|
ÖZET: Başvuran, 2011 yılında Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yaptığı başvuruda, tarım Bağ-Kur sigortalılık tescili ve emeklilik talebinde bulunmuştur. Başvurusunda, 1995 yılından itibaren üyesi olduğu S.S. Delice Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ve Ziraat Odası kayıtlarını sunarak, 6111 sayılı yapılandırma kapsamında 7.660,57 TL ödeme yaptığını belirtmiştir. Ancak, emeklilik talebi sırasında, ihya kapsamındaki hizmetlerin iptal edildiğini öğrenmiştir. Bu nedenle, iptal edilen sürelerin yeniden sigortalılık süresi olarak tescil edilmesini ve emekli aylığının bağlanmasını talep etmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın 1998 tarihli tarım sigortalılığının sona erdiğini ve 2011 tarihli Ziraat Odası kaydına göre yeniden sigortalılık başlatılması gerektiğini ifade etmiştir. Kurum, başvuranın tarımsal faaliyetinin devam edip etmediğinin tespit edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, kısmen kabul ve kısmen red kararı vermiştir. Başvuranın kooperatif üyeliğinin sigortalılık tescili sağlamadığına karar verilmiş, ancak tarım faaliyetinin devam edip etmediğinin araştırılması için SGK’ya tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi ile ilgili karar, Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmek üzere Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından onaylanmıştır. Bu karar, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/12465-S.23.19764
BAŞVURU NO : 2023/8853
KARAR TARİHİ : 29/09/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Tarım Bağ-Kur sigortalılık tescili ve emeklilik talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 20/06/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 08.03.2011 tarih ve sayılı dilekçe ile unvanlı tevkifatçıya vermiş olduğu kesinti listesi ile Sosyal Güvenlik Kurumunun istemiş olduğu İB formunu Ziraat Odasına ve 07.10.1995 tarihinden itibaren üyesi bulunduğu S.S Delice Tarımsal Kalkınma Kooperatifine onaylatarak kuruma teslim ettiğini, 20.04.2011 tarih sayı ile kayda giren dilekçesi ile 2011 yılında çıkan 6111 sayılı yapılandırmaya başvurduğunu ve tarafına 30.05.2011 tarih sayılı yazı ekinde tebliğ edilen geçici 17. madde ihya ödeme planındaki 2596 gün karşılığına tekabül eden 7.660,57 TL yi 23.06.2011 tarihinde ödediğini, emeklilik dilekçesi verdiğinde ise ihya kapsamında almış olduğu hizmetlerin iptal edildiğini öğrendiğini ifade etmek suretiyle iptal edilen sürelerin tekrar sigortalılık süresi olarak tescil edilmesini ve talep tarihi itibariyle emekli aylığının bağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca gönderilen 24/07/2023 tarihli ve E- – – sayılı yazıda özetle; 2.1. 2013/11 numaralı Genelgenin üçüncü kısmın beşinci bölümün 2 nci maddesinin 2-1.başlığı altında, mülga 2926 sayılı Kanunun kapsamında bulunduğu halde Kuruma kayıt ve tescilinin yaptırmayan ve kendilerinden tevkifat yapılan çiftçilerin tevkifat listesinde yer almasıyla beraber yazılı talepte bulunmaları halinde, tevkifat listesinde yer alan miktarın Kurum hesaplarına intikal etmesi şartıyla, 7 Seri Numaralı
Tebliğde belirtildiği gibi, tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalılıklarının başlatılması, tarımsal faaliyetlerinin devam etmesi halinde sigortalılıklarının devam ettirilmesi, tarımsal faaliyetinin tespitinde ise ziraat odası kayıtlarının, ziraat odası kaydı bulunmayanların ise tevkifata esas ürüne ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarının, meslek kuruluşlarının, 2926 sayılı Kanunun 10 uncu
maddesinde tescile esas kayıtlarda adı geçen kooperatif veya birliklerin kayıtlarının esas alınması, belirtilen kurum ve kuruluş kayıtlarının bulunmaması halinde ise sattığı ürünü elde ettiği alana ilişkin tapu kayıtlarının da tescile ilişkin kayıt olarak esas alınması ve esas alınan bu kayıtların sona ermesi halinde ise sigortalılıklarının aynı tarih itibariyle sona erdirileceği, 2.2. Ayrıca, sattıkları ürün bedellerinden tevkifat yapılan ancak, Tebliğde belirtilen kurum ve kuruluşlarda kaydı bulunmayanların talepleri halinde sigortalılıkları tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılmakta ve yıl sonuna kadar devam ettirilmekte, tevkifat yapılmayan yıllar varsa bu yıllar atlanarak tevkifat yapılan yıllarda aynı şekilde sigortalılıkları başlatılmakta ve sona erdirilmekte, her yıl tevkifat yapılması halinde ise tevkifat tarımsal faaliyetin karinesi olduğundan sigortalılıklar kesintisiz devam ettirileceği, 2.3. Aynı Genelgenin 3 üncü kısım beşinci bölümün 2 nci maddesinde, 01.10.2008 tarihinden önce ziraat odasına, ziraat odasının bulunmadığı yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüğüne kayıtlı olan, ancak Kuruma kayıt ve tescilleri yapılarak sigortalılıkları başlatılmayanların sigortalılıkları Kanunun 7 nci maddesi ve
SSİY’nin 11 inci maddesi gereğince, 01.10.2008 tarihinden önce ziraat odası kaydı bulunanlardan
01.10.2009 tarihine kadar bir yıllık bildirim süresi içinde bildirimleri yapılanların sigortalılıkları
01.10.2008 tarihinden, bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise bildirimlerinin Kuruma yapıldığı tarihten
itibaren başlatıldığından, bu durumda olan çiftçilerden 01.10.2009 tarihinden sonra bildirimleri Kuruma intikal edenlerin sigortalılıkları bildirimin Kuruma intikal ettiği tarihten itibaren başlatılacağından, bu durumda olanların sigortalılıkları geriye dönük başlatılamayacağının talimatlandırıldığı, 2.4. Diğer taraftan, mülga 2926 sayılı Kanunun 10 uncu maddesine göre; 21.10.1935 tarih ve 2834 sayılı
Kanuna göre kurulan tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin, 18.04.1972 tarih ve 1581 sayılı Kanuna göre kurulan tarım kredi kooperatifleri ve birliklerinin, 24.04.1969 tarih ve 1163 sayılı Kooperatifler
Kanununa göre kurulan Pancar Ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği (Pankobirlik), Türkiye Şeker
Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının tescilde esas alınabileceği hüküm altına alındığından, Kanunda sayılan üç kooperatif dışında diğer kooperatif kayıtlarının tescilde esas alınmasının mümkün bulunmadığı, 2.5. Başvuranın, 15.05.1998 tarihinde tarafından yapılan tevkifata istinaden Bağ-Numarası üzerinden 01.06.1998 tarihinde başlatılan tarım sigortalılığının, S.S. Delice Kalkınma Kooperatifi üyelik kaydına istinaden devam ettirilemeyeceğinden, başlatılan sigortalılığının 31.12.1998 tarihinde sona erdirilmesi ve 07.03.2011 tarihinde başlayan ziraat odası üyelik kaydına göre 5510 sayılı Kanunun birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında yeniden başlatılması gerektiği, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri a/
ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
5. Mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal
Sigortalar Kanununun; “Primlerin Ödenmesi” başlıklı 36. maddesi; “…Kurumun prim alacakları, Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkif suretiyle de tahsil edilebilir…” 6. 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununun Kapsam başlıklı 2 nci maddesinin 1 inci fıkrası; “(Değişik: 4956 – 24.7.2003 / m.48) Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın 3 üncü maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyetlerde bulunanlar, bu Kanuna göre sigortalı sayılırlar”.
6.1. 2926 sayılı Kanunun Tarımsal Faaliyette Bulunanlar başlıklı 3 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendinde, “Tarımsal Faaliyette Bulunanlar; Kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus mahallerde ekim, dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretİmini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanları veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanlar” şeklinde tanımlanmıştır.
6.2. 2926 sayılı Kanunun Sigortalılığın Başlangıcı ve Zorunlu Oluşu başlıklı 5 inci maddesi; “2 nci madde kapsamına girenler, “onsekiz yaşını” doldurdukları tarihi takip eden yılbaşından itibaren sigortalı sayılırlar. Ancak, 7 nci maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülükleri kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar.
Bu suretle sigortalı olma hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez ve kaçınılamaz.”
6.3. 2926 sayılı Kanunun “Sigortalıların kayıt ve tescil yaptırma zorunluluğu” başlıklı 7’nci maddesi;
Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.
6.4. 2926 sayılı Kanunun Re’sen Tescil başlıklı 9’uncu maddesi; “Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlardan sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma kayıt ve tescillerini yaptırmayanların tescil işlemleri, Kurumca resen yapılır.”
6.5. 2926 sayılı Kanunun Tescilde Esas Alınacak Kayıtlar başlıklı 10 uncu maddesi; “Sigortalıların kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, 21.10.1935 tarih ve 2834 sayılı
Kanuna göre kurulan tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin, 18.4.1972 tarih ve 1581 sayılı Kanuna göre kurulan tarım kredi kooperatifleri ve birliklerinin, 24.4.1969 tarih ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulan Pancar Ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği (Pankobirlik), Türkiye Şeker Fabrikaları
Anonim Şirketi ve tarım kesimlerine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtları esas alınır. (Ek cümle: 4956 – 24.7.2003 / m.52) Belirtilen bu merci, kurum, kuruluş, kooperatifler ve birlikleri ile şirket ve bankalar, Kurumun isteği üzerine her türlü bilgiyi ve belgeyi vermekle yükümlüdürler.” 68.6. 2926 sayılı Kanunun, Primlerin ödenmesi başlıklı 36’ncı maddesi; Sigortalı, 31 inci maddede belirtilen prim borcunu ait olduğu yıl içinde Bakanlar Kurulunca tespit edilen dönemlerde ödemek zorundadır Kurumun prim alacakları; Bakanlar Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkif suretiyle de tahsil edilebilir.
/
Primler, süresi içinde ve tam olarak ödenmezse; ödenmeyen kısmı ödemenin yapıldığı tarihteki 33 üncü maddede belirtilen basamak göstergesinin yürürlükteki katsayı ile çarpımı sonunda elde edilen tutarın 31 inci maddede yer alan prim oranına göre hesaplanarak tahsil edilir.
Yangın, su baskını, salgın hastalık ve deprem gibi bir afete uğrayan ve bunu belgeleyen sigortalılar tarafından süresinde ödenmeyen primler hakkında bir yıl süreyle ikinci fıkra hükmü uygulanmaz.”
7. 2926 Sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu Uygulama
Tebliği Seri No 4’ün (1/3/2013 tarih ve 28574 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır.) “Prim Tevkifatı Nedeniyle Tescil ve Sigortalılığın Başlangıcı” başlıklı (I)
bendi; “2926 Sayılı Kanunun 2 nci maddesine göre sigortalı sayıldıkları halde, Kanunun 7 nci maddesinde öngörülen üç aylık süre içinde Kuruma kayıt ve tescilini yaptırmayan sigortalıların tescil işlemleri, Kanunun 9 uncu maddesine göre Kurumca re’sen yapılmakta ve sigortalıların hak ve yükümlülükleri de kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlamaktadır.” 7.1. 22/05/2007 tarih ve 26529 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yayım tarihi itibariyle yürürlüğe giren 2926 sayılı Kanunun Uygulama Tebliği Seri No 4’deki değişiklik; “2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesine göre sigortalı sayıldıkları halde, Kanunun 7 nci maddesinde öngörülen üç aylık süre içinde
Kuruma kayıt ve tescilini yaptırmayan sigortalıların tescil işlemleri, Kanunun 9 uncu maddesine göre
Kurumca re’sen yapılmakta ve sigortalıların hak ve yükümlülükleri de kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlamaktadır.” hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 08.03.2011 tarih ve sayılı dilekçe ile unvanlı tevkifatçıya vermiş olduğu kesinti listesi ile Sosyal Güvenlik Kurumunun istemiş olduğu İB formunu Ziraat Odasına ve 07.10.1995 tarihinden itibaren üyesi bulunduğu S.S Delice Tarımsal Kalkınma Kooperatifine onaylatarak kuruma teslim ettiğini, 20.04.2011 tarih sayı ile kayda giren dilekçesi ile 2011 yılında çıkan 6111 sayılı yapılandırmaya başvurduğunu ve tarafına 30.05.2011 tarih sayılı yazı ekinde tebliğ edilen geçici 17. madde ihya ödeme planındaki 2596 gün karşılığına tekabül eden 7660.57 TL yi 23.06.2011 tarihinde ödediğini, emeklilik dilekçesi verdiğinde ise ihya kapsamında almış olduğu hizmetlerin iptal edildiğini öğrendiğini ifade etmek suretiyle iptal edilen sürelerin tekrar sigortalılık süresi olarak tescil edilmesini ve talep tarihi itibariyle emekli aylığının bağlanmasını talep etmektedir.
10. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda özetle; 15.05.1998 tarihinde tarafından yapılan tevkifata istinaden Bağ-Numarası üzerinden 01.06.1998 tarihinde başlatılan tarım sigortalılığının, S.S. Delice Kalkınma Kooperatifi üyelik kaydına istinaden devam ettirilemeyeceğinden, başlatılan sigortalılığının 31.12.1998 tarihinde sona erdirilmesi ve
07.03.2011 tarihinde başlayan ziraat odası üyelik kaydına göre 5510 sayılı Kanunun birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında yeniden başlatılması gerektiği, 11. Başvuranın sigortalılık dosyasının tetkikinde; 07/10/1995 yılında tarımsal kalkınma kooperatifine kayıtlı olduğu ve kaydının devam ettiği, 07/03/2011 yılında ise Ziraat Odasına kayıtlı olduğu 15/05/1998 tarihli tevkifata istinaden 01/06/1998 tarihinde sigortalılığının tescil edildiği, 6111 sayılı Kanun kapsamındaki yapılandırma talebinin kabul edilerek 7.660, 57 TL nin başvuran tarafından 29/07/2011 tarihinde ödendiği ve 2596 günün borçlanılarak başvuranın tarım Bağ-Kur hizmetine sayıldığı, başvuranın emeklilik hususundaki başvurusuna cevaben idarenin verdiği 14/06/2023 tarihli cevapta ise tarım Bağ-Kur sigortalılığının 01/06/1998 tarihinde başlatıldığı, S.S Delice Kalkınma Kooperatif üyeliğine istinaden sigortalılığın devam ettirilemeyeceği dolayısıyla sigortalılığının 31/12/1998 tarihinde terkin edildiği, 07/03/2011 tarihli Ziraat Oda kaydına istinaden 5510 sayılı Kanun kapsamında zorunlu tarım Bağ-Kur sigortalılığının başlatıldığı ve 412 gün 4/1-(b) sigortalılık süresinin bulunduğu tespit edilmiştir.
12. 2926 sayılı Kanunda diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, tarımsal faaliyette bulunanların tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılacakları belirtilmiştir. Tarımsal faaliyette bulunanlar ise aynı kanunda kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus mahallerde ekim dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanları veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanlar” olarak tanımlanmıştır.
12.1. 2926 sayılı tarım Bağ-Kur Kanununda 10. maddesindeki (8.5. paragraf) kayıtlar Kurum tarafından yapılacak olan tescil işlemleri için uygulama alanı bulmaktadır. Bu bağlamda Valilik, Kaymakamlık, Özel
İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, Tarım Satış Kooperatifler Kanunu’na göre kurulan pancar ekicileri İstihsal
Kooperatifleri ile tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olarak kabul edileceği düzenlenmiştir.
13. Başvuranın 07/10/1995 yılında tarımsal kalkınma kooperatifine üyeliği mevcut olup Yargıtayın istikrar kazanmış kararlarında tescil edilen tarım Bağ-Kur sigortalılığının devamının tespiti açısından tarımsal kalkınma kooperatifleri de sayılmış ve kalkınma kooperatif üyeliğinin varlığı tarımsal faaliyetin devamına karine olarak kabul edilmiştir. Nitekim söz konusu kararlarda kalkınma kooperatif üyeliğinin hangi tarih itibariyle başladığı ve devam edip etmediği hususları tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti hususunda araştırma konusu kılınmıştır (Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 15/03/2013 tarihli ve E.2012/4407, K.2012/4995 sayılı kararı Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 20/06/2005 tarihli ve
E.2005/5671, K.2005/6281 sayılı kararı)
14. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22/2/2017 tarih ve 2014/21-2314 Esas ve 2017/311 Karar sayılı kararında da ifade edildiği üzere “prim kesintisinin bulunmadığı yıllarda, tarımsal faaliyetin saptanması bakımından, ürünlerin ne şekilde değerlendirildiğini ortaya koymak, başvuranın tarımsal faaliyete elverişli taşınmazlarının bulunup bulunmadığını araştırmak, gerektiğinde tarımsal faaliyetin yapıldığı iddia edilen dönemdeki muhtar ve azaların bilgilerine başvurmak, özetle tarım faaliyetinin devam edip etmediğini hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya koymak ve sonucuna göre hüküm kurmak
gerekeceğinden, idarenin, başvuranın 31/12/1998 tarihi sonrası tarım Bağ-Kur sigortalılığının devamı ve tescili açısından Yargıtay içtihatında belirtilen hususları araştırmak suretiyle işlem tesis etmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, 07/10/1995 tarihli tarımsal kalkınma kooperatif kaydının bu tarih itibariyle şahsına tarım Bağ-Kur sigortalılığı bahşetmesi talebinin bu tarih öncesi tarım Bağ-Kur sigortalılık tescilinin bulunmaması nedeniyle ayrıca söz konusu kooperatifin 2926 sayılı Kanunun 10. maddesinde tahdidi olarak sayılan kamu kurum ve kuruluşları arasında yer almadığından cevaz verilemeyeceği dolayısıyla bu yöndeki talebinin reddi ancak söz konusu kooperatif üyeliğinin 1998 tarihli tevkifata istinaden 01/06/1998-31/12/1998 tarihleri arasında tescil edilen tarım BağKur sigortalılığının devamı yönünde karine teşkil edeceği ancak bu tarih sonrası tarım Bağ-Kur tescili açısından, başvuranın tarım faaliyetinin devam edip etmediğinin hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya konulması ve sonucuna göre emeklilik talebi hakkında işlem tesis edilmesi gerektiği yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir 17. İdare başvuranın 20/04/2011 talep tarihli 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılandırma talebini kabul etmiştir. Başvuran tarafından yapılandırma borcu olan 7.660,57 TL yi 29/07/2011 tarihinde ödemiş, sonrasında başvuranın emeklilik talebine cevaben idarenin verdiği 14/06/2023 tarihli cevapta ise tarım
Bağ-Kur sigortalılık süresinin 3066 günden 412 güne düşürüldüğü bilgisi verilmiştir.
17.1. Başvuranın emeklilik talebi sonrası kalkınma kooperatif kaydının sigortalılık bahşetmeyeceği gerekçesiyle tarım Bağ-Kur sigortalılık süresi 412 düşürülmüştür.
18. Başvuran her ne kadar yapılandırmanın geçerli olmasını ve 1995 tarihinden itibaren sigortalılık tescilini talep etmekte ise de tarım kalkınma kooperatifleri 2926 sayılı kanunun 10. maddesinde sigortalılığının tescilinde karine olarak sayılan kamu kurum ve kuruluşları arasında sayılmamıştır. Dolayısıyla söz konusu üyeliğin başvurana sigortalılık tescili bahşetmeyeceği ancak idarenin söz konusu hatayı 11 yıl sonrasında tespitinin idarenin uygun zamanda uygun yöntemle tutarlı olarak hareket etme yükümlülüğü babında iyi yönetim ilkesine aykırılık teşkil ettiği, dolayısıyla idarenin işlem tesis ederken sigortalıların haklarına halel gelmesini bertaraf etme adına daha dikkatli davranarak işlem tesis etmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca
başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı Balıkesir İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE, Başvuranın 07/10/1995 tarihli tarımsal kalkınma kooperatif üyeliğinin tarım Bağ-Kur sigortalılık tescili bahşetmesi talebinin REDDİNE,
1998 tarihi sonrası tarım Bağ-Kur sigortalılık tescili için tarım faaliyetinin devam edip etmediğinin hiçbir
kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya konulması ve sonucuna göre emeklilik talebi hususunda işlem tesis edilmesi için SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, SOSYAL
GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi