|
ÖZET: Başvuru, Eskişehir’de taksi esnafı olan bir kişinin, koronavirüs salgını nedeniyle Ticaret Bakanlığı tarafından sağlanan hibe desteğinden yararlanma talebine ilişkindir. Başvuran, vergi dairesinde yapılan bir hata sonucu mükellefiyetinin yanlışlıkla kapatıldığını ve bu durumun hibe desteği başvurusunu olumsuz etkilediğini belirtmektedir. Eskişehir Vergi Dairesi, hatanın farkına vararak durumu düzeltmiş olsa da, başvuranın hibe desteğinden faydalanamadığı ifade edilmektedir.
Ticaret Bakanlığı, başvuranın hibe desteği başvurusunun sistem kayıtlarında hatalı bir şekilde terk göründüğünü ve bu nedenle başvurunun gerçekleşmediğini bildirmiştir. Ayrıca, hibe desteği için belirlenen şartların, başvuranın durumuna uygun olduğu ancak sistemdeki hatanın bu durumu engellediği vurgulanmıştır. Kurum, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi gerektiğini düşünmekte ve bu bağlamda Ticaret Bakanlığı’na tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın hibe desteğinden yararlanması gerektiği yönünde bir karar alınmış, Ticaret Bakanlığı’na bu konuda gerekli işlemlerin yapılması için tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin, başvuru süreçlerinde daha dikkatli olması ve hataların önüne geçmesi gerektiği de ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/2525-S.22.3826
BAŞVURU NO : 2021/15013
KARAR TARİHİ : 24/02/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Esnaf ve Sanatkarlar ile Gerçek Kişi Tacirlere Koronavirüs Salgını
Nedeniyle Verilecek Hibe Desteğinden yararlanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi dilekçesinde özetle, Eskişehir de taksi esnafı olduğunu, vergi dairesinde aracında çalışan şoförün (işçi) 29/04/2017 de çıkışı yapılacakken yanlışlıkla kendisi adına mükellefiyet çıkışı yapılmış olduğunu(03/05/2021), Ticaret Bakanlığı’nın taksi esnafına hibe desteği için 17/05/2021’de listeyi GİB ten almış olduğunu, bu esnada mükellefiyeti kapalı olduğundan hibe desteğinden yararlanamadığını, 25/05/2021’de Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı’nın terk kaydını geri almış olduğunu, Eskişehir Vergi
Dairesi’nin durumun kendilerince sehven yapıldığını( şoför yerine mükellef ’nun terk işlemi yapıldığını) kabul etmiş ve Ticaret Bakanlığına yazı gönderilmiş olduğunu, fakat Ticaret
Bakanlığı’ndan gelen yazıda destek için GİB ten alınan (17/05/2021) tarihinin baz alındığını dolayısıyla esnafa destek başvurusundan yararlanamayacağının bildirilmiş olduğunu, esnaf olarak kendisinin mükellefiyetinin 2017 den beri devam etmekte olduğunu, yanlışlıkla vergi dairesince yapılan hatanın kendisinin destek almasını önlediğini, Ticaret Bakanlığının esnafa verdiği birinci hibe desteğinden yararlandığı halde ikinci destekten (3000 TL) Eskişehir Vergi Dairesinin sehven hatası yüzünden yararlanamadığını ifade ederek, mağduriyetinin giderilerek destekten faydalandırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Kurumumuzca yapılan bilgi ve belge talebine cevaben adı geçen idarenin sayılı cevabi yazısında, 2.1. “Şikâyet sahibi ’nun başvurusu (Ek-1) Bakanlığımız Eskişehir Ticaret İl
Müdürlüğü tarafından bir yazı ile (Ek-2) Genel Müdürlüğümüze iletilmiştir. Bahse konu talebe (Ek-3)
yazımız ile hibe destek ödemelerinde 17 Mayıs tarihi itibariyle Gelir İdaresi Başkanlığı ilgili merkez
biriminin bildirmiş olduğu vergi kayıtlarının esas alındığı ve Genel Müdürlüğümüz tarafından yapılacak bir işlem bulunmadığı bildirilmiştir.
2.2.Daha sonra Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı/1 No.lu Şube (Merkez) Yöneticiliği tarafından gönderilen (Ek-4) yazıda birimlerince yapılmış bir hata nedeniyle şahsın vergi kaydının kapatıldığı ifade edilmektedir. Genel Müdürlüğümüz cevabi yazısında (Ek-5) hibe desteklerine ilişkin verilerin kurumlarının ilgili merkez birimi tarafından Bakanlığımıza iletildiği ve yanlış yapılan bir işlem varsa yine aynı yolla tarafımıza bildirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu kapsamda tarafımızca yapılacak bir işlem olmadığı mütalaa edilmektedir.
2.3.Bu çerçevede tarafımızca idari süreçler ve dayanak hususlar değerlendirildiğinde (Ek-5) yazımızda belirtildiği üzere GİB taşra ve merkez birimleri arası yapılacak bir resmi yazışma neticesinde ilgili GİB merkez birimi tarafından tarafımıza daha önce belirlenen formatta bilgi verilmesinin benzer başvuruların denetimi ve sonuçlandırılması açısından gerekli olduğu değerlendirilmektedir. Pandemi döneminde Genel
Müdürlüğümüz bünyesinde 3 ayrı destek için başvurular yoğun bir şekilde alınmış olup, alınan başvurular değerlendirilerek süreç başarılı bir şekilde sonuçlandırılmıştır.
2.4. GİB ilgili sistemleri gereği geriye dönük işlem yapmaya ve cezai şartların yerine getirilmesi halinde yine geriye dönük kayıt açmaya cevaz vermektedir. Hibe destek ödemesinin bir seferlik gerçekleştirilmesi sebebiyle geriye dönük tesis edilen işlemlerin normal şartlarda başvuru şartlarını taşımayan kişilerin destekten yararlanmasına neden olabileceği değerlendirildiğinden vergi kayıtlarında sonradan yapılan değişiklikler dikkate alınmamıştır. Hibe destek sistemindeki veriler belirli standartlar dahilinde GİB’den alınarak işlenmiştir. Farklı kamu kurum ve kuruluşlarından ve/veya taşra birimlerinden gelen yazılar doğrultusunda daha önce belirlenen standartlara uymayan sistem dışı değişikliklerin idari olarak süreci yavaşlatacağı değerlendirildiğinden (Ek-5) yazımızda belirtildiği üzere Eskişehir Vergi Dairesi
Başkanlığı/1 Nolu Şube (Merkez) Yöneticiliğine gerekli yazışmaları kurumlarının ilgili birimi ile yaparak tarafımıza belirlenen usul ve esaslar dahilinde bildirilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir. 4. Yazışmalar ilişikte yer almaktadır. (Ek-1/2/3/4/5/6/7) 5. Hibe desteğine ilişkin şartlar 20.05.2021 tarihli ve 3998 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararı ile açıkça belirlenmiştir. Bu kapsamda şartları taşıyan kişiler GİB tarafından
Bakanlığımıza bildirilmiş olup, anılan kişinin ismi belirtilen listede bulunmamaktadır. Vergi kayıtlarının tutulması ve bu konudaki fiili durumun denetlenmesi yetkisi Bakanlığımız uhdesinde yürütülmediğinden mağduriyete ilişkin herhangi bir değerlendirmede bulunmanın uygun olmayacağı mütalaa edilmektedir.”
3.Cevabi yazı ekinde gönderilen; Gelir İdaresi Başkanlığı, Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı 1 Nolu
Şube (Merkez) Yöneticiliği’nin 27.05.2021 tarih ve sayılı yazısında … ’nun 24/07/2017 tarihinden itibaren Dairemizde – taksi ile yolcu taşımacılığı (dolmuşlar hariç)
faaliyetinden dolayı mükellefiyet kaydı bulunmaktadır. Ancak dairemizce u yanında çalışan diğer ücretlinin terk işlemi yapılırken sehven ‘nun terk ettirildiği anlaşılmış olup, bu nedenle hibe desteği başvurusu sistem kayıtlarında terk göründüğünden gerçekleşmemiştir. Dairemizce hatalı kayıt düzeltilmiş olup, ‘nun 24/07/2017 tarihinden itibaren mükellefiyet kaydının devam ettiği ve Müdürlüğünüzce mağduriyetinin giderilmesi hususunu bilgilerinize arz ederim.”
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
4.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde, “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
4.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun;
5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, “İdare: Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını, mahallî idareleri, mahallî idarelerin bağlı idarelerini, mahallî idare birliklerini, döner sermayeli kuruluşları, kanunlarla kurulan fonları, kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüslerini, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile bunlara bağlı ortaklıklar ve müesseseleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını, kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişilerini …ifade eder.”,
5.2. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 5362 sayılı Esnaf Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3. Maddesinin (a) bendinde; “Esnaf ve sanatkârlar: İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile
Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dâhil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseleri … ifade eder” 6.1. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 15 inci maddesinde; “İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır. Ancak, tacirlere özgü 20 ve 53 üncü maddeler ile Türk Medenî Kanununun 950 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü bunlara da uygulanır.” 7. “22/12/2020 tarihli ve 3323 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın (Esnaf ve Sanatkarlar ile Gerçek
Kişi Tacirlere Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek Destekler Hakkında Karar) Amaç başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Karar, koronavirus (Covid-19) salgınından işleri ve/veya işletmeleri zarar gören esnaf ve sanatkarlar ile gerçek kişi tacirlere verilecek desteklere ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır.”
7.1. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; (1) Bu Kararda geçen;
a) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını, b) Esnaf ve sanatkar: Covid-19 salgınıyla mücadele kapsamında alınan tedbirlerden etkilenen ve Bakanlık tarafından tespit edilen sektörlerde faaliyet gösteren esnaf ve sanatkârları, c) Gerçek kişi tacir: Covid-19 salgınıyla mücadele kapsamında alınan tedbirlerden etkilenen ve Bakanlık tarafından tespit edilen sektörlerde faaliyet gösteren gerçek kişi tacirleri, ç) Hibe desteği: Bu Karar kapsamında yapılacak karşılıksız desteği, ifade eder.”
7.2.“Hibe desteği” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Hibe desteği, Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Bu Karar kapsamındaki hibe desteği, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 441 inci ve 453 üncü maddelerine göre Bakanlık tarafından hazırlanacak destek programları çerçevesinde doğrudan ve/veya kira desteği olarak verilir.
(2) Doğrudan verilecek hibe desteği, 3 ay ödenmek üzere aylık 1.000 Türk Lirasıdır. Bu destekten 14/12/2020 tarihi itibarıyla; a) Esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olan vergiden muaf esnaf ve sanatkârlar, b) Faal olan ve ticari kazançları basit usulde tespit edilenler, c) Covid-19 salgınıyla mücadele kapsamında alınan tedbirlerden etkilenen ve Bakanlık tarafından tespit edilen sektörlerde faaliyet gösteren esnaf ve sanatkârlar, faydalanır.
(3) 14/12/2020 tarihi itibarıyla Covid-19 salgınıyla mücadele kapsamında alınan tedbirlerden etkilenen ve
Bakanlık tarafından tespit edilen sektörlerde faaliyet gösteren gerçek kişi tacirler de ikinci fikra kapsamında destekten yararlanır.
(4) İkinci ve üçüncü fikralar kapsamında destekten yararlananlardan isyerleri kira olanlara, 3 ay ödenmek üzere, büyükşehir olan illerde aylık 750 Türk Lirası, diğer illerde ise aylık 500 Türk Lirası kira desteği verilir.
(5) İşyeri kira bedelinin kira desteği tutarının altında olması durumunda, işyeri kira bedeli kadar kira desteği verilir.
(6) Hibe desteğinin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
8. “20/05/2021 tarihli ve 3998 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın (Esnaf ve Sanatkârlar ile Gerçek
Kişi Tacirlere Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek Hibe Desteği Hakkında Karar) Amaç ve
Kapsam başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Karar, koronavirüs salgınından işleri ve/veya işletmeleri zarar gören esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlere verilecek hibe desteğine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır.”
8.1. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; “(1) Bu Kararda geçen:
a) Bakanlık; Ticaret Bakanlığını, b) Esnaf ve sanatkâr: Koronavirüs salgınıyla mücadele kapsamında alınan tedbirlerden etkilenen ve
Bakanlık tarafından tespit edilen sektörlerde faaliyet gösteren esnaf ve sanatkârları, c) Gerçek kişi tacir: Koronavirüs salgınıyla mücadele kapsamında alman tedbirlerden etkilenen ve Bakanlık tarafından tespit edilen sektörlerde faaliyet gösteren gerçek kişi tacirleri, ç) Hibe desteği: Bu Karar kapsamında yapılacak karşılıksız desteği, ifade eder.” 8.2.“Hibe desteği” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Hibe desteği, Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Bu Karar kapsamındaki hibe desteği, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 446 ncı ve 453 üncü maddelerine göre Bakanlık tarafından hazırlanacak destek programı çerçevesinde doğrudan verilir.
(2) Hibe desteği, tek seferde ödenmek üzere, ekonomik faaliyet konulan Bakanlık tarafından belirlenecek iki ayrı grup için 5.000 Türk Lirası ve 3.000 Türk Lirasıdır.
(3) Hibe desteğinden, 17/5/2021 tarihi itibarıyla gelir vergisi mükellefiyeti olan esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirler, esas faaliyet konulan üzerinden faydalanabilir.
(4) Bu Karar kapsamında desteklerden faydalanan esnaf ve sanatkârlar, 28/12/2020 tarihli ve 3340 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince Esnaf ve
Sanatkârlara Kredi Kullandırılmasına Dair Kararın 5 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmünden istisnadır.
(5) Hibe desteğinin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.” 9. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal Kuruluşların
Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri” nde, “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler… Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”, hükümlerinin yer aldığı görülmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Uyuşmazlık konusu özetle, Eskişehir Vergi Dairesince 03/05/2021 tarihinde yanlışlıkla mükellefiyet çıkışı yapılan taksi esnafının, Ticaret Bakanlığı’nın taksi esnafına hibe desteğinden yararlanamaması koşullarında, vergi dairesinin hatası yüzünden yararlanamadığı ödemesinin yapılması talebi hakkındadır.
12. Şikayet konusu ile ilgili Kurumumuzca yapılan inceleme kapsamında bilgi ve belge talebimize istinaden, Ticaret Bakanlığı, Esnaf, Sanatkarlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünce verilen cevabi yazıda, İdareye, Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı/1 No.lu Şube (Merkez) Yöneticiliği tarafından gönderilen yazıda birimlerince yapılmış bir hata nedeniyle şahsın vergi kaydının kapatıldığı ifade edilmektedir.
13. “Genel Müdürlük Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı/1 No.lu Şube (Merkez) Yöneticiliğine cevabi yazısında hibe desteklerine ilişkin verilerin kurumların ilgili merkez birimi tarafından Bakanlıklarına iletildiği ve yanlış yapılan bir işlem varsa yine aynı yolla taraflarına bildirilmesi gerektiği ifade etmekte, bu kapsamda taraflarınca yapılacak bir işlem olmadığını öne sürmektedir” denmektedir.
14. Yazı ekinde gönderilen; Gelir İdaresi Başkanlığı, Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı 1 Nolu Şube (Merkez) Yöneticiliği’nin 27.05.2021 tarih ve sayılı yazısında … ’nun 24/07/2017 tarihinden itibaren Dairemizde 493201 – taksi ile yolcu taşımacılığı (dolmuşlar hariç) faaliyetinden dolayı mükellefiyet kaydı bulunmaktadır. Ancak dairemizce yanında çalışan diğer ücretlinin terk işlemi yapılırken sehven ‘nun terk ettirildiği anlaşılmış olup, bu nedenle hibe desteği başvurusu sistem kayıtlarında terk göründüğünden gerçekleşmemiştir. Dairemizce hatalı kayıt
düzeltilmiş olup, ‘nun 24/07/2017 tarihinden itibaren mükellefiyet kaydının devam ettiği ve Müdürlüğünüzce mağduriyetinin giderilmesi hususunu bilgilerinize arz ederim.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
15. Gerek dünyada gerekse ülkemizde, COVID-19 salgını nedeniyle, bir taraftan karantina önlemleriyle halkın sağlığını korunmaya çalışırken diğer taraftan ekonomik aktivitenin mümkün olduğunca devam etmesi için yoğun bir uğraş verilmektedir. Sosyal izolasyon koşullarının sıkılaştırılmasına bağlı olarak yavaşlayan ekonomik aktivitenin etkilerini asgari düzeyde tutmak adına, sanayici, esnaf, ihracatçı, işçi ve işverenlere yönelik olarak; destek paketleri, istihdamın devamına yönelik ekonomik yardım paketleri, vergi ve sair borçların ötelenmesi, borçların yapılandırılması ve hibe destekleri verilmesi gibi birçok tedbir devletimizce alınmış ve alınmaya devam etmektedir.
16. Ülkemiz de yaşanan bu olağanüstü süreçte COVID-19 salgınının ekonomiye yarattığı olumsuz etkilere karşı negatif etkilerin bertaraf edilebilmesi amacıyla Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan tarafından 22/12/2020 tarihli ve 3323 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ile Gerçek Kişi Tacirlere
Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek Destekler Hakkında Karar açıklanmıştır. Ticaret
Bakanlığının koordinasyonunda yürütülen destekleme çalışmaları salgının yaratabileceği ekonomik tahribatın en düşük seviyede kalması amaçlanmaktadır.
17. Dosya kapsamında yapılan incelemede, başvuranın hibe desteği başvurusunun sistem kayıtlarında hatalı bir şekilde terk göründüğünden gerçekleşmediği ve ilgili Vergi Dairesince hatalı kaydın düzeltilmiş olduğu, güncel olarak başvuranın 24/07/2017 tarihinden itibaren mükellefiyet kaydının devam ettiğinin sistem kayıtlarında düzeltildiği, başvuranın yukarıda anılan hibe desteği başvuru koşullarını taşıdığı, idarenin cevabi yazısında da açıkça şartların taşınmadığı yönünde bir bilgiye yer verilmediği, ilgili vergi idaresince hatalı işlem gerçekleştirilmiş olmasının, ilgili açısından eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacak biçimde bir hak mahrumiyetine yol açması halinin, hukukun ve hakkaniyetin gerekleri ile ters düşeceğinin açık olduğu gözetilerek, başvuranın söz konusu “20/05/2021 tarihli ve 3998 sayılı Cumhurbaşkanı
Kararı’nın (Esnaf ve Sanatkarlar ile Gerçek Kişi Tacirlere Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek
Hibe Desteği Hakkında Karar) kapsamında hibeden yararlandırılması gerektiği düşünülmektedir.
18. Öte yandan Ticaret Bakanlığı yazısında “GİB ilgili sistemleri gereği geriye dönük işlem yapmaya ve cezai şartların yerine getirilmesi halinde yine geriye dönük kayıt açmaya cevaz vermektedir. Hibe destek ödemesinin bir seferlik gerçekleştirilmesi sebebiyle geriye dönük tesis edilen işlemlerin normal şartlarda başvuru şartlarını taşımayan kişilerin destekten yararlanmasına neden olabileceği değerlendirildiğinden vergi kayıtlarında sonradan yapılan değişiklikler dikkate alınmamıştır. Hibe destek sistemindeki veriler belirli standartlar dahilinde GİB’den alınarak işlenmiştir. Farklı kamu kurum ve kuruluşlarından ve/veya taşra birimlerinden gelen yazılar doğrultusunda daha önce belirlenen standartlara uymayan sistem dışı değişikliklerin idari olarak süreci yavaşlatacağı değerlendirildiğinden (Ek-5) yazımızda belirtildiği üzere
Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı/1 Nolu Şube (Merkez) Yöneticiliğine gerekli yazışmaları kurumlarının ilgili birimi ile yaparak tarafımıza belirlenen usul ve esaslar dahilinde bildirilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir.” İfadelerine yer verildiği görülmektedir. Devletin tüm kurum ve kuruluşlarını içine alan idare aygıtı hiç şüphesiz, çok sayıda ve farklılaştırılmış hukuk kurallarının ve idari yapıların bulunduğu hantal bir yapıyı ifade etmektedir. Bu yapı içerisinde bir takım gerek sistem kaynaklı gerekse başka nedenlerden kaynaklanan hataların yapılması olasılığı her zaman bulunmaktadır. Kamu kurumlarınca yapılan işlemler kapsamında, böyle bir hatanın yapıldığına dair bir bilgi alınması durumunda konuyla ilgili araştırmanın gerçekleştirilmesi amacıyla ilgili idarelerle yapılacak yazışmaların, yalnızca hatalı olduğu bildirilen işlem açısından ve vatandaşlarımız için mağduriyete yol açabilecek bir durum bulunduğunda, yeniden bir hataya sebebiyet verilmemesi açısından gerekli olabileceği düşünülmektedir.
/
19. Konuyla ilgili dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde başvuranın söz konusu “20/05/2021 tarihli ve 3998 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın (Esnaf ve Sanatkarlar ile
Gerçek Kişi Tacirlere Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek Hibe Desteği Hakkında Karar)
kapsamında hibeden yararlandırılması gerekirken, hibe desteği talebinden yararlandırılmaması hukuka ve hakkaniyete uygun görülmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine ve kanunlara uygunluk ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Eskişehir İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın “Esnaf ve Sanatkarlar ile Gerçek Kişi Tacirlere Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek Hibe
Desteği Hakkında Karar” kapsamında hibeden yararlandırılması hususunda TİCARET BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
TİCARET BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi