|
ÖZET: Başvuran, Atatürk Havaalanı’nda uzun saatler çalışarak meslek hastalığına yakalandığını ve bu nedenle çalışma gücünü kaybettiğini iddia etmektedir. 2019 yılında Süreyyapaşa Meslek Hastalıkları Hastanesi’ne başvurarak meslek hastalığı tanısı almış, ancak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından %0 oranında kayıp verildiği için itirazda bulunmuştur. Başvuran, bu durumun düzeltilmesini ve meslek hastalığına uygun bir oran belirlenmesini talep etmektedir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın meslek hastalığına ilişkin tıbbi belgeleri inceleyerek, çalışma gücü kaybının %0 olduğuna karar vermiştir. İtiraz süreci de dahil olmak üzere, başvuranın durumu Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından da değerlendirilmiş ve aynı sonuca ulaşılmıştır. Başvuranın sağlık durumu ve mesleki geçmişi incelendiğinde, mevcut hastalıklarının çalışma koşulları ile doğrudan bir bağlantısı olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın meslek hastalığına bağlı olarak meslekte kazanma gücü kaybı oranı %0 olarak belirlenmiş ve bu nedenle başvurusu reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğunu tespit etmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/148-S.23.231
BAŞVURU NO : 2021/12890
KARAR TARİHİ : 04/01/2023
RET KARARI ,TCKN:45136930708
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın meslek hastalığının ve meslekte kazanma gücü kayıp oranının tespiti hk
BAŞVURU TARİHİ : 28/07/2021
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 12-13 saat çalıştığı Atatürk Havaalanında 1.30 cm olan uçak ambarında diz üstünde çalışmaktan dizlerinde kireçlenme ve ödem, belinde ameliyatlık 3 tane fıtık boynunda ise 5 tane fıtık oluştuğunu, ağrılarından ve rahatsızlıklarından dolayı 4 yıldır çalışamadığını, 10.06.2019’da Süreyyapaşa Meslek Hastalıkları Hastanesine başvurduğunu, meslek hastalığı olduğuna karar verildiğini, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 01.12.2020’de yüzde sıfır oran verdiğini, bu meslek hastalığı oranına itiraz ettiğini, cevap alamadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini ve meslek hastalığı için gerekli oranın verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi belge talebine istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri
Genel Müdürlüğü’nün 12.10.2021 tarihli sayılı yazısında özetle;
2.1. T.C. kimlik numaralı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanununun 14 üncü maddesinde “meslek hastalığının tanımlaması” yapılarak sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun tespitinin Kurum Sağlık Kurulunca belirleneceğinin düzenlendiği,
2.2. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin ilgili fıkrasında Kurum Sağlık Kurulu; Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, erken yaşlanma halini, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını
ve malullük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan bir kurul olarak tanımlandığı,
2.3. İlgili Kuralların söz konusu tespiti, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenen durum bildirir raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeler incelenmek suretiyle, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri
Yönetmeliğine göre yaptığı, hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıkması hâlinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceği de aynı Yönetmelik eki Meslek Hastalıkları Listesine göre tespit ve tayin edildiği,
2.4. Söz konusu Yönetmeliğin 22 inci maddesinde iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sigortalının meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağına ilişkin hesaplamaların “Meslekte Kazanma Gücü Kayıp
Oranı Tespit Cetvelleri”nde yer alan hususlara göre tespit edileceği, 23 üncü maddesinde meslekte kazanma gücü azalma oranının hesaplanmasında anılan cetvellerin nasıl uygulanacağı hususları düzenlendiği,
2.5. Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 13/06/2019 tarih sayılı, 04/02/2020 tarih sayılı sağlık kurulu raporlarının, Kurum Sağlık Kurulunda değerlendirildiği, 12/11/2020 tarih sayılı kararıyla ilgilinin meslekte kazanma gücü kaybı oranının sıfır (0) olduğuna karar verildiği, Kurum Sağlık Kurulu kararına itiraz eden ilgilinin talebinin, bir kez de Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kumlunda değerlendirildiği, 09/08/2021 tarih ve sayılı karar ile meslekte kazanma gücü kaybı oranının sıfır (0) olduğuna karar verildiği,
2.6. Başvuranın meslek hastalığının tespitine ilişkin yapılan tüm işlemlere ait başvuruların, Kurum Sağlık
Kurulu kararı, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararı, Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs
Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen sağlık kurulu raporları ile çalışma gücünün tespitinde kullanılan tıbbi belgelerin bir örneği ekte yer aldığı,
2.7. Başvuru konusu ile ilgili yargı organlarında görülmekte olan veya karara bağlanmış bir uyuşmazlık bulunmadığı,
2.8. Sigortalıların hastalıklarında artma veya yeni bir hastalığın ilave olduğunun belgelenmesi halinde sağlık hizmeti sunucularına sevkleri mümkün olup bu yönde bir durum değişikliği olması durumunda bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü ya da sosyal güvenlik merkezine müracaat edebileceği,
Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun;
5.1. “Meslek hastalığının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması” başlıklı 14 üncü maddesinde
“Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir.
Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun; a) Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları tarafından usûlüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi, b) Kurumca gerekli görüldüğü hallerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi, sonucu Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur.
Meslek hastalığı, işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalı olarak çalıştığı işten kaynaklanmış ise, sigortalının bu Kanunla sağlanan haklardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasıyla hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen süreden daha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır. Bu durumdaki kişiler, gerekli belgelerle Kuruma müracaat edebilirler. Herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuvar bulgularıyla belirlendiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu hastalık Kurumun veya ilgilinin başvurusu üzerine
Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı sayılabilir.
Meslek hastalığının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının; a) (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından, sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen veya bu durum kendisine bildirilen işveren tarafından, b) (b) bendi kapsamındaki sigortalı bakımından ise kendisi tarafından, bu durumun öğrenildiği günden başlayarak üç işgünü içinde, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile
Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen veya yazılı olarak bildirilen hususları kasten eksik ya da yanlış bildiren işverene veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıya, Kurumca bu durum için yapılmış bulunan masraflar ile ödenmişse geçici iş göremezlik ödenekleri rücû edilir.
Meslek hastalığı ile ilgili bildirimler üzerine gerekli soruşturmalar, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla yaptırılabilir.
Hangi hallerin meslek hastalığı sayılacağı, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesinin şekli ve içeriği, verilme usûlü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir. Yönetmelikte belirlenmiş hastalıklar dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması hususunda çıkabilecek uyuşmazlıklar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulunca karara bağlanır.”
5.2. “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58 inci maddesinde “Bu Kanunda yazılı olan görevleri yerine getirmek üzere branşları Kurum tarafından belirlenecek uzman hekimlerden oluşan Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kurulur. (…) Kurul, sigortalılar hakkında vazife malûllük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün malûliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar.
Kurul, sigortalı veya hak sahiplerinin talebi üzerine görevlendirdiği uzman bir hekimi dinlemek zorundadır.
(…) ”
5.3. “Sağlık raporlarının usûl ve esaslarının belirlenmesi” başlıklı 95 inci maddesinde “Bu Kanun gereğince, yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, çalışma gücü kaybı, geçici iş göremezlik ödeneklerinin verilmesine ilişkin raporlar ile iş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü veya çalışma gücü kaybına esas teşkil edecek sağlık kurulu raporlarının usûl ve esaslarını, bu raporları vermeye yetkili sağlık hizmeti sunucularının sahip olması gereken kriterleri belirlemeye, usulüne uygun olmayan sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeleri düzenleyen sağlık hizmet sunucusuna iade ederek belirlenen bilgileri içerecek şekilde yeniden düzenlenmesini istemeye Kurum yetkilidir. Usûlüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeler ile gerekli diğer belgelerin incelenmesiyle; yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, vazife malullük derecesini, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu tespit edilen meslekte kazanma gücünün kaybına veya meslekte kazanma gücünün kaybı derecelerine ilişkin usulüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve diğer belgelere istinaden Kurumca verilen karara ilgililerin itirazı halinde, durum Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır. Bu maddenin uygulamasına ilişkin usûl ve esaslar, Sağlık Bakanlığı ile Kurumun birlikte çıkaracağı yönetmelikle düzenlenir.
6. 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu’nun;
6.1. “Görev” başlıklı 2 nci maddesinin (a) bendinde “Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile
Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek”
6.2. “İhtisas Kurullarının görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinin (II) numaralı bendinin (c) alt bendinde “Adli Tıp Üçüncü İhtisas Kurulu: Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler (…)
hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek.”
7. 11/10/2008 tarihli ve 27021 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte
Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinin;
7.1. Tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde “(…) ı) Kurum Sağlık Kurulu: Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, erken yaşlanma hâlini, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını ve malullük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurullarını, i) Meslek hastalığı: Sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük hâllerini, j) Sağlık kurulu raporu: Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenen sağlık kurulu raporlarını (…) ifade eder.”
7.2. “Malul Sayılmaya İlişkin Usul ve Esaslar, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların çalışma gücü kaybı tespiti” başlıklı 12 nci maddesinde “(1)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların sigortalılık süresi içinde; a) Arıza/Hastalık Listesinde (Ek-1) belirtilen hastalık veya arızaların meydana geldiği, b) Eski ve çalışmaya engel olmayan bir arızanın, Arıza/Hastalık Listesinde (Ek-1) belirtilen seviyelere yükseldiği, c) Çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmiş hâliyle ilk defa çalışmaya başlayan, ancak daha sonra ortaya çıkan farklı bir hastalık veya arıza nedeniyle bu Yönetmelik hükümlerine göre çalışma gücünün en az
%60’ını kaybettiği, ç) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ını kaybettiği, Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalılar malul sayılır.
(2) Ancak, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce çalışma gücünün %60’ını kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilen sigortalılar hakkında, bu hastalık veya özürleri sebebiyle malullük sigortasına ilişkin hükümler uygulanmaz.
(3) Arıza/Hastalık Listesinde (Ek-1) belirtilen arıza/hastalıklardan birden fazlası mevcut ise çalışma gücünün en az %60’ını kaybedip kaybetmediğine dair değerlendirmede en ağır sekel bulgu dikkate alınır ve Balthazard Formülü uygulanmaz.”
7.3. “Meslekte Kazanma Gücü Azalma Oranı Tespitine İlişkin Usul ve Esaslar, Meslek hastalığı” başlıklı 17 nci maddesinde “(1) Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıkması hâlinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceği Meslek Hastalıkları Listesine (Ek-2) göre tespit ve tayin edilir. (2) Herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuar bulgularıyla kesinleştiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin, işyeri incelenmesiyle kanıtlandığı hâllerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu hastalık, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun kararı ile meslek hastalığı sayılabilir.”
7.4. “İş kazası ile meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranı tespitinde kullanılan cetveller” başlıklı 22 nci maddesinde “(1) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen arızalar sonucunda, sigortalının meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağına ilişkin hesaplama, Meslekte
Kazanma Gücü Kayıp Oranı Tespit Cetvellerinde (Ek-3) yer alan A, B, C, D ve E cetvellerine göre yapılır.
(…)”
7.5. “Meslekte kazanma gücü azalma oranının hesaplanması” başlıklı 23 üncü maddesinde “(1) A
Cetveli listelerinde yazılı arızalardan birinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağı aşağıdaki şekilde hesaplanır.
a) A Cetvelindeki vücudun çeşitli bölgelerine veya sistemlerine göre hazırlanmış olan 14 arıza listesinden sigortalının arızası bulunur. Bu arızanın solundaki arıza sıra numarası ile sağındaki arıza ağırlık ölçüsü bir tarafa kaydedilir.
b) B cetveli listelerinde önce sigortalının iş kolu, sonra bu iş kolu içindeki meslek veya iş çeşidi bulunur. Bunun karşısındaki meslek grup numarası da bir yere yazılır. Sigortalının meslek veya iş çeşidi bu listelerde bulunmadığı takdirde meslek veya işinin benzeri veya en yakını esas alınır.
c) Sürekli iş göremezlik simgesini gösteren C cetvelinin arızaya uygun tablosunun sütundaki arıza sıra numarası ile satırdaki meslek grup numarasının kesiştiği noktadaki sürekli iş göremezlik simgesi bulunarak bir tarafa kaydedilir.
ç) D cetvelinin sütununda yukarıda tespit edilen arıza ağırlık ölçüsü ile satırındaki meslek simgesinin kesiştiği noktadaki sayı, meslekte kazanma gücünün azalma oranına esas alınacak sayıdır.
d) Tespit edilen bu meslekte kazanma gücü azalmasının sigortalının yaşına uygun oranını bulmak için E cetvelinden yararlanılır. Bu cetvelin sütununda bulunan meslekte kazanma gücünün azalma oranı
/
ile üstteki satırında bulunan sigortalının sürekli iş göremezlik hâlinin tespiti tarihindeki yaşının kesiştiği yerdeki sayı, bu yaşa uyan sürekli iş göremezlik sebebiyle meslekte kazanma gücünün azalma oranıdır.
e) Ancak birden fazla sistemi ilgilendiren sekel bulgu varsa, bu maddenin (a), (b), (c) ve (ç)
bentlerinde belirtilen işlemler her bir sekel bulgu için ayrı ayrı uygulanır ve Balthazard Formülü kullanılarak birleştirilir.
(2) İş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş herhangi bir arızası bulunan sigortalının sonradan bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezliğe uğraması hâlinde, meslekte kazanma gücü azalma oranı aşağıdaki şekilde hesaplanır.
a) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılacak veya sayılmayacak olaylardan veya doğuştan meydana gelmiş her türlü arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı bulunur.
b) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı, bu fıkranın (a) bendinde tespit edilen toplam orandan çıkarılır; kalan, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü azalma oranıdır.
(3) Ancak, sigortalının işe alınmadan önce mevcut olan veya işe alındıktan sonra iş kazası veya meslek hastalığı sonucu olmayarak meydana gelen arızaları, yapmakta olduğu işteki kazanma gücünü etkilememesi hâlinde, bu arızalar kazanma gücü toplam azalma oranının hesabında dikkate alınmaz.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 12-13 saat çalıştığı Atatürk Havaalanında 1.30 cm olan uçak ambarında diz üstünde çalışmaktan dizlerinde kireçlenme ve ödem, belinde ameliyatlık 3 tane fıtık boynunda ise 5 tane fıtık oluştuğunu, ağrılarından ve rahatsızlıklarından dolayı 4 yıldır çalışamadığını, 10.06.2019’da Süreyyapaşa Meslek Hastalıkları Hastanesine başvurduğunu, meslek hastalığı olduğuna karar verildiğini, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 01.12.2020’de yüzde sıfır oran verdiğini, bu meslek hastalığı oranına itiraz ettiğini, cevap alamadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini ve meslek hastalığı için gerekli oranın verilmesini talep etmektedir.
10. Konuyla ilgili olarak başvuranın Kurumumuza yaptığı 07/05/2021 tarihli başvurusuna ilişkin 20/05/2021 tarihli Gönderme Kararı verilmiştir. Kurumumuzun Gönderme Kararı’na Yasal Sürede Cevap
Verilmemesi Hk. konulu yazısı akabinde anılan karara cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının
Kurumumuza 26/8/2021 tarihinde ilettiği, 17/6/2021 tarihli sayılı üst yazı ve ekli 27/05/2021 tarihli şahsı bilgilendirme yazısında özetle; kayıtların tetkikinden başvuranın İstanbul Kurum Sağlık
Kurulu’nun 12/11/2020 tarihli kararına itiraz ettiği, durumunun bir kez de Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulu’nca değerlendirildiği, 31/03/2021 tarihli değerlendirmede eksik belgelerin, tetkiklerin tamamlanmasına ilişkin ara karar verildiği, değerlendirme neticelendirildiğinde bilgi verileceği, Kurumuma yaptığı başvurularda ve akabinde yapacağı itirazlarda, sosyal güvenlik mevzuatı hükümlerine göre meslek
hastası sayılmaması durumunda ise Kurumca yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı hususlarının kaydedildiği görülmüştür. Başvuran ile yapılan görüşmede 31/03/2021 tarihinden sonra gerekli tetkikleri yaptırdığı ve meslek hastalığı olduğunun sağlık kuruluşlarınca tespit edildiği halde kendisine tekrar yüzde sıfır oran verildiği, fıtıkları nedeniyle hiçbir şekilde iş yapamadığı ve çalışamadığı, ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığı ve %43 oranlı engelli sağlık kurulu raporu bulunduğu ifade edilmiştir.
11. Kurumumuzun bilgi belge talebine istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik
Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 12.10.2021 tarihli sayılı yazısında özetle;
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 14 üncü maddesinde “meslek
hastalığının tanımlaması” yapılarak sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun tespitinin Kurum Sağlık Kurulunca belirleneceğinin düzenlendiği, buna göre Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit
İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağının ve bu hastalıkların, işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıkması hâlinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceğinin tespit ve tayin edildiği, yine meslek hastalığı sonucu sigortalının meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağına ilişkin hesaplamaların “Meslekte Kazanma
Gücü Kayıp Oranı Tespit Cetvelleri”nde yer alan hususlara göre tespit edileceği, bu çerçevede başvuranın
Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda değerlendirildiği, 09/08/2021 tarih ve sayılı karar ile meslekte kazanma gücü kaybı oranının sıfır (0) olduğuna karar verildiği bildirilmiştir.
12. Somut uyuşmazlığın değerlendirilebilmesi amacıyla tıbbi bilgiye dayalı uzman görüşüne başvurulmasını gerektiğinden ilgili mevzuat kapsamında dosyada mevcut bilgilerin yanı sıra Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı ile İstanbul İl Sağlık Müdürlüğünden temin edilen tüm belgeler ve CD içeren dokümanlar incelenmesi ve çalışma gücü kayıp oranının tespiti amacıyla Adli Tıp Kurumu Başkanlığına gönderilmiştir. Üçüncü Adli Tıp İhtisas Kurulunca yapılan inceleme neticesinde verilen 15/12/2022 tarihli ve /125830 sayılı yazı ekindeki Karar No: numaralı mütalaada özetle;
12.1. Başvuranın çalışma gücü kaybını ne oranda yitirdiğinin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununu ve Çalışma ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümleri ile adı geçen Yönetmelik eki Meslek Hastalıkları Listesi çerçevesinde tespit edilmesi, çalışma gücü kayıp oranının yeniden yapılacak muayene ve tetkik sonucunda tespit edilmesi halinde, söz konusu kayıp oranının hangi tarihte oluştuğunun tespit edilmesi istenmektedir. Kişi adına düzenlenmiş tıbbi belgeler: Kişinin Kurulumuzda 28/03/2022 tarihinde yapılan muayenesinde; “Meslek hastalıkları anamnezinde: Çalıştığı işyeri: Çelebi Yer Hizmetleri (Atatürk Havaalanı). Yaptığı iş: Ambardan yükleme, boşaltma, taşıma işlemleri. Meslek hastalığı iddiası olan hastalıklar: Diz, bel, boyun fıtığı, kol elde karpal tünel sendromu, DM. Çalışma süresi: 2.5 yıl. Çalışma saatleri: 10:00 – 23:00 arası (2 gün), 12:00 – 24:00 arası (2 gün), 08:00 – 17:30 arası (2 gün). Önceki ve sonraki çalışmaları: Daha önce bakliyat paketleme
fabrikasında 3 sene çalışmış. Meslek Hastanesi başvurusu: Süreyyapaşa Hastanesi – 2019. Başka hastalık:
DM. Ortam gürültüsü hakkında anamnez: Sürekli uçak gürültüsü. Kişisel koruyucu olarak sadece kulaklık veriliyor. 25-100 kg’lık bavulları yukarı kaldırdığını, kargo cebine taşıdığını, diz üstü oturarak yerden 1 metre 30 cm yüksekliğe yüklediğini, bant ile taşındığını, omzunun başının üstüne alması gerekmediğini, iki dizi üzerinde durmak zorunda kaldığını (alan darlığı sebebiyle) ifade ediyor. Nöroloji muayenesinde: Hava alanında (25/06/2015 giriş, 29/11/2017 çıkış) bagaj yükleme bölümünde çalışmış. Bel – boyun fıtığı, dizlerde kireçlenme olmuş. 1 yıl sonra ellerde karpal tünel başlamış. 9 ay part time çalışmış. 2.5 yıl
çalıştıktan sonra ayrılmış (istifa etmiş, tazminat istiyormuş.). Şuur: açık, oryante, koopere, Kranial Sinirler:
intakt, Kas Gücü: sağ omuz 5/5, dirsek 5/5, bilek d. flk. 5/5, bilek volar flk. 5/5, par. abd. 5/5, 1., 2. ve 3.
par. 5/5, 4. ve 5. par. 5/5, sağ kalça 5/5, diz 5/5, bilek d. flk. 5/5, bilek planter flk: 5/5, sol omuz 5/5, dirsek
5/5, bilek d. flk. 5/5, bilek volar flk. 5/5, par. abd. 5/5, 1., 2. ve 3. par. 5/5, 4. ve 5. par. 5/5, sol kalça 5/5, diz 5/5, bilek d. flk. 5/5, bilek planter flk.5/5, Kas Tonusu: normal, Derin Tendon Refleksleri: sağ üst ++, sol üst ++, sağ alt ++, sol alt ++, Patolojik Refleks: Yok, Serebellar Sistem Muayenesi: Normal, Denge
Ve Yürüyüş: Normal, Konuşma: Doğal, Nöbet Öyküsü: Yok, Trofik Bozukluk: Yok, Duyu Kusuru: Sol kolda, bazen de sağ kolda uyuşma, Sfinkter Kusuru: Sık tuvalete çıkma [diabet (+), prostat (-)], Periferik Sinir
Değerlendirilmesi: Motor patoloji yok. Nörolojik motor defisit saptanmadı. Ortopedi muayenesinde:
Bilateral ÖÇT (-), Lxhman (-), Mc Murray (-), Phalen testinde 4-5. parmağının uyuştuğunu ifade ediyor, bilateral Phalen (-). Dominant el: Sağ. Bilateral el bileği eklem hareket açıklıkları tam. Sağ/Sol diz fleksiyon: 135/135 derece (ağrısız), ekstansiyon: 0/0 derece (ağrısız). Servikal, torakal ve lumbal omurga eklem hareket açıklıkları tam ve ağrısız. Kişinin psikiyatrik tedavi öyküsü yok ve halihazırda şikayet tariflemiyor.” şeklinde kayıtlıdır.
12.2. Dosyada bulunan grafilerin değerlendirilmesinde; 05/03/2020 tarihli her iki diz grafisinde; osseoz patoloji saptanmadığı, 11/12/2021 tarihli Servikal MR’da; intervertebral disklerde dejenerasyona sekonder sinyal kayıpları, C3-4, C4-5 santral disk protrüzyonu, C5-6 geniş tabanlı disk protrüzyonu, dural keseye bası, C6-7 santral disk protrüzyonu izlendiği, 11/12/2021 tarihli Lomber MR’da; L4-5 ve L5-S1 disk yüksekliklerinde azalma, L4-5 ve L5-S1 düzeyinde geniş tabanlı disk protrüzyonu izlendiği, 11/12/2021 tarihli Her İki Diz MR’da; suprapatellar bursada effüzyon, ACL’de sinyal artışı, sağ dizde patellada grade
1 kondromalazik alan izlendiği görüldüğüne göre, Kurulumuzda yapılan muayenesi ile mevcut grafilere
göre; oğlu, / /1976 doğumlu
12.2.1. Servikal ve lomber diskopati hastalıklarının tespit edildiği, 11.10.2008 tarih ve 27021 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği 5. Bölüm 17. madde 1. fıkrasında, hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı, meslek hastalığına neden olan amilin en az maruz kalınacağı süre ve bu hastalıkların işten ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıkması halinde mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceğinin Meslek Hastalıkları Listesine (Ek-
2) göre tespit ve tayin edildiği, kişinin yaptığı işin ve çalışma şeklinin disk hernisi açısından etkisinin
olabileceği ancak disk hernislerinin böyle bir işte çalışmayan kişilerde ve toplumda sık olarak görüldüğü, ayrıca disk hernisinin işi dışında herhangi bir eylem sırasında da ortaya çıkabileceği dikkate alındığında; kişinin çalıştığı iş kolunun disk hernisi hastalığı için yönetmelikte tanımlanan meslek grupları arasında yer almaması, işi gereği yaptığı eylemler ve mevcut tıbbi belgeler birlikte değerlendirildiğinde kişinin kendisinde mevcut olup da çalışma ortamı koşulları nedeniyle ortaya çıkan “işle ilgili hastalık” olarak değerlendirildiği, meslek hastalığı olarak değerlendirilmediği,
12.2.2. Kişide kendisinde mevcut olduğunu ifade ettiği karpal tünel sendromuna yönelik; kişinin çalıştığı yıllar içerisinde şikayetine yönelik herhangi bir hastane başvurusu dosyaya eklenmediğinden; kişide mevcut olduğu ifade edilen karpal tünel sendromu ile işyeri çalışma koşulları arasında tıbbi illiyet bağının kurulamadığından hastalığının mesleki olmadığı,
12.2.3. Kişide tespit edilen kondromalazi patella ve dizdeki artrozun mesleki olmadığı, 28/03/2022 tarihinde Kurulumuzda yapılan muayenede; her iki el bilek ve her iki diz eklem hareket açıklıklarının tam olduğu, boyun ve lomber hareketlerde kısıtlılık olmadığı, hareketler sırasında ağrı tariflediği, her iki dizin her yöne stabil olarak değerlendirildiği cihetle; Kişinin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununu ve Çalışma ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümleri kapsamında meslek hastalığına bağlı meslekte kazanma gücü kaybı oranının %0 (yüzde sıfır)
olduğu,
mütalaa edilmiştir.
/
13. Yukarıdaki açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, Adli Tıp
Kurumu mütalaası, Ombudsmanın 2018/522 numaralı emsal Ret Kararı ve ilgili mevzuat dahil tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın hastalığının mesleki olmadığı ve meslek hastalığına bağlı meslekte kazanma gücü kaybı oranının %0 (yüzde sıfır) olduğu tespit edildiğinden idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup başvuruya konu idarenin söz konusu ilkelere uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren 6 ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Ayrıca, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “Karar verme süresi” başlıklı 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında da benzer düzenlemeye yer verilmiş olup, bu süre içinde inceleme ve araştırmanın sonuçlandırılamaması hâlinde şikâyetçiye sonuçlandırılamama gerekçesi ve dava açma süresinin işlemeye başladığı hususunun bildirilerek inceleme ve araştırmaya devam edileceği belirtilmiştir.
16. Bu kapsamda, tarihinde yapılan başvuru hakkında, Sosyal Güvenlik Kurumundan bilgi ve belge talep edilmiş; şikâyet başvurusunun incelenmesi aşamasında başvuranın meslek hastalığının tespiti için tıbbi mütalaaya ihtiyaç duyulduğundan dosya incelenmek üzere Adli Tıp Kurumuna tevdi edilmiştir.
Adli Tıp Kurumu mütalaası 6 aylık inceleme ve araştırma süresinin dolduğu 28/01/2022 tarihinde alınamadığından, başvurana durmuş olan dava açma süresinin, kaldığı yerden işlemeye başladığı hususu 28/01/2022 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiş olup, ilgili idarenin işlemine karşı İstanbul İş
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/