|
ÖZET: Başvuran, 10 Ağustos 2006 tarihinde Sağlık Bakanlığı’nda çalışmaya başlamış ve 9 Kasım 2018 tarihinde istifa etmiştir. İstifası sonrası kıdem tazminatının ödenmediğini belirterek talepte bulunmuştur. Isparta İl Sağlık Müdürlüğü ise, başvuranın kendi isteğiyle işten ayrıldığını ve bu nedenle kıdem tazminatına hak kazanmadığını ifade etmiştir. İdare, başvuranın 696 sayılı KHK kapsamında kadroya geçtikten sonra istifa ettiğini ve 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi gereğince kıdem tazminatı ödemek için gerekli şartları taşımadığını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını, idarenin açıklamalarını ve ilgili mevzuatı değerlendirerek, başvurunun reddedilmesi yönünde bir karar almıştır. Kıdem tazminatının ödenebilmesi için işçinin belirli şartları sağlaması gerektiği, kendi isteğiyle işten ayrılanların bu haktan yararlanamayacağı vurgulanmıştır. Ayrıca, başvuranın başka bir işte çalışmak amacıyla istifa etmesi nedeniyle kıdem tazminatına hak kazanamayacağı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine dair karar, başvurana ve Isparta İl Sağlık Müdürlüğü’ne tebliğ edilmiştir. İlgili idarenin işlemine karşı dava açma süresi, bu ret kararının tebliğ tarihinden itibaren işlemeye devam edecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/17041-S.22.26141
BAŞVURU NO : 2022/17477
KARAR TARİHİ : 28/12/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ISPARTA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Kıdem tazminatının ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 29/11/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; 10/08/2006 tarihinde çalışmaya başladığı ve 09/11/2018 tarihinde istifa etmiş olduğu
Sağlık Bakanlığı tarafından görev sonu tazminatının ödenmediğini ifade ederek ödenmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuranın aynı talepli 2022/7792 no lu şikayet başvurusu hakkında verilen 15/06/2022 tarihli
Gönderme kararımıza cevaben Isparta İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; başvuranın, Isparta Devlet Hastanesinde 10/08/2006 tarihinde taşeron firma aracılığı ile çalıştığı, Cumhurbaşkanlığımızın 696 sayılı KHK’sı kapsamında 02/04/2018 tarihinde kadroya geçtiği, 09/11/2018 tarihinde çalıştığı hastanemizden kendi isteği ile ve işten ayrılacağına dair ihbar vermeden istifa ettiği, 1475 sayılı İş Kanununun 14. maddesi hükümlerinde işten ayrılmalarda kıdem tazminatı ödenecek kriterler belirtilmiş olduğu ve başvuranın bu kriterleri taşımadığı için kişiye kıdem tazminatı ödenemediği, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
/
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin
birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Zamanaşımı Süresi” başlıklı geçici 6. maddesinde;
“Kıdem tazminatı için bir kıdem tazminatı fonu kurulur. Kıdem tazminatı fonuna ilişkin Kanunun yürürlüğe gireceği tarihe kadar işçilerin kıdemleri için 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hükümlerine göre kıdem tazminatı hakları saklıdır.”
6) 1475 sayılı iş Kanunu’nun “Kıdem Tazminatı” başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasında;
“Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin;
İşveren tarafından bu Kanunun 17’nci maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında,
İşçi tarafından bu Kanunun 16’ncı maddesi uyarınca,
Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla,
Bağlı bulundukları kanunla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla;
506 Sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen
yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.’’
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
/
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte
değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Somut olayda başvuran, 10/08/2006 tarihinde çalışmaya başladığı ve 09/11/2018 tarihinde istifa etmiş
olduğu Sağlık Bakanlığı tarafından görev sonu tazminatının ödenmediğini ifade ederek ödenmesini talep etmiş, idare, ise başvuranın kendi isteği ile işten ayrıldığı gerekçesiyle kıdem tazminatı talebini reddetmiştir.
9) Bilindiği üzere kıdem tazminatı, işçinin işyerinde geçen çalışma sürelerine karşılık olmak üzere kanuni
şartlar dâhilinde işverence ödenmesi lazım gelen bir meblağı ifade etmektedir. Kıdem tazminatı iş sözleşmesinin sona erdiği durumlarda gündeme gelmekle birlikte, işçi iş sözleşmesinin sona erdiği her durumda kıdem tazminatına hak kazanamamaktadır. Nitekim işçinin hangi hal ve şartta kıdem tazminatına hak kazandığı hususu 4857 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesinin atfıyla uygulanmakta olan 1475 sayılı
Kanun’un 14. maddesinde düzenlenmiştir.
10) Somut olayda başvuran Isparta Şarkikaraağaç Saadettin Bilgiç Devlet Hastanesinde çalışmakta iken
Adalet Bakanlığında işe başlayacak olması nedeniyle kendi isteği ile işten ayrılmıştır. Diğer bir deyişle başvuran başka bir işyerinde işe girmesi nedeniyle iş sözleşmesini kendi iradesiyle sona erdirmiştir.
Nitekim somut olayda bu husus uyuşmazlık dışı olup, tarafların kabulündedir.
11) Buraya kadar yapılan açıklamalar sonrasında, kıdem tazminatının ödenme şartlarının kanunda açıkça
düzenlendiği, kendi isteği ile işten ayrılan işçinin kıdem tazminatına hak kazanamayacağı anlaşılmaktadır.
Nitekim Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 19.01.2021 tarihli E: 2020/4388, K: 2021/1453 sayılı kararında da, başka bir işyerinde çalışmak için kendi isteği ile işyerinden istifa eden işçinin kıdem tazminatına hak kazanamayacağı belirtilmiştir. Şu halde somut olayda da, çalışmakta iken Adalet Bakanlığında işe başlayacak olması nedeniyle kendi isteği ile işten ayrılan başvuranın kıdem tazminatına hak kazanamadığının kabulü gerekir. Nitekim benzer konulu 2022/7871 no lu şikayet başvurusu hakkında da
Ret Kararı verilmiştir.
12) Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; idarenin, Isparta
Devlet Hastanesinde çalışmakta iken Adalet Bakanlığında çalışmak için istifa eden başvuranın kıdem tazminatı talebini reddetmesine yönelik işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen
bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idareden bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının tebliğ tarihinden
itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Isparta İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA VE ISPARTA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi