|
ÖZET: Başvuran, Isparta İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde engelli kadrosunda çalıştığını ve temizlik görevini yerine getiremediği gerekçesiyle kendisine verilen ihtar cezasının iptalini talep etmiştir. Başvurusunda, temizlik işini yaparken zorluk yaşadığını belirtmiş, ancak disiplin soruşturması sonucunda, temizlik görevini gereği gibi yerine getirmediği tespit edilmiştir. İlgili idare, başvuranın temizlik işini yapabileceğine dair sağlık raporunu inceleyerek, verilen cezanın hukuka uygun olduğunu savunmuştur.
Disiplin süreci, başvuranın görevini yerine getirmediği ve bu durumun diğer çalışanların motivasyonunu olumsuz etkilediği yönündeki bulgularla desteklenmiştir. Başvuranın sağlık raporunda, temizlik işini yapmasına engel bir durum bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, verilen ihtar cezasının iptali talebi, hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi sırasında şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerine uyulmadığını tespit etmiştir. İdarenin, başvuranın durumuna ilişkin belgeleri karışık bir düzende sunması ve ret kararına karşı başvuru yollarını belirtmemesi, iyi yönetim ilkelerine aykırı olarak değerlendirilmiştir. Başvuranın, ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4464-S.23.7269
BAŞVURU NO : 2023/410
KARAR TARİHİ : 05/04/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ISPARTA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezasının iptal edilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 09/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran; Isparta İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde %52 oranıyla Engelli Daimi İşçi kadrosunda bulunduğunu, görevlendirme ile
İlkokulunda görev yaptığı dönemde sınıfları tam temizlemeden paspas yaptığı gerekçesiyle kendisine ihtar cezası verildiğini ancak engelli olduğu için temizlik işini yapmakta zorluk yaşadığını belirterek verilen ihtar cezasının iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 27/12/2022 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Isparta
İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen 22/02/2023 tarihli ve E- –
sayılı yazı ve eklerinde ilgili idare, özetle:
2.1. 6111 sayılı Kanunun 166’ncı maddesi gereğince Isparta ili
Lisesinde eski hükümlü ve engelli kadrolu işçi olarak çalışan başvurana ilişkin istenen bilgi ve belgelerin ekte sunulduğu, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
4.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” 5. 4857 sayılı İş Kanunun; 5.1. “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde, “Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir.” 5.2. “Tanım ve şekil” başlıklı 8’inci maddesinde; “İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir.” 5.3. “Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi” başlıklı 11’inci maddesinde; “İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir.
Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir.
Esaslı nedene dayalı zincirleme iş sözleşmeleri, belirli süreli olma özelliğini korurlar.” 5.4. “Ücret Kesme Cezası” başlıklı 38’inci maddesinde; “İşveren toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez.
İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle beraber bildirilmesi gerekir. İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten veya parça başına yahut yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz.
Bu paralar işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılıp harcanmak üzere Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı hesabına Bakanlıkça belirtilecek Türkiye’de kurulu bulunan ve mevduat kabul etme yetkisini haiz bankalardan birine, kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde yatırılır. Her işveren işyerinde bu paraların ayrı bir hesabını tutmaya mecburdur. Birikmiş bulunan ceza paralarının nerelere ve ne kadar verileceği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının başkanlık edeceği ve işçi temsilcilerinin de
/
katılacağı bir kurul tarafından karara bağlanır. Bu kurulun kimlerden teşekkül edeceği, nasıl ve hangi esaslara göre çalışacağı çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir. ” 6. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı ve Bağlı (10 No.lu İşkolunda Faaliyet Gösteren) İşyerleri Adına üyesi olduğu Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (TÜHİS) ile KOOP-İŞ
Türkiye Kooperatif, Ticaret, Eğitim ve Büro İşçileri Sendikası arasında 16/09/2021 tarihinde imzalanan ve 01/01/2021-31/12/2022 yürürlük süreli İşletme Toplu İş Sözleşmesi’nin; 6.1. “Disiplin Kurulu ve Disiplin Cezaları” başlıklı 45’inci maddesinin “II- Disiplin Cezaları” başlıklı fıkrasında; “1. İşveren veya vekili; disiplin cezasını öngören hükümlerde yer alan olayların tetkik ve tahkiki icap ettirmeyecek şekilde meydana geldiği hallerde, işçiye ihtar ve bir günlük ücret kesimi cezalarını resen verebilir. İşçi, işverence kendisine uygulanan bir günlük ücret kesimi cezasına altı işgünü içinde Disiplin Kurulu nezdinde itirazda bulunabilir.
…
3. İşveren veya işveren vekilince resen verilecek ihtar ve bir günlük ücret kesimi cezası ile yukarıdaki hallerde yapacağı uygulamalar dışında Disiplin Kuruluna intikal ettirilen durumlara münhasır olmak kaydıyla, Disiplin Kurulu; işçinin suçunun nevine ve ağırlık derecesine göre; ihtar, 1 ila 3 günlüğe kadar ücret kesintisi (Bu ceza işçinin bir ayda iki günlük ücretini geçmeyecek şekilde, aylara yansıtılarak kesilir) ve işten çıkarma cezalarından birini verir. Cezaların hafiften ağıra doğru sıralanış biçimi; ihtar, 1, 2-3 günlük ücret kesimi ve işten çıkarmadır. Bir yıllık sürede aynı olaydan dolayı tekrar Disiplin
Kuruluna gelen üyeye bir üst ceza uygulanır. İşçilere aynı fiillerden dolayı iki ceza verilmez. Ancak işledikleri suçlar ili ayrı cezayı gerektiriyorsa sadece en ağır olan suçun cezası verilir.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller ve bunların cezaları aşağıda gösterilmiştir:
A) İhtar: işçiye görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
İhtar cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallide işverence belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak, …
B) Ücret Kesintisini Gerektiren Haller: İşçiden 1 ile 3 günlüğe kadar ücret kesintisi yapılmasıdır.
1. Bir günlük ücret kesintisi cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır.
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallide işverence belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak, …”
/
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. 6111 sayılı Kanunun 166’ncı maddesi gereğince eski hükümlü ve engelli kadrolu işçi olarak Isparta İl
Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde kadrosu bulunan başvuran, 1 no.lu paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; kendisine verilen ihtar cezasının iptal edilmesini talep etmektedir.
9. Başvuranın İlkokulunda geçici görevli olarak görev yaptığı dönemde yaşanılan olaylar sonucunda Valilik Makamının 25/05/2022 tarih ve E- – sayılı oluru ile başlatılan süreçte, Isparta Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü Maarif Müfettişleri tarafından oluşturulan 10/08/2022 tarih ve E- sayılı Soruşturma Raporu İncelendiğinde; 9.1. Başvuran hakkında; 9.1.1. İlkokuluna geldiğinden itibaren okula uyum sıkıntıları çektiği, sürekli olarak kendisinin engelli kadrosunda olduğu, her görevi yapamayacağı, engelli kadrosuna göre iş verilmesini istediği, diğer hizmetlilerin şevk ve motivasyonunu kırdığı, 9.1.2. Sınıfları yeterince temizlemediği, “Daha iyi temizleyebilir misin?” denildiği zaman “Elimden gelen bu, yapacak bir şey yok” dediği, 9.1.3. 05/05/2022 tarihinde müdür odasında yapılan toplantıda izinli olanların temizlik alanları paylaşımında; “İzini vermeseydin, ben temizlik yapamam, ben özürlü kadrosundayım” diyerek tartışma başlattığı, “Ben de sevk alacağım, çalışmayacağım, sen bana MOBBİNG uyguluyorsun” diyerek bağırdığı, okul müdürünün “Ulan git, sevk al, arkadaşlar yapar temizliği” dediğinde “Sen bana lan diyemezsin, sen bana hakaret ediyorsun, seni şikayet edeceğim, sen beni çalıştıramazsın, ya da özrüme göre iş verirsin, sevk almaya gidiyorum” diyerek okulu terk ettiği, 9.1.4. Saat 16:30 civarında okul müdürünü arayarak 05-06 Mayıs 2022 tarihlerinde rapor aldığını söyleyerek telefonu kapattığı, geç haber verdiği için okul temizliğinin aksadığı, İddialarının soruşturmanın konusunu teşkil ettiği anlaşılmakla birlikte; 9.2. Soruşturma sonucunda; “Daimi İşçi İlkokulunda göreve başladığı 25 Ocak 2022 tarihinden itibaren uhdesine verilen bölümlerde temizlik görevini gereği
gibi yerine getirmediği; derslikleri, temizliği sağlanacak şekilde süpürmediği, gereğince süpürmeden paspas çektiği, dolayısı ile zeminlerin kirli bir şekilde kaldığı (işini gerektiği şekilde yerine getiremediğini kendisi de kabul etmiştir) anlaşılmakta olup, sübut bulan bu davranışın T. C Milli Eğitim
Bakanlığı ve Bağlı (10 Nolu İşkolunda Faaliyet Gösteren) İşyerleri Adına TÜHİS ile KOOP-İŞ arasında
Akdedilen İşletme Toplu İş Sözleşmesinin 45.Madde II.Disiplin Cezaları A)İhtar (a) maddesinde belirtilen “Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde işverence belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde … kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak” fiili kapsamında bulunduğu kanaat ve sonucuna ulaşıldığından;
Disiplin Yönünden “İhtar” cezası ile tecziyesi;
İdari Yönden: Geçici görevlendirmenin iptal edilerek önceki görev yeri olan
Lisesine görevlendirilmesinin uygun olacağı;
Adli ve Mali Yönlerden işlem tayinine gerek bulunmadığı”
Sonuç ve kanaatine yer verildiği görülmektedir.
10. Yukarıda yer verilen disiplin soruşturması süreci sonunda, başvuran hakkında Toplu İş Sözleşmesinin ilgili madde hükmünde belirtilen; “Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde işverence belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak,” fiili sonucunda “ihtar” cezasının uygun görüldüğü ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak başvuranın savunması ve itirazları sonucunda kesinleşen cezanın başvurana tebliğ edildiği ayrıca yine öngörüldüğü üzere başvuranın 07/09/2022 tarihi itibariyle önceki görev yeri olan Isparta
Müdürlüğüne görevlendirildiği anlaşılmaktadır.
11. Başvurana ihtar cezası verilmesinin nedeni, yukarıda yer verilen disiplin soruşturma raporunun sonuç kısmından anlaşılacağı üzere; “…derslikleri, temizliği sağlanacak şekilde süpürmediği, gereğince süpürmeden paspas çektiği, dolayısı ile zeminlerin kirli bir şekilde kaldığı (işini gerektiği şekilde yerine getiremediğini kendisi de kabul etmiştir) anlaşılmakta olup…” olarak görülmektedir. Başvuran ise engel durumu nedeniyle temizlik işini yapamadığını, verilen cezanın haksız olduğunu, dolayısıyla iptal edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Burada, başvuru konusu somut olayı, başvuranın engel durumu açısından temizlik işini yapıp yapamayacağı açısından incelemek gerekmektedir.
12. Başvuran tarafından Kurumumuza sunulan evraklardan, başvuranın, çeşitli ortopedik rahatsızlıkları, alerjisi ve gözünde problem olduğu anlaşılmakla birlikte; 14/05/2007 tarihli ve %52 engel oranlı Sağlık
Raporunda çalıştırılamayacağı iş alanları kısmında çalıştırılmasında sakınca bulunan herhangi bir işin belirtilmediği görülmektedir. Bu itibarla, başvuranın kadrosunun bulunduğu temizlik işinde çalışmasında herhangi bir sakınca bulunmadığı anlaşılmaktadır. Nitekim Sağlık Raporunda belirtilen rahatsızlıkların, başvuranın özel bir araç kullanmasını gerektirecek veyahut temizlik işini yapmasını engelleyecek özel bir hastalık türü olmadığı anlaşılmaktadır.
13. Her ne kadar hem ulusal hem de uluslararası mevzuatta engelli bireylerin iş hayatına adapte olabilmesi için pozitif düzenlemelere yer verilmiş ise de, somut olayda başvuranın mevcut durumu üzerinden özel bir değerlendirme yapmanın daha sağlıklı olacağı düşünülmektedir. Zira başvuranın engel durumu nedeniyle temizlik görevini yapamayacağı iddiasına karşın sağlık raporunda çalıştırılmasında engel bulunan herhangi bir işin belirtilmediği görülmektedir.
14. Öte yandan; tutulan tutanaklar sonucunda başlatılan disiplin sürecinde, görevlendirilen muhakkik tarafından, hem adı geçen kişilerin ifadelerinin alındığı hem de ilgili idare tarafından bu süreç boyunca ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak ve belirtilen itiraz süresi vb. şartlara riayet edilerek disiplin cezası verildiği görülmektedir. Nitekim verilen disiplin cezalarına itirazın değerlendirilmesi için Disiplin
Kurullarının toplandığı ve karar alındığı, ilgili sürelerin başvurana tanındığı ve yapılan itirazların Disiplin
Kurulunca değerlendirildiği görülmektedir. Bu yönüyle, ilgili idare tarafından, disiplin cezası verilmesi işleminin mevzuatta öngörülen usullere uygun olarak gerçekleştiği anlaşılmıştır.
15. Buna göre Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana, İlkokulunda geçici görevli olarak görev yaptığı dönemde yaşanılan olaylar dolayısıyla Valilik
Makamının oluru ile başlatılan disiplin soruşturması süreci sonunda; kendisine verilen temizlik görevini gerektiği şekilde yerine getirmediği nedeniyle Toplu İş Sözleşmesinin ilgili maddesi gereği “İhtar” cezası verildiği; başvuranın engel durumu nedeniyle temizlik işini yapamayacağı dolayısıyla bu cezanın haksız bir ceza olduğu iddiasına karşın sağlık raporu incelendiğinde; temizlik görevini yapmasına engel bir durum bulunmadığı gibi çalıştırılmasında sakınca bulunan herhangi bir işin de belirtilmediğinin anlaşılması nedeniyle ve disiplin cezasının ilgili mevzuat hükümlerinde belirtilen usullere uygun olarak verildiğinin anlaşılması üzerine; başvuranın anılan disiplin cezasının iptal edilmesi talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in
“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması aşamasında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelere ilişkin cevabi yazı ilgili idare tarafından zamanında gönderilmesine rağmen, gönderilen cevabi yazıda; Kurumumuzun talep ettiği sorulara herhangi bir cevap verilmediği, başvuranın durumuna ilişkin belgelerin karışık düzende ve herhangi bir açıklamaya yer verilmeden gönderildiği dolayısıyla “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine ayrıca başvuranın talebine ilişkin verilen ret kararına karşı hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu yüzden de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idareye bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Isparta İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve ISPARTA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi