|
ÖZET: Başvuru, Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından Siirt Merkez’de iş yerlerinin önüne monte edilen elektrik panosunun yerinin değiştirilmesi talebine ilişkindir. Başvuran, panonun 2,55 metre kaydırılarak iş yerinin girişini engellediğini ve açıkta kalan kabloların insan sağlığına zarar verebileceğini belirtmiştir. İlgili idareler, panonun taşınma işleminin 30 santimetre olarak gerçekleştiğini ve bu konuda Siirt Belediyesi’nden izin alınmadığını ifade etmiştir. Ayrıca, panonun mevcut yerinin yaya geçişlerini olumsuz etkilediği belirtilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, panonun kaldırılması gerektiğine ve yeni bir yere taşınması için gerekli tedbirlerin alınması gerektiğine karar vermiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, kamu alanlarında yapılan işlemlerde yerel yönetimlerin görüşlerinin alınması gerektiği vurgulanmıştır. DEDAŞ’ın, Siirt Belediyesi ile çelişkili bilgiler vermesi ve başvuranın hak arama özgürlüğünü kısıtlaması, iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuştur. Sonuç olarak, DEDAŞ’ın, elektrik panosunu yayaların güvenliğini tehlikeye atmayacak bir yere taşımak için gerekli adımları atması gerektiği ifade edilmiştir. Bu karar, ilgili idarelere tebliğ edilerek, 30 gün içinde uygulamaya geçirilmesi talep edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7117-S.10851
BAŞVURU NO : 2019/4926
KARAR TARİHİ : 09/08/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DİCLE ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Sonradan monte edilen elektrik panosunun yerinin değiştirilmesi talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 26/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran … …, Siirt Merkez, … Mahallesi, … Caddesi, … yanında bulunan işyerlerinin önüne Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından yeni/sonradan monte edilen pano bulunduğunu, söz konusu panonun eski yerinden 2,55 metre taşınarak kendilerine sorulmadan iş yerlerinin önüne, hem giriş çıkışı engelleyecek şekilde hem de açıkta bulunan kabloları nedeniyle insan sağlığına da zarar verecek şekilde monte edildiğini belirterek, söz konusu panonun daha önce bulunduğu yere geri taşınmasını ya da Belediyenin uygun gördüğü başka bir noktaya taşınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere 11/3/2019, 25/4/2019 ve 20/5/2019 tarihlerinde Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. (DEDAŞ), Siirt Belediyesi ve Tedaş Genel
Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1. DEDAŞ tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 22/4/2019 ve 13/05/2019 tarihli cevabi yazılarda özetle; bahse konu panonun … … Caddesi mevkiinde abonelerin artan enerji talebini karşılamak üzere Siirt Belediyesinden alınan kazı izni dahilinde yer altı çalışmaları yapıldıktan sonra monte edildiği, taşınma işleminin bahsedildiği gibi 2,55 metre değil 30 santimetre olduğu, elektrik dağıtım panosunun montajının yapıldığı yerde daha önceden ekonomik ömrünü tamamlamış bir pano olduğu için Siirt Belediyesinden panonun yeni yeri hakkında herhangi bir izin almadıkları, montaj yapılan yerdeki kabloların yer altında ve tek parça olduğu için vatandaşlar açısından bir tehlike arz etmediği, panonun dışında bulunan elektrik kablolarının ise başvuranın iş yerinin yapı izni olmadığı gerekçesiyle şantiye elektriği bağlantısını sağlayan kablolar olduğu, iş yerinin yapı kullanım izni alındıktan sonra panonun dışından sarkan kabloların ve sayaç panosunun söküleceği belirtilmiştir.
2.2. Siirt Belediyesinden alınan 08/4/2019 tarihli e-posta ve ekleri ile 27/6/2019 tarihli cevabi yazılarda özetle; bahse konu panonun eski yerinden kaldırılarak taşındığı yeni yerine monte
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
edilmesiyle alakalı DEDAŞ tarafından Belediyelerinden alınan herhangi bir izin veya görüş olmadığı, panonun mevcut haliyle yaya yolunda bulunması nedeniyle yaya geçişini olumsuz etkilediği, konu hakkında DEDAŞ ile yapılan yazışmalar neticesinde dağıtım tesisinin deplase/iptaline ilişkin usul ve esaslar göz önünde bulundurularak Şirketlerince TEDAŞ Bölge
Müdürlüğüne konunun iletileceğinin bildirildiği, vatandaşın Kurumumuza yaptığı başvurudan önce 21/02/2019 tarihinde DEDAŞ Siirt İl Müdürlüğüne panonun yaya trafiği ve iş yerlerine engel oluşturmaması amacıyla kaldırılarak yolun karşısında bulunan park alanına kaydırılmasıyla ilgili yazı yazdıkları belirtilmiştir.
2.3. Diğer taraftan, TEDAŞ Genel Müdürlüğünden talep edilen görüş yazılarına ise ilgili Genel
Müdürlük hiçbir ilavede bulunmadan DEDAŞ ile yaptığı yazışmaları göndermiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” hükmüne,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü bulunmaktadır.
4.2. “Başvuru ve usulü” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; inceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak Başdenetçi veya Denetçilerin bilirkişi görevlendirebileceği belirtilmiş, benzer düzenlemeye 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında da yer verilmiştir.
5. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun amacıyla ilgili 1’inci maddesinde; “Bu
Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır.” hükmü bulunmaktadır.
6. 3194 sayılı İmar Kanununun Ek 1. maddesinde; “Fiziksel çevrenin özürlüler için ulaşılabilir ve yaşanabilir kılınması için, imar planları ile kentsel, sosyal, teknik altyapı alanlarında ve yapılarda Türk Standartları Enstitüsü’nün ilgili standartlarına uyulması zorunludur.” hükmü bulunmaktadır.
7. 30/11/2000 tarihli ve 24246 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Kuvvetli Akım
Tesisleri Yönetmeliğinin “Kuvvetli Akım Tesislerinin Güvenliği” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kuvvetli akım tesisleri her türlü işletme durumunda, cana ve mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak bir biçimde yapılmalıdır…” düzenlemesi mevcuttur.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
8. 03/7/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar
Yönetmeliğinin “Kamu alanlarında yapılacak yapılarda ruhsat” başlıklı 56’ncı maddesinin 5’inci ve 6’ncı fıkralarında; “Kamuya ait alanlarda kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan veya yaptırılacak olan; karayolu, demiryolu, liman, yat limanı ve benzeri ulaşım tesisleri, bunların tamamlayıcı niteliğindeki trafik ve seyir kuleleri, çekek yeri, iskele, açık ve kapalı barınak, tersane, tamir ve bakım istasyonları, tünel, köprü, menfez, baraj, hidroelektrik santrali, rüzgâr ve güneş enerji santrali, sulama ve su taşıma hatları, su dolum tesisleri, arıtma tesisleri, katı atık depolama ve transfer tesisleri ile atık ayrıştırma tesisleri, her tür ve nitelikteki enerji, haberleşme ve iletişim istasyonları ve nakil hatları, doğal gaz ve benzeri boru hatları, silo, dolum istasyonları, rafineri gibi enerji, sulama, tabii kaynaklar, ulaştırma, iletişim ve diğer altyapı hizmetleri ile ilgili tesisler ve bunların müştemilatı niteliğinde olan kontrol ve güvenlik üniteleri, trafo, eşanjör, elavatör, konveyör gibi yapılar, bu işleri yapmak üzere geçici olarak kurulan beton ve asfalt santralleri, yapı ruhsatına tabi değildir. Beşinci fıkradaki yapı ve tesislerin projelerinin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca incelenerek onaylanmış olması, denetime yönelik fenni mesuliyetin üstlenilmiş olması ve inşasına başlanacağının, ilgili yatırımcı kamu kurum ve kuruluşu tarafından mülkiyete ilişkin bilgiyle birlikte yazılı olarak ilgili idareye bildirilmesi gerekir. Bu yapılarda sorumluluk ilgili kamu kurum ve kuruluşunundur.” düzenlemesi mevcuttur.
9. Tedaş Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü Dağıtım Hat ve Şebekeleri Proje ve
Tesis Dairesi Başkanlığı (Şubat 2001) Şehir Şebekeleri OgAg (orta gerilim – alçak gerilim)
Elektrik Projesi Yapım Esasları El Kitabının 4) İlave Şebeke ve Trafo Postalarının Tesbiti ile
ilgili:
b) “… c) Bina tipi trafoların yerleri genellikle imar planında yeşil alan (park) olarak belirlenen yerler ile kamu kuruluşlarına ait arazilerin uygun yerlerine gelecek şekilde seçilir. Bu teshillerde Belediyenin görüşü alınır…” düzenlemesi mevcuttur.
10. Avrupa Parlementosu tarafından 1988’de kabul edilen “Avrupa Yaya Hakları
Bildirgesi”nin 1’inci maddesinde; “Yaya, sağlıklı bir çevrede yaşama; bedensel ve ruhsal sağlığını layıkıyla korumaya elverişli koşullar altında kamusal alanlarının nimetlerinden özgürce yararlanma hakkına sahiptir.” düzenlemesi ile 5’inci maddesinde “Yayanın, özellikle yaya kullanımı için tasarlanmış; mümkün olduğunca geniş ölçekli, yalıtılmış “yaya bölgeleri” halinde sınırlanmamış ve kentin genel düzeniyle uyumlu bir şekilde planlanmış kentsel alanlara sahip olma hakkı vardır.” düzenlemesi mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere; DEDAŞ tarafından 2,55 metre kaydırılarak iş yerinin önünün kapanmasına neden olan ve açıkta bulunan kablolar nedeniyle yayaların can ve mal güvenliğini tehlikeye sokan elektrik panosunun kaldırılmasını talep etmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
13. Konuyla ilgili olarak yapılan incelemede, DEDAŞ tarafından başvuranın elektrik panosunun taşınması talebine cevaben verilen 07/01/2019 tarihli yazıda bahse konu panonun yerinin Siirt Belediyesinin görüşünün alınarak belirlendiğini belirttiği anlaşılmakla birlikte, Siirt Belediyesinin 26/3/2019 tarihinde başvurana verdiği cevapta DEDAŞ’ın elektrik panosunun taşınacağı yer hakkında kendilerinden hiçbir görüş almadığı, bununla birlikte yaya geçişlerini olumsuz etkileyen elektrik panosunun kaldırılarak yolun karşısında bulunan park alanına taşınması konusunda yazı yazdıkları belirtilmiştir.
14. Başvuranın deplase talebine yönelik başka bir dilekçesine DEDAŞ tarafından verilen 28/3/2019 tarihli cevabi yazıda ise 07/01/2019 tarihinde verdikleri cevaptan farklı olarak
Belediyeden yer konusunda şifai olarak görüş aldıklarını belirtmişlerdir.
15. Kurumumuz tarafından talep edilen bilgi ve belgelere cevaben DEDAŞ tarafından Siirt
Valiliğine gönderilen 02/4/2019 tarihli yazıda ise panonun 2,55 metre değil 30 santimetre kaydırıldığı, bu nedenle panonun yeni yeri hakkında başvurana verdikleri cevaptan farklı olarak
Belediyeden izin almadıkları belirtilmiştir.
16. Aynı konuda başvuran tarafından DEDAŞ’a gönderilen başka bir dilekçeye 04/3/2019 tarihinde verilen cevapta, dağıtım tesislerinin deplase/iptaline ilişkin uygulanacak usul ve esaslar göz önünde bulundurularak konunun TEDAŞ Bölge Müdürlüğüne iletilmek üzere şirket müdürlüklerine iletildiği belirtilmiştir.
17. Kurumumuz tarafından DEDAŞ’a gönderilen 25/4/2019 tarihli bilgi ve belge talep edilen yazıda, 14’üncü paragrafta TEDAŞ Bölge Müdürlüğü’ne iletileceği belirtilen yazının ve
TEDAŞ tarafından cevap verildiyse cevabi yazı örneklerinin Kurumumuza iletilmesi istenilmiş, DEDAŞ tarafından gönderilen 13/5/2019 tarihli cevabi yazıda, yine başvurana verilen cevaptan farklı olarak TEDAŞ’la konu hakkında herhangi bir yazışmaları olmadığı belirtilmiştir.
18. Başvuran tarafından Kurumumuza gönderilen 27/02/2019 tarihli dilekçe ekinde bulunan eski panonun bulunduğu yer ile taşındığı yer arasındaki farkın DEDAŞ’ın resmi yazısında belirttiği gibi 30 santimetre olmadığı açıkça anlaşılmaktadır.
19. Panonun yeni yeri hakkında Siirt Belediyesi, DEDAŞ’ın herhangi bir şekilde kendilerinden izin veya görüş almadığını belirterek, Kurumumuza e-posta kanalıyla gönderdiği yazıda da panonun mevcut durumuyla yaya geçişlerini olumsuz etkilediğini belirtmiş ve DEDAŞ’a elektrik panosunu yaya geçişlerini olumsuz etkilemeyecek yeni bir yer gösterdiğini belirtmiştir.
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, mevzuat gereği kamunun ortak kullanımına açık yerler üzerinde tasarruf sahibi olan Siirt Belediyesinden açık ve yazılı herhangi bir izin alınmadan söz konusu panonun yerinin değiştirildiği, bahse konu panonun yayaların kaldırımda gidiş ve gelişlerini olumsuz etkilediği, Avrupa Yaya Haklarında belirtilen kamu alanlarının nimetlerinden özgürce yararlanma ve sağlıklı bir çevrede yaşama hakkının ve yayanın, izole yaya bölgelerine değil kentin düzeniyle uyumlu, ulaşılabilir, kısa ve makul bağlantıları olan yaya alanlarına sahip olma hakkının ihlal edildiği, bu anlamda başvuranın elektrik panosunun kaldırılması talebinin reddi işleminde yukarıda açıklanan mevzuat ve yazışmalar dikkate alınarak hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunduğu değerlendirilmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yolunu göstermediği, başvurana ve İdarelere aynı konuda çelişkili cevaplar verdiği, bu nedenle iyi yönetişim ilkelerinde vurgulanan “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ve “dürüstlük” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre işlemeye devam edecek olup ilk derece mahkemesi sıfatıyla Siirt İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; TEDAŞ ve Siirt Belediyesi tarafından gerekli tedbirlerin alınması suretiyle şikayete konu elektrik panosunun mevcut yerinden kaldırılarak, Siirt Belediyesi tarafından belirlenecek, yayaların can ve mal güvenliğini ve yaya geçişlerini olumsuz etkilemeyecek yeni yerine taşınması konusunda DEDAŞ’a tavsiyede bulunulmasına,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, DEDAŞ tarafından bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, DİCLE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE, SİİRT BELEDİYE BAŞKANLIĞINA ve TÜRKİYE ELEKTRİK
DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.