|
ÖZET: Başvuru, Bursa Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (BURSAGAZ) tarafından doğalgaz bağlantısı yapılmaması üzerine yapılmıştır. Başvuran, yapı kayıt belgesine dayanarak doğalgaz talep etmiş, ancak mahallenin üçte birinin doğalgaz hizmetine sahip olduğunu, geri kalan kısmında ise bu hizmetin bulunmadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini istemiştir. BURSAGAZ, başvuranın adresinin imar bulunmayan bir alanda olduğunu ve bu nedenle doğalgaz bağlantısının mümkün olmadığını ifade etmiştir.
BURSAGAZ, ilgili mevzuat gereği doğalgaz arzının yalnızca imarlı alanlara yapılabileceğini, başvuranın bulunduğu yerin tarımsal alan kapsamında olduğunu ve bu nedenle imar düzenlemesi yapılmadan doğalgaz bağlantısının sağlanamayacağını belirtmiştir. Ayrıca, Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin de imar planlarının eksik olduğunu ve bu durumun doğalgaz bağlantısını engellediğini vurgulamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek BURSAGAZ’ın kararının hukuka uygun olduğunu ve başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır. Başvuranın talebinin, mevcut mevzuat ve fiili durum çerçevesinde karşılanamayacağına karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/1068-S.1633
BAŞVURU NO : 2018/13094
KARAR TARİHİ : 18/04/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Bursa Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Ticaret ve Taahhüt A.Ş.
(BURSAGAZ)
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın doğal gaz bağlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda, başvuran
, yapı kayıt belgesine istinaden doğalgaz başvurusu yaptığını, Bursa Şehiriçi Doğalgaz
Dağıtım Pazarlama ve Ticaret Anonim Şirketinin doğalgaz bağlantısı yapmadığını, mahallenin üçte birinin doğalgazı bulunduğunu ancak üçte ikisinde doğal gaz bulunmadığını belirterek evine doğalgaz bağlantısının yapılarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 12/11/2018 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Bursagaz Bursa
Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Ticaret ve Taahhüt A.Ş. tarafından gönderilen 27/11/2018 tarih ve sayılı yazı ve eklerinde, özetle;
2.1) Bursa İli, Osmangazi İlçesi, Mehmet Akif mahallesinin imarlı bölümüne doğalgaz arzı
sağlandığı, Şirketin düzenlemelerine tabi olduğu Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Doğalgaz
Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği gereği ve yine EPDK tarafından Şirkete verilen
Doğalgaz Dağıtım lisansı gereğince Şirketin sadece imarlı alanlara doğalgaz arzı sağlayabildiği,
2.2) Başvuru sahibinin adresinin aynı mahallenin imar bulunmayan bölümünde olduğu, imar
bulunmayan arazilerin çoğunlukla vatandaşın mülkiyetinde bulunan, parsel ve hisseli parsel niteliğindeki araziler olduğu, mülkiyet hakkının Anayasa ile korunan bir hak olduğundan ilgili
Belediyelerce imar düzenlemesi ve uygulaması yapılmadan söz konusu arazilere doğalgaz arzı sağlanmasının Anayasa ile korunan mülkiyet hakkının ihlal edilmesi anlamına geleceğinden bu adreslere doğalgaz arzı verilmesinin mümkün olmadığı,
2.3) Söz konusu adreste 1/1000 ölçekli onaylı ve uygulama görmüş bir imar planı bulunmadığı,
başvuru sahibinin adresinin bulunduğu yerin Bursa Ova Koruma Kanunu kapsamında tarımsal niteliği korunacak alanlar içerisinde bulunduğu, bu nedenle başvuru sahibine gaz arzı sağlanamadığı, ilgili mevzuat gereği doğalgaz arzı sağlanacak bölgenin imarlı olması, yani söz konusu adreste
1/1000 ölçekli onaylı ve uygulama görmüş bir imar planı bulunması halinde doğalgaz bağlantısının yapılabileceği,
2.4) Söz konusu adreste ilgili belediye tarafından imar çalışması yapılıp bölgenin imar işlemleri
tamamlandığında gaz bağlantı talebinin yeniden değerlendirileceği,
2.5) Konuyla ilgili başvuru sahibine yapı kayıt belgesi veren Bursa Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğüne yazı yazıldığı ve başvuru sahibinin bulunduğu adres gibi imar bulunmayan adreslere gaz arzının sağlanması için imar çalışması yapılması gerektiği hususunun bildirildiği belirtilmiştir.
3) Kurumumuzun 12/11/2018 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumunun 5/12/2019 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
3.1) Başvuruya istinaden, bölgede lisanslı doğal gaz dağıtım faaliyetlerini sürdüren Bursagaz Bursa
Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Tic. ve Taah. A.Ş.’den (Bursagaz) bilgi, belge ve görüş talep edildiği, bu kapsamda; söz konusu dağıtım şirketinin ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerine ilişkin imar ve hâlihazır haritaları ile Bursa Büyükşehir Belediyesinin yazısı dikkate alındığında, şikâyete konu adrese gaz arzı sağlayacak şebeke imalatının ilgili cadde ve sokaklarda uygulama imar planına uygun yolların açılmış olmaması sebebi ile gerçekleştirilemediği,
3.2) Doğal Gaz Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 46 ncı maddesi kapsamında mücbir sebep olarak
değerlendirilen bu durum ortadan kalkmadan doğal gaz dağıtım şirketine mevzuat çerçevesinde şebeke imalatı için herhangi bir zorlamada bulunulamayacağı,
3.3) Uygulama imar planına uygun yolların açılmış olmadığı yerlerde şebeke tesis edilmesinin,
ileride oluşabilecek şebeke deplase maliyetlerinin getireceği yük ve sistem güvenliği açısından tehlikeli olabileceğinden hareket ile belediyelerin bu konuda doğal gaz dağıtım şirketleri ile koordineli çalışmalarının önemli olduğu, bu sebeple, imara uygun yolların açılması ve bu yollarda asfalt üst kotu olarak tanımlanan yol kırmızı kotunun oluşması halinde, ilgili belediyenin durumu doğrudan dağıtım şirketine bildirmesi gerektiği, fiili durumlarının yol kırmızı kotuna uygun olduğu belediyece onaylanmış yatırım yükümlülüğündeki cadde ve sokakların, doğal gaz dağıtım şirketi tarafından yatırım programına alınması ve yine ilgili belediyeden alınacak kazı ruhsat izinlerinin verilmesini takiben şebeke imalatlarının gerçekleştirilebileceği,
3.4) 02/05/2012 tarihli ve 3806 sayılı Kurul Kararı uyarınca, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası
Kanunu’nun Geçici 1 inci maddesi kapsamında dağıtım lisansı alan şirketlerin (Bursagaz gibi)
lisanslarında yer alan “Lisansın yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 5 (beş) yıl içinde dağılım bölgesi sınırları içerisindeki imarlı alanlar bütününde doğal gaz kullanmak isteyen her müşteriyi sisteme bağlamakla yükümlüdür.” hükmünün, dağıtım şebekesinin ulaştığı yerlerde talebe bağlı olarak bağlantı ve servis hattı yapılmasına ilişkin yükümlülüğünün bulunduğuna karar verildiği, dağıtım şebekesinin ulaşmadığı yerlerdeki müşterilere bağlantı yapılması hususunda ilgili doğal gaz dağıtım şirketlerine mevzuat çerçevesinde şebeke imalatı için herhangi bir zorlamada bulunulamayacağı, belirtilmektedir.
4) Kurumumuzun 9/1/2019 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Bursa Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığının 4/2/2019 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
4.1) 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5 inci maddesinde Nazım İmar Planının; “varsa bölge veya çevre
düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.” şeklinde, Uygulama imar
Planının ise; “Tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarının ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.” şeklinde tanımlandığı,
4.2) Bursa İli, Osmangazi İlçesi, Mehmet Akif Mahallesi, ada sayılı parselin onaylı 1/5000
ölçekli Nazım İmar Planı kapsamında “Tarım Alanı”nda kaldığından 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili Yönetmelikler gereği söz konusu alanda 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı çalışması yapılamadığı,
4.3) İmar Planlarının yapılması ve değiştirilmesi sürecinde hukuki olarak uyulması gereken
hususlardan birisinin de “Her ölçekteki imar planının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olması” gerekliliği olduğu, Osmangazi İlçesi, Mehmet Akif Mahallesi, ada sayılı parselin, plan bütünlüğü gözetmeksizin imarlı hale getirilmesinin mevzuat açısından mümkün olmadığı gibi şehircilik ilke ve esaslarına aykırı olduğu,
4.4) Yapı Kayıt Belgesi alınması durumunda Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar,
Yapı Kayıt Belgesinin Kullanım yerleri 6.maddesinde yer alan hüküm kapsamında geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabileceği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
5.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5.2) “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına
sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”,
6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7) 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanununun “Doğal gaz piyasa faaliyetleri” başlıklı 4
üncü maddesinde; “Dağıtım şirketlerinin yükümlülükleri: …Dağıtım şirketleri sorumluluk alanlarında bulunan tüketicilerin talep etmesi halinde, bu tüketicileri sisteme bağlamakla yükümlüdür. Ancak bağlantı yapma yükümlülüğü, şirketin tasarrufu altındaki sistemin bağlantı yapmaya imkân veren kapasitede olmasına ve tüketicinin de kendi üzerine düşen ve dağıtım
yönetmeliğinde öngörülen işlemleri yapmasına ve belirleyeceği usul ve esaslara göre, bağlantının teknik ve ekonomik olarak gerçekleşmesinin mümkün olmasına bağlıdır. Bu konuda ihtilaf olması halinde bağlantının teknik ve ekonomik olup olmadığına Kurul karar verir. 3) Bağlama talebi reddedilen kullanıcı durumu Kuruma bildirir. Kurul dağıtım şirketinin konu hakkındaki savunmasını aldıktan sonra, bu maddede belirtilen esasların ihlal edildiğinin tespit edilmesi halinde, şirket
Kurulun konu hakkında vereceği karara uymak zorundadır… Doğal gaz dağıtım şirketleri, lisanslarında belirtilen dağıtım bölgesi kapsamında doğal gaz dağıtım faaliyeti yapmakla yetkili olup, dağıtım bölgesi kapsamında bulunan şehirlerin imarlı alanlar bütününde dağıtım faaliyeti yapmakla yükümlüdür.”
8) 3194 sayılı İmar Kanununun,
8.1) “Tanımlar” başlıklı 5 inci maddesinde; “Bu Kanunda geçen terimlerden bazıları aşağıda
tanımlanmıştır. Nazım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır…
Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.”
8.2) Geçici 16 ncı maddesinde; “Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve
eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.
Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar
Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir. …
başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir. Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve 2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. …”,
9) 03.11.2002 Tarih ve 24925 Sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin;
10) “Bağlantı” başlıklı 36 ncı maddesinde; “ Dağıtım şirketi, sorumluluk alanında bulunan
tüketicileri talep etmeleri halinde, dağıtım şebekesine bağlamakla yükümlüdür. Ancak bağlantı yapma yükümlülüğü, dağıtım şirketinin tasarrufu altındaki sistemin bağlantı yapmaya imkan veren kapasitede olmasına ve bağlantının teknik ve ekonomik olarak mümkün olması yanında talep sahibinin ilgili mevzuatta öngörülen işlemleri yapmasına bağlıdır. Dağıtım şirketinin, sorumluluk alanı dışına bağlantı yapabilmesi Kurul izni ile mümkündür… Bağlantı talebi reddedilen talep sahibi, dağıtım şirketinin kararının kendisine ulaştığı tarihten itibaren altmış gün içinde Kuruma yazılı olarak başvurarak bağlantının teknik ve ekonomik olarak mümkün olup olmadığının tespitini isteyebilir. Kurul, dağıtım şirketinin konu hakkındaki savunmasını aldıktan sonra, bu maddede
belirtilen esasların ihlal edildiğinin tespit edilmesi halinde, dağıtım şirketi Kurulun bu konuda vereceği karara uymak zorundadır.”
11) “Dağıtım şirketinin uyacağı usul ve esaslar” başlıklı 55 inci maddesinde; “ Dağıtım
şirketi; …b) Sorumluluk alanında talebe uygun kapasiteyi sağlar, değişen doğal gaz talebine ve şehrin imar planlarının gerektirdiği nüfus yoğunluğuna göre mevcut şebekeyi genişletir, iyileştirir veya yeni şebeke yatırımı planlanmasını yapar ve uygular,”
12) “Genişletme yatırımları” başlıklı 56 ncı maddesinde; “Dağıtım şirketi, yıllık talep
tahminleri, imara uygun yapılaşma gerçekleşme tespitleri ve şebekenin henüz ulaşmadığı noktalardan gelen bağlantı talepleri doğrultusunda şebeke genişletme fizibilitelerini yaparak şebeke genişletme yatırımlarını ilgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslara göre projelendirir ve yatırımını gerçekleştirir. Dağıtım şirketi sorumluluk alanındaki talebe uygun kapasitenin yeterliliğini sağlamakla yükümlüdür. Ayrıca şebekenin bulunduğu mahallerde kat artışına yönelik imar değişikliği yapılmış ise bu değişikliğe uygun olarak şebeke kapasite artışı için de gerekli önlemleri alır.”
13) 6/6/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi
Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların malikleri, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorundadır.
(2) Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15) Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda, başvuran
, yapı kayıt belgesine istinaden doğalgaz başvurusu yaptığını, Bursa Şehiriçi Doğalgaz
Dağıtım Pazarlama ve Ticaret Anonim Şirketinin doğalgaz bağlantısı yapmadığını, mahallenin üçte birinin doğalgazı bulunduğunu ancak üçte ikisinde doğal gaz bulunmadığını belirterek evine doğalgaz bağlantısının yapılarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
16) Somut olayda, başvuranın Bursa ili Osmangazi ilçesinde bulunan ada sayılı parselde
bulunan gayrimenkulü için yapı kayıt belgesi başvurusunda bulunarak 19/7/2018 tarihinde yapı kayıt belgesi aldığı, söz konusu taşınmazı için de İmar Kanununun Geçici 16 ncı maddesi kapsamında doğal gaz bağlantısı yapılması talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
17) 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16 ncı maddesinde ve konuyla ilgili olarak
06/06/2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Tebliğde yapı kayıt belgesi sahibi olan kişilerin talep etmesi halinde mevzuat kapsamında doğal gaz bağlantısının yapılabileceği yönünde bir düzenleme bulunduğu görülmektedir. Söz konusu hükmün, ilgili idarelere doğal gaz bağlantısı
yapılması noktasında bir takdir yetkisi tanıdığı, ilgili idarelerin konuyla ilgili mevzuat kapsamında yapacağı değerlendirmenin ardından bağlantı yapma noktasında bir takdir hakkı bulunduğu, uygun bulunması durumunda geçici olarak doğal gaz bağlanabilmesine imkan verdiği anlaşılmaktadır.
Söz konusu mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; yapı kayıt belgesi verilen yapılara doğal gaz bağlanması hususunda, İdarelerin takdir yetkisi bulunmakta olup, bu yetkinin ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir.
18) 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanununun 4 üncü maddesi kapsamında; doğal gaz
dağıtım şirketlerinin, dağıtım bölgeleri kapsamında doğal gaz dağıtım faaliyeti yapmakla yetkili olduğu ve dağıtım bölgesi kapsamında bulunan şehirlerin “imarlı alanlarının” bütününde dağıtım faaliyeti yapmakla yükümlü olduğu, yine Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri
Yönetmeliğinin 55 inci maddesi kapsamında; Dağıtım şirketinin sorumluluk alanında talebe uygun kapasiteyi sağlamakla, değişen doğal gaz talebine ve şehrin imar planlarının gerektirdiği nüfus yoğunluğuna göre mevcut şebekeyi genişletmekle, iyileştirmekle veya yeni şebeke yatırımı planlanmasını yapmak ve uygulamakla sorumlu olduğu, 56 ncı maddesi kapsamında ise; yıllık talep tahminleri, imara uygun yapılaşma gerçekleşme tespitleri ve şebekenin henüz ulaşmadığı noktalardan gelen bağlantı talepleri doğrultusunda şebeke genişletme fizibilitelerini yaparak şebeke genişletme yatırımlarını ilgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslara göre projelendirme ve yatırım yapması gerektiği hususları düzenlenmiştir.
19) Doğal gaz dağıtım şirketlerinin talepler doğrultusunda doğal gaz hizmeti götürme, şebekenin
bulunmadığı bölgelerde genişletme çalışmaları yapma ve hizmetin iyileştirilmesi gibi sorumlulukları var olmakla birlikte, söz konusu sorumluluklarını yerine getirirken mevzuat kapsamında hareket etmekle yükümlü olduğu açıktır. Bu kapsamda ilgili mevzuat gereği doğal gaz dağıtım şirketlerinin, talepler doğrultusunda bir bölgeye doğal gaz hizmeti götürmesi için öncelikle o bölgenin imarlı bir alan olması yani 1/1000 ölçekli onaylı ve uygulama görmüş bir imar planının bulunması gerekmekte olup, gelen talepler doğrultusunda gerekli çalışmaları yaparak dağıtım bölgesinde yer alan tüm imarlı alanlara doğal gaz hizmeti sağlamakla yükümlü olduğu görülmektedir. BURSAGAZ tarafından konuya ilişkin yapılan açıklamaya göre, başvuranın doğal gaz bağlantısı yapılması talebinde bulunduğu taşınmazının mahallenin imar uygulaması yapılmamış olan ve 1/5000 ölçekli Nazım İmar
Planı kapsamında “Tarım Alanı” kapsamında kaldığı, bu sebeple imar bulunmayan ve özel mülkiyette bulunan alanlar bakımından imar düzenlemesi ve uygulaması yapılmadan doğal gaz hattının çekilmesi ve doğal gaz arzının sağlanmasının kişilerin mülkiyet hakkının ihlali sonucu doğuracağından doğal gaz arzının sağlanamadığı anlaşılmaktadır.
20) İmar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi alınmasını müteakip geçici olarak doğal gaz
bağlanması talebinde bulunan başvuranın talebinin karşılanması bakımından, doğal gaz dağıtım şirketi BURSAGAZ’ın bölgenin imarlı olmaması nedeniyle mevcut mevzuat gereği bağlantı talebini yerine getiremediği, ayrıca mevcut koşullarda talebi sağlaması durumunda ise özel mülkiyetlere müdahalelerde bulunması ihtimalinin ortaya çıkacağı anlaşılmaktadır. Söz konusu idarenin mevzuat ve fiili durum çerçevesinde yukarıda belirtilen hususlar nedeniyle takdir yetkisi kapsamında doğal gaz bağlantısı yapamayacağı yönünde karar aldığı anlaşılmaktadır.
21) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yapılan açıklamalar kapsamında ise;
uygulama imar planına uygun yolların açılmış olmadığı yerlerde şebeke tesis edilmesinin ileride oluşabilecek şebeke deplase maliyetlerinin getireceği yük ve sistem güvenliği açısından tehlikeli olabileceğinden hareket ile belediyelerin bu konuda doğal gaz dağıtım şirketleri ile koordineli çalışmalarının önemli olduğu, bu sebeple, imara uygun yolların açılması ve bu yollarda asfalt üst
kotu olarak tanımlanan yol kırmızı kotunun oluşması halinde, ilgili belediyenin durumu doğrudan dağıtım şirketine bildirmesi gerektiği, fiili durumlarının yol kırmızı kotuna uygun olduğu belediyece onaylanmış yatırım yükümlülüğündeki cadde ve sokakların, doğal gaz dağıtım şirketi tarafından yatırım programına alınması ve yine ilgili belediyeden alınacak kazı ruhsat izinlerinin verilmesini takiben şebeke imalatlarının gerçekleştirilebileceği anlaşılmıştır.
22) Mülkiyet hakkı Anayasa’nın 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına
sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, şeklinde düzenlenmiş olup, devletin kişilerin sahip olduğu özel mülkiyetlerine belirtilen istisnalar dışında müdahale etmemesi gerekliliğini doğuran ve negatif statü haklar sınıfında yer alan temel bir haktır. Bu kapsamda mülkiyet hakkı yalnızca kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlanabilecektir. Bu bakımdan dağıtım şirketi doğal gaz hizmetinin ulaştırılması kapsamında imarsız yahut özel mülkiyete tabi yerlere yapacağı müdahalelerde mülkiyet hakkının ihlalinin de doğması muhtemel gözükmektedir.
23) Başvuranın iddiaları, İdarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm
dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; BURSAGAZ’ın doğal gaz hizmeti sağlanması talebini ilgili mevzuat ve fiili durumu göz önünde bulundurarak takdir hakkını doğal gaz bağlantısı yapmasının hukuken ve fiilen mümkün olmadığı yönünde kullandığı, bu kapsamda başvuru konusu olayla ilgili olarak İdarece tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre(varsa)
kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bursa Hukuk Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle,
BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve BURSA ŞEHİRİÇİ DOĞALGAZ DAĞITIM TİCARET VE
TAAHHÜT ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi