|
ÖZET: Başvuru, 506 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalılığın yapılandırılması talebine ilişkindir. Başvuran, 26/05/2003 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olduğu döneme ait ödenmemiş primlerinin 7143 sayılı Kanun çerçevesinde yapılandırılmasını istemiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yapılan değerlendirmede, başvuranın 01/05/2003 tarihinden önceki prim borçlarını 01/11/2003 tarihine kadar ödememesi nedeniyle sigortalılığının sona erdiği belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın 7143 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılabilecek bir prim borcu bulunmadığı ifade edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olduğunu değerlendirerek, SGK’nın ret kararının yerinde olduğuna kanaat getirmiştir. İlgili mevzuat uyarınca, isteğe bağlı sigortalılığın devamı için belirli koşulların sağlanması gerektiği, başvuranın bu koşulları yerine getirmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, başvuranın isteğe bağlı sigortalılığı 28/02/2003 tarihi itibarıyla sona erdirilmiş ve bu durumun hukuka aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana tebliğ edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yasal yollara başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5346-S.20.8508
BAŞVURU NO : 2019/18335
KARAR TARİHİ : 03/04/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : 506 sayılı Kanun kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığının yapılandırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; 26/05/2003 tarihinde 506sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalı olduğu dönemlere ilişkin ödemediği primlerinin tutarlarının 7143 sayılı kanun kapsamında yapılandırılması ve bu sürelere ilişkin hesaplanacak prim tutarlarını ödeyerek 506 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı sigortalılığının geçerli sayılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 05/11/2019 tarihli ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
tarafından gönderilen 13/12/2019 tarihli ve … sayılı yazıda özetle:
2.1. 506 sayılı Kanunun isteğe bağlı sigortalılığı düzenleyen mülga 85 inci maddesi 4842 sayılı
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile 01/05/2003 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilerek isteğe bağlı sigortaya devam edenlerin sigortalılıklarının sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi çalışmaya başlama, isteğe bağlı sigortalılığı sona erdirme talebinde bulunma, sigorta primini üç ay üst üste ödememe, tahsis talebinde bulunma, ve sigortalının ölümü hallerinde sona erdirileceğinin düzenlediğini, 2.2. Ayrıca 4842 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanuna eklenen geçici 85 inci madde ile 01/05/2003 tarihinden önce isteğe bağlı sigortalı olanlardan Kuruma prim borcu olanların,01/11/2003 tarihine kadar prim borçlarını gecikme zammı birlikte ödemeleri hallinde sigortalılıklarının devam edeceği, 01/05/2003 tarihinden önceki sürelere ait prim borçlarının tamamını gecikme zammı ile birlikte 01/11/2003 tarihine kadar ödemeyenlerin sigortalılıkların sona erdirileceği, ancak bu süre içinde borcunun bir kısmının ödenmesi halinde ödenen kısma ait sürelerinin hizmetten sayılacağını,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.3. Bu itibarla 01/05/2003 tarihinden önce isteğe bağlı sigortalı olanların borçlarının tamamını 01/11/2003 tarihine kadar ödemeyenlerin sigortalılıkların sona erdirildiği gibi, bu durumda olan sigortalıların 01/05/2003 tarihinden sonra art arda üç ay prim ödememeleri halinde de sigortalılıklarının en son prim ödenen ay itibariyle sona erdirilmekte olduğunu, 2.4. Ayrıca 4958 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (K) fıkrası ile 30/06/2003 tarihi itibariyle isteğe bağlı sigorta primi ve geçime zammı bulunanlardan 06/08/2003 tarihini izleyen
30 gün içinde (ki bu sürenin Kurum Yönetim Kurulu Kararı ile 03/10/2003 tarihine kadar
uzatıldığını), müracaata bulunan sigortalıların prim ödedikleri kazanç tutarının % 15 inden az olmayacak şekilde prim borçlarının yeniden yapılandırıldığını, 3. 7143 Sayılı Kanun Uyarınca Kurum Alçaklarının Yapılandırılması konulu genelgenin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının(a) bendinde, 01/05/2003 ile 30/09/2008 tarihleri arasında isteğe bağlı sigortalılığı devam edelerden, sigortalılığı 01/05/2003 tarihinden sonra sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak çalışmaya başlama, taleple ya da cari ay primlerinin art arda üç ay ödenmemesi nedeniyle sona erenlerin 30/09/2008 tarihine kadar ödenebilir nitelikte olan hizmet sürelerine ilişkin prim borçlarını 7143 sayılı Kanun kapsamında yapılandırabilecekleri, 3.1. Başvuranın, 506 sayılı Kanunun geçici 85 inci maddesinin hükmü gereğince 01/11/2003 tarihine kadar prim borçlarını ödemediğinden ve de 4958 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (K) bendi kapsamında da yapılandırma talebinde bulunmadığından 01/08/2002 tarihinde başlayan isteğe bağlı sigortalılığının bu kapsamdaki sigortalılığına dair son prim ödediği 28/02/2003 tarihi itibariyle sona erdirildiği, 3.2. 7143 sayılı Kanunun 01/05/2003 ile 30/09/2008 tarihleri arasındaki ödenebilir nitelikteki prim borçlarını kapsamakta olduğu, başvuranın ise isteğe bağlı sigortalılığının sona erdiğinden,
7143 sayılı Kanunla yapılandırılacak prim borcu ve buna ilişkin hizmet süreleri bulunmadığı,
4. Başvuranın 06/10/1999 tarihinde sigortalı olarak ilk defa 506sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı olduğundan yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları bakımından, 58 yaş 7000 gün ya da 58 yaş 4500 gün ve 25 yıl sigortalılık süresini doldurması gerektiği, bu bakımdan isteğe bağlı sigortalılık süresini borçlanma talebinin yaşlılık aylığı hak kazanması bakımından herhangi bir etkisi olmadığı tarihinin esas alınması adı geçen sigortalının aylığa hak kazanma şartlarını değiştirmediği, hususları belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
7. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun “İsteğe bağlı sigortalılık” başlıklı 85 inci maddesi;
“Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına isteğe bağlı olarak devam edilebilmesi için;
A – a) En az 1080 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, b) Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna zorunlu ya da isteğe bağlı sigortalı olmamak ve buralardan kendi sigortalılığından dolayı aylık bağlanmamış olmak, c) İsteğe bağlı olarak her ay kesintisiz otuz gün üzerinden malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemek, d) Örneği Kurumca hazırlanacak isteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle Kuruma müracaatta bulunmak, Şarttır.
B – İsteğe bağlı sigortalılık, müracaatın Kurumca alındığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar. Şu kadar ki, isteğe bağlı sigortanın başladığı tarihte, sosyal güvenlik kuruluşları ile ilgileri kesilmediği tespit edilenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları başladığı tarih itibariyle iptal edilerek, ödedikleri primler faiz uygulanmaksızın ilgililere iade edilir.
C – a) İsteğe bağlı sigortaya devam etmek isteyenler, ödeyecekleri sigorta primlerini bu
Kanunun 78 inci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında olmak şartıyla kendileri belirlerler. İsteğe bağlı sigorta primi oranı %25 olarak uygulanır.
b) İsteğe bağlı sigorta primlerinin, en geç ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmesi zorunludur. Ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmeyen primler için, bu tarihten başlanarak 80 inci madde hükmüne göre gecikme zammı uygulanır.
D – İsteğe bağlı sigortalılık; a) Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak çalışmaya başlayanların, çalışmaya başladıkları günden, b) İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme talebinde bulunanların, buna ait dilekçelerinin
Kurumca alındığı tarihten önceki primi ödenmiş son ayın bitiminden, c) İsteğe bağlı sigorta primini art arda üç ay ödemeyenlerin primi ödenmiş son ayın bitiminden, d) Tahsis talebinde bulunanların, aylığa hak kazanmış veya toptan ödeme yapılmış olmak koşulu ile tahsis talep tarihinden, e) Ölen sigortalının ölüm tarihinden, İtibaren sona erer.
E – (Değişik bend: 29.07.2003 – 4958 S.K/Madde 39) Bu maddenin (A) bendinin (a) alt bendinde belirtilen koşullar sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerin yurt dışındaki iş yerlerinde çalışmak üzere giden Türk işçileri için aranmaz. Bu maddenin (D)
bendinin (a), (b) ve (c) alt bentlerine göre isteğe bağlı sigortalılığı sona eren sigortalının, yeniden isteğe bağlı sigortaya devam edebilmesi için tekrar yazılı müracaatta bulunması şarttır.”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
8. 4958 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun Geçici 1inci maddesinin (K) fıkrası;
“K – 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre; sigorta primi, idari para cezası, sosyal yardım zammı ve bunlara bağlı gecikme zammı ve faiz borcu ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası
Kanunu kapsamına giren işsizlik sigortası primi ve buna bağlı gecikme zammı ve faiz borcu bulunan işverenlerin, 30/06/2003 tarihine kadar tahakkuk etmiş olan borçları, bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen otuz gün içinde, Kuruma yazılı müracaat edilmesi halinde aşağıdaki şartlar dahilinde yeniden yapılandırılır. Yeniden yapılandırılan borçların ödeme süresi içinde her ay için bir önceki aya ait Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak Türk Lirası cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizi bileşik bazda uygulanır. Yeniden yapılandırılan borçların ödenmesinde; iş yeri, kurum ve kuruluşlar itibariyle ve borçluların ödeme kapasiteleri dikkate alınarak işverenlerin aylık taksit tutarları, Kuruma verdikleri asıl ve ek aylık prim belgelerinde kayıtlı prime esas kazançlar toplamının % 15’inden az olmayacak şekilde Kurum Yönetim Kurulunca belirlenecek oranlar esas alınarak tespit edilir. Taksitlendirme anlaşması yapılan borçlular, tahakkuk edecek cari ay borçlarını veya taksitlendirilmiş borçlarıyla ilgili ödeme yükümlülüklerini bir takvim yılı içinde ard arda üç defa yerine getirmemeleri halinde bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkını kaybederler. Bu halde, kalan tutar için 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 80 inci maddesi hükmü uygulanır. Bu fıkra hükümlerine göre yapılacak başvuru süresini otuz güne kadar uzatmaya, taksite bağlanan borçların ödeme süresini, taksit tutarlarının hesabında hangi aylara ait prim belgelerinin esas alınacağını, alınacak teminat tutarı ile bunların durumlarını değerlendirmeye ve uygulamaya ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye Kurum Yönetim
Kurulu yetkilidir. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 85 inci maddesine göre isteğe bağlı olarak devam eden sigortalıların, 30/06/2003 tarihi itibariyle prim ve gecikme zammı borçlarını bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen otuz gün içinde Kuruma yazılı müracaat etmeleri halinde, isteğe bağlı sigorta primi ödedikleri kazanç tutarının % 15’inden az olmayacak şekilde yeniden yapılandırılan borçların ödeme süresi içinde her ay için bir önceki aya ait Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak Türk Lirası üzerinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizi bileşik bazda uygulanmak suretiyle Kurum
Yönetim Kurulunca belirlenecek oranlar esas alınarak tespit edilir. Bu fıkra uyarınca borçlarını yeniden yapılandırma talebinde bulunan dördüncü paragraftaki yükümlülükleri yerine getiren isteğe bağlı sigortalılar hakkında 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun değişik geçici 85 inci maddesinin (c) bendi hükümleri uygulanmaz. Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren otuz gün içerisinde 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun değişik 85 inci maddesinin (D) bendinin (c) alt bendine göre isteğe bağlı sigortalılığı sona erenlerden talepte bulunanlar hakkında da bu hüküm uygulanır.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
9. 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 24 üncü maddesi; “Köy ve mahalle muhtarları, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı halde, 31/5/2018 tarihi itibarıyla prim borcu bulunanların, bu tarihten önceki sürelere ilişkin prim borçlarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ikinci ayın sonuna kadar ödememeleri veya ilgili Kanunları uyarınca yapılandırmamaları halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek bunlara Kurum alacakları arasında yer verilmez. Sigortalılıkları durdurulanlardan bu
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları 1/6/2018 tarihi itibarıyla yeniden başlatılır. Ancak, daha sonra sigortalı ya da hak sahipleri tarafından talep edilmesi halinde durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamı, talep tarihinde 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden borç tutarı hesaplanarak ihya edilir. Hesaplanan borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Tebliğ edilen borç tutarının bu süre içinde tamamen ödenmemesi halinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu madde kapsamında ödenmiş olan tutarlar ilgilinin prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması kaydıyla faizsiz olarak iade edilir. İhya edilerek kazanılan hizmet süreleri borcun ödendiği tarihten itibaren geçerli sayılır. Birinci fıkraya göre sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler hakkında 1/1/2012 tarihinden bu maddenin yürürlük tarihine kadar durdurulan süreler için genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaz. Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan değerlendirmede, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE,
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvurunun aydınlatılması için; 01/08/2002 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalılığını tescil ettiren başvuranın ödemediği primlerini 7143 sayılı kanun kapsamında yapılandırmasının mümkün olup olmadığının araştırılması gerekmektedir.
12. 506 sayılı Kanunun kapsamında isteğe bağlı sigortalılık; zorunlu sigortalılık niteliğini yitirmiş ve bu niteliğin yitirilmesinden sonra herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olarak çalışmayan ve buralarda kendisi çalışmalarından dolayı aylık bağlanmamış kimselere belirli koşullarla sosyal sigorta ilişkisine devam etme imkanı sağlayan bir sosyal güvenlik ilişkisidir. 506 sayılı kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalılık uzun vadeli sigorta kolları bakımından kabul edilerek, sigortalılık niteliğini yitiren kimseler bakımından sigortalılık ilişkine devam etme olanağı tanımaktadır.
13. Bununla birlikte 506 sayılı Yasanın 85 inci maddesine baktığımızda; isteğe bağlı sigortalı olabilmek için öncelikle 506 Yasa kapsamında belirli süre zorunlu sigortalılık kapsamında prim ödenmesi, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşu kapsamında zorunlu ve isteğe bağlı sigortalı olmama şartlarının yanı sıra isteğe bağlı sigortalılığın devamı açısından da her ay kesintisiz 30 gün üzerinden uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin primlerin ödenmesi koşulunun aranmakta
olduğu görülmektedir. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunu 29/11/2000 tarih ve E:
2000/1705s., K: 2000/1750s. sayılı karında 506 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalılığın amacını 13.1. “…Hizmet akdine dayalı çalışanlar dışında, başka Güvenlik Kurumu kapsamındaki kişilerin, yapay yöntemlerle 506 sayılı Sisteme dahil edilmesi bu sistemi zaafa uğratır ve Sosyal
Güvenlik ve sisteminin amacının gerçekleşmesini de engelleyici olur. Çünkü 506 sayılı Yasa sistemi; sigortalı ve işverenlerin katıklarıyla oluşan temelde, bir fon oluşturma ve buradan, risklerin gerçekleşme durumuna göre, sigortalıları güvenceye kavuşturmayı amaçlar. Kısaca;
506 sayılı yasa sistemi hizmet akdine göre çalışanların işveren katkılarıyla oluşturdukları sosyal
nitelikli bir ortaklıktan ibarettir. Bu sisteme; dışardan, zorlama, hile ve yapay yollarla katılımlar; gerçek sigortalıların güvendiklerini önemli ölçüde daraltır. Bu nedenledir ki her
Sosyal Güvenlik Yasası kendi kapsam ve alanını belirlemiş, sigortalılarını, kendi bünyesi içinde tutmak istemiştir. …” şeklinde tanımladığı görülmektedir.
14. Buna gör dosya kapsamında yaptığımız incelemeler neticesinde başvuranın ilk defa 506 sayılı Kanun kapsamında 06/10/1999 tarihinde zorunlu sigortalı olarak tescilinin yapıldığı, 05/01/2001 tarihinde bu kapsamdaki sigortalılığının sona erdiği, 01/08/2002 tarihinde ise 506 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek sistemde kaldığı, bu kapsamdaki en son prim ödediği tarihin 28/02/2003 olduğu tespit edilmiştir.
15. Bu noktada tespit etmemiz gereken husus başvuranın isteğe bağlı sigortalılığı kapsamında en son prim ödediği tarihten, sosyal güvenlik sistemine tekrar dahil olduğu 03/12/2010 tarihine kadar olan süreyi borçlanıp borçlanamayacağıdır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
16. 4842 sayılı Kanunun 01/05/2003 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 34 üncü maddesiyle 506 sayılı kanuna eklenen geçici 85 inci maddenin (c) bendi ise; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce isteğe bağlı sigortalı olup da Kuruma prim borcu bulunanların, bu borçlarını, 01/05/2003 tarihinden itibaren 6 ay içinde gecikme zammı ile birlikte ödemeleri halinde sigortalılıklarının devam edeceğine ancak, bu süre içinde borcun ödenmeyen kısmına ait sürelerin sigortalılıktan sayılmayarak sigortalılığın sona ereceği hükmüne amirdir. Yine, bu tarihten önce sigortalı olup da 01/05/2003 tarihinden sonraki süreye ilişkin olarak art arda üç ay prim ödemeyenlerin sigortalılıklarının da, primi ödenmiş son ayın bitimi itibariyle sona ereceğine hükmettiği görülmektedir.
17. Bunun yanında 06/08/2003 günü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4958 sayılı
Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun geçici 1 inci maddesinin (K) fıkrasında; 506 sayılı
Kanunun 85 inci maddesine göre isteğe bağlı sigortalıların, öngörülen süre içerisinde Kuruma yazılı başvurmaları durumunda, 30/06/2003 tarihi itibarıyla prim ve gecikme zammı borçlarının yeniden yapılandırılarak belirleneceği, taksitlendirme anlaşması yapılan borçluların, ödeme yükümlülüklerini bir takvim yılı içinde art arda üç kez yerine getirmemeleri durumunda bu
Kanun hükümlerinden yararlanma hakkını kaybedecekleri, yapılandırma isteminde bulunup, anılan yükümlülüğü yerine getiren isteğe bağlı sigortalılar hakkında 506 sayılı Kanunun geçici
85 inci maddesinin (c) bendi hükmünün uygulanmayacağı, belirlenen sürede 506 sayılı
Kanunun 85’inci maddesinin (D) bendinin (c) alt bendine göre isteğe bağlı sigortalılığı sona erenlerden istemde bulunanlar hakkında da bu hükmün uygulanacağına hükmedildiği görülmektedir. Dosya kapsamında yaptığımız inceleme neticesinde ise başvuranın bu kapsamda yapılandırma başvurusunda bulunmadığı bu nedenle 506 sayılı Kanun kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığının 28/02/2003 tarihi itibariyle sona erdirildiği anlaşılmıştır.
18. Bu noktada başvurunun incelenmesinde başvuranın sonlandırılan isteğe bağlı sigortalılığına ilişkin yapmış olduğu yapılandırma talebinin idare tarafından ret edilmesi işleminin incelenmesi gerekmektedir.
18.1. 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 24 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanuna eklenen Geçici 76 maddenin amir hükmüne baktığımızda öncelikle kimlerin yapılandırma kapsamına alındığı belirlenerek; yapılandırma şartlarının belirtildiği görülmektedir.
19. Burada yapılanma kapsamındakilerin belirlenmesinde önemle vurgulanması gereken husus tescilleri yapıldığı halde 31/05/2018 tarihinden önce prim borçları bulunanların sigortalılıklarının durdurulmuş olması bir başla deyişle ödenebilir nitelikte prim borcunun ve hizmet süresinin varlığı şartıdır. Başvuranın ise 506 sayılı Yasa kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığının 28/02/2003 tarihi itibariyle üç ay üst üste sigorta primi ödemesi olmadığı ve bundan sonra tanınan yapılandırma şartlarından yararlanma talebinde bulunmadığından sonlandırıldığı, bu işlemin ise yasaya uygun olduğu anlaşıldığından başvuranın 7143 sayılı
Yasa kapsamında değerlendirilebilecek sigorta süresi bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu bakımdan idarenin başvuranın 506 sayılı Kanun kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığını sonlandırması ve buna bağlı 7413 sayılı Yasa kapsamında ihya talebini kabul etmemesinde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir yön bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
20. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.