|
ÖZET: Başvuran, Elazığ ili Maden ilçesinde 1997-1998 yılları arasında vekil öğretmen olarak görev yaptığını, ancak bu döneme ait hizmetlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında yer almadığını belirterek, hizmet tescilinin yapılmasını talep etmiştir. Elazığ İl Milli Eğitim Müdürlüğü, başvuranın vekil öğretmen olarak görev yaptığına dair belgeleri Kuruma iletmiştir. Bu belgeler, başvuranın belirtilen tarihlerde vekil öğretmen olarak görevlendirildiğini doğrulamaktadır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirirken, ilgili mevzuat çerçevesinde başvuranın vekil öğretmenlik süresine ilişkin sigorta primlerinin ödenmemesi işleminin hukuka uygun olmadığını tespit etmiştir. Ayrıca, idarenin başvuruya ilişkin süreçte iyi yönetim ilkelerine tam olarak uymadığı, başvurana hangi mercilere başvurabileceği konusunda bilgi vermediği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesine ve başvuranın vekil öğretmenlik yaptığı sürelerin tescil edilmesi için Elazığ İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile Sosyal Güvenlik Kurumu’na tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. İdarenin bu karar doğrultusunda 30 gün içinde işlem tesis etmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4235-S.23.6926
BAŞVURU NO : 2022/18645
KARAR TARİHİ : 31/03/2023
TAVSİYE KARARI TCKN:
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
ELAZIĞ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın vekil öğretmenlik yaptığı dönemlere ilişkin hizmet tescilinin yapılması talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 13/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda; başvuran, Elazığ ili Maden ilçesinde 1997-1998 yılları arasında vekil öğretmen olarak görev yaptığını ancak bu dönemlere ilişkin hizmetlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında görünmediğini beyan ederek vekil öğretmenliğe ait hizmetlerinin tespit ve tesciline ilişkin işlemlerin yapılmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 27/12/2022 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Elazığ İl
Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen 20/02/2023 tarihli ve Esayılı yazı ve eklerinde; 2.1. Başvurucunun Elazığ ili ilçesi Okulunda 1997-1998 yılları arasında vekil öğretmen olarak görev yaptığı iddiasına ilişkin inceleme yapıldığı ve konuya ilişkin evrakların
Kurumumuza iletildiği ifade edilmiştir. Maden İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen 16/12/1997 tarihli görevlendirme belgesinde: başvurucunun, ilçesi İlköğretim
Okulunda vekil öğretmen olarak görevlendirdiği, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen 04/01/1999 tarihli görevlendirme belgesinde: başvurucunun, ilçesi Köyü
İlköğretim Okulunda 30/12/1998 tarihinden itibaren vekil öğretmen olarak görevlendirdiği ifade edilmiştir.
/
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Ders görevi” başlıklı 89’uncu maddesinde, “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur.” hükmü yer almaktadır.
6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, “(…) a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar, (…)
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak
çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili
kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar, sigortalı sayılırlar.” Hükmü, “Prime esas kazançlar” başlıklı 80’inci maddesinin birinci fıkrasında: “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.
a) Prime esas kazançların hesabında;
1) Hak edilen ücretlerin,
2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler
tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,
3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde
belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, /
brüt toplamı esas alınır.
(…) c) Açıktan vekil olarak atanan sigortalılar için, (a) bendinde öngörülen unsurlardan ilgili mevzuatı uyarınca ödenen tutarı…” hükmüne yer verilmektedir.
7. 2006/11350 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine
İlişkin Kararın “Vekâlet görevi” başlıklı 22’inci maddesinde: “(1) Öğretmen yetersizliği nedeniyle ilkokullarda görevlendirilen vekil öğretmenlerin aylık karşılığı ders, ek ders ve hazırlık ve planlama görevi saati sayısının tespitinde ve ek ders ücretinin ödenmesinde sınıf öğretmenlerinin tâbi olduğu hükümler uygulanır.
(2) (Ek: 24/08/2012 tarihli ve 2012/3671 sayılı BKK) Boş bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumu yöneticiliklerine (okul müdürü, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcısı), sınav şartı öngörülenler için (bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) asaleten atanmada aranan tüm şartları bir arada taşıyanlardan asılı atamaya yetkili amir tarafından vekaleten atananlara, vekaletleri süresince yalnızca vekalet edilen göreve ilişkin ek ders ücreti, vekalet görevinde bulunulan örgün ve yaygın eğitim kurumunca ödenir”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuranın Elazığ ili ilçesi Köyü Okulunda 1997-1998 yılları arasında vekil öğretmen olarak çalıştığı dönemlere ilişkin sigorta primlerinin ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuru yaptığı görülmektedir.
10. Kurumumuz tarafından idare ile yapılan yazışmalar neticesinde başvuranın; İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından düzenlenen 16/12/1997 tarihli görevlendirme belgesinde: ilçesi
Köyü İlköğretim Okulunda vekil öğretmen olarak görevlendirdiği, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen 04/01/1999 tarihli görevlendirme belgesinde: ilçesi Köyü İlköğretim
Okulunda 30/12/1998 tarihinden itibaren vekil öğretmen olarak görevlendirdiği ifade edilmiştir.
11. Öncelikle belirtmek gerekir ki öğretmenlerin istihdam biçimi çeşitlilik göstermektedir. 657 sayılı
Kanunun 4’üncü maddesi kapsamında öğretmenler memur ya da sözleşmeli personel olarak istihdam edilebilmektedir. Bunun yanında anılan Kanunun 86’ncı maddesi kapsamında memur statüsüyle çalışan öğretmenlerin işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine vekil öğretmen atanabilmektedir. Son olarak eğitim kurumlarında yeterli öğretmen bulunmaması halinde anılan Kanunun 89’uncu maddesi kapsamında açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilmektedir. Bilindiği üzere Anayasanın 128’inci maddesinde kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler düzenlenmektedir. Buna göre, devletin
genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülmesi gerekmektedir. Bu itibarla söz konusu öğretmenlerin kural olarak memur veya diğer kamu görevlisi olarak istihdam edilmesi, diğer istihdam biçimlerine ise zorunlu hallerde başvurulması gerekmektedir. Başvuranın görevlendirilmesinin yasal dayanağını oluşturan 657 sayılı Kanunun 86’uncu maddesinde “Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir. …” hükmünün yer aldığı görülmektedir.
12. 657 sayılı Kanunun 4/A ve 86’ncı maddesi kapsamında istihdam edilen öğretmenler sosyal güvenlik yönünden 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) maddesi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilen öğretmenler ise 5510 sayılı
Kanunun 4/1-(a) maddesi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. Fiilen çalışılan sürelere ilişkin ise sigorta priminin yatırılması hususu Kanuni bir zorunluluktur.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerden başvuranın, Maden İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen 16/12/1997 tarihli görevlendirme ile ilçesi Köyü İlköğretim Okulunda vekil öğretmen olarak, İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından düzenlenen 04/01/1999 tarihli görevlendirme ile ilçesi Köyü
İlköğretim Okulunda 30/12/1998 tarihinden itibaren vekil öğretmen olarak fiilen çalıştığı sürelere ilişkin sigorta primi ödenmemesi işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmamaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup idareden istenen bilgi ve belgelerin
Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde hesap verilebilirlik, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, dolayısıyla iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idarenin bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Elazığ İş
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvurana vekil öğretmen olarak görev yaptığı aylarındaki hizmetinin tescil ve hizmet kütüğüne işlenmesi hususunda ELAZIĞ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın gereği için BAŞVURANA, ELAZIĞ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE ve SOSYAL
GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi