|
ÖZET: Başvuran, 25 Şubat 2019 tarihinde görevdeyken yaşadığı bir olay sonucu yaralandığını ve Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen raporda yaralanmasının %7 oranında maluliyet oluşturduğunun belirtildiğini ifade ederek, Polis Bakım ve Yardım Sandığı’ndan (POLSAN) kısmi maluliyet yardımı talep etmiştir. Ancak, POLSAN başvuruyu reddetmiş, gerekçe olarak başvuranın maluliyet şartlarını taşımadığını ve gerekli sağlık kurulu raporunu sunmadığını belirtmiştir.
POLSAN’ın yanı sıra Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) da başvuranın durumunu incelemiş ve kısmi maluliyet yardımı talebinin değerlendirilebilmesi için kesin işlemli raporların sunulması gerektiğini vurgulamıştır. Başvuranın yaralanma sonrası görevine devam ettiği ve emeklilik tarihine kadar yaralanmasının görevini yapmasına engel teşkil ettiğine dair bir sağlık raporu bulunmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, başvurunun hukuka uygun bir şekilde reddedildiği sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu tespit etmiş ve ret kararının onaylanmasını önermiştir. Ayrıca, idarenin bilgi ve belgeleri zamanında sunduğu, ancak başvuru yollarının belirtilmediği için iyi yönetim ilkelerine tam olarak uyulmadığı ifade edilmiştir. Başvuran, bu ret kararına karşı yasal yollara başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7820-S.21.12569
BAŞVURU NO : 2020/102307
KARAR TARİHİ : 21/05/2021
RET KARARI
POLİS BAKIM VE YARDIM SANDIĞI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Polis Bakım ve Yardım Sandığından kısmi maluliyet yardımı talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, 25.2.2019 tarihinde görevli polis memuru olarak yaşadığı olay nedeniyle yaralandığını, yaralanması sonucu Adli Tıp kurumunun 23.7.2019 tarihli raporunda Tazminat ve Aylık
Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin 7. Maddesine gereğince yaralanmasının %7 derece olduğu kanaatinin bildirildiğini, anılan rapor ile Polis Bakım ve Yardım Sandığı’na (POLSAN) tarafına kısmi maluliyet yardımı yapılması talebiyle yaptığı başvurunun reddedildiğini belirterek tarafına kısmi maluliyet yardımı ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 25.01.2021 tarihli ve sayılı bilgi belge isteme yazısına cevaben Polis
Bakım ve Yardım Sandığı (POLSAN) tarafından gönderilen 22.02.2021 tarihli ve sayılı yazıda ilgili mevzuat hükümlerine de yer verilmek suretiyle özetle; 2.1. Sandıklarının 3201 sayılı kanunun 90 ıncı maddesi uyarınca kurulduğu, Sandıkça yapılacak yardımların ve yapılma şartlarının Sandık Tüzüğü uyarınca belirlendiği, 2.2. Kısmi maluliyet yardımının kaza ve hastalık nedeniyle uzuv kaybına uğrayanlara yönetmelikte usul ve esasları belilenen (Emekli Sandığı veya Sosyal Sigortalar Kanunları gereğince) kesin işlemli raporlarındaki maluliyet yüzdelerine göre ödendiği, 2.3. 4.6.2020 tarihli dilekçesi ile Sandıktan kısmi maluliyet yardımı talep eden başvuranın kaza ve hastalık nedeniyle uzuv kaybına uğramadığı, Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar Kanunları gereğince
kesin işlemli rapor sunmadığı, maluliyet iddiasının Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği ve sayılı Nizamname kapsamında değerlendirilmediği nedenleriyle kısmi maluliyet şartlarını taşımadığı, 3. Kurumumuzun 22.01.2021 tarihli ve sayılı bilgi belge isteme yazısına cevaben Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen
13.04.2021 tarihli ve sayılı yazıda ilgili mevzuat hükümlerine de yer
verilmek suretiyle özetle; 3.1. 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) bendine tabi sigortalılar ve emekliler için Kurum Sağlık Kurulunca ilgililer hakkında kısmi maluliyet yüzdelerini gösterir nitelikte bir değerlendirme yapılmadığı, 3.2. Maluliyet incelemesine konu olanların çalışma güçlerinin en az %60’ını kaybedip kaybetmedikleri veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma güçlerini kaybedip kaybetmediklerinin, 3.3. Engelliliği nedeniyle yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunanların ise çalışma gücü kayıp oranlarının %40 ile %60 arasında olup olmadığının değerlendirildiği, 3.4. Başvuranın 29.11.2019 tarihinde yaş haddinden emekliye sevk edilmesi üzerine Kurumlarınca
15.12.2019 tarihinden itibaren emekli aylığının bağlandığı,
3.5. 19.6.2020 tarihli dilekçesi ile görevde bulunduğu sırada yaralandığından bahisle tarafına maluliyet yardımı yapılmasını talep etmesi üzerine talebinin vazife malullüğü talebi olarak kabul edildiği ve başvuranın durumunu tevsik edici belgelerin kurumundan istendiği, kurumundan alınan belgelerin incelenmesinde başvuranın 25.2.2019 tarihli yaralanma olayından sonra görevine devam ettiği ve emekliye sevk edildiği 29.11.2019 tarihine kadar yaralanmasının görevini yapmasına engel teşkil ettiğine dair kesin işlemi gerektirir mahiyette herhangi bir sağlık kurulu raporunun bulunmadığı anlaşıldığından vazife malullüğüne ilişkin durumunun incelenemediği, hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 90 ıncı maddesi; “Emniyet Umum Müdürlüğüne bağlı ve varidatı, Emniyet Umum Müdürlüğü kadrosuna dahil maaşlı ve ücretli memurlardan, Sandığa ortak olanlar tarafından temin edilmek üzere bir (Polis Bakım ve Yardım Sandığı) kurulur.
Bu Sandık hükmi şahsiyeti haiz olup ortaklarının hizmet esnasında ve emekliliklerinde, nizamnamesinde tesbit edilen hususlarla birlikte, Sandık idare binaları, talebe yurtları, dinlenme kampları ve ortakların mesken ihtiyaçlarını karşılamak üzere gayrimenkullere tasarruf edebilir.
…
Sandığın mevcutları ve alacakları Devlet mallarına ait hak ve rüçhanları haizdir.
/
…” 7. 4.8.1998 tarihli ve 23423 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Polis Bakım ve Yardım Sandığı
Tüzüğünün “Maluliyet yardımı” başlıklı 25 inci maddesi; “En az 1 yıl Sandık ortağı olanlara maluliyet yardımı aşağıdaki koşullarda iki şekilde ödenir. Kaza nedeniyle maluliyet halinde 1 yıl şartı aranmaz.
…
b) Kısmi malullük: Kaza ve hastalık nedeniyle uzuv kaybına uğrayanlara, yönetmelikte usul ve esasları belirlenen kesin işlemli raporlarındaki uzuv kayıpları ile maluliyet yüzdelerine göre rapor tarihindeki aidata esas maaş veya ücretlerinin yedi katına göre hesaplanacak kısmi maluliyet yardımı ödenir.” 8. Polis Bakım ve Yardım Sandığı Ortaklık, Sosyal Yardımlar ve Borç Verme Yönetmeliğinin
“Maluliyet Yardımının Ödeme Koşulları” başlıklı 10 uncu maddesi; “En az 1 yıl Sandık ortağı olanlara maluliyet yardımı aşağıdaki iki şekilde ödenir. Kaza nedeniyle maluliyet halinde 1 yıl şartı aranmaz.
…
b) Kısmı Maluliyet Yardımı: Kaza ve hastalık nedeniyle uzuv kaybına uğrayanlara, Emekli Sandığı veya
Sosyal Sigortalar Kanunları gereğince kesin işlemli raporlarındaki maluliyet yüzdeleri esas alınarak ödeme yapılır…
9. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesi; …
Kurum Sağlık Kurulu; Kurum Sağlık Kurulu: Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, erken yaşlanma halini, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını ve malullük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurulları, …
Hükümlerini amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun bulunmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle, kısmi maluliyet yardımı talebiyle yaptığı başvurusunun kesin işlemli sağlık kurulu raporu bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiğini, oysa yaralandığı dönemde adına düzenlenen heyet raporları ve Adli Tıp Kurumunca düzenlenen raporu bulunduğunu belirterek tarafına kısmi maluliyet yardımı ödenmesini talep etmektedir.
12. POLSAN tarafından özetle; başvuranın kısmi maluliyet yardımı talebinin değerlendirilebilmesi için öncelikle sunacağı kesin işlemli raporların SGK tarafından incelenerek karar bağlanması gerektiği, başvuran tarafından anılan nitelikte bir sağlık raporu sunulmadığından başvurana kısmi maluliyet yardımı yapılmadığı bildirilmiştir.
12.1. SGK tarafından özetle, Kurum Sağlık Kurulunca sigortalılar hakkında maluliyete ilişkin bir değerlendirme yapılmakla beraber kısmi maluliyet yüzdelerini gösterir nitelikte oransal bir değerlendirme yapılmadığı, öte yandan başvuranın kurumlarına da müracaat ettiği, yaptığı müracaatın vazife malullüğü talebi olarak kabul edildiği ancak yaralandığı tarihten yaş haddiyle emeklilik nedeniyle görevinden ayrıldığı tarihe değin yaralanmasının görevini yapmasına engel teşkil ettiğine dair kesin işlem gerektirir mahiyette herhangi bir sağlık kurulu raporu bulunmadığından durumunun incelenemediği belirtilmiştir 13. Bu çerçevede uyuşmazlığın; başvuran tarafından POLSAN’a sunulan sağlık belgelerinin kısmi maluliyet yardımına ilişkin değerlendirme yapmak için ilgili mevzuatı gereği aranan SGK tarafından kesin işleme konu edilmiş belgelerden sayılıp sayılmayacağı noktasında düğümlendiği anlaşılmaktadır.
14. Dosya içeriğindeki bilgi ve belgelerden başvuranın kısmi maluliyet yardımı talebiyle POLSAN’a yaptığı başvuruda, yaralanma olayına konu dönemde adına düzenlenmiş iş göremezlik (istirahat) raporları ve olayın soruşturulması kapsamında Cumhuriyet Savcılığınca yapılan incelemeye istinaden Ön Adli
Rapor Formuna dayanarak Adli Tıp Kurumu Başkanlığınca düzenlenen raporunu sunduğu, başvuran tarafından maluliyet yardımından bahisle SGK’ya da başvuru yapıldığı, anılan başvurunun SGK tarafından vazife malullüğü talebi olarak değerlendirildiği ve durumunun incelenmesi amacıyla başvuranın sağlık durumuna ilişkin bilgi ve belgeleri de içerecek şekilde vazife malullüğünü tevsik edici bilgi ve belgelerin Kurumundan istendiği, başvuran hakkında kesin işlemi gerektirir mahiyette herhangi bir sağlı kurulu raporu bulunmadığından durumunun incelenemediği görülmektedir.
15. POLSAN tüzüğünün 25 inci maddesinde yönetmelikte usul ve esasları belirlenen kesin işlemli raporlarındaki uzuv kayıpları ile maluliyet yüzdelerine göre kısmi maluliyetyardımı ödeneceği, bahse konu esas ve usullerin belirlendiği Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde ise Emekli Sandığı veya Sosyal
Sigortalar Kanunları gereğince kesin işlemli raporlarındaki maluliyet yüzdeleri esas alınarak ödeme yapılacağı belirlenmiştir.
16. 5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde Kurum Sağlık Kurulunca maluliyete ve diğer sağlık durumu tespitlerine yönelik yapılacak inceleme, tespit ve değerlendirmelerin dayanağının Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlar olduğu belirlenmiştir.
17. Diğer yandan, başvuranın kısmi maluliyet yardımı ödemesi yapılması talebiyle POLSAN’a başvurduğu 8.6.2020 tarihinde yürürlükte olan Sağlık Raporları Usul Ve Esasları Hakkında Yönergenin tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde Kurul raporlarının; tek tabibin yetkisi dışında kalan hususlarda kişilerin sağlık durumları hakkında karar verilen en az İç Hastalıkları, Kulak Burun Boğaz, Genel Cerrahi, Göz Hastalıkları, Nöroloji, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları uzman hekimlerinin yer aldığı sağlık kurullarınca düzenlenen raporlarını, Sağlık kurulunun; tek tabibin yetkisi dışında kalan hususlarda veya mevzuatta sağlık kurulu raporu öngörüldüğü hallerde, kişilerin sağlık durumları hakkında karar vermeye yetkili organlarını, Tedavi, hastalık bildirir, istirahat, ortez – protez için gerekli sağlık kurulu raporlarının; sağlık tesisinde var ise ilgili daldan üç uzmanın katılımı ile, aynı dalda üç uzman bulunmaması halinde ise ilgili dal uzmanı ile birlikte öncelikle bu uzmanlık dalına en yakın uzmanlık dalından olmak üzere, /
baştabibin seçeceği diğer dallardan uzmanların katılımı ile üç uzman tabipten oluşturulacak sağlık kurulunca verilen raporunun ifade ettiği görülmektedir.
18. Buna göre, Tüzük ve yönetmelikte bahsi geçen “Emekli Sandığı veya Sosyal Sigortalar Kanunları gereğince kesin işlemli rapor” kavramından, 5510 sayılı Kanun gereğince Kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenmiş ve Kurum Sağlık Kurulunca incelenip karara bağlanmış raporların anlaşılması gerekmektedir.
19. Bu durumda, somut olayda kısmi maluliyet yardımı talebinde bulunan başvuran tarafından idareye sunulan iş göremezlik (istirahat) raporlarının ve Cumhuriyet Başsavcılığının talebine istinaden Ön Adli
Rapor Formuna istinaden hazırlanan Adli Tıp Kurumu kanaat bildirir raporunun, kısmi maluliyet yardımı ödenmesi için mevzuatında aranan nitelikte sağlık kurulu raporlarından olmadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte, anılan nitelikte bir sağlık kurulu raporunun başvuran tarafından gerek POLSAN’a gerekse
SGK’ya sunulduğuna dair herhangi bir bilgiye de ulaşılamamıştır.
20. Buna göre, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; mevzuatta aranan nitelikte bir sağlık kurulu raporunu ilgili idareye sunmayan başvuranın kısmi maluliyet yardımı talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir yön bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi