|
ÖZET: Başvuru, Ziraat Bankası’nda çalışmış olan bir kişinin emeklilik işlemleriyle ilgili taleplerini içermektedir. Başvuran, 1985 yılında bankada göreve başlamış ve 2016 yılında iş akdinin sonlandırılması üzerine işe iade davası açarak kazanmıştır. Emeklilik talebinde bulunurken, Ziraat Bankası’nın emeklilik işlemlerini Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) göndermediğini ve bu durumun kendisine maddi kayıplara yol açtığını belirtmektedir. Başvuran, SGK’nın emeklilik işlemlerini yapmasını ve aradaki farkın Ziraat Bankası’ndan mahsup edilmesini talep etmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın daha önce Ziraat Bankası tarafından kıdem ve ihbar tazminatı ödendiğini, dolayısıyla SGK’nın ek bir emekli ikramiyesi ödemesinin mümkün olmadığını açıklamıştır. İlgili mevzuat gereği, daha önce ödenmiş olan tazminatların emekli ikramiyesi hesaplamasında dikkate alınmadığı belirtilmiştir. Ayrıca, Ziraat Bankası’nın özel hukuk hükümlerine tabi bir kuruluş olarak, kamu denetçiliği kurumunun yetki alanında olmadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Başvuranın taleplerinin hukuka aykırı olmadığı ve SGK’nın işleminde bir hatanın bulunmadığı değerlendirilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/8819-S.21.14251
BAŞVURU NO : 2021/2340
KARAR TARİHİ : 14/06/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Emeklilik işlemlerinin SGK tarafından tekrar yapılmasını ve oluşacak
BAŞVURUNUN KONUSU :
farkın emekli olduğu bankadan mahsup edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/02/2021
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 1/02/2021 tarihinde yapılan başvuruda başvuran özetle; 12/04/1985 tarihinde Ziraat
Bankası Pendik Şubesinde göreve başladığını, 11/07/2016 tarihine kadar çalıştığını, 11/07/2016 tarihinde iş akdinin sonlandırılması üzerine konuyu yargıya taşıdığını ve işe iade davası açıp kazandığını, 4857 sayılı İş Kanunun 18 inci maddesi gereği işten atıldığını, bütün haklarının çalıştığı Kurum tarafından emekli ikramiyesi dâhil ödendiğini, kendisinin emekli ikramiyesi ödenmesi için herhangi bir talebinin olmadığını, 13/06/2016 tarihi itibariyle davayı kazanması sebebiyle Ziraat Bankasının kendisini işe alması gerektiğini ya da mahkemenin verdiği karara istinaden hak ettiği parasal hakları ikinci defa hesaplanıp tarafına ödemesi gerektiğinden, anılan bankanın parasal haklarını ödediğini ve işe başlatmadığını, 31 yıl 4 ay hizmeti olduğunu, dava sebebiyle hizmetine 4 ay daha eklendiğini ve kendisinin 15/06/2018 tarihinde
31 yıl 8 ay hizmet üzerinden emekli olmak için dilekçesini Ziraat Bankasına göndermek için aradığında
görüştüğü kişinin emeklilik dilekçesini bankaya değil, SGK’ya göndereceksin demesi üzerine dilekçesini
Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğüne gönderdiğini, davayı kazanması nedeniyle Bankanın hak edişlerini ikinci defa hesaplanıp, ikramiye dâhil Haziran 2018 katsayıları üzerinden ödediğini, bankanın emeklilik işlemleri için dosyasını Emekli Sandığına göndermiş olsa idi emekli ikramiyesinin 01/07/2018
Temmuz ayı katsayıları üzerinden ödenecek olması sebebiyle yaklaşık 7.000. TL daha fazla emekli ikramiyesi alabileceğini, daha sonra SGK ile yazışma yaptığını, SGK tarafından yazılan yazıda; “…
emeklilik sicil dosyasının incelenmesinde; 31 yıl 3 ay 5510 sayılı Kanunun 4/1-c hizmeti olmak üzere 4 ay
22 gün, 5510 sayılı Kanunun 4/1-a hizmeti olmak üzere toplam 31 yıl 7 ay 22 gün hizmetinize karşı tespit
edilerek, Kurumunuz ile de mutabık kalınan 2 inci derece 6 ncı kademe +1100 ek gösterge intibakınıza karşılık 01/07/2018 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığı görülmüş olup, şayet Kurumumuzca ikramiyeniz ödenmiş olsaydı emekli olduğunuz 01/07/2018 tarihindeki katsayılar dikkate alınarak 31 tam yılınıza 87.447,10 TL ikramiye tahakkuk ettirilecekti…” şeklinde açıklama getirildiğini ve söz konusu
kurumunda kendisini haklı bulduğunu belirterek, emeklilik işlemlerini SGK’nın yapmasını, aradaki farkın
Ziraat Bankasından mahsup edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun 14/02/2021 tarihli ve -S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğünden alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. Başvurucunun Ziraat Bankası İstanbul İçerenköy Şubesinde Servis Görevlisi olarak görev yapmakta iken 11/07/2016 tarihinde sözleşmesinin fesh edilmesi üzerine tarafına kıdem ve ihbar tazminatı ödendiği, ancak SGK tarafından kendisine ikramiye ödenmesi halinde daha fazla ikramiye alacağından bahisle ikramiyenin SGK tarafından ödenmesini talep ettiği, 2.2. 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun “Aylıkların Başlangıcı” başlıklı mülga 91 inci maddesinde ifade edildiği üzere, emeklilik hakkı tanınan bir vazifede iken bu kanunda yazılı çeşitli sebeplerle emekliye ayrılanların emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylıklarının iştirakçilerin görev yaptıkları kuruma veya SGK’ya kendileri tarafından yazı ile yapılacak müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren emekli aylıklarının bağlanacağı hüküm altına alındığı, 2.3. 5434 sayılı Kanununun “İkramiye” başlıklı 89 uncu maddesi ile gerek tüm hizmetleri 4/1-c bendi kapsamında geçen emeklilere gerekse bu kapsamdaki hizmetlerinin yanı sıra farklı bir sigortalılık statüsüne tabi hizmeti bulunanlara ödenecek emekli ikramiyesinin esaslarının belirtildiği, 2.4. Mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi
Hakkında Kanunun 12 nci maddesi ise birleştirilmiş hizmeti olanlara ödenecek emekli ikramiyesinin koşulları belirtilmiştir. Söz konusu 12 nci madde ile; “… Ancak, ilgililere, her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen süreler ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan süreler, emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmaz. . ” hükmünü amir bulunduğu ve söz konusu maddeden anlaşılacağı üzere, mülga 2829 sayılı
Kanuna göre birleştirilmiş hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananların 5434 sayılı Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda kıdem tazminatına hak kazandıracak şekilde geçen sürelerine 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre emekli ikramiyesi ödeneceği belirlenmiş ve daha önce kıdem tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen sürelerin emekli ikramiyesinde hesaba katılmayacağı ve bu süreler için yeniden ikramiye ödenmeyeceğinin belirtildiği, 2.5. Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak
Bankası Anonim Şirketinin (bankalar) çağdaş bankacılığın ve uluslararası rekabetin gereklerine göre çalışmalarını ve özelleştirmeye hazırlanmalarım sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılmaları ile hisse satışlarına ilişkin düzenlemelerin ve hisselerin tamamına kadarının özel hukuk hükümlerine tabi gerçek ve tüzel kişilere satışının gerçekleştirilmesi olan, 15/11/2000 tarihli ve Türkiye Cumhuriyeti Ziraat
Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında
4603 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkrası ile Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye
Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi personelinin özel hukuk hükümlerine göre tabi olarak çalışmaya devam etmekle birlikte, talepleri halinde emeklilik bakımından
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları düzenlendiği,
2.6. Başvuranın emeklilik sicil dosyasının tetkikinde; ilgilinin, 12/04/1985 tarihinde Ziraat Bankası
İstanbul Pendik Şubesinde Odacı olarak göreve başladığı, daha sonra, Odacı olarak çalışmakta iken
16/08/1988 tarihinde sözleşmeli statüye geçtiği, 04/10/1988 tarihli dilekçesiyle Emekli Sandığı ile ilgilendirilme talebinde bulunduğu ve 15/09/1988 tarihinden itibaren Emekli Sandığıyla ilgilendirildiği, bilahare ilgilinin Ziraat Bankası İstanbul Üsküdar Şubesine atamasının yapıldığı ve kendisine 16/06/2016 tarihinde tebliğ edildiği, ancak adı geçenin söz konusu tebliğe rağmen 7 gün sağlık raporu alarak yeni görev yerinde işe başlamaması sebebiyle kurumunca iş sözleşmesinin 11/07/2016 tarihinde feshedildiği, 2.7. İlgilinin, SGK kayıtlarına 21/06/2018 tarihinde geçen dilekçesi ile emekli aylığı bağlanması talebinde bulunması üzerine, talep tarihini takip eden aybaşı olan 01/07/2018 tarihinden itibaren 4/1-c bendi kapsamında geçen 31 yıl 3 ay fiili hizmeti ve 4/1-a bendi kapsamında geçen 4 ay 22 gün hizmeti olmak üzere toplamda 31 yıl 8 ay üzerinden 2. Derece 6. Kademe +1100 ek gösterge rakamı esas alınarak tarafına emekli aylığı bağlandığı, 2.8. Ziraat Bankası tarafından sözleşmesi feshedilen ve bunun sonrasında isteği üzerine tarafına emekli aylığı bağlanan ilgiliye, SGK tarafından ikramiye ödenip ödenmeyeceğinin tespiti amacıyla 16/07/2018 tarihli yazı ile Ziraat Bankasından bilgi istenildiği, ilgili bankadan alınan 24/07/2018 tarihli ve – sayılı yazı ile ilgilinin bankada geçirdiği hizmet sürelerine karşılık brüt 99.045,26 TL ikramiye ve kıdem tazminatı farkı ile brüt 7.875,28 TL İhbar tazminatının ödendiğinin anlaşıldığı ve bu sebeple ilgilinin kurumundan tarafına ikramiye/tazminat ödenmiş olması nedeniyle SGK’dan tarafına ayrıca emekli ikramiyesi tahakkuk ettirilmediği, (Şayet ilgiliye 01/07/2018 tarihinde geçerli olan katsayılar üzerinden ikramiye ödenmiş olsaydı 87.447, 10 TL ikramiye ödenebilecekti.)
2.9. Ayrıca, Ziraat Bankasının 24/07/2018 tarihli ve – sayılı yazısı ile ilgili tarafından açılan işe iade davası sonucunda mahkemece ‘Feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine, davacının süresi içinde başvurması halinde, hak kazanılacak olan kararın kesinleşmesine kadar doğmuş bulunan en çok 4 aylık ücret ve diğer hakların ödenmesine ” karar verilmesi üzerine 4 aylık ücret ve diğer haklarına ilişkin brüt 18.580,44 TL, ayrıca evvelce ödenen ikramiye ve kıdem tazminatına ilişkin olarak; brüt 19.573,14
TL ikramiye ve kıdem tazminatı farkı ile brüt 1.779,68 TL ihbar tazminatı farkının ödendiği ve ilgilinin tüm hak ve alacaklarının kendi kurumu tarafından ödendiğinin bildirildiği, 2.10. Dolayısıyla, emekliliğe esas hizmetleri karşılığında tüm hak ve alacakları ile kıdem tazminatı tarafına Ziraat Bankasınca ödenmiş olan ilgiliye, Kurumumuzca ikramiye adı altında başka herhangi bir ödemenin yapılmadığı, bu itibarla, gerek 2829 sayılı Kanunun 12 inci maddesinde gerekse 5434 sayılı
Kanunun 89 uncu maddesinde ilgililere her ne suretle olursa olsun evvelce kıdem tazminatı veya emekli ikramiyesi ödenmiş sürelerin, emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmayacağının hükme bağlandığı, öte yandan 5434 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin “…Bu madde gereğince Sosyal Güvenlik
Kurumunca ödenen emekli ikramiyeleri, düzenlenecek fatura üzerine Sayıştay ve Danıştay başkanları için kendi kurumları, diğerleri için emekliye sevk onayını veren kurum tarafından karşılanır…” hükmü ile sigortalılara ödenen ikramiyelerde SGK’nın aracılık görevini üstlendiği ve ikramiye ödemelerinin, sigortalıların kendi kurumlarınca karşılandığı göz önüne alındığında, 4603 sayılı Kanun uyarınca İş
Kanunu hükümlerine tabi olarak görevine devam etmesi sonrasında sözleşmesi feshedilerek yine İş
Kanunu hükümleri kapsamında tazminatı ödenen ilgilinin, kendi kurumunca tarafına ödenmiş emekliye ikramiyesi/tazminat ile ilgili SGK tarafından yapılacak başka bir işlem bulunmadığı, 3. Kurumumuzun 14/02/2021 tarihli ve – / -S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Ziraat Bankası Dijital Bankacılık ve Kanal Yönetimi B.B. den alınan cevabi yazıda özetle; 3.1. 4603 sayılı Yasa ile Ziraat Bankasının kamu iktisadi teşebbüsü ve buna bağlı olarak kamu tüzel kişiliği statüsünden çıkarılarak özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirket statüsüne geçirildiği, keza
Bankaların verdiği hizmetlerin kamu hizmetlerinden sayılmasına ve çalışanlarının da kamu görevlisi olarak değerlendirilmesine imkân bulunmadığının teyit edildiği, 3.2. Kamu kurumu olmadığı Kanun ve Yargı İçtihatları ile belirlenmiş ve tartışmasız bulunan Ziraat
Bankasının idare, personelinin kamu görevlisi, verilen hizmetin kamu hizmeti olarak tanımlanmasının mümkün bulunmadığı, Ziraat Bankası ile müşterileri ya da personeli arasındaki işlemler; özel hukuk hükümlerine tabi olup, Kamu Denetçiliği Kurumunun görev alanında bulunmadığı, 3.3. Bankadan talep edilen bilgilerin verilmesi ve/veya tavsiye kararlarına uyulması 4603 sayılı Kanun,
5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve 6698 sayılı Kişisel Verileri Koruma Kanunu kapsamında mümkün
bulunmamaktadır. Öte yandan, Bankanın gerçekleştirdiği işlemler, kamu sermayesini taşımanın sorumluluğuyla belirli kriterler çerçevesinde ve objektif olarak yapılmakta olduğu, Ziraat Bankasına ulaşan başvuruların, tabi bulundukları Bankacılık mevzuatı ve Bankanın kendi mevzuatına uygun olarak, objektif bir şekilde değerlendirilmekte ve sonuçlandırılmakta olduğunu, ulaşılan sonuçlardan müşterilerinin bilgilendirildiği, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
6. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunun “İkramiye” başlıklı 89 uncu maddesinde; “Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir.
Birinci fıkra kapsamına girmemekle birlikte, bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Kanunun geçici
4 üncü maddesi kapsamında hizmeti bulunanlardan mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi
Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden emeklilik, yaşlılık ya da malullük aylığı bağlananlara ise; bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen çalışmalarının, 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması şartıyla emekli ikramiyesi ödenir.
İkinci fıkra uyarınca ödenecek emekli ikramiyesi, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici
4 üncü maddesi kapsamına giren görevlerde geçen her tam fiili hizmet yılı ile sınırlı olarak bu
görevlerden ayrıldıkları tarihteki emeklilik keseneğine esas aylık tutarı üzerinden ve aylığın
başlangıç tarihindeki katsayılar dikkate alınarak ödenir. Mülga 2829 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi ile üçüncü fıkrasının son cümlesinin bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.
(1)
Yukarıdaki fıkralara göre (…) mülga 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara ödenecek emeklilik ikramiyesinin hesabında bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen ve 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona eren geçmiş hizmet süreleri ve her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen süreleri ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan süreleri dikkate alınmaz. Ancak, mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri uygulanmış olmakla birlikte, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici
4 üncü maddesi kapsamında hizmetleri arasında başka bir sigortalılık hali
kapsamında çalışması bulunmayanların emekli ikramiyesine esas fiili hizmet sürelerinin hesabında, 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesindeki şartlar aranmaz…”, 6.1. 5434 sayılı Kanunun “Aylıkların Başlangıcı” başlıklı Mülga 91 inci maddesinde; “Bu kanuna
göre bağlanan çeşitli mahiyetteki aylıkların ödenmesi aşağıdaki fıkralarda yazılı tarihlerden başlar:
…
b) Emeklilik hakkı tanınan bir vazifede iken bu kanunda yazılı çeşitli sebeplerle emekliye ayrılanların emekli, adi malüllük, vazife malüllüğü aylıklariyle ölenlerin dul ve yetimlerine bağlanacak aylıklar hizmet aylıklarının kesildiği tarihi takip eden aybaşından…”, 7. 27/5/1983 tarih ve 18059 sayılı Resmi Gazete yayımlanan 24/5/1983 tarihli mülga 2829 sayılı
Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun
“Emekli ikramiyesi” başlıklı 12 nci maddesinde; “Son defa T.C. Emekli Sandığına tabi görevlerden emekliye ayrılan ve kendilerine bu Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara, T.C. Emekli Sandığına tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda prim veya kesenek ödemek suretiyle geçen sürelerinin toplamı üzerinden, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli ikramiyesi ödenir.
Ancak, ilgililere, her ne suretle olursa olsun evvelce kıdem tazminatı veya emekli ikramiyesi ödenmiş süreler, emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmaz.
Ayrıca, 8 inci maddenin birinci fıkrası gereğince aylık bağlananlara, emekli oldukları son görevlerinden dolayı ilgili bulundukları sosyal güvenlik kurumu kanununun emekli ikramiyesine veya iş kanununun kıdem tazminatına ilişkin hükümleri uygulanır.”, 8. 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve
Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Bankaların bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut personeli hakkında aylık, özlük ve emeklilikleri yönünden tabi oldukları mevzuatın uygulanmasına devam olunur. Bunlardan uygun görülenler istekleri halinde, emeklilik statüleri devam etmek üzere özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılabilir. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile ilgileri devam eden personelin özel hukuk hükümlerine göre çalışacakları süreler kazanılmış hak aylıklarında değerlendirilir ve emeklilik işlemlerinde söz konusu Kanunun ek 48 inci maddesinin (b) fıkrası ile ek 68 inci maddesi hükümleri uygulanır. Bu kadro ve pozisyonlar emeklilik, istifa, ölüm ve sair nedenlerle boşaldıkları
takdirde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. (Değişik beşinci cümle: 18/4/2007-5626/1 md.) Özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılacak personelin sayısı, unvanı, ücret ve sair mali hakları bankaların genel kurullarınca tespit olunur. (Değişik altıncı cümle: 18/4/2007- 5626/1 md.) Genel kurullar, bu yetkilerini yönetim kurullarına devredebilir. (Ek yedinci cümle: 18/4/2007-5626/1 md.)
Personel istihdamına ilişkin diğer hususlarda yönetim kurulları yetkilidir.”, hükmüne amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran özetle; 12/04/1985 tarihinde Ziraat Bankası Pendik Şubesinde göreve başladığını ve 11/07/2016 tarihine kadar çalıştığını, 11/07/2016 tarihinde iş akdinin sonlandırılması üzerine konuyu yargıya taşıdığını ve işe iade davası açıp kazandığını, kendisinin 15/06/2018 tarihinde 31 yıl 8 ay hizmet üzerinden emekli olmak için dilekçesini Ziraat Bankasına göndermek için aradığında görüştüğü kişinin emeklilik dilekçesini bankaya değil, SGK’ya göndereceksin demesi üzerine dilekçesini Emeklilik
Hizmetleri Genel Müdürlüğüne gönderdiğini, ikramiye dâhil tarafına yapılan tüm ödemelerin Haziran
2018 katsayıları üzerinden ödendiğini, şayet bankanın emeklilik işlemleri için dosyasını Emekli Sandığına
göndermiş olsa idi emekli ikramiyesinin 01/07/2018 Temmuz ayı katsayıları üzerinden ödenecek olması sebebiyle yaklaşık 7.000. TL daha fazla emekli ikramiyesi alabileceğini, bu sebeple emeklilik işlemlerini
SGK’nın yapmasını ve aradaki farkın Ziraat Bankasından mahsup edilmesini talep etmektedir.
11. İdareden Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; başvurucunun Ziraat
Bankasının 11/07/2016 tarihinde sözleşmesini sonlandırması üzerine tarafına kıdem ve ihbar tazminatı ödendiği, ancak SGK tarafından kendisine ikramiye ödenmesi halinde daha fazla ikramiye alacağından bahisle ikramiyenin SGK tarafından ödenmesini talep ettiği, 4603 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkrası ile Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve
Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi personelinin özel hukuk hükümlerine göre tabi olarak çalışmaya devam etmekle birlikte, talepleri halinde emeklilik bakımından 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklarının düzenlendiği belirtilmiştir.
11.1. Başvurucunun emekliliğe esas hizmetleri karşılığında tüm hak ve alacakları ile kıdem tazminatının tarafına Ziraat Bankasınca ödenmiş olduğu, ilgiliye SGK tarafından ikramiye adı altında başka herhangi bir ödemenin yapılmadığı, bu itibarla, gerek 2829 sayılı Kanunun 12 inci maddesinde gerekse 5434 sayılı
Kanunun 89 uncu maddesinde ilgililere her ne suretle olursa olsun evvelce kıdem tazminatı veya emekli ikramiyesi ödenmiş sürelerin, emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmayacağının hükme bağlandığı, öte yandan 5434 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin “…Bu madde gereğince Sosyal Güvenlik
Kurumunca ödenen emekli ikramiyeleri, düzenlenecek fatura üzerine Sayıştay ve Danıştay başkanları için kendi kurumları, diğerleri için emekliye sevk onayını veren kurum tarafından karşılanır…” hükmü ile sigortalılara ödenen ikramiyelerde SGK’nın aracılık görevini üstlendiği ve ikramiye ödemelerinin, sigortalıların kendi kurumlarınca karşılandığı göz önüne alındığında, 4603 sayılı Kanun uyarınca İş
Kanunu hükümlerine tabi olarak görevine devam etmesi sonrasında sözleşmesi feshedilerek yine İş
13.3. 4603 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkrası ile Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi personelinin özel hukuk hükümlerine göre tabi olarak çalışmaya devam etmekle birlikte, talepleri halinde emeklilik bakımından 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları düzenlenmiştir.
14. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından gönderilen bilgi ve belgelerden, başvuranın 12/04/1985 tarihinde Ziraat Bankası İstanbul Pendik Şubesinde Odacı olarak göreve başladığı, odacı olarak çalışmakta iken 16/08/1988 tarihinde sözleşmeli statüye geçtiği, 04/10/1988 tarihli dilekçesiyle Emekli
Sandığı ile ilgilendirilme talebinde bulunduğu ve 15/09/1988 tarihinden itibaren Emekli Sandığıyla ilgilendirildiği, bilahare ilgilinin Ziraat Bankası İstanbul Üsküdar Şubesine atamasının yapıldığı ve kendisine 16/06/2016 tarihinde tebliğ edildiği, ancak adı geçenin söz konusu tebliğe rağmen 7 gün sağlık raporu alarak yeni görev yerinde işe başlamaması sebebiyle kurumunca iş sözleşmesinin 11/07/2016 tarihinde fesh edildiği, SGK kayıtlarına 21/06/2018 tarihinde geçen dilekçesi ile emekli aylığı bağlanması talebinde bulunması üzerine, talep tarihini takip eden aybaşı olan 01/07/2018 tarihinden itibaren 4/1-c bendi kapsamında geçen 31 yıl 3 ay fiili hizmeti ve 4/1-a bendi kapsamında geçen 4 ay 22 gün hizmeti olmak üzere toplamda 31 yıl 8 ay üzerinden 2. Derece 6. Kademe +1100 ek gösterge rakamı esas alınarak tarafına emekli aylığı bağlandığı anlaşılmaktadır.
14.1. Ziraat Bankası tarafından sözleşmesi feshedilen ve bunun sonrasında tarafına emekli aylığı bağlanan ilgiliye, SGK tarafından ikramiye ödenip ödenmeyeceğinin tespiti amacıyla 16/07/2018 tarihli yazı ile Ziraat Bankasından bilgi istenildiği, anılan Banka tarafından gönderilen 24/07/2018 tarihli ve sayılı yazı ile ilgilinin bankada geçirdiği hizmet sürelerine karşılık brüt 99.045,26 TL ikramiye ve kıdem tazminatı farkı ile brüt 7.875,28 TL ihbar tazminatının ödendiği, ilgilinin kurumundan tarafına ikramiye/tazminat ödenmiş olması nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumundan tarafına ayrıca emekli ikramiyesi tahakkuk ettirilmediği, ancak SGK’nın başvurucuya hitaben yazdığı 5/12/2019 tarihli ve / sayılı yazısında belirttiği üzere; ilgiliye 01/07/2018 tarihinde geçerli olan katsayılar üzerinden ikramiye ödenmiş olsaydı 87.447, 10 TL ikramiye ödenebileceği şeklinde açıklama yapıldığı anlaşılmaktadır.
14.2. Başvurucu tarafından açılan işe iade davası sonucunda 4 aylık ücret ve diğer haklarına ilişkin brüt 18.580,44 TL, ayrıca evvelce ödenen ikramiye ve kıdem tazminatına ilişkin olarak; brüt 19.573,14 TL ikramiye ve kıdem tazminatı farkı ile brüt 1.779,68 TL ihbar tazminatı farkının çalıştığı Banka tarafından ödendiği belirtilmiştir.
15. Dolayısıyla, başvurucunun emekliliğe esas hizmetleri karşılığında alacakları ile kıdem tazminatının tarafına Ziraat Bankasınca ödenmiş olduğu, yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamalara istinaden ilgiliye, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından ikramiye adı altında başka herhangi bir ödemenin yapılmadığı, gerek 2829 sayılı Kanunun 12 inci maddesinde gerekse de 5434 sayılı Kanunun
89 uncu maddesinde ilgililere her ne suretle olursa olsun evvelce kıdem tazminatı veya emekli ikramiyesi
ödenmiş sürelerin, emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmayacağının hükme bağlandığı, ayrıca,
5434 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin de belirlendiği üzere “Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenen
emekli ikramiyeleri, düzenlenecek fatura üzerine Sayıştay ve Danıştay başkanları için kendi kurumları, diğerleri için emekliye sevk onayını veren kurum tarafından karşılanır” hükmüne istinaden sigortalılara ödenen ikramiyelerde SGK’nın aracılık görevini üstlendiği anlaşılmaktadır.
16. Başvurucunun Ziraat Bankası tarafından 11/07/2016 tarihinde sözleşmesinin sonlandırılması üzerine tarafına kıdem ve ihbar tazminatı ödendiği, ancak SGK tarafından kendisine ikramiye ödenmesi halinde daha fazla ikramiye alacağından bahisle ikramiyenin SGK tarafından ödenmesini talep ettiği başvurusu ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından söz konusu ikramiye ve tazminatın tekrar
ödenmesinin ilgili mevzuat hükümlerine istinaden mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Bu sebeple, İş
Kanunu hükümleri kapsamında ikramiye ve tazminat ödemesi kendi kurumunca karşılanan başvurucuya
SGK tarafından tekrar ikramiye ve tazminat ödenmesi ve aradaki farkın Ziraat Bankasından mahsup edilmesi hususunu içeren talebinin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından kabul edilmemesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.
17. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiş olup, başvurucunun tarafına SGK tarafından ikramiye ve tazminatın tekrar ödenmesi ve aradaki farkın Ziraat
Bankasından mahsup edilmesine yönelik talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Sakarya İş Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi