yapılarak 1/3 derece/ kademe (D/K) ‘ye yükseltildiği, terfi edeceği 30/07/1975 tarihinde de 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64. ve 166 maddeleri gereğince 1/4 D/K’ ye yükseltildiği,
2.3) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Kamu Emeklilik Dairesi Başkanlığına hitaben
yazılan 14/12/2018 tarihli ve … sayılı yazıda da belirtildiği gibi başvuranın intibakında herhangi bir yanlışlık bulunmadığı, adı geçene ait özlük dosyasında mevcut olan bilgi ve belgelerin gönderildiği, İfade edilmiştir.
3) Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün 06/09/2019 tarih ve … sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
3.1) Başvuranın, öğrenim durumunu gösterir bilgi ve belgeler ile Sosyal Güvenlik Kurumuna
yapmış olduğu başvurular ve bu başvurulara verilen cevapları da içeren emeklilik sicil dosyasının bir örneğinin gönderildiği,
3.2) 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Ortak Hükümler”
başlığı altındaki 36 ncı maddesinin (A) bendindeki tabloda, memurların göreve başlayış derece ve kademeleri ile azami yükselinebilecek derece ve kademelerin öğrenim durumlarına göre belirlendiği, bu kapsamda iki yıllık yüksek öğrenimi bitirenlerin 10 uncu derecenin 2 nci kademesinden göreve başlatılarak, 1 inci derecenin son (4 üncü) kademesine kadar yükselebileceklerinin düzenlendiği,
3.3) Diğer taraftan aynı Kanuna ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin II-Teknik Hizmetler
Sınıfı bölümünün; (a) bendi ile kadroları bu sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte veya yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Yüksek Mühendis, Mühendis, Yüksek Mimar ve Mimar İle şehir plancısı ve Bölge Plancısı unvanını almış olanlardan 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların 01/01/1995 tarihinden İtibaren (3600) ek gösterge rakamından, (b) bendi ile kadroları bu sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte ve yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Jeolog, Hidrojeolog, Hidrolog, Jeomorfolog, Jeofizikçi, Fizikçi, Matematikçi, İstatistikçi, Yöneylemci (hareket araştırmacısı), Matematiksel İktisatçı, Ekonomici ve Kimyager unvanı almış olanlarla Teknik Yüksek
Öğretmen Okulu mezunlarından 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların 01/01/1995 tarihinden itibaren (3000) ek gösterge rakamından, (c) bendi ile kadroları bu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışındaki yüksek öğrenim mezunları ile Yüksek Tekniker ve Tekniker unvanı almış olanlardan 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların 01/01/1995 tarihinden itibaren (2200) ek gösterge rakamından, (d) bendi ile de kadroları bu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışında kalanlardan 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların 01/01/1995 tarihinden itibaren (1500) ek gösterge rakamından, yararlandırılacaklarının hüküm altına alındığı,
3.4) Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar kapsamında başvuranın emekli sicil dosyası
ile SGK kayıtlarının tetkikinde; ilgilinin iki yıllık yüksek öğrenim veren Tekniker Yüksek
Okulu mezunu Yüksek Tekniker olarak görev yapmakta iken 04/04/1984 tarihinde isteği ile emekliye sevk edilmesi üzerine 1 inci derecenin 4 üncü kademesi intibakı ve (300) ek gösterge rakamı (ilgilinin emekliye ayrıldığı tarihte yürürlükte bulunan ek gösterge rakamıdır) üzerinden
5434 sayılı Kanun kapsamındaki toplam 34 yıl 4 ay 11 gün hizmetine karşılık 01/05/1984
tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığı,
3.5) Başvuran vekilinin SGK kayıtlarına 26/10/2018 tarihinde geçen bila tarihli dilekçesi ile
Karayolları Genel Müdürlüğünce müvekkiline verilen 30/03/2000 tarihli yazıda müvekkilinin mühendis olarak çalıştığının belirtildiği ifade edilerek müvekkilinin emekli aylığının (+3600)
ek gösterge rakamı esas alınarak ödenmesini talep ettiği,
3.6) Söz konusu talep üzerine, 26/11/2018 tarihli yazı ile başvuranın durumunun Çevre ve
Şehircilik Bakanlığından sorulduğu ve Karayolları Genel Müdürlüğünden alınan 14/12/2018 tarihli ve …sayılı cevabi yazıda başvuranın İstanbul l. Bölge Müdürlüğü emrinde Tekniker (İşletme Yüksek Teknikeri) olarak görev yapmakta iken emekliye sevk edildiğinin ve iki yıllık yüksek öğrenim veren Tekniker Yüksek Okulu mezunu olan başvuranın intibakında herhangi bir yanlışlık bulunmadığının SGK’ ya ve başvurana bildirildiği ve yazı ekinde öğrenim durumunu gösterir bilgi ve belgelerin gönderildiği,
3.7) Buna göre, iki yıllık Tekniker Yüksek Okulu mezunu Yüksek Tekniker olarak görev
yapmakta iken isteği üzerine emekliye sevk edilen ve halihazırda 1 inci derecenin 4 üncü kademesi intibakı ve 01/01/1995 tarihinden itibaren (+2200) ek gösterge rakamı esas alınarak emekli aylıkları ödenen ilgilinin, görev yapmış olduğu Kurumunca da mutabık kalındığı üzere intibakında ve emekli aylığında herhangi bir yanlışlık bulunmamakta olup, en az dört yıl süreli yükseköğretim veren fakülte veya yüksekokullardan mezun olarak Teknik Hizmetler Sınıfında
Yüksek Mühendis veya Mühendis olarak görev yapmayan başvuranın (+3600) ek gösterge rakamından yararlandırılmasına imkan bulunmadığı,
3.8) Başvuran ile SGK arasında şikayet konusu yapılan idari işlem/işlemlere ilişkin olarak
yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış bir uyuşmazlığın bulunmadığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;
6.1) “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinin “ORTAK HÜKÜMLER” başlıklı
“A” bendinde; “Memurların göreve başlayış derece ve kademeleri ile azami yükselinebilecek derece ve kademeler öğrenim durumlarına göre belirlenmiştir. Bu kapsamda 2 yıllık yükseköğrenim mezunlarının 10 uncu derecenin 2 nci kademesinden göreve başlatılarak, 1 inci derecenin son (4.) kademesine kadar yükselebilecekleri öngörülmüştür.”,
6.2) Kanuna ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin II-Teknik Hizmetler Sınıfı
bölümünün; “(a) bendi ile kadroları bu sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte veya yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Yüksek Mühendis, Mühendis, Yüksek Mimar ve Mimar İle şehir plancısı ve Bölge Plancısı unvanını almış olanlardan 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların 01/01/1995 tarihinden İtibaren (3600) ek gösterge rakamından, (b) bendi ile kadroları bu sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte ve yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Jeolog, Hidrojeolog, Hidrolog, Jeomorfolog, Jeofizikçi, Fizikçi, Matematikçi, İstatistikçi, Yöneylemci (hareket araştırmacısı), Matematiksel İktisatçı, Ekonomici ve Kimyager unvanım almış olanlarla Teknik Yüksek
Öğretmen Okulu mezunlarından 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların 01/01/1995 tarihinden itibaren (3000) ek gösterge rakamından, (c) bendi ile kadroları bu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışındaki yüksek öğrenim mezunları ile Yüksek Tekniker ve Tekniker unvanım almış olanlardan 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların 01/01/1995 tarihinden itibaren (2200) ek gösterge rakamından, (d) bendi ile de kadroları bu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışında kalanlardan 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların 01/01/1995 tarihinden itibaren (1500) ek gösterge rakamından, yararlandırılacaklarının hüküm altına alındığı,”
6.3) 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde;
“Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Bakanlar
Kurulu yetkilidir.
Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz. Kurumların 1,2,3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g)
bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz. …”,
6.4) “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesinin 1 inci ve 2 nci
fıkrasında; “Kademe; derece içinde, görevin önemi veya sorumluluğu artmadan, memurun aylığındaki ilerlemedir.
Memurun kademe ilerlemesinin yapılabilmesi için bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şartları aranır. …”,
6.5) “Derece Yükselmesinin Usul ve Şartları” başlığı altındaki 68 inci maddesinin
birinci fıkrasında;
“A) Derece yükselmesi yapılabilmesi için:
a) Üst dereceden boş bir kadronun bulunması, b) Derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3 üncü kademesinde 1 yıl bulunmuş, c) Kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş, olması şarttır.”,
7) 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nun;
7.1) Mülga Ek 18 inci maddesinde;
“Sosyal Sigortalar Kanununa tabi görevlerde bulunduktan sonra iştirakçi olanların emeklilik keseneklerine, Personel Kanunları gereğince kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerin, her yılı bir kademe ilerlemesine ve tahsil durumlarına göre her 2,3,4 veya 5 yılı bir derece yükseltilmesine esas olacak şekilde eklenerek bulunacak derece ve kademe aylığı esas alınır.
Bunların, Personel Kanunlarına göre kazanılmış hak olarak aldıkları kademelerin ilerletildiği veya derecelerin yükseltildiği sürece, emeklilik keseneğine esas kademeleri ilerletilir ve dereceleri yükseltilir.
Ancak, bunların emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükseltilmesi için tahsil durumları itibariyle Personel Kanunları hükümlerine göre, en son yükseltilecekleri ve bir derece en az geçirilmesi gereken yıl sayısı kadar kademeden emeklilik keseneği ödemiş olmaları şarttır. …
Şu kadar ki, 18 inci yaşın ikmalinden önce veya iştirakçi oldukları tarihteki tahsil derecelerinden daha aşağı bir tahsil derecesinde sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri süreler dikkate alınmaz.
Sigorta primi ödemek suretiyle geçen sürelerin, Personel Kanunları hükümlerine göre memuriyette geçmiş sayılmak suretiyle, kazanılmış hak derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilen kısımları, bu madde uyarınca, emeklilik keseneğine esas aylığın tespitinde ayrıca nazara alınmaz.”,
7.2) Mülga Ek 30 uncu maddesinde;
“İştirakçilerin, emeklilik keseneğine esas olan derece ve kademelerinin mevzuata uygunluğu Sandıkça incelenir, eksik gönderilen kesenek ve karşılık farkları kurumlarından tahsil, fazla gönderilen kesenek ve karşılıklar kurumlarına iade edilir. Sandıkça mevzuata uygun olarak tespit olunacak derece ve kademe üstündeki derece ve kademe aylığı üzerinden emeklilik keseneği kesilmiş olması, iştirakçilere emeklilik bakımından bir hak sağlamaz.”,
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, emsal yargı kararları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, 1 derece /4 kademe üzerinden +2200 ek göstergeden emekli aylığının
bildirilmesine rağmen Kamu Denetçiliği Kurumunun Gönderme Kararına cevaben gönderilen ve 28/05/2019 tarih ve … sayılı yazı ekinde yer alan … sayılı yazıda: “yüksek tekniker kadrosu için öngörülen +300 ek gösterge esas alınarak bağlanan emekli maaşınızda bir yanlışlık bulunmadığı” ifade edilmesi üzerine söz konusu durumu anlayamadığını belirterek emekli maaşı hesabına esasen gerekli incelemelerin yapılarak derece/kademesinin güncellenmesini ve emekli maaşının intibakına uygun hale getirilmesini talep etmektedir.
10) Başvuranın somut durumuna bakmadan önce, bazı hususları açıklığa kavuşturmak
açısından, emekli keseneğine esas aylık intibakı (derece ve kademesi), kazanılmış hak intibakı (derece ve kademesi) ile kadro derecesi kavramlarının ve ek göstergenin hangi kritere göre belirlendiğinin açıklanması gerekmektedir.
10.1) Kazanılmış hak intibakı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yer alan
memuriyete giriş derece ve kademesine, yine bu Kanunda yer alan ilavelerin yapılması suretiyle bulunacak derece ve kademeyi, başka bir ifadeyle devlet memurluğu statüsünde geçen veya geçmiş sayılan hizmetlerin her yılına bir kademe ve her üç yılına bir derece hesabıyla bulunacak derece ve kademeyi ifade etmektedir. Bu kapsamda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
“Ortak Hükümler” başlığı altındaki 36 ncı maddesinin (A) bendindeki tabloda, memurların göreve başlayış derece ve kademeleri ile azami yükselinebilecek derece ve kademeler öğrenim durumlarına göre belirlenmiştir. Bu kapsamda 2 yıllık yükseköğrenim mezunlarının 10 uncu derecenin 2 nci kademesinden göreve başlatılarak, 1 inci derecenin son (4.) kademesine kadar yükselebilecekleri öngörülmüştür. Bu çerçevede, devlet memurları öğrenim durumlarına göre belirlenen derece ve kademelerden görevlerine başlayıp, görev yapılan her yıl için bir kademe ilerlemesi, her üç yıl için bir derece ilerlemesi almakta, ayrıca memuriyetteyken üst öğrenimi bitirenler, aynı üst öğrenimi tahsile ara vermeden bitirerek göreve başlayan emsallerinin ulaşabilecekleri derece ve kademeleri aşmamak kaydıyla, bitirdikleri üst öğrenimin derece ve kademesinden yine görev yapılan her yıl için bir kademe ilerlemesi, her üç yıl için bir derece ilerlemesi almaktadır. Diğer yandan 657 sayılı Kanunun 84 üncü maddesi ile muvazzaf askerlik hizmetinde geçen sürelerin bu intibak kapsamında değerlendirileceği, aynı Kanunun 36 ncı maddesinde ise memuriyet hizmetleri dışında hangi hizmetlerin memuriyette geçmiş gibi değerlendirilerek kazanılmış hak aylığı intibakında dikkate alınacağı belirlenmiştir.
10.2) Emekli keseneğine esas aylık intibakı (derece ve kademesi) ise, 657 sayılı Kanunun
36 ncı maddesine göre kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirilmeyen, diğer sosyal
güvenlik statülerine tabi olarak çalışılan sürelerin kazanılmış hak aylık derece ve kademesine belirlenen esaslar çerçevesinde eklenmesiyle hesaplanan derece ve kademe aylığını oluşturmaktadır. Diğer bir deyişle emekli keseneğine esas intibak hesabında ilgililerin sigortalı geçen tüm hizmetleri birlikte değerlendirilmekte olduğundan, çoğu zaman kazanılmış hak intibakı ile emekli keseneğine esas aylık intibakı aynı şekilde ilerlemeyerek, farklı derece/kademelerde ilerleyebilmektedir.
10.3) Kadro derecesi, Devlet memurları için Kamu kurum ve kuruluşlarında unvan ve
sınıflara ilişkin olarak kanunla ihdas edilen kadro içerisinde, yükselinebilecek derecelerin belirlendiği ve anılan derecelere atanmak suretiyle uygulanan bir ilerleme şeklidir.
10.4) Ek gösterge ise, 657 sayılı Kanunun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi
uyarınca, bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanan, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmayan katsayıları oluşturmaktadır. Bu hüküm ile kadroları Genel İdare Hizmetleri Sınıfına dâhil bulunan ilgililerin, ek göstergelerden emeklilik sırasında da yararlanabilmeleri, görevde iken söz konusu derecelerin kademelerinden (1,2,3,4. Dereceler) aylık almaları (kazanılmış hak aylığı) koşulu ile mümkün olacağı düzenlenmiş ve maddede bahsi geçen Kanuna ekli (I) sayılı
Ek Gösterge cetvelinin (i) bölümünde Genel İdare Hizmetleri sınıfında yer alıp da cetvelde unvanı sayılmayıp yükseköğretim görenlerden 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların 2200, 2 nci derecenin kademelerinden aylık alanların 1600, 3 üncü derecenin kademelerinden aylık alanların 1100, 4 üncü derecenin kademelerinden aylık alanların 800 gösterge rakamı esas alınarak ek göstergeden yararlandırılacakları belirlenmiştir. Ek göstergenin nasıl kazanılacağı yönünde Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 7/12/2007 günlü, E:2005/2, K:2007/1 sayılı kararında da belirtildiği üzere, “ek gösterge rakamları öğrenim sonucu elde edilen unvana göre değil, kadro unvanına göre belirlenecektir. Dolayısıyla mühendisler için öngörülen (3600) ek gösterge rakamından faydalanmak için mühendis kadrosunda görev yapılması gerektiğinden, mühendis unvanına sahip olunması (3600) ek göstergeden faydalanmak için yeterli olmayacaktır.” Söz konusu karardan anlaşılacağı üzere devlet memurlarının fiilen görev yapmakta oldukları kadro unvanları için ek gösterge öngörülmesi halinde bundan yararlanacakları, kadro unvanında herhangi bir değişiklik olmadığı sürece mezuniyet diplomasında yer alan unvan, başka bir anlatımla tahsil durumu dikkate alınarak ek gösterge uygulamasından yararlanamayacakları sonucuna ulaşılmaktadır.
11) Söz konusu başvuru konusu kapsamında üzerinde dikkatle durulması gereken
hususun, 5434 sayılı Kanunun mülga ek 48 inci maddesi uyarınca, emekliliğe esas ek göstergenin tespitinde kazanılmış hak aylığı olarak iktisap edilen ek göstergenin esas alınmakta olması olup konu hakkında Danıştay 10. Dairesi, 1997/5279 E. ve 1998/2354 K.
sayılı emsal kararında: “Ek göstergenin emeklilik intibakı üzerinden değil, iştirakçinin görevdeyken aylık aldığı kazanılmış hak aylık derecesi üzerinden ödeneceği” yönünde kararı da mevcuttur. Anılan kanun metni ve Danıştay Kararı çerçevesinde ek göstergenin kazanılmış hak aylığı kapsamında kazanıldığı görülmektedir.
12) Başvuran hakkında tesis edilen işlemlere bakıldığında: Sosyal Güvenlik
Kurumundan gönderilen 06/09/2019 tarih ve … sayılı cevap yazısında, başvuranın 04/04/1984 tarihinde isteği ile emekliye sevk edilmesi üzerine 1 inci derecenin 4 üncü kademesi intibakı ve (300) ek gösterge rakamı (başvuranın emekliye ayrıldığı tarihte yürürlükte bulunan ek gösterge rakamıdır) üzerinden 5434 sayılı Kanun kapsamındaki toplam 34 yıl 4 ay 11 gün hizmetine karşılık 01/05/1984 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığı, öte yandan başvurana şu aşamada 1 inci derecenin 4 üncü kademesi intibakı ve 01/01/1995 tarihinden itibaren (2200) ek gösterge rakamı esas alınarak emekli aylıklarının ödenmekte olduğu belirtilmiştir. Yine Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü Personel
Dairesi Başkanlığı konuya ilişkin 15/08/2019 tarih ve … sayılı yazısı ve eklerinde yer alan hizmet belgesinde başvuranın teknik hizmetler sınıfında ve kadro derecesinin 5 ek göstergesinin (+300) olduğu ifade edilmiştir.
13) Başvuran tarafından Kurumumuza iletilen belgelerin yanı sıra başvuruya muhatap
idareler olan Sosyal Güvenlik Kurumu ve Karayolları Genel Müdürlüğünce dosya kapsamına sunulan evrakın tetkikinden başvuranın emekli olurken kadro derecesinin 5 ek göstergesinin (+300) olduğu, yapılan intibak güncellemesi neticesinde şu an itibariyle 1 inci derecenin 4 üncü kademesine intibakının yapılması sonucunda kazanılmış hak aylığı kapsamında edindiği (+2200) ek gösterge rakamı esas alınarak emekli aylıklarının ödenmekte olduğu anlaşılmaktadır.
14) Kazanılmış hak aylığına ilişkin derece ve kademe ilerlemesi ile kadro derecesine ilişkin
ilerleme birbirinden farklılık arz etmekte olup, ek gösterge 5434 sayılı Kanunun mülga ek 48 inci maddesi uyarınca, kazanılmış hak aylığı üzerinden kadro unvanına göre belirlenmektedir.
Başvuranın kadro derecesi 5 olsa da bu bağlamda kazanılmış hak aylığı derece/kademesinin güncellenmesi sonucunda edindiği derece/kademeye tekabül eden ek göstergenin 1/4 derece/kademe üzerinden (+2200) olduğu, bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumundan aldığı emekli maaşı kapsamında gerekli intibak işlemleri yönünden başvurana idarece tesis edilen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin
Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi