|
ÖZET: Başvuru sahibi, yağmurlu havalarda elektrik kesintileri nedeniyle evine yakın bir elektrik panosunda sürekli arızalar yaşandığını ve bu durumun elektrik dağıtım şirketine bildirilmesine rağmen önlem alınmadığını ifade etmiştir. 24 Aralık 2021 tarihinde, panoya müdahale ederken meydana gelen patlama sonucu yüzünde ve kollarında yanıklar oluşmuş ve hastanede tedavi edilmiştir. Başvuru sahibi, elektrik probleminin çözülmesi, panonun taşınması ve kazaya sebebiyet veren yetkililer hakkında soruşturma talep etmiştir.
Toroslar Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi, başvuru sahibinin iddialarına yanıt vererek, olayın panonun kullanıcı sorumluluğunda gerçekleştiğini ve şirketin herhangi bir ihmalinin bulunmadığını belirtmiştir. Ayrıca, bölgedeki elektrik hizmetinin normal seyrinde devam ettiğini ve yapılan ölçümlerin standartlara uygun olduğunu ifade etmiştir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu da, olayın mülkiyet durumunu inceleyerek, dağıtım şirketinin sorumluluğuna dair bir denetim raporunun mevcut olmadığını bildirmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuru sahibinin taleplerini değerlendirerek, elektrik panosundaki ihmalin araştırılması ve gerekli önlemlerin alınması için Toroslar Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’ne tavsiyede bulunmuştur. Ayrıca, başvuru sahibinin hak arama özgürlüğü çerçevesinde, idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinin yeniden başlayacağına dair bilgilendirme yapılmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7892-S.22.12108
BAŞVURU NO : 2021/21878
KARAR TARİHİ : 20/06/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TOROSLAR ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞI
Elektrik panosundaki patlama sebebiyle oluşan zararlar hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 26/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuru sahibi, ikamet ettiği evinde yağmur yağdığı zaman elektrik
kesintisi sebebiyle evine yakın elektrik panosunda sürekli arıza meydan geldiğini, evdeki elektrik kesintisinin de söz konusu elektrik panosundaki arızalardan dolayı olduğunu, bu durumu elektrik dağıtım şirketine bildirmesine rağmen önlem alınmadığını, yine 24/12/2021 tarihinde söz konusu panoyu yağmurdan korumak için önlem alırken panodaki patlamadan dolayı yüzünde, elinde ve kolunda 1. ve 2.
Derece yanıklar meydana geldiğini, Adana Şehir Hastanesinde tedavi altına alındığını belirterek yıllardır çözülmeyen elektrik probleminin çözümlenmesini, anılan elektrik panosunun başka bir yere taşınmasını, söz konusu kaza olayında kendisini yanlış yönlendiren, kazaya sebebiyet veren tüm yetkili kişiler hakkında inceleme ve soruşturma yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 06/01/2022 tarih ve sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazılarına istinaden Toroslar Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin 01/02/2022 tarih ve – sayılı yazılarında;
2.1) Şikayete konu olan elektrik panosunun Kürkçüler TOKİ bölgesinde, içerisinde elektrik sayaçlarının
bulunduğu toplu pano olduğu ve abonenin enerji arzını sağladığı, öncelikle başvuru sahibi tarafından beyan edildiği gibi panoyu tadilat edilmesi şeklinde görevli ve yetkili ekipler tarafından herhangi bir bilgi paylaşımı yapılmadığını, yaralanma olayına dair Şirkete ulaşmış herhangi bir bildirim ya da başvuru bulunmadığı, nitekim başvuru sahibi müşterinin sorumluluğunda olan panoda meydana geldiği iddia edilen olayın panodan kaynaklı gerçekleşip gerçekleşmediğine dair kesin ve somut bir delilin de Şirkete
sunulmadığı, Şirketin meydana gelen olayda bir dahli ve etkisinin bulunmadığı, ayrıca bölgede yaşanan arızalara ilişkin yapılan ihbarlara dair AYS kayıtları ve iş emirlerine ilişkin belgelerin sunulduğu,
2.2) Söz konusu adreste bulunan başvuru sahibinin mevcut durumunda enerji arzı normal olarak
sağlandığı, söz konusu panoda yapılan voltaj ölçümünde alınan değerlerin faz nötr arasının 231- 227 –
228 V, faz faz arasının 397-395-394 V olduğu anlaşılmış olup alınan değerlerin normal olduğu, bölgedeki
panoların tadilatı için inşaat metal ekibi tarafından gerekli çalışmaların yapılmıştır. Ekiplerimiz tarafından müşteri memnuniyetinin sağlanması amacıyla pano üzerine sundurma yapılarak panonun su almasının engellendiği, panonun bakım ve onarım çalışmaları yapılmış olup, bölgede bulunan diğer trafolara da gerekli müdahalenin sağlandığı, yapılan kontrollerde yaşanan kesintilerin yasal süreler dahilinde olduğu, Elektrik Piyasasında Dağıtım Ve Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliği kapsamında kesintilerden kaynaklı herhangi bir tazminat durumunun bulunmadığı,
3) Konu hakkında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığından alınan 07/02/2022 tarih ve
. sayılı yazıda, Kuruma sunulan belgeler neticesinde olayın meydana geldiği yerin kullanıcının veya dağıtım şirketinin mülkiyetinde olduğu tespit edilemediği, ayrıca lisanslarında belirtilen bölgede dağıtım hizmeti veren tüm elektrik dağıtım şirketleri gibi Toroslar Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi de
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından verilen yetkiye dayanarak Türkiye Elektrik Dağıtım
Anonim Şirketi (TEDAŞ) tarafından 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu (Kanun) kapsamında periyodik olarak denetlenmekte, icra edilen denetimler neticesinde tanzim edilen inceleme ve denetim raporlarının gereği için Kuruma gönderildiği, söz konusu raporlar 6446 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılmış olan ikincil mevzuat kapsamında incelenmekte ve yapılan soruşturma neticesinde mevzuata aykırı faaliyetleri sabit görülen elektrik dağıtım şirketleri hakkında 6446 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi uyarınca idari yaptırımların uygulandığı, bu kapsamda konuya ilişkin olarak Kuruma ulaşmış bir denetim raporunun mevcut olmadığı, Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı’ başlıklı
17’nci maddesinde, “Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.”, ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , ‘Yargı yolu’ başlıklı 125’inci maddesinde; “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. …İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun amacıyla ilgili 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı;
elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü,
istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır.”
7) 4628 Sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanununun
4’üncü maddesinde, …Kurum, tüzel kişilerin yetkili oldukları faaliyetleri ve bu faaliyetlerden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini tanımlayan Kurul onaylı lisansların verilmesinden, işletme hakkı devri kapsamındaki mevcut sözleşmelerin bu Kanun hükümlerine göre düzenlenmesinden, piyasa performansının izlenmesinden, performans standartlarının ve dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, …..ve bunların denetlenmesinden ve piyasada bu Kanuna uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan sorumludur.” 5’inci maddesinde, c) Tüketicilere güvenilir, kaliteli, kesintisiz ve düşük maliyetli elektrik enerjisi hizmeti verilmesini teminen gerekli düzenlemeleri yapmak,”
8) 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun ‘Giderim yükümlülüğü’ başlıklı 69’uncu maddesinde, “Bir
binanın veya diğer yapı eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür.”
9) 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun ‘Ayıplı mal’ başlıklı 8’nci maddesinde,
(1) Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır. ‘Ayıplı maldan sorumluluk’ başlıklı 9’uncu maddesinde, (1) Satıcı, malı satış sözleşmesine uygun olarak tüketiciye teslim etmekle yükümlüdür. ‘Abonelik sözleşmeleri’ başlıklı 52’nci maddesinde, (1) Abonelik sözleşmesi, tüketicinin, belirli bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşmelerdir.”
10) 30/11/2000 tarihli ve 24246 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri
Yönetmeliğinin “Kuvvetli Akım Tesislerinin Güvenliği” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kuvvetli akım tesisleri her türlü işletme durumunda, cana ve mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak bir biçimde yapılmalıdır…”
11) 03/7/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar
Yönetmeliğinin “Kamu alanlarında yapılacak yapılarda ruhsat” başlıklı 56’ncı maddesinin 5’inci ve 6’ncı fıkralarında; “Kamuya ait alanlarda kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan veya yaptırılacak olan; …..her tür ve nitelikteki enerji, haberleşme ve iletişim istasyonları ve nakil hatları, doğal gaz ve benzeri boru hatları, silo, dolum istasyonları, rafineri gibi enerji, sulama, tabii kaynaklar, ulaştırma, iletişim ve diğer altyapı hizmetleri ile ilgili tesisler ve bunların müştemilatı niteliğinde olan kontrol ve güvenlik üniteleri, trafo, eşanjör, elavatör, konveyör gibi yapılar, bu işleri yapmak üzere geçici olarak kurulan beton ve asfalt santralleri, yapı ruhsatına tabi değildir. Beşinci fıkradaki yapı ve tesislerin projelerinin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca incelenerek onaylanmış olması, denetime yönelik fenni mesuliyetin üstlenilmiş olması ve inşasına başlanacağının, ilgili yatırımcı kamu kurum ve kuruluşu tarafından mülkiyete ilişkin bilgiyle birlikte yazılı olarak ilgili idareye bildirilmesi gerekir. Bu yapılarda sorumluluk ilgili kamu kurum ve kuruluşunundur.”
12) 30/05/2018 Tarih ve 30436 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici
Hizmetleri Yönetmeliğinin ‘Tüketici şikayetleri çözüm mekanizması’ başlıklı 40’ıncı maddesinde, “(1) Tedarikçiler; tüketicinin şikâyetlerinin iletildiği, kaydedildiği ve tüketici tarafından takip edilebildiği iletişim kanallarını tesis etmekle ve kendisine iletilen talepleri 15 iş günü içerisinde sonuçlandırarak tüketiciyi bilgilendirmekle yükümlüdür.
(2) Bu kapsamda oluşturulan kayıtlar güvenlik tedbirleri alınarak 2 yıl süreyle muhafaza edilir.
12.1) ‘İhbar ve şikâyet başvuruları’ başlıklı 55 ‘inci maddesinde, “(1) Arıza bildirimleri ile kaçak ve
usulsüz elektrik enerjisi kullanım ihbarları, şikayetler ve bilgi edinmeye ilişkin tüm başvurular ilgili tüzel kişiye yazılı, telefonla veya internet aracılığıyla yapılabilir.
(2) Tüketici hizmetleri merkezi tarafından kaydedilen başvurular, 15 iş günü içerisinde sonuçlandırılarak öngörülen işlem, başvuru sahibinin talebine uygun olarak yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla bildirilir.
(5) Tüketici hizmetleri merkezine ulaşan tüm başvuru, ihbar ve şikâyetlerin; ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, ilgili tüzel kişiler tarafından kayıt altına alınmak suretiyle Kurum tarafından istenilen zamanda ve formatta raporlanması zorunludur.
12.2) ‘Tüketicilerin bilgilendirilmesi ile tüketici hakları ve zararların tazmini’ başlıklı 56’ncı
maddesinde; “(1) Dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketleri, tüketicilerin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almalarını ve hizmet seçeneklerini öğrenmelerini teminen, gerekli bilgilendirme faaliyetini, yerine getirmekle yükümlüdür.
13) 29/12/2020 tarihli ve 31349 sayılı 1. Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik
Piyasasında Dağıtım Ve Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliğinin ‘Dağıtım faaliyeti kalitesinin sorumluluğu’ başlıklı 5’inci maddesinde, (1) Dağıtım şirketi, dağıtım faaliyeti gösterdiği bölgede bulunan kullanıcılara sunduğu hizmetin kalitesinden sorumludur. ‘Kullanıcı hasarının tazmini’ başlıklı 26’nci maddesinde, (1) Kullanıcı, elektrik dağıtım sisteminden kaynaklanan kalite sorunları nedeniyle teçhizatında oluşan hasara ilişkin zararın tazmini için zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren 30 (otuz) gün içerisinde dağıtım şirketine talepte bulunur.
(2) Kullanıcı tarafından yapılan teçhizat hasarının tazminine ilişkin başvurularda, hasarın niteliği, kullanıcı tesisinin durumu, dağıtım sisteminde meydana gelen kesinti, arıza, gerilim dalgalanması gibi hususlarda dağıtım şirketi tarafından yapılacak inceleme ve değerlendirme neticesinde teknik rapor düzenlenir. Kullanıcı teçhizatı hasarının tazmin edilebilmesi için hazırlanan teknik rapor sonucunda söz konusu hasarın dağıtım sisteminden kaynaklandığının tespit edilmesi gereklidir.
13.1) ‘Dağıtım faaliyetinin kalitesine ilişkin inceleme yapılması’ başlıklı 35’inci maddesinde, (1)
Elektrik dağıtım şirketlerinin bu Yönetmelik kapsamındaki uygulamalarına ilişkin olarak elektrik enerjisinin tedarik sürekliliği, teknik ve ticari kalitesinin elektrik dağıtım şirketi tarafından ilgili standartlara uygun şekilde ölçümlenerek kayıt altına alınması ile kalite göstergelerine ilişkin performansının belirlenmesine esas tüm veri ve raporları esas alarak yerinde veya uzaktan, re’sen veya kullanıcı ihbar ve şikâyetleri üzerine Kurum tarafından gerekli görülmesi hallerinde incelenebilir.
/
14) 12/10/2018 Tarihli ve 30563 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2018/13 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde; …Kamu hizmetlerinde hantallığa sebebiyet veren hususların ortadan kaldırılması, milletimize hizmetlerin süratli ve en iyi şekilde sunulması, devlet ve millet bütünleşmesini zedeleyen davranışlardan kaçınılması gerekmektedir.
Bu itibarla; kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan tüm başvurularda, talebin sonuçlandırılması başka bir idari makamın görev alanında kalsa dahi, başvurular anında incelenerek takip edilecek, talebin ilk başvuru yerinde neticelendirilmesine özen gösterilecek, başvuru sahibine yapılan işlemler hakkında gecikmeksizin nihai ve kesin bilgi verilecek, başvuruların süratli ve doğru sonuçlandırılması amacıyla gerekli tüm tedbirler alınacaktır.
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
15) Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
16) Başvuru sahibi özetle ikamet ettiği evinde, yağmurlu havalarda elektrik kesintisi sebebiyle evine
yakın elektrik panosunda sürekli arıza meydan geldiğini, evdeki elektrik kesintisinin de söz konusu elektrik panosundaki arızalardan dolayı olduğunu, bu durumu elektrik dağıtım şirketine bildirmesine rağmen önlem alınmadığını, yine 24/12/2021 tarihinde söz konusu panoyu yağmurdan korumak için önlem alırken panodaki patlamadan dolayı yüzünde, elinde ve kolunda 1. ve 2. Derece yanıklar meydana geldiğini, Adana Şehir Hastanesinde tedavi altına alındığını belirterek yıllardır çözülmeyen elektrik probleminin çözümlenmesini, anılan elektrik panosunun başka bir yere taşınmasını, söz konusu kaza olayında kendisini yanlış yönlendiren, kazaya sebebiyet veren tüm yetkili kişiler hakkında inceleme ve soruşturma yapılmasını talep etmektedir.
17) Başvuru sahibince yağışlı havalarda elektrik kesintisi yaşandığını, ikamet ettiği evine yakın elektrik
panosunun kapağının açık, her yerinden su geldiğini, arızayla ilgili dağıtım şirketine bilgilendirme yaptığını, ancak arızayı gidermeye yönelik bir çalışma yapılmadığını, arıza giderilmeyince panoya kendisinin müdahale ettiğinde elektrik panosunda patlama olduğunu, el ve yüzünde 1. ve 2. derece yanıklar olduğunu, ölüm veya uzuv kaybına sebep olabileceğini, söz konusu kesintiler ve panoyla ilgili defaatle başvuru yapmasına rağmen böyle bir olayın vuku bulduğunu, panonun güvenliğinin sağlanması ya saatin yerinin değişmesini, çözüm üretmeyen, söz konusu yanma olayına sebebiyet verenler hakkında gerekli işlemlerin yapılması talebiyle ilgili dağıtım şirketi olan Toroslar Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi tarafından başvuru sahibi tarafından beyan edildiği gibi panoyu tadilat edilmesi şeklinde görevli ve yetkili ekipler tarafından herhangi bir bilgi paylaşımı yapılmadığı, yaralanma olayına dair dağıtım şirketine ulaşmış herhangi bir bildirim ya da başvurusu bulunmadığı, başvuru sahibi müşterinin sorumluluğunda olan panoda meydana geldiği iddia edilen olayın panodan kaynaklı gerçekleşip gerçekleşmediğine dair kesin ve somut bir delilin de Şirkete sunulmadığı, söz konusu panoda yapılan voltaj ölçümünde alınan değerlerin faz nötr arasının 231- 227 – 228 V, faz arasının 397-395-394 V olduğu anlaşılmış olup alınan değerlerin normal olduğu, bölgedeki panoların tadilatı için inşaat metal ekibi tarafından gerekli çalışmaların yapıldığı, panonun bakım ve onarım çalışmaları yapılmış olup,
bölgede bulunan diğer trafolara da gerekli müdahalenin sağlandığı, yapılan kontrollerde yaşanan kesintilerin yasal süreler dahilinde olduğu,
18) Söz konusu elektrik pano patlaması hakkında, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığınca
olayın meydana geldiği yerin kullanıcının veya dağıtım şirketinin mülkiyetinde olduğu tespit edilemediği, mevzuata aykırı faaliyetleri sabit görülen elektrik dağıtım şirketleri hakkında 6446 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi uyarınca idari yaptırımların uygulandığı, bu kapsamda konuya ilişkin olarak Kuruma ulaşmış bir denetim raporunun mevcut olmadığı belirtilmiştir.
19) Bilindiği gibi Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı
işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın 125’inci maddesinde de İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır. İdarenin işlem ve eylemlerinden dolayı idare edilenlerin uğrayacakları her türlü zararın tazmini
İdarenin sorumluluğu altındadır.
20) Başvuru sahibince ikamet ettiği evin 200 mt ilerisinde olduğu belirtilen elektrik panosunun yağışlı
havalarda elektrik arızası verdiğini, arızayı dağıtım şirketine bildirmesine rağmen herhangi bir önlem alınmadığını, bunun üzerinde arıza giderilmeyince kendisinin panoya müdahale ettiği esnada patlama olduğunu ve vücudunda yanıklara sebebiyet verdiği anlaşılmaktadır. Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri
Yönetmeliği hükümleri gereğince kuvvetli akım tesislerinin her türlü işletme durumunda, cana ve mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak bir biçimde yapılması gerektiği, öte yandan
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun amaçları arasında elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük
maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasının vurgulandığı, Elektrik
Piyasasında Dağıtım Ve Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliğinde de Dağıtım şirketinin, dağıtım faaliyeti gösterdiği bölgede bulunan kullanıcılara sunduğu hizmetin kalitesinden sorumlu belirtilmiştir. Ayrıca, 4628 Sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanununun 5’inci maddesinde de tüketicilere güvenilir, kaliteli, kesintisiz ve düşük maliyetli elektrik enerjisi hizmeti verilmesini teminen gerekli düzenlemeler yapılması düzenlenmiştir.
21) Somut olayın incelenmesinde, başvuru sahibine elektrik veren dağıtım panosunda yağmurlu havalar
neticesinde elektrik hizmetinde çok defa kesintiler olduğu, elektrik panosu kaynaklı ikamet ettiği evinde elektrik kaçağından dolayı can ve mal güvenliğini zarar gördüğünün anlaşıldığı, başvuru sahibinin patlamadan önce 19/12/2021 ve muhtelif tarihlerde söz konusu dağıtım şirketine (Alo 186) pano ve elektrik kesintileri hakkında birçok kere başvurusunun olduğu, arızanın giderilmesine yönelik çalışmaların yapılmasına rağmen sorunun giderilmediği, Kurumumuza gönderilen müşteri başvuru ses kayıtlarından başvuru sahibince elektrik kaçak ve kesintileri hakkında yetkililere arıza bildirimlerinin yapıldığı anlaşılmaktadır. Buna rağmen söz konusu panodaki arızanın yeniden ortaya çıkması neticesinde başvuru sahibinin 24/12/2021 tarihinde panoya yetkisiz bir şekilde müdahalesi neticesinde patlama sebebiyle hastane adli raporunda yüzünde ve ellerinde 1 ve 2. Derece yanıklar olduğu, aynı gün Adana şehir Hastanesinden taburcu olduğu görülmektedir.
22) Bireylerin yaşamı için tehlike oluşturan elektrik trafo ve panosu gibi tesislerin bakım ve
korunmasında yerleşim yeri dikkate alındığında dağıtım şirketlerinin normalin üzerinde bir özen borcu olduğu kuşkusuzdur. Bu tür yapıların cana mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak şekilde yapılması gerektiği, herhangi bir kimsenin dikkatsizlikle de olsa yaklaşabileceği, müdahale edebilmeye yönelik yeterli ve gerekli önlemlerin alınması icap etmektedir. Elektrik üretimi ve dağıtımının tehlikeli faaliyet kapsamında olması nedeniyle bu amaca hizmet eden tüm organizasyon ile teknik
cihazların kişilerin yaşamı ve vücut bütünlüklerinin korunmasına ilişkin gerekliliklere uygun ve güvenli şekilde yerleştirilmesi yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu kapsamda kullanılan binalar, teknik ekipmanlar ile diğer cihazların bakım ve onarımının yapılması, korunması, gerekirse etkisiz hâle getirilmesi de bu yükümlülüğün bir parçasıdır.
23) Konu hakkında benzer bir kararda, Yargıtay 3’üncü Hukuk Dairesinin ve
13.11.2019 tarihli kararında, Davalı şirket, bölgede elektrik enerjisinin dağıtımını yerine getirmektedir.
Bu faaliyet, varlığı ve niteliği itibariyle bir tehlike ve dolayısı ile zarar ihtimali taşıdığından, davalı şirketin sorumluluğu, bir sebep sorumluluğu olan kusursuz (objektif) sorumluluktur.
23.1) Kusur aranmaksızın sorumluluğun düzenlendiği haller, kusursuz sorumluluk halleri olarak ifade
edilmektedir. Doktrinde kusursuz sorumluluk hallerinin olağan sebep sorumluluğu-tehlike sorumluluğu şeklinde ikili ayırıma tabi tutarken, TBK tarafından açıklanan hakkaniyet sorumluluğu-özen (sebep)
sorumluluğu-tehlike sorumluluğu şeklinde ayırıma tabi tutulduğu görülmektedir. Denetleme ve gözetimde özen (cura in custodio) gereği, kusur unsur olarak aranmaz.
23.2) Özen sorumluluğuna dayalı kusursuz sorumluluğun düzenlendiği Borçlar Yasası’nın 58. maddesi
gereğince “…imal olunan herhangi bir şeyin maliki, o şeyin fena yapılmasından yahut muhafazadaki kusurundan dolayı mesul olur.” ( TBK .69. maddesi ). TBK’nın 71/1.maddesine göre de; “Önemli ölçüde tehlike arzeden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğduğu takdirde, bu zarardan işletme sahibi ve varsa işleten müteselsilen sorumludur.” Belirtilen yasal düzenlemeler gereğince, davalı, zararlandırıcı sonucun doğmasına yol açan enerji hattının yapım ve bakım eksikliklerinden kaynaklanan zararlardan sorumludur.
Sorumluluktan kurtulmanın olumsuz koşulu ise, zarar ile yapım bozukluğu ve bakım eksikliği arasındaki nedensellik bağının kesilmiş olmasıdır.
23.3) Sorumlu kişi veya işletmenin, kusurlu olup olmaması, özen ödevini yerine getirip getirmemesi,
işletme veya nesnede (şeyde) bir bozukluk veya noksanın bulunup bulunmaması, meydana gelen zararın tazmin borcu yönünden bir etkiye sahip değildir. Zira, bunların sebep oldukları zararlarda, kusurun bulunup bulunmadığı ya da rolünün olup olmadığı çoğu zaman bilinemediği veya ispat edilemediği gibi, sorumlu kişi veya işletme, her türlü özeni gösterse, gözetim ve denetim ödevini yerine getirse, gerekli bütün tedbirleri alsa bile, yine de çoğu zaman zararın meydana gelmesini önlemek mümkün değildir. Bu sebeple, sorumluluğunun bağlandığı olgu ile zarar arasında uygun illiyet bağı kurulduğu zaman, sorumluluk da gerçekleşmiş olacağından; bu işletme veya nesnelerin sahip veya işletenleri, bunların sebep oldukları zararı gidermek zorundadır. (Prof. Dr. F. Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler 1991 Baskı
Cilt 2 sf: 14-15)
23.4) Elektrik Çarpması Sonucu Desteğin Ölümü hakkında, davalı şirketin Elektrik Kuvvetli Akım
Tesisleri Yönetmeliği gereği bakım ve özen borcunu gereği gibi yerine getirip getirmediği, olabilecek tehlikeleri düşünerek gerekli denetimleri yapıp yapmadığı, olayın meydana geldiği binanın etrafındaki yüksek gerilim ve yaklaşma mesafesi ile ilgili uyarı levhası bulunup bulunmadığı hususlarında söz konusu enerji nakil hattının binaya olan mesafesi ile ilgili davalı şirket yönünden bir ihlal söz konusu olmasa dahi ağır özen yükümlüğü gereği meydana gelen olaydaki sorumluluğunun değerlendirilmesi gerekir. Ne var ki, hükme esas alınan bilirkişi raporunda tellerin olması gereken emniyet mesafesinden daha fazla uzaklıkta olduğu ve dava konusu olayın murisin dikkatsizliği ve tedbirsizliği sonucunda meydana geldiği belirtilmiş olmasına karşın, bu raporda, davalı … şirketinin, kusursuz sorumluluk kapsamında yer alan tehlike sorumluluğuna ilişkin hiçbir değerlendirmeye yer verilmemiş olup, bu yönüyle bilirkişi raporunun dava konusu olay içeriğine uygun ve hükme esas alınabilecek nitelik ve
yeterlilikte olmadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte bölge adliye mahkemesinin ilk derece mahkemesince hükme esas alınan rapordaki değerlendirmelere dayanarak murisin ağır kusuru ile illiyet bağının kesildiğine dair gerekçesinin de somut olay bakımından kabulü mümkün değildir. Zira, kusursuz sorumlu davalı şirketi her türlü özeni gösterse de zararın meydana gelmesini önleyemeyeceğinden illiyet bağı kurulup sorumluluğu gerçekleşmiş bulunmaktadır. Kaldı ki murisin kusuru, davalı şirketi ile eylem arasındaki nedensellik bağını kesecek nitelikte olmamakla birlikte davalı şirketinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu husus, ancak tazminatın kapsamıyla ilgili olup, belirlenecek miktarın tayininde göz önüne alınmalıdır. Bu kapsamda davalı … şirketinin Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği gereği bakım ve özen borcunu gereği gibi yerine getirip getirmediği, olabilecek tehlikeleri düşünerek gerekli denetimleri yapıp yapmadığı, olayın meydana geldiği binanın etrafındaki yüksek gerilim ve yaklaşma mesafesi ile ilgili uyarı levhası bulunup bulunmadığı, ilgili yönetmeliğe göre, söz konusu enerji nakil hattının binaya olan mesafesi ile ilgili davalı … şirketi yönünden bir ihlal söz konusu olmasa dahi ağır özen yükümlüğü gereği meydana gelen olaydaki sorumluluğunun değerlendirilmesi gerekecektir. O halde bölge adliye mahkemesince, davalı … şirketinin meydana gelen olayda kusursuz sorumluluk ilkesi gereğince sorumlu olduğu gözetilerek, davalı … şirketi açısından tehlike sorumluğuna ilişkin değerlendirmeler içeren, taraf ve Yargıtay denetimine elverişli, tarafların kusur oranlarının da gerekçeleriyle belirtildiği, önceki bilirkişiler dışında oluşturulacak üç kişilik konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınarak hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.” Açıklamasına yer verilmiştir.
24) Yine benzer bir olayda, Anayasa Mahkemesi’nin 2015/18754 no’lu ve 12.09.2019 tarihli Bireysel
Başvuru Kararında, “Trafo Panosuna Temas Eden Çocuğun Elektrik Akımına Kapılarak Yaralanması
Nedeniyle Yaşam Hakkı İhlal Edilmiştir.” “Başvuruya konu olayda, çocuk olan başvurucunun diğer bir çocukla birlikte şehrin içinde ve yerleşime açık bir bölgede yere konuşlandırılmış, üzerinde sadece Ölüm
Tehlikesi ibaresini taşıyan bir uyarı levhası bulunan trafo panosunda elektrik akımına kapılarak ağır şekilde yaralandığı tartışmasızdır. Bu noktada elektrik üretim, dağıtım ve iletim faaliyetlerinin niteliği itibarıyla kişilerin yaşamı ve vücut bütünlüğü bakımından birtakım riskler içermesi sebebiyle yaşamı koruma bakımından tehlikeli bir faaliyet olduğunun -devletin yaşamı koruma yükümlülüğü bakımındanyeniden vurgulanması gerekmektedir.
24.1) Anayasa Mahkemesinin içtihadının, yaşam hakkının ihlaline kasten sebebiyet verilmeyen
durumlarda etkili bir yargısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülüğün mağdurlara hukuki, idari ve hatta disiplinle ilgili hukuk yollarının açık olması ile yerine getirilmiş sayılabileceği ancak kamu makamlarının olası sonuçların farkında olmalarına rağmen kendilerine verilen yetkiler kapsamında tehlikeli bir faaliyet nedeniyle oluşan riskleri bertaraf etmek için gerekli ve yeterli önlemleri almadığı durumlarda bireylerin hayatının tehlikeye girmesine neden olan kişiler aleyhine hiçbir suçlamada bulunulmamasının ya da bu kişilerin yargılanmamasının yaşam hakkının ihlaline neden olabileceği yönünde olduğunu hatırlatmak gerekir. Dolayısıyla bu yönde yapılacak değerlendirmede öncelikle hatırda tutulması gereken husus, yaşam hakkını koruma yükümlülüğünün gündeme gelebilmesi için kişilerin yaşamı bakımından bir tehlikenin olması gerektiğidir. (Kadri Ceyhan, § 89)” gerekçelerine yer verilmiştir.
25) Başvuruya konu olan elektrik panosunun güvenliğinin sağlanması ve sayacın yerinin değiştirilmesi
talebiyle ilgili dağıtım şirketince pano üzerine sundurma yapılarak panonun su almasının engellendiği, panonun bakım ve onarım çalışmaları yapılmış olup, bölgede bulunan diğer trafolara da gerekli müdahalenin sağlandığının anlaşıldığı, öte yandan söz konusu yaralanma olayına sebebiyet veren panoya
ilgili yapılan arıza ihbarları kapsamında dağıtım şirketinin Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği gereği bakım ve özen borcunu gereği gibi yerine getirip getirmediği, olabilecek tehlikeleri düşünerek gerekli denetimleri yapıp yapmadığının irdelenmesi gerekir. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliğinde hükümler uyarınca tedarikçilerin tüketicinin şikâyetlerinin iletildiği, kaydedildiği ve tüketici tarafından takip edilebildiği iletişim kanallarını tesis etmekle ve kendisine iletilen talepleri 15 iş günü içerisinde sonuçlandırarak tüketiciyi bilgilendirmekle yükümlü olduğu, tüketicilerin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almalarını ve hizmet seçeneklerini öğrenmelerini teminen, gerekli bilgilendirme faaliyetini, yerine getirmekle yükümlü oldukları, Elektrik Piyasasında Dağıtım Ve
Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliğinde de dağıtım şirketi, dağıtım faaliyeti gösterdiği bölgede bulunan kullanıcılara sunduğu hizmetin kalitesinden sorumlu olduğu, elektrik enerjisinin tedarik sürekliliği, teknik ve ticari kalitesinin elektrik dağıtım şirketi tarafından ilgili standartlara uygun şekilde ölçümlenerek kayıt altına alınması ile kalite göstergelerine ilişkin performansının belirlenmesine esas tüm veri ve raporları esas alarak yerinde veya uzaktan, re’sen veya kullanıcı ihbar ve şikâyetleri üzerine EPDK tarafından gerekli görülmesi hallerinde incelenebileceği belirtilmiştir.
26) Toroslar A.Ş. tarafından, başvuranla müşteri hizmetleri yetkilileri arasında geçen konuşmaların ses
kayıtlarına yer verildiği, bu kayıtlarda;
26.1) Başvuranın ilk olarak 19.12.2021 tarihinde ilgili şirketi aradığı, aynı güne ait 5 ses kaydının
bulunduğu, bunlardan ikisinde başvuranın şirketi aradığı, diğer üçünde yetkililerin başvuranı aradığı tespit edilmiştir. Yapılan görüşmelerde başvuran özetle, 3 yıldır bu sorunun çözülmediğini, yağmur nedeniyle şalterin ve saatin su içinde olduğunu, evde devamlı kesintiler yaşandığını, trafonun kapağı olmasına rağmen suyun içeri girdiğini, evde kaçak elektriğin ortaya çıktığını, küçük çocukları olması nedeniyle dışarıda beklemek zorunda kaldıklarını ifade etmiştir. Aynı gün içerisinde bir kez ekiplerin geldiği, ancak panonun resminin çekilerek başka bir işlem yapılmadığını, sayaç su içinde kaldığından ekipler müdahale etmediği için kendisinin sigortayı kurutmak zorunda kaldığını belirtmiştir. Şirket temsilcisi bu konuşmalarda, başvurana can güvenliği için panoya yanaşmaması gerektiğini ifade etmiş, başvuran ise evde küçük çocukları olduğundan evin soğuk olması nedeniyle ve yine evde kaçak elektrik olduğundan, saha ekipleri müdahale etmediği için panoya yaklaşmak zorunda kaldığını ifade etmiştir. Bu konuşmalardan birinde, başvuranın ilk aramayı 17:00 sıralarında yaptığını, şu anda saatin 21:18 olduğunu, yaklaşık 4 buçuk saattir hiçbir sorunun çözülmediğini, 3 kez çarpıldığını ifade etmiştir.
26.2) Başvuran 24.12.2021 tarihinde yine şirketi aramış, panonun yüzünde patladığını, hastaneye gittiğini,
evde kaçak elektrik olduğunu, haftalardır bir çözüm üretilmediğini, röle ve şaselerde yanma meydana geldiğini ifade etmiştir. Başvuranın dosyaya sunmuş olduğu Adli Rapor tarihine bakıldığında, ses kaydı ile aynı gün olan 24.12.2021 tarihine ait olduğu, bu raporda sağ el ve yüzde 1. ve 2. Derece yanıkların olduğunun rapor edildiği görülmüştür.
26.3) Başvuran 25.12.2021 tarihinde yine ilgili şirketi aramış olup, elektrikçi çağırdığını, ev ile trafo
arasındaki toprağın altında sıkıntı olduğunu, diğer komşu evlere de ek yapıldığını, bu ek yapımının elektrikçinin yetkisini aştığını, bu nedenle yetkililerin gelip incelemesini talep ettiği görülmüştür.
26.4) Başvuran 26.12.2021 tarihinde yine ilgili şirketi aramış olup, sigorta ve röle değiştiği halde, yine
sıkıntıların devam ettiğini bu nedenle ev ile trafo arasındaki bölgenin yetkililerce incelenmesini talep ettiği görülmüştür.
/
27) Başvuran ile 13.06.2022 tarihinde yapılan telefon görüşmesinde, pano ile ev arasındaki bölgeyi
şirkete 1000 TL ücret ödeyerek kontrol ettirdiğini, toprağın altında kısa devre çıktığını, bunu da kendisinin yaptırdığını, ikamet ettiği yerde şikayete konu zamanda yaşanan kadar yağmur yağışı olmadığı için elektrik kesintisi yaşanmadığını ifade etmiştir.
28) Başvuranın kurumumuza gönderdiği belgeler arasında yer alan panoya ilişkin videoda, pano
kapağının paslı ve eski olduğu, pano içerisinde bulunan tüm elektrik teçhizatının su içinde olduğu görülmüştür.
29) Toroslar A.Ş.’nin Kurumumuza göndermiş olduğu cevabi yazı ekinde, panonun yeni haline ilişkin
fotoğrafın bulunduğu, pano kapağının yenilendiği ve kilit takıldığı görülmüştür. Panonun önceki haline ilişkin fotoğrafta ise kapağın paslı ve eski olduğu, ayrıca herhangi bir kilidinin bulunmadığı da görülmüştür.
30) Yapılan değerlendirmede, olaya ilişkin ilki 19/12/2021 tarihine, sonuncusu tarihine ait ses
kayıtları dinlendiğinde, başvuranın özellikle evinde elektrik kaçacağı olması nedeniyle yetkili şirketten yardım istediği, elektrik panosunun içinin yağmur suyuyla dolu olduğunu, bundan dolayı endişe ettiklerini, her defasında yetkililerin gelmesi gerektiğini, herhangi bir sıkıntı yaşanmasından korktuğu için sigortayı kendi imkanları ile kurutmak zorunda kaldığını defaatle belirttiği, elektrik tesisatının bulunduğu panonun kapağının yeterli olmadığı, içinin su ile dolduğu, ilgili şirketin hizmetin ifasında geciktiği görülmüş olup, başvuranın yaralanmasına neden olan olayla ilgili inceleme ve araştırmanın yapılması hususunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
31) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
32) Ayrıca, 2018/13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi hükümlerince kamu hizmetlerin süratli ve
en iyi şekilde sunulması, devlet ve millet bütünleşmesini zedeleyen davranışlardan kaçınılması gerekmekte olup, kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan tüm başvuruların anında incelenerek takip edilmesi, talebin ilk başvuru yerinde neticelendirilmesine özen gösterilerek, başvuru sahibine yapılan işlemler hakkında gecikmeksizin nihai ve kesin bilgi verilerek, başvuruların süratli ve doğru sonuçlandırılması amacıyla gerekli tüm tedbirlerin alınması idarelerin sorumluluğundadır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
33) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde
herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı
/
yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Adana Asliye Hukuk Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Elektrik panosu yangınında ihmalin olup olmadığı ve yeterli önlem alınmadığı konuları hakkında gerekli inceleme ve araştırmanın yapılması hususunda TOROSLAR ELEKTRİK DAĞITIM
ANONİM ŞİRKETİNE TAVSİYEDE BULUNULMASI,
Bilgi için ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞI’NA gönderilmesine, Kararın BAŞVURANA, ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞI ile
TOROSLAR ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİNE tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Toroslar Elektrik Dağıtım Anonim
Şirketi tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/