|
ÖZET: Başvuran, TMMOB Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası’ndan üyelikten ayrılma talebinde bulunmuş, aidat borcunu ödediğini belirtmesine rağmen Oda tarafından bu talep reddedilmiştir. Başvuran, çalıştığı POSCO International Corporation Firması’nın Türkiye İrtibat Bürosunda Pazar Araştırma Analisti olarak görev yaptığını ve mühendislik mesleğini icra etmediğini ifade ederek üyelik kaydının silinmesini istemiştir. Oda, başvuranın mesleki formasyonunu kullanmadığını kanıtlayamadığını ve bu nedenle istifasının kabul edilemeyeceğini belirtmiştir.
TMMOB Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası, Anayasa ve ilgili yasalar çerçevesinde mühendislik mesleğini icra edenlerin Oda’ya üye olmasının zorunlu olduğunu vurgulamıştır. Başvuranın, mühendislik formasyonunu kullanarak çalışmadığı iddiası, Oda’nın mevcut mevzuatına aykırı bulunmuş ve bu nedenle başvurusu reddedilmiştir. Ayrıca, benzer durumlarda daha önce verilen ret kararları da dikkate alınmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş, başvuranın Oda üyeliğinden ayrılma isteği kabul edilmemiştir. Bu karar, başvurana ve TMMOB Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası’na tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/13421-S.21.21566
BAŞVURU NO : 2021/7620
KARAR TARİHİ : 20/09/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TMMOB METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLERİ ODASI
BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Oda üyeliğinden ayrılma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, üyesi olduğu TMMOB Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası tarafından kendisine bildirilen aidat borcunu eksiksiz olarak ödemesine rağmen, Oda’nın istifa talebini kabul etmeyip Pazar
Araştırma Analisti olarak çalıştığı POSCO International Corporation Firmasının Türkiye İrtibat
Bürosunun faaliyet alanlarını gösteren Ticaret Sicil Gazetesi ve görev tanımını içeren resmi yazı istediğini, çalıştığı firmanın irtibat bürosu statüsünde olup Türkiye’de vergi mükellefi olmamasından dolayı, SGK
Hizmet Dökümünü resmi belge olarak Oda’ya ilettiği halde Oda’nın yukarıda belirtilenlerin dışındaki belgeleri kabul etmediğini belirterek, mühendislik mesleğini yapmadığından Oda üyelik kaydının silinmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 21/04/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
TMMOB Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası’nın 26/05/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. TMMOB Metalürji ve Malzeme Mühendisleri Odası, Anayasa’nın 135 inci maddesinde tanımlandığı üzere kamu tüzel kişiliğine haiz bir meslek kuruluşu olup, kuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları 6235 ve
3458 sayılı Kanunlar ve bu Kanunlara dayalı olarak yayımlanan mevzuat çerçevesi yürütülmekte olduğu,
6235 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Türkiye’de mühendislik ve mimarlık
meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını İktiza ettiren İşlerle meşgul olabilmeleri mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihtisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfın muhafaza etmek mecburiyetindedirler”, ayrıca Kanunun 38 inci maddesinde ise; “Bu kanunun 33 ve 34 üncü maddelerinde
yazılı vecibeleri yerine getirmeyen yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarlar Türkiye’de mesleki faaliyetten men edilirler.” hükümlerinin yer aldığı, 2.2. Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin “Üyelikten Ayrılma” başlıklı 12 nci maddesine göre bir üyenin Oda’dan istifa edebilmesi, mühendislik formasyonu gerektirmeyen bir işle meşgul olduğunu belgelemesi ve birikmiş aidat borcunu ödedikten sonra istifa başvurusunun Yönetim
Kurulu tarafından kabul edilmesine bağlı olduğu, meslek dışı faaliyet ile ilgili istifa başvurularında ayrıca
TMMOB Metalürji ve Malzeme Mühendisleri Odası Çalışma ve Faaliyet Alanları Yönetmeliğinin dikkate alınmakta olduğu, başvuranın birikmiş aidat borcunu ödemekle birlikte çalıştığı İşyerindeki “görev tanımı” konusunda yeterli bilgi ve belge sunmadığı, 2.3. Herhangi bir üyenin üyelikten meslek dışı faaliyet yürüttüğü gerekçesiyle ayrılmasının koşulu; yaptığı işte mesleki formasyon kullanmaması olduğu, dolayısıyla çalıştığı işyerindeki pozisyonu veya işveren tarafından bu pozisyonun nasıl adlandırıldığından ziyade mühendislik formasyonu kullanıp kullanmadığına bakıldığı, somut olayda Pazar Araştırma Analisti adı altında çalışan birinin, çalıştığı sektör ve pazarladığı ürünlerle analiz işlerini mesleki bilgi ve formasyonu olmadan yapamayacağının açık olduğu, 2.4. “Herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen” ifadesinin; hem fiili hem de yasal statü itibariyle mesleğiyle ilgili bir işi icra etmeyenleri anlattığı, 2.5. Şikayet konusu olayın mevzuatın açık hükümleri nedeniyle çözümünün mümkün olmadığı, başvuranın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun bir talepte bulunduğu, bunun yanında üyelere karşı eşit işlem yapma borcu nedeniyle aynı durumdaki yüzlerce üyenin üyelik sorumluluklarını yerine getirmeye devam ettikleri düşünüldüğünde başvurana herhangi bir ayrıcalık tanınmasının mümkün olmadığı, 2.6. Başvuru konusu olayla birebir içerikli açılmış herhangi bir dava olmadığı, ancak benzer içerikle isimli üyenin iş güvenliği uzmanı olması nedeniyle Oda üyeliğinin zorunlu olmadığına dair KDK’ya başvurusu olduğu, bu konuda başka bir Oda il üyesi arasında dava söz konusu olduğu ve Ankara BİM 12.
İdari Dava Dairesi kararıyla Odanın haklı bulunduğu, Açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Benzer bir başvuruya ilişkin Kurumumuzun 24/03/2020 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’nin (TMMOB) 27/04/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; 3.1. 6235 sayılı Yasanın 1 inci maddesinde de ifade edildiği üzere “Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını icraya kanunen yetkili olup da mesleki faaliyette bulunan yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarları teşkilatı içinde toplayan tüzel kişiliğe sahip Türk Mühendis ve Mimar Odaları
Birliği kurulmuştur.” Bu kapsamda mesleki faaliyette bulunan tüm mühendis ve mimarların TMMOB’ye bağlı Odalara üye olmasının bir zorunluluk olduğu, 3.2. Yine Yasanın 33 üncü maddesinde “mesleğin icrasını gerektiren” bir işle uğraşanların Odaya üye olmak ve üyelik vasfını korumakla yükümlü olduğunun düzenlendiği, dolayısıyla her iki yasa maddesi bir arada değerlendirildiğinde mesleki faaliyetin, mesleğin icrasını gerektiren iş olduğu, TMMOB ve Oda
Yönetmelikleri de kuruluş yasasına paralel düzenlenmiş olup, “mesleğin icrasını gerektiren” işlerin mesleki faaliyet olarak ifade edildiği, TMMOB’ye bağlı 24 Oda bulunmakta olup, bu Odaların iştigal alanlarında onlarca mühendislik ve mimarlık disiplini bulunduğu, günün ihtiyaçları ve teknolojinin gelişmesi ile birlikte mühendislik ve mimarlık faaliyet alanları dolayısıyla “mesleki faaliyet”in kapsamının da
genişlemekte ve çeşitlenmekte olduğu, özetle kişilerin mühendis/mimar olması dolayısıyla ve bu meslek unvanı ile almış oldukları eğitim yahut sağlamış oldukları koşullar dolayısıyla gerçekleştirdikleri faaliyetler ile mesleğin icrasını gerektiren faaliyetlerin mesleki faaliyet olduğu, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” , 4.2. “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları” başlıklı 135 inci maddesinde; “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleridir.
Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmaz.” 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 27/01/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun; 6.1. 33 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “Türkiye’de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihtisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler. Kamu
Kurumu ve Kuruluşları ile İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşlarında asli ve sürekli olarak çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarının meslek ve ihtisaslarıyla ilgili odaya girmeleri isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan, Odaya kayıtlı meslektaşlarının yetkileriyle haklarına sahip ve onların ödevleriyle yükümlüdürler. Bu konuda Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları ile ilgili hükümler saklıdır.”, 6.2. 38 inci maddesinde; “Bu kanunun 33 ve 34 üncü maddelerinde yazılı vecibeleri yerine getirmeyen yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarlar Türkiye’de mesleki faaliyetten menedilirler.”,
7. 02/12/2002 tarihli ve 24954 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan TMMOB Ana Yönetmeliğinin; 7.1. “Üyelik ile İlgili Temel Hükümler” başlıklı 109 uncu maddesinde; “a) Türkiye’deki mühendis, mimar ve şehir plancıları, mesleklerinin uygulanmasını gerektiren işlerle uğraşabilmek ve mesleki öğretim yaptırabilmek için, meslek disiplininin ilgili olduğu Odaya kaydolmak ve kimlik belgelerini her yıl onaylatarak, üyeliklerini korumak zorundadırlar. b) Kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarının, meslek ve ihtisaslarıyla ilgili Odaya girmeleri, isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar, görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan Odaya kayıtlı meslektaşlarının yetkileri ile haklarına sahip ve onların ödev ve sorumlulukları ile yükümlüdürler.”, 7.2. “Oda Üyeliğini Sürdürme Zorunluluğu” başlıklı 110 uncu maddesinde; “Diploma ya da ruhsatname almak suretiyle, Türkiye’de mesleklerini uygulayabilecek duruma gelmiş olan mühendis, mimar ve şehir plancıları, hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir Odaya başvurarak kaydolmak ve bir kimlik belgesi almak zorundadırlar. Oda kimlik belgesi almayanlar ya da üyelik görev ve yükümlülüklerini yerine getirmediği için ya da başka disiplin nedenleriyle, kimlik belgesi yenilenmemiş ya da onaylanmamış olanların, mesleklerini uygulamaları yasaklanır. 109 uncu maddedeki istisnai hükümler saklıdır.”, 7.3. “Üyelikten Ayrılma” başlıklı 114 üncü maddesinde; “Herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen, yedek subaylık ve erlik hariç olmak üzere silahlı kuvvetler mensubu olan ya da kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyeler; bu durumu bağlı olduğu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmek, gerektiğinde belgelemek, Oda Kimlik belgesini geri vermek ve o tarihe kadarki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek koşuluyla, Odadan ayrılabilirler. 6235 sayılı TMMOB Kanunu ve bu ana yönetmelik hükümleri bundan sonra bu kişiler için uygulanmaz. İlgili kanunlar ve bu Ana
Yönetmelikteki istisnai hükümler saklıdır.”, 8. 14/02/2005 tarih ve 25727 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan TMMOB Metalurji ve Malzeme
Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin; 8.1. “Üyelik” başlıklı 8 inci maddesinde; “(Değişik: RG-2/10/2014-29137) Odaya asil üye olabilmek için, Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda olmak, Türkiye sınırları içinde Metalurji, Metalurji ve Malzeme, Malzeme Bilimi ve Seramik Mühendisliği ve hizmetlerini Yüksek Mühendis veya Mühendis unvanı ile yapmaya yasal olarak yetkili bulunmak gereklidir. Ayrıca Türkiye’de mesleki faaliyetlerde bulunmak için yasalar gereğince çalışmak isteyen yabancı uyruklu ve Türkiye’de oturan yabancı uyruklu Türk soylu
Metalurji, Metalurji ve Malzeme, Malzeme Bilimi ve Seramik Yüksek Mühendis ve Mühendisleri, Odaya geçici üye olmak zorundadır. ”, 8.2. “Üyelikten ayrılma” başlıklı 12 nci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesi hükümlerine uygun olmayanlar üyelikten çıkarılır. Zorunlu askerlik görevi dışında, Silahlı Kuvvetler mensubu olan ya da herhangi bir nedenle mesleksel etkinliğini sürdürmek istemeyen, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyeler (Değişik ibare: RG-2/10/2014-29137) ve herhangi bir işte çalışmayan üyeler, bu durumu
Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak belgesiyle bildirmek, Oda üye kimlik kartını geri vermek ve o tarihe
kadar olan üyelik ödentilerinin tümünü ödemek koşuluyla ayrılabilir. Ayrılma isteği kabul edilmeyen üyenin, Oda Genel Kuruluna itiraz hakkı vardır.” 8.3. “Hüküm Bulunmayan Durumlarda Uygulanacak Mevzuat” başlıklı 89 uncu maddesinde; “Bu
Yönetmelikte hüküm bulunmayan konularda, 02/12/2002 tarihli ve 24954 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan TMMOB Ana Yönetmeliği hükümleri uygulanır.”
9. 11/11/2015 tarihli ve 29529 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan TMMOB Metalurji ve Malzeme
Mühendisleri Odası Çalışma Ve Faaliyet Alanları Yönetmeliğinin “Faaliyet ve çalışma alanları” başlıklı 5 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Oda üyelerinin faaliyet ve çalışma alanına giren işler aşağıda belirtilmiştir; a) Demir-çelik metalurjisi; demir-çelik tesislerinin üretim süreçlerinin tasarımı ve projelendirilmesi, birincil ve ikincil yöntemlerle demir-çelik üretimi, alaşımlandırılması, işlenmesi ve şekil verilmesi, demirçelik üretimindeki metalurjik proseslerde gerekli olan katkı ve diğer malzemelerin üretimi, b) Demir-dışı metaller metalurjisi; demirdışı-metal tesislerinin üretim süreçlerinin tasarımı ve projelendirilmesi, birincil ve ikincil yöntemlerle demirdışı-metal üretimi, alaşımlandırılması, işlenmesi ve şekil verilmesi demir dışı metallerin üretimindeki metalurjik proseslerde gerekli olan katkı ve diğer malzemelerin üretimi, c) Döküm; döküm tesislerinin üretim süreçlerinin tasarımı ve projelendirilmesi demir-çelik ve demir-dışı metal malzemelerin döküm yoluyla şekillendirilmesi ve dökümü izleyen ardıcıl işlemler, birincil ve ikincil yöntemlerle üretim, alaşımlandırılma, işleme ve şekil verme, ç) Plastik şekil verme; demir-çelik ve demir-dışı metal yarı-ürün ve ürünlerin plastik olarak şekillendirilmesi, hadde, ekstrüzyon, dövme, tel çekme ve benzeri ardıcıl işlemler d) Seramik, cam ve refrakter; seramik üretimi, cam üretimi ve refrakter malzemelerin üretimi, işlenmesi, uygulanması, e) Plastik ve kompozitler; plastik malzemelerin ve kompozit malzemelerin üretimi, işlenmesi ve uygulanması, f) Endüstriyel fırınlar ve yardımcı makine ve ekipmanlar; metalurjik proseslerde kullanılan fırın ve yardımcı makine ve ekipmanların imalatı, devreye alınması, g) Isıl işlem; demir-çelik ve demir-dışı metallerden mamül yarı ürün ve ürünlerin ısıl işlem uygulamaları, ğ) Kaynak; kaynak malzemelerinin üretimi, uygulanma alanında kullanımı, h) Toz metalurjisi; toz metalurjisi ile üretim ve malzemelerin kaplanması, ı) Korozyondan koruma; metalik esaslı ya da olmayan malzeme, makine ve ekipman, konstrüksiyon ve ürünlerin korozyondan korunması, i) Yüzey işlem; metalik esaslı ya da olmayan malzeme, makine ve ekipman, konstrüksiyon ve ürünlerin farklı tekniklerle kaplanması, kaplama malzemelerinin ve ekipmanlarının üretimi, uygulanması, j) Kalite-kontrol; endüstriyel proseslere hammadde, katkı malzemesi, sarf malzemesi, yarı ürün ve ürün olarak dâhil olan tüm malzeme ve ürünlerin kalite kontrolü, kalite kontrol ekipmanlarının üretimi uygulamalarına yönelik metalurji ve malzeme mühendisliği hizmetleri, k) Tahribatsız muayene; metalik ya da metal dışı malzemelerden mamül konstrüksiyonların yerinde kontrolüne yönelik metalurji ve malzeme mühendisliği hizmetleri, l) Gözetim hizmetleri; metalurjik proseslere hammadde, katkı malzemesi, sarf malzemesi, yarı ürün ve ürün olarak dâhil olan tüm malzeme ve ürünlerin ticari süreçlerde nitel ve nicel kontrol amaçlı olarak gözetimi, m) Malzeme seçimi ve uygulamaları; metalurjik prosesler için proje ya da tasarıma uygun malzeme seçimi, işlenmesi ya da modifikasyonu, n) Yeni malzemeler; metalik ya da metal dışı yeni malzemelerin üretimi ve geliştirilmesine yönelik metalurji ve malzeme mühendisliği hizmetleri, /
o) Proje, tasarım, fizibilite, kurulum ve devreye alma; metalurjik tesisler için proje, tasarım ve fizibilite hazırlanması, makine ve ekipman seçimi, süreç seçimi, tesis kurulumu ve devreye alınmasına yönelik metalurji ve malzeme mühendisliği hizmetleri, ö) Çevre; metalurjik proseslerde oluşan katı, sıvı ve gaz atıkların toplanması, zararsız hale getirilmesi ve mümkün ise değerlendirilmesi ve bu proseslere uygun teknoloji, makine ve ekipman seçimi, üretimi ve uygulaması, p) İşçi sağlığı ve iş güvenliği; metalurjik tesislerde işçi sağlığı ve iş güvenliği hizmeti vermek.”
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası üyesi olduğunu, Oda tarafından kendisine bildirilen aidat borcunu eksiksiz olarak ödediğini, POSCO International Corporation Firmasının Türkiye
İrtibat Bürosunda Pazar Araştırma Analisti olarak çalıştığını ve mühendislik mesleğini yapmadığını belirterek, Oda üyelik kaydının silinmesini talep etmektedir.
12. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, başvuranın 25/12/2020 tarihli dilekçesiyle, Metalurji ve
Malzeme Mühendisleri Odası üyeliğinden ayrılma talebiyle yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine
Kurumumuza başvurduğu ve konuyla ilgili Gönderme Kararı verildiği, Oda tarafından SGK Hizmet
Dökümü ve diğer belgelerin incelenmesi sonucunda durumunda bir değişiklik yapılmaması üzerine tekrar
Kurumumuza başvurduğu anlaşılmıştır. Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası ile yapılan yazışmada, bir üyenin üyelikten meslek dışı faaliyet yürüttüğü gerekçesiyle ayrılmasının koşulunun; yaptığı işte mesleki formasyon kullanmaması olduğu, somut olayda Pazar Araştırma Analisti olarak görev yapan başvuranın, çalıştığı sektör ve pazarladığı ürünlerle analiz işlerini mesleki bilgi ve formasyonu olmadan yapamayacağının açık olduğu belirtilmiş, öte yandan başvuranın 2020 yılı sonuna kadar olan borçlarını ödemiş olduğundan aidat borcunun bulunmadığı görülmüştür.
13. Dosyanın incelenmesinden başvuranın, çelik ve metal, altyapı kimyasalları, enerji mineral kaynakları, gıda ve tüketim malları ile otomotiv sektörlerinde faaliyet gösteren POSCO International
Corporation Firmasının Türkiye İrtibat Bürosunda Pazar Araştırma Analisti olarak çalıştığının anlaşıldığı, dolayısıyla başvuranın özel hukuk tüzel kişiliğini haiz bir anonim şirkette çalıştığı anlaşılmıştır. Bu sebeple başvurunun çözüme kavuşturulması bakımından başvuranın Pazar Araştırma Analisti işini mühendislik formasyonunu kullanarak yapıp yapmadığı hususunun irdelenmesi gerekmektedir.
14. Anayasanın 135 inci maddesi uyarınca; Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan kamu tüzel kişilikleri olduğu, kamu
kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmayacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda, 6235 sayılı TMMOB
Kanunu ile Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını icraya kanunen yetkili olup da mesleki faaliyette bulunan yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarları teşkilatı içinde toplayan tüzel kişiliğe sahip Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği kurulmuştur. 6235 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri uyarınca ülkemizde mühendislik mensuplarının mesleklerinin icrasını gerektiren işlerle meşgul olabilmeleri için ihtisaslarına uygun bir odaya kaydolmaları ve üyelik vasfını korumaları gerekmektedir. Kanunda kamu kurumu ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışan mühendis ve mimarlık meslekleri mensuplarına ise Oda üyesi olup olmama hususunda serbestlik tanınmıştır. TMMOB Ana Yönetmeliği’nin 110 uncu maddesinde; diploma alarak ülkemizde mesleklerini uygulayabilecek duruma gelen mühendislerin hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir Odaya başvurarak kaydolmaları gerektiği, 114 üncü maddesinde ise kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyelerin belirtilen şartları yerine getirmeleri halinde Odadan ayrılabilecekleri düzenlenmiştir.
15. Yine 6235 sayılı Yasanın 33 üncü maddesinde “mesleğin icrasını gerektiren” bir işle uğraşanların
Odaya üye olmak ve üyelik vasfını korumakla yükümlü olduğunun düzenlendiği, dolayısıyla her iki yasa maddesi bir arada değerlendirildiğinde mesleki faaliyetin, mesleğin icrasını gerektiren iş olduğu, TMMOB ile Oda Yönetmeliklerinin de kuruluş yasasına paralel düzenlendiği ve “mesleğin icrasını gerektiren” işlerin mesleki faaliyet olarak ifade edildiği, konuyla ilgili olarak yazılı görüşü sorulan
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından, günün ihtiyaçları ve teknolojinin gelişmesi ile birlikte mühendislik ve mimarlık faaliyet alanları dolayısıyla “mesleki faaliyet”in kapsamının da genişlemekte ve çeşitlenmekte olduğu, özetle kişilerin mühendis/mimar olması dolayısıyla ve bu meslek unvanı ile almış oldukları eğitim yahut sağlamış oldukları koşullar dolayısıyla gerçekleştirdikleri faaliyetler ile mesleğin icrasını gerektiren faaliyetlerin mesleki faaliyet olduğu, bir üyenin üyelikten meslek dışı faaliyet yürüttüğü gerekçesiyle ayrılmasının koşulunun; yaptığı işte mühendislik mesleğinin formasyonunu kullanmaması olduğu, dolayısıyla çalıştığı işyerindeki pozisyonu veya işveren tarafından bu pozisyonun nasıl adlandırıldığından ziyade mühendislik formasyonu kullanıp kullanmadığının önemli olduğu vurgulanmaktadır. Bu sebeple, somut olayda, Pazar Araştırma Analisti olarak çalışan başvuranın, çalıştığı sektör ve yaptığı işler dikkate alındığında yukarıda 9 no’lu paragrafta yer verilen
TMMOB Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası Çalışma ve Faaliyet Alanları Yönetmeliğinin
“Faaliyet ve çalışma alanları” başlıklı 5 inci maddesi kapsamında faaliyette bulunduğu, dolayısıyla yürüttüğü iş ve işlemleri mesleki bilgi ve formasyonu olmadan yapamayacağı değerlendirilmektedir.
Kurumumuzca daha önce incelenmiş ve karara bağlanmış olan 2020/1316 ve 2020/100223 nolu benzer dosyalarda da aynı gerekçeyle Ret Kararı verildiği görülmüştür.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Anayasa’nın 135 inci maddesi ve 6235 sayılı
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun 33 üncü maddesi uyarınca Kamu Kurumu ve
Kuruluşları ile İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşlarında asli ve sürekli olarak çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarına meslek ve ihtisaslarıyla ilgili odaya girmeleri hususunda serbestlik tanındığı, bunların dışında mesleğin icrasını gerektiren işlerde çalışanların üyeliğinin zorunlu olduğu anlaşıldığından, POSCO International Corporation Firmasının Türkiye İrtibat Bürosunda Pazar
Araştırma Analisti olarak çalışması sebebiyle başvuranın mesleğin icrasını gerektirmeyen bir işte çalışan
/
kapsamında değerlendirilemeyeceğinden, başvuranın Oda üyeliğinden ayrılma talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazılarının süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği değerlendirildiğinden idarenin iyi yönetim ilkelerinden “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik”, “makul sürede karar verme”, “kanunilik” ve “ölçülülük ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve TMMOB Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası Başkanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/