|
ÖZET: 07/11/2012 tarihli sağlık kurulu raporu, Kurum Sağlık Kurulu tarafından incelenmiş ve başvuranın meslekte kazanma gücü kayıp oranı %3,1 olarak belirlenmiştir. Başvuranın 21/11/2018 tarihinde yaptığı itiraz üzerine İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edilmesiyle düzenlenen 27/11/2018 tarihli rapor da aynı sonucu vermiştir. 25/03/2019 tarihinde yapılan itiraz, Yüksek Sağlık Kurulu tarafından değerlendirildiğinde, Kurum Sağlık Kurulu raporu aynen kabul edilmiştir. Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu tarafından gönderilen 23/11/2020 tarihli yazıda, başvuranın 19/01/2009 tarihli iş kazasına bağlı olarak %3,1 oranında meslekte kazanma gücü kaybı yaşadığı ve sürekli bakıma muhtaç olmadığı belirtilmiştir.
Başvuran, 2009 yılında geçirdiği iş kazası sonrası %12 oranında engelli raporu almış, ancak daha sonra bu oran %4,20’ye düşürülmüştür. Başvuran, bu duruma itiraz ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu, yapılan sağlık kurulu raporlarının değerlendirilmesi sonucunda başvuranın meslekte kazanma gücü kayıp oranının %3,1 olarak belirlendiğini ve işlemlerde bir hata olmadığını ifade etmiştir. Adli Tıp Kurumu da benzer bir değerlendirme yaparak başvuranın meslekte kazanma gücü kaybının %3,1 olduğunu onaylamıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi üzerine yürütülen inceleme ve değerlendirme süreci, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından usule uygun bir şekilde tamamlanmış ve başvuranın meslekte kazanma gücü kayıp oranının %3,1 olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın iş göremezlik geliri talebinin reddedilmesine yönelik işlemlerde hukuka aykırı bir durum bulunmamaktadır. |
07/11/2012 tarih ve sayılı sağlık kurulu raporunun Kurum Sağlık Kurulu’nca incelenmesi sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranının %3,1 olarak tespit edildiği,
2.2. Başvuranın 21/11/2018 tarihinde yapmış olduğu itirazı üzerine İstanbul Kartal Dr.
Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edildiği, hastanece düzenlenen 27/11/2018 tarih ve sayılı sağlık kurulu raporunun Kurum Sağlık Kurulu’nca değerlendirilerek meslekte kazanma gücü kayıp oranının değişmediği kanaatine varıldığı,
2.3. Kurum Sağlık Kurulu kararına 25/03/2019 tarihinde itiraz eden başvuranın dosyasının
Yüksek Sağlık Kurulu tarafından yeniden değerlendirilmesi neticesinde ise Kurum Sağlık
Kurulu raporunun aynen kabul edildiği, İfade edilmiştir.
3. Kurumumuzun 30/01/2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen
23/11/2020 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde özetle:
3.1. Başvuran hakkında düzenlenmiş olan tıbbi belgeler ile başvuranın 18.09.2020 tarihinde yapılan Ortopedi muayenesinde tespit edilen bulgulara göre yapılan değerlendirmede; başvuranın 19.01.2009 tarihinde maruz kaldığı iş kazasına bağlı
%3.1oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı,
3.2. Başka birisinin sürekli bakımına muhtaç durumda olmadığı kanaatine varıldığı
İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 6.1. “Sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş kazası ve meslek hastalığı hali” başlıklı 19 uncu maddesi; “İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık
Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır..
…
İş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
6.2. “İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasından sağlanan haklar” başlıklı 16 ncı maddesi; “İş kazası veya meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar
şunlardır:
…
b) Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması.
…”
6.3. “Sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş kazası ve meslek hastalığı hali” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası; “İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.”
6.4. “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58 inci maddesinin dördüncü fıkrası; “Kurul, sigortalılar hakkında vazife malullük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün maluliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar.”
7. 11/10/2008 tarihli ve 27021 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çalışma Gücü ve
Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’nin; 7.1. “İş kazası ile meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranı tespitinde kullanılan cetveller” başlıklı 22 nci maddesi; (1) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen arızalar sonucunda, sigortalının meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağına ilişkin hesaplama, Meslekte Kazanma Gücü Kayıp Oranı Tespit
Cetvellerinde (Ek-3) yer alan A, B, C, D ve E cetvellerine göre yapılır…”
7.2. “Meslekte kazanma gücü azalma oranının hesaplanması” başlıklı 23 üncü maddesinin birinci fıkrası; “(1) A Cetveli listelerinde yazılı arızalardan birinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağı aşağıdaki şekilde hesaplanır…”
8. 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu’nun; 8.1. “Görev” başlıklı 2 nci maddesinin (a) bendinde; “Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek”,
8.2. “İhtisas Kurullarının görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinin (II) numaralı bendinin (c) alt bendinde; “Adli Tıp Üçüncü İhtisas Kurulu: Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler … hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek.” hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun bulunmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran özetle, 2009 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazasından dolayı %12 oranında engelli raporunun bulunduğunu, ancak daha sonradan maluliyet oranının yeniden hesaplanması talebiyle yapmış olduğu başvuru üzerine maluliyet oranının % 4,20 oranına düşürüldüğünü belirterek, ikinci rapora itiraz etmekte ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
11. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özetle, başvurana ait sağlık kurulu raporlarının gerek Kurum Sağlık Kurulunca gerekse Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca değerlendirilmesi neticesinde başvuranın meslekte kazanma gücü kayıp oranının % 3,1 olduğuna karar verildiği ve yapılan işlemlerde herhangi bir yanlışlık bulunmadığı belirtilmiştir.
12. Adli Tıp Kurumu tarafından özetle; başvuranın 19.01.2009 tarihinde maruz kaldığı iş kazasına bağlı %3.1 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı ve başka birisinin sürekli bakımına muhtaç durumda olmadığı kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
13. Bu çerçevede uyuşmazlığın, başvuranın meslekte kazanma gücü kayıp oranının belirlenmesi noktasında düğümlendiği anlaşılmaktadır.
14. Dosya kapsamı ve içeriğindeki bilgi ve belgelerden; başvuranın ilk olarak 19/01/2009 tarihinde iş kazası geçirmesi üzerine 11/08/2011 tarihinde sürekli iş göremezlik gelirinin bağlanması talebiyle başvurduğu, sevk edildiği Sağlık Bakanlığı İstanbul Göztepe
Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin 02/06/2009 tarih ve sayılı sağlık kurulu raporu ile
İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi’nin 07/11/2012 tarih ve sayılı sağlık kurulu raporunun Kurum Sağlık Kurulu’nca incelenmesi sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranının %3,1 olarak tespit edildiği, ardından başvuranın 21/11/2018 tarihinde yapmış olduğu itirazı üzerine İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma
Hastanesi’ne sevk edildiği, hastanece düzenlenen 27/11/2018 tarih ve sayılı sağlık kurulu raporunun Kurum Sağlık Kurulu’nca değerlendirilerek meslekte kazanma gücü kayıp oranının değişmediği kanaatine varıldığı, Kurum Sağlık Kurulu kararına 25/03/2019 tarihinde itiraz eden başvuranın dosyasının Yüksek Sağlık Kurulu tarafından yeniden değerlendirilmesi neticesinde ise Kurum Sağlık Kurulu raporunun aynen kabul edildiği, bunun üzerine de başvuranın %12 oranında engelli olduğunu gösterir İstanbul Kartal Lütfi Kırdar ve Eğitim
Araştırma Hastanesince düzenlenen 27/03/2018 tarihli engelli sağlık kurulu raporunu da dayanak göstermek suretiyle Kurumumuza başvurduğu anlaşılmaktadır.
15. 5510 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde iş kazasının ne olduğu tanımlanmış, 19 uncu maddesinde de iş kazası sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıların sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanacağı ve maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
16. Bu çerçevede 11/10/2008 tarihli ve 27021 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çalışma
Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’nin 23 üncü maddesinde meslekte kazanma gücünün ne oranda azaldığının ne şekilde hesaplanacağı ayrıntılı şekilde belirlenmiştir. Öte yandan 5510 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde iş kazası sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespitine ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanların Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından incelenerek karara bağlanacağı düzenlenmiştir.
17. Bu durumda, başvuranın talebi üzerine başlatılan, geçirdiği iş kazasına bağlı olarak başvuranın meslekte kazanma gücü kayıp oranının belirlenmesine yönelik tıbbi inceleme ve değerlendirme sürecinin, başvuran tarafından Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna başvurulması suretiyle Sosyal Güvenlik Kurumu açısından usule uygun şekilde tamamlandığı anlaşılmaktadır.
18. Bununla beraber başvuruya konu uyuşmazlık, geçirdiği iş kazasına bağlı olarak başvuranın meslekte kazanma gücü kayıp oranının tespitini gerektirmektedir. Söz konusu tespitin ise ancak tıbbi bilgi ve uzmanlığa dayalı inceleme ve değerlendirme sonucu yapılabileceği anlaşılmaktadır.
19. Bu çerçevede, Kurumumuz bünyesinde tıbbi bilgi ve uzmanlığa dayalı değerlendirmeyi yapmak üzere yetişmiş uzman personel bulunmadığından, dosya kapsamında ilgili idareden ve sağlık kuruluşlarından temin edilen tüm sağlık kayıtları, incelenmeleri ve başvuranın meslek hastalığına tutulup tutulmadığının tespiti ile meslekte kazanma gücü kayıp oranının belirlenmesi amacıyla Adli Tıp Kurumu Başkanlığına gönderilmiştir. Anılan
Kurumun Üçüncü Adli Tıp İhtisas Kurulunca yapılan inceleme neticesinde verilen 23/11/2020 tarihli ve sayılı mütalaada, başvuranın kurullarınca yapılan muayenesinde tespit edilen sol kalça kısmi hareket kısıtlılığı arızası nedeniyle Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri
Yönetmeliği hükümleri kapsamında meslekte kazanma gücü kaybı oranının %3,1 olduğuna oybirliği ile mütalaa olunduğu görülmüştür.
20. SGK tarafından sigortalı ve hak sahiplerinin malullük ve çalışma gücü kayıp oranı iddialarının kabul edilmediği ve Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yargıya taşındığı durumlarda yüksek yargı organları tarafından verilen ve yerleşik içtihat haline gelmiş kararlarda da; sigortalıların malullük, çalışma gücü kayıp oranı, hastalık, engellilik gibi değerlendirilmesi tıbbi bilgi ve uzmanlığa dayanan taleplerinin Adli Tıp Kurumundan alınacak raporlarla tespit ettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu görülmektedir.
21. Diğer taraftan başvuran, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca belirlenen meslekte kazanma gücü kayıp oranı ile İstanbul Kartal Lütfi Kırdar ve Eğitim Araştırma Hastanesi
Engelli Sağlık Kurulu Raporundaki engellilik oranı arasında tutarsızlık olduğunu belirtmekteyse de meslekte kazanma gücü kayıp oranı ile engelli sağlık raporlarındaki engel oranının sosyal güvenlik mevzuatı içerisindeki nitelikleri, belirlenme usulleri ve işlevleri farklılık taşımaktadır. Nitekim Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek
Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesinde “sosyal güvenlik kuruluşlarınca primli sisteme tabi olanlara bağlanacak malullük aylıkları için istenecek özürlü sağlık kurulu raporları bu Yönetmelik kapsamında değerlendirilmez” denilmek suretiyle anılan raporların, dolayısıyla içeriklerinin ve niteliklerinin farklılığına işaret edilmiştir.
21.1. Bunun dışında meslekte kazanma gücü kayıp oranı, Çalışma Gücü ve Meslekte
Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğindeki esaslar çerçevesinde, Sağlık
Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve Devlet üniversitesi hastanelerince düzenlenen sağlık kurulu raporlarına dayanarak Kurum Sağlık
Kurullarınca belirlenmektedir. Engellilik oranı ise Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve
Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğindeki esaslar çerçevesinde, yine bu yönetmeliğe göre Sağlık Bakanlığınca belirlenmiş sağlık hizmeti sunucularının düzenledikleri sağlık kurulu raporları ile belirlenmektedir.
21.2. Ayrıca, meslekte kazanma gücü kayıp oranına yönelik olarak SGK Kurum Sağlık
Kurulu kararlarına yapılan itirazlar Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karar bağlanmakta ve belirlenen oran sosyal güvenlik mevzuatına göre iş göremezlik geliri ya da malullük aylığı bağlanması işlemlerinde kullanılmaktadır. Engellilik oranına yönelik yapılan itirazlar ise ilgili İl Sağlık Müdürlüğünce yapılan yönlendirme sonrasında gereğine göre yetkili başka bir hastane veya hakem hastanece düzenlenecek yeni bir sağlık kurulu raporuyla neticelendirilmekte ve bu raporlar temel olarak özürlülerin kendilerine sağlanan diğer haklardan ve verilecek hizmetlerden yararlandırılabilmeleri amacıyla düzenlenmektedir.
22. Yukarıda yapılan açıklamalar, bilirkişi mütalaası ve Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, meslek hastalığına bağlı meslekte kazanma gücü kayıp oranının
% 3,1 (üç nokta bir) olduğu anlaşılan başvurana, meslek hastalığından dolayı iş göremezlik geliri bağlanmamasına yönelik olarak idarece yapılmış işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin
Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
24. 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu başvurana 04/03/2020 tarihli ve E.20.5567 sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi