C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi onay sürecinde adli soruşturma gerekçesiyle belgelendirme işlemlerinin durdurulması talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/9413-S.21.15202

BAŞVURU NO : 2021/3786

KARAR TARİHİ : 24/06/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI

(C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 17/02/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda başvuran özetle; kamu görevinden KHK ile çıkarılmış olması veya hakkında adli soruşturma olması gerekçe gösterilerek kesin hükümlü veya suçlu gibi gösterilerek idari işlem tahsis edildiğini, söz konusu işlemin suçsuzluk karinesinin ihlali olduğunu ve çalışma hakkının da ihlal edildiğini, 2018 yılında açılan bir soruşturmanın kaç yıl süreceğini bilmediğini belirterek, sertifikasının belgeyi almaya hak kazandığı tarih itibarıyla onaylanmasını ve sertifika onay tarihinden bugüne kadar gecen zamanın ‘C’ sınıfı olarak zorunlu çalışma süresinden düşülmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 21/02/2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel

Müdürlüğünden alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi 29/12/2012 tarihli ve 28792 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik” in 8/1-c maddesine göre verilmekte olduğu, 2.2. Başvurucunun ” İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitim Mühendislik, Enerji, Çevre, Danışmanlık

Hizmetleri İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.” unvanlı eğitim kurumundan 05/08/2020-3/09/2020 tarihleri arasında alınan eğitimin ardından uygulamalı eğitimini de (staj) İş Sağlığı ve Güvenliği

Eğitim Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri Anonim Şirketi” unvanlı işyerinde tamamladıktan sonra

07/11/2020 tarihinde yapılan (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavına katıldığı ve 08/12/2020 tarihinde açıklanan sınav sonucuna göre başarılı olduğu, 2.3. İş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri (iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli)

ve sınavda başarılı olan adaylar hakkında Adalet Bakanlığınca yapılan güvenlik sorgulaması sonucuna istinaden muhtelif illerde Ceza Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıklarınca sanık ve şüpheli olarak ceza, soruşturma vb. dosyalarının bulunduğunun görüldüğü, 2.4. Başvurucunun, işyeri güvenliği uzmanlığı belge işlemlerinin, 7081 sayılı Olağanüstü Hal

Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair

Kanunun 9 uncu maddesi gereğince, Bakanlığımız nezdinde oluşturulan Komisyonca 18/05/2018 tarihinde alınan, “Haklarında verilen kararların Bakanlığın ilgili birimine müracaat sahibi tarafından ulaştırılmayanların, bu bilgiler ilgili birime ulaştırılıncaya kadar yetki belgelerinin tedbiren İSG-KATİP üzerinden pasif hale getirilmesine, varsa mevcut sözleşmelerinin iptal edilmesine” kararına istinaden belgelendirme işlemlerinin durdurulduğu, 2.5. Anılan Komisyonca alınan “Haklarında kovuşturmaya yer olmadığına, ek kovuşturmaya yer olmadığına, beraatına ve adli kontrol şartı olmaksızın tahliyesine dışında karar verilenlerin belgelendirme işlemlerinin süresiz durdurulmasına” kararı gereğince de adı geçenin bilgilerinin Ziraat

Bankasına bildirilmediği, 2.6. Başvurucu hakkında adli makamlarca; kovuşturmaya yer olmadığına, ek kovuşturmaya yer olmadığına, beraatına ve adli kontrol şartı olmaksızın tahliyesine ilişkin kararlardan birinin verilmesi durumunda işlem yapılabileceği, söz konusu duruma ilişkin ilgili kararın Genel Müdürlüğü gönderilmesinin gerektiği, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.

5. İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin “İş güvenliği uzmanlığı belgesi” başlıklı 8 inci maddesinde; “…

c) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;

1) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı

sınavında başarılı olan mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanlara,

2) İş sağlığı ve güvenliği alanında teftiş yapan mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş müfettişleri

hariç Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında müfettiş yardımcılığı süresi dâhil en az on yıl görev yapan müfettişlerden (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılanlara,

3) Üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği lisans programını tamamlayanlardan yapılacak (C) sınıfı iş

güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olanlara, EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir….”, 6. 8/3/2018 tarihli ve 30354 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan

7081 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Bazı yetkilerin iptali” başlıklı 9 uncu maddesinde; “ 9/1/1985 tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve

Görevleri Hakkında Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (l) ve (m) bentleri kapsamında yetkilendirilen kişi, kurum veya kuruluşlardan terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olanların yetkileri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının onayı ile iptal edilir.” hükmüne amirdir.

IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. 1 no.lu paragrafta da açıklandığı üzere başvuran özetle; kamu görevinden KHK ile çıkarılmış olması veya hakkında adli soruşturma olması gerekçe gösterilerek kesin hükümlü veya suçlu gibi gösterilerek idari işlem tahsis edildiğini, sertifikasının belgeyi almaya hak kazandığı tarih itibarıyla onaylanmasını ve sertifika onay tarihinden bugüne kadar gecen zamanın ‘C’ sınıfı olarak zorunlu çalışma süresinden düşülmesini talep etmektedir.

9. İdareden Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; 9.1. (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesinin İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve

Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 8/1-c maddesine göre verilmekte olduğu, başvurucunun İş

Sağlığı ve Güvenliği Eğitim Mühendislik, Enerji, Çevre, Danışmanlık Hizmetleri İnşaat Sanayi ve Tic.

Ltd. Şti.” unvanlı eğitim kurumundan 05/08/2020-3/09/2020 tarihleri arasında alınan eğitimin ardından uygulamalı eğitimini de (staj) “ İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitim Danışmanlık ve Mühendislik

Hizmetleri Anonim Şirketi” unvanlı işyerinde tamamladıktan sonra 07/11/2020 tarihinde yapılan (C)

sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavına katıldığı ve 08/12/2020 tarihinde açıklanan sınav sonucuna göre başarılı olduğu, iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri (iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli) ve sınavda başarılı olan adaylar hakkında Adalet Bakanlığınca yapılan güvenlik sorgulaması sonucunda muhtelif illerde Ceza Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıklarınca sanık ve şüpheli olarak ceza, soruşturma vb. dosyalarının bulunduğu belirtilmiştir.

9.2. Başvurucunun, iş güvenliği uzmanlığı belge işlemlerinin, 7081 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında

Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun 9 uncu maddesi gereğince, Aile, Çalışama ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca oluşturulan Komisyonca 18/05/2018 tarihinde alınan, “Haklarında verilen kararların Bakanlığın ilgili birimine müracaat sahibi tarafından ulaştırılmayanların, bu bilgiler ilgili birime ulaştırılıncaya kadar yetki belgelerinin tedbiren

İSG-KATİP üzerinden pasif hale getirilmesine, varsa mevcut sözleşmelerinin iptal edilmesine” kararına istinaden belgelendirme işlemlerinin durdurulduğu ve anılan Komisyon tarafından alınan “Haklarında kovuşturmaya yer olmadığına, ek kovuşturmaya yer olmadığına, beraatına ve adli kontrol şartı olmaksızın tahliyesine dışında karar verilenlerin belgelendirme işlemlerinin süresiz durdurulmasına” kararı gereğince adı geçenin bilgilerinin Ziraat Bankasına bildirilmediği açıklamalarına yer verilmiştir.

9.3. Başvurucu hakkında adli makamlarca; kovuşturmaya yer olmadığına, ek kovuşturmaya yer olmadığına, beraatına ve adli kontrol şartı olmaksızın tahliyesine ilişkin kararlardan birinin verilmesi durumunda ve ilgili kararın Genel Müdürlüğü gönderilmesi halinde işlem yapılabileceği belirtilmiştir.

10. 7081 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun 9 uncu maddesi gereğince Aile, Çalışma ve Sosyal

Hizmetler Bakanlığınca oluşturulan Komisyon tarafından başvurucunun iş güvenliği uzmanlığı belge işlemlerinin durdurulduğu anlaşılmakta olup, başvurucu tarafından hakkında “adli makamlarca; kovuşturmaya yer olmadığına, ek kovuşturmaya yer olmadığına, beraatına ve adli kontrol şartı olmaksızın tahliyesine ilişkin kararlardan” birinin verilmesi durumunda ve ilgili kararın İş Sağlığı ve

Güvenliği Genel Müdürlüğüne gönderilmesi halinde işlem yapılabileceği belirtilmiş olması sebebiyle ilgiliye yazılan 10/05/2021 tarihli ve sayılı yazı ile; “… dostane çözüm kararı kapsamında hakkında idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerde belirtilen ve yukarıda yer verilen açıklamaya istinaden adli makamlarca; kovuşturmaya yer olmadığına, ek kovuşturmaya yer olmadığına, beraatına ve adli kontrol şartı olmaksızın tahliyesine ilişkin kararlardan birinin verilip verilmediğini, verildi ise anılan idareye gönderilip gönderilmediğinin bilgisine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sebeple hakkınızdaki güncel durumuna ilişkin bilgi ve belgelerin onaylı örneklerinin Kurumumuza gönderilmesi gerekmektedir…” şeklinde en güncel bilgilerin Kurumumuza gönderilmesi talep edilmiştir.

10.1. Başvurucuya gönderilen yazıya rağmen başvurucu tarafından Kurumumuza gönderilen herhangi bir bilgi/belgeye rastlanmamıştır.

11. Ayrıca, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından verilen sertifika hususu

Kurumumuzca daha önceden (2020/98770) no’lu dosyada değerlendirilmiş olup, başvuranın İşyeri

Hekimliği Sertifikasının onaylanması talebinin 7081 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi gereğince Aile,

Çalışama ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca oluşturulan Komisyon kararı ile durdurulduğu, söz konusu

Komisyon kararının madde metninde tanınan yetki kapsamında gerekçelendirildiği anlaşılmış olup, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak Ret Kararı verilmiştir.

12. Diğer taraftan, benzer konuda Ankara 8. İdare Mahkemesinin E:2019/453, K:2019/2710 sayılı ve 19/12/2019 tarihli kararında; “…Dava, davacı tarafından, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından verilen işyeri hekimliği sertifikasının pasif durumdan aktif duruma dönüştürülmesi istemiyle yapmış olduğu … başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı kararın iptali istemiyle açılmıştır…

Olayda 7081 sayılı Kanun uyarınca “… terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karsı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olanların yetkileri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının onayı ile iptal edilir.” hükümleriyle yetkilendirilen komisyonca “kovuşturmaya yer olmadığı, ek kovuşturmaya yer olmadığı, beraat ve adli kontrol şartı olmaksızın tahliye” dışında karar verilenlerin “belgelendirme işlemlerinin süresiz durdurulması ve yetki belgelerinin pasif duruma getirilmesi” kararı alınması karsısında, davacının yurt dışına çıkmama seklinde adli kontrol tedbiri şartıyla tahliye edilmesi sebebiyle Kanun ile yetkilendirilen komisyon kararında belirtilen durumların dışında kaldığı ve Mahkememizce UYAP üzerinden yapılan incelemede Ankara 21. Ağır Ceza Mahkemesi’nin… Sayılı dosyasının mahkûmiyetle sonuçlandığı anlaşıldığından, davacının yetki belgesinin tekrar aktif konuma getirilmesi talebiyle Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddine…” şeklinde karar verilmesi üzerine, davacının söz konusu karara

itiraz ettiği, bu durum üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin E: 2020/846, K:

2020/454 sayılı ve 04/03/2020 tarihli kararı ile; “… Ankara 8. İdare Mahkemesi’nce verilen 19/12/2019 gün ve E: 2019/453, K: 2019/2710 sayılı karar usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, davacı tarafın istinaf isteminin reddi ile anılan kararın

ONANMASINA… oybirliğiyle karar verildi.” şeklinde karar alındığı anlaşılmaktadır.

12.1. Benzer husustaki başka bir davada ise; Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve

Güvenliği Genel Müdürlüğü’nce yaptırılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavı sonucunda başarılı olan ve anılan idare tarafından C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesinin verilmemesi sebebiyle açılan davada; Ankara 9. İdare Mahkemesi’nin 26/02/2020 gün ve E:2019/764, K:2020/507 sayılı kararı ile söz konusu talebe ilişkin davanın reddedildiği, idare lehine karar verildiği, söz konusu mahkeme kararı üzerine “…

tahliye olmakla birlikte hakkındaki adli kontrol tedbiri devam eden davacının C Sınıfı İş Güvenliği

Uzmanlığı Sertifikası’nın verilmesi istemiyle yaptığı 14.01.2019 tarihli başvurunun reddine ilişkin İş

Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün 25.01.2019 tarih ve 48236449-577.04-E.232631 sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin olarak Ankara 9. İdare Mahkemesi’nce verilen 26/02/2020 gün ve E:2019/764, K:2020/507 sayılı kararın, davacı vekili tarafından; temel hak ve hürriyetlerin komisyon kararı ile kısıtlanamayacağı ileri sürülerek kaldırılması…” istemi ile Ankara

Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinde açılan dava sonucunda anılan Mahkemenin

E:2020/2243, K: 2020/2435 sayılı kararı ile; “… Ankara 9. İdare Mahkemesi’nce verilen 26/02/2020 gün ve E: 2019/764, K: 2020/507 sayılı karar usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir

neden bulunmadığından, davacı tarafın istinaf isteminin reddi ile anılan kararın ONANMASINA…” karar verildiği anlaşılmaktadır.

13. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiş olup, başvuranın (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesinin onaylanması talebinin 7081 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi gereğince

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca oluşturulan Komisyon kararı ile durdurulduğu, söz konusu Komisyon kararının madde metninde tanınan yetki kapsamında gerekçelendirildiği anlaşılmış olup, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde

gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret

Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURAN ile ÇALIŞMA ve SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi