|
ÖZET: Başvuran, 17 Mayıs 1994 tarihinde köy korucusu olarak göreve başlamış ve yaklaşık 22 yıl hizmet verdikten sonra emeklilik talebinde bulunmuştur. Ancak, başvurusunda, Adıyaman Valiliği’ne sunduğu istifa dilekçesinin kendisi tarafından gönderilmediğini belirtmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın 442 sayılı Köy Kanunu gereği 55 yaş şartını taşımadığı ve 678 sayılı KHK ile getirilen düzenlemeden yararlanamayacağına karar vermiştir.
İdarenin incelemeleri sonucunda, başvuranın istifa dilekçesini kendi isteğiyle imzaladığı ve istifası sonrası tazminat aldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın iddiaları geçersiz bulunmuş ve emeklilik hakkı için gerekli şartları sağlamadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvurunun reddine dair karar, ilgili mevzuat çerçevesinde hukuka uygunluk açısından değerlendirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesi yönünde bir öneri sunmuş ve idarenin bilgi taleplerine zamanında yanıt verdiği, ancak başvuru yollarının belirtilmemesi nedeniyle bazı iyi yönetim ilkelerine uyulmadığını belirtmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10507-S.21.16902
BAŞVURU NO : 2021/2557
KARAR TARİHİ : 13/07/2021
RET KARARI
/
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuranın emeklilik işlemlerinin yapılarak aylık bağlanması talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/02/2021
I.BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuran, 17.05.1994 tarihinde köy korucusu olarak göreve başladığını, yaklaşık 22 yıl görev yaptığını, kendisinin görev yaptığı köyde kalmadığını belirten o dönemki karakol komutanının istifa dilekçesi imzalamasını istediğini, 17.10.2016 tarihli dilekçeye imza attığını, ancak kendisinin Adıyaman Valiliğine bu dilekçeyi göndermediğini ifade etmiş; kendisine emekli aylığı bağlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 08/03/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talepli yazısına Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı’nın 23/03/2021 tarih ve sayılı cevabî yazısında özetle; 2.1. Başvuranın 17/05/1994 tarihinde Adıyaman Çamlıca Köyü Çitlice Mezrasında geçici köy korucusu olarak göreve başladığı, Adıyaman Valiliğine 17/10/2016 tarihinde vermiş olduğu dilekçe ile görevinden istifa ettiğini, istifa ettiği tarih itibariyle 22 yıl 2 ay 17 gün fiili hizmetinin bulunduğu, ancak 442 sayılı Köy
Kanunu kapsamında aylık bağlanabilmesi için 55 yaş şartı arandığı, başvuranın 09/09/1972 doğum tarihli olması sebebiyle söz konusu şartı taşımadığı, 2.2. 678 sayılı KHK ile geçici köy korucularının gençleştirilmesi için yapılan düzenleme ile 22/11/2016 tarihinde 44 yaş ve 15 yıl fiili hizmet süresini tamamlayan geçici köy korucularına aylık bağlanacağına ilişkin hüküm getirilmiştir. Bununla birlikte başvuranın 17/10/2016 tarihinde istifa etmesi sebebiyle düzenleme tarihinde geçici köy koruculuğu görevinden ayrılması sebebiyle bu haktan yararlanamayacağı ifade edilmiştir.
2.3. Adıyaman Valiliği’nce Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerde, başvuranın istifa dilekçesini bizzat imzalayarak Valiliğe teslim ettiği, istifasının ardından kendisine 442 sayılı Kanun kapsamında 41500,25 TL tazminat ödendiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine
Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 442 sayılı Köy Kanunu’nun Geçici 3’üncü maddesi “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte güvenlik korucusu olanlardan, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla; a) 49 yaşını dolduranların görevleriyle ilişiği bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde kesilir ve bunlara önceden peşin ödenmiş olan ücretin kalan günlere isabet eden tutarı geri alınmaz. b) 44 yaşını doldurmuş ancak 50 yaşından gün almamış ve hizmet süresi onbeş yıl ve üzeri olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde başvuruda bulunanların görevleriyle ilişiği başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde kesilir ve bunlara önceden peşin ödenmiş olan ücretin kalan günlere isabet eden tutarı geri alınmaz.” , 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 94’üncü maddesi “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir.” hükümlerini ihtiva eder.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran 17.05.1994 tarihinde köy korucusu olarak göreve başladığını, yaklaşık 22 yıl görev yaptıktan sonra, benim köyde kalmadığımı belirten o dönemki karakol komutanının istifa dilekçesi imzalamasını istendiğini, 17.10.2016 tarihli dilekçeye imza attığını, ancak kendisinin Adıyaman Valiliğine bu dilekçeyi göndermediğini ifade etmiş; kendisine emekli aylığı bağlanmasını talep etmiştir.
9. İdareden bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, başvuranın o zaman yürürlükte olan 442 sayılı Köy
Kanunu’nun Ek 17’nci maddesinde yer alan 55 yaş şartını taşımadığı, 678 sayılı KHK ile getirilen 442 sayılı Kanun’un Geçici 3’üncü maddesinde yer alan düzenlemeden ise maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle geçici köy koruculuğundan istifa etmesi sebebiyle yararlanamadığı anlaşılmıştır.
10. Başvuran her ne kadar kendi isteği ile istifa etmediğini ileri sürse de Adıyaman Valiliği’nde özlük dosyasından ulaşılan belgelerde kendi isteği ve imzası ile istifa ettiği, istifasının ardından Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı tarafından 41500,25 TL tazminat ödendiği görülmüştür. Bu itibarla istifasının kendi rızası ile olmadığı iddiası temellendirilebilir bir iddia olarak Kurumumuza sunulmadığından itibar
/
edilmemiştir. Danıştay kararlarında belirtildiği üzere istifa kişinin isteğine bağlı, açık bir rıza gerektirir bir işlem olduğundan istifa dilekçesinin kişinin bizzat imzalaması gerekmektedir (Danıştay İDDK Esas 2008/2277, Karar: 2009/1694, Karar Tarihi : 13/07/2021 25/06/2009). Bu anlamda, istifa metninin başvuran tarafından imzalandığı görülmüş olup; istifanın kişinin rızası ile inşai bir sonuç doğuran idari işlem olması sebebiyle kamu görevinden ayrılmasını gerektirdiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
11. Öte yandan istifa 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir” şeklinde düzenlenmiştir. Bu halde, kişinin açık beyanı ve rızası ile gerçekleşen işlemde idarenin bir dahli bulunmamakta, istifanın sonuç doğurması için idarenin bir işlem yapmasına gerek bulunmamaktadır. Başvuranın istifasının geçersiz olduğuna dair ifadeleri mevcut bilgi ve belgeler ışığında temelsiz bir iddia olup; 442 sayılı Kanun’da getirilen emeklilik hakkından yaralanması için gerekli şartları taşımadığı gerçeğini değiştirmemektedir.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 22 yıl 2 ay 17 gün fiili hizmeti olsa da geçici köy koruculuğundan emekli olabilmek için aranan 55 yaş şartını sağlamadığı, daha sonra geçici köy koruculuğundan istifa ettiği, istifasının ardından 44-49 yaş aralığında olan geçici köy korucuları için tanınan emeklilik hakkından görevde olmaması sebebiyle yararlanamadığı, idarenin yapmış olduğu iş ve işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir yön olmadığından başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adıyaman İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle ve dosya kapsamına göre;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA, SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA, ADIYAMAN
VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/