|
ÖZET: Başvuru, Gümüşhane İli, Merkez İlçesi’nde bulunan eski bir kerpiç evin elektrik aboneliğinin, ruhsatsız bir şekilde inşa edilen yeni bir eve taşındığı iddiasıyla yapılmıştır. Başvuran, eski evdeki elektrik sayacının kaçak olarak yeni evde kullanıldığını ve bu durumun eski evde elektrik kullanımını engellediğini öne sürerek, aboneliğin eski yerine taşınmasını veya iptal edilmesini talep etmiştir.
Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş., başvuranın iddialarını değerlendirerek, 2004 yılında yapılan abonelik işlemlerinin geçerli olduğunu ve elektrik aboneliğinin yeni evde kayıtlı olduğunu belirtmiştir. Kurum, yapılan saha araştırmalarında eski evin kullanılmadığını ve başvuranın kaçak elektrik kullandığını tespit etmiştir. Başvuranın yeni bir abonelik talep etmesi durumunda gerekli belgeleri tamamlaması gerektiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesi gerektiği yönünde bir öneri sunmuş ve yapılan incelemelerde hukuka aykırılık tespit edilmediğini belirtmiştir. Başvuranın, itiraz hakkının bulunduğu ve Gümüşhane Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açabileceği bilgisi verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14316-S.23.22617
BAŞVURU NO : 2023/6604
KARAR TARİHİ : 08/11/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇORUH ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Elektrik aboneliğinin kaçak yollarla taşındığı iddiası ile eski yerine taşınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Gümüşhane İli, Merkez İlçesi, Köyü, Mahallesi, Mevkiinde
/ no’lu parselde mülkiyetinde bulunan parsel üzerindeki eski kerpiç eve ait elektrik sayacının, tarafından kaçak ve ruhsatsız olarak yapılan yeni eve taşındığını, coğrafi bilgi sistemlerine göre sayılı elektrik aboneliğinin halen eski eve kayıtlı olduğunu, ancak şirket tarafından yapılan saha çalışmaları ile ’nin ruhsatsız ve kaçak olarak inşa ettiği yeni evde kullanımına müsaade edildiğini, bu durumun eski kerpiç evde elektrik kullanımına engel olduğunu, Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş tarafından verilen kararın hakkaniyete uygun olmadığını ileri sürerek usulsüz olarak taşınan sayılı aboneliğin eski yerine tekrar taşınmasına ya da iptalinin gerçekleştirilmesine karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından gönderilen 27/09/2023 tarihli ve sayılı yazıda özetle; 07/12/2004 tarihinde ’ye ait başvuru dilekçesine istinaden 25/09/2002 tarihli ve 24877 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan (Mülga) Elektrik Piyasaları Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre abonelik işlemlerinin tamamlandığı, 2015 yılında Şirketleri tarafından bölgede yapılan yatırım çalışmaları kapsamında hat güzergâh değişikliği yapıldığı, abone bağlantısı için montaj edilen nihayet direğinin güncel durumda bağlantı yapılmış olan ’ye ait yapıya uygun mesafede olduğu ve buradan hareketle sayılı elektrik aboneliğinin eski kerpiç eve değil ’ye ait eve kayıtlı olduğunun tespit edildiği, söz konusu durumla ilgili çevre eşrafının beyanları ve tutulan tutanakların ek olarak sunulduğu, ayrıca söz konusu kerpiç evde bir süre ikamet eden ’nin söz konusu evde elektrik enerjisi kullandığını fakat abonelik yapmadan kaçak elektrik kullanım yaptığının tespit edildiği, iki kişi arasında oluşan bir husumetin
söz konusu olduğu, başvuranın yeni bir abonelik istemesi halinde 3194 sayılı İmar Kanunu geçici 11.
maddesi ve Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği gereğince ilgili evrakları tamamlandığında abonelik işlemlerinin yapılacağı ve ortada bir mağduriyet kalmayacağı bilgilerine yer verilerek ilgili belgeler sunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları:
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci
fıkrası:
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi:
“Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır.”, 6. 30/05/2018 tarihli ve 30436 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliği’nin “Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri” başlıklı 42’nci maddesi:
“(1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi, b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi, c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi, ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.”, 7. 28/01/2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası
Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin “Bağlantı başvurusu” başlıklı 10’uncu maddesi:
“(Değişik:RG-1/6/2017-30083) (1) Tüketim tesisleri için dağıtım sistemine bağlantısı istenen kullanım yerinin maliki, kullanım yeri üzerinde tasarruf sahibi bulunan gerçek ve tüzel kişiler veya bunların yetkilendirdiği gerçek veya tüzel kişiler bağlanmayı talep ettikleri tarihi belirterek bulundukları dağıtım bölgesindeki dağıtım şirketine müracaat eder.
/
(2) Birinci fıkra kapsamında bağlantı talebinde bulunan başvuru sahibi; a) Tapu kaydını ve onaylı elektrik projesini, b) İmar alanı içerisinde bulunanlar, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 30 ve 31 inci maddelerine göre yapı kullanma iznini, c) Köy yerleşik alanları ve civarı ile mezralarda bulunanlar, 3194 sayılı İmar Kanununun 27 ve 30 uncu maddelerine göre yapı kullanma iznini, ç) İmar ve köy yerleşim alanları dışında bulunanlar, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerinden verilecek yapı kullanma iznine ilişkin belgeyi, d) Ruhsat gerektirmeyen kullanım yerleri için mevzuat kapsamında ilgili mercilerden alınacak izin belgesini, e) 19/4/2012 tarihli ve 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına
Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı
Hakkında Kanun hükümleri kapsamındaki yerler için alınan izin belgesini, f) İnşa halindeki yapılarda şantiye bağlantısı ve/veya bu yapılara ait kalıcı bağlantı için 3194 sayılı İmar
Kanunu hükümleri uyarınca alınan yapı ruhsatını, g) İlgili mevzuatın zorunlu kılması halinde istenecek diğer belgeleri, dağıtım şirketine ibraz eder.
(3) Kullanım amacıyla sınırlı bir süre için, dağıtım sistemine geçici bağlantı yaparak elektrik enerjisi temin etmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler, elektrik projesini ve kullanım amacının gerektirdiği izin belgesini ibraz etmek kaydıyla başvuruda bulunur.” düzenlemelerini haizdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuru, Gümüşhane İli, Merkez İlçesi, Köyü, Mahallesi, Mevkiinde / no’lu parsel üzerinde bulunan eski eve ait elektrik aboneliğinin tarafından hemen yanında yapılan eve kaçak yollarla taşındığı iddiası ile aboneliğin eski yerine taşınması talebi hakkındadır.
10. Başvuranın şikâyetine ilişkin Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından verilen 25/11/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazıda, “İlgili abonelik işlemlerinin 07.12.2004 tarihinde yapıldığı ve günümüze kadar tarafından kullanıldığı tespit edilmiştir. İlgi yazıdaki talebinizde belirttiğiniz üzere
Alikinos Köyü sakinlerinden ve diğer köylülerle yapılan görüşmede ilgili evde uzun yıllardır elektrik enerjisi kullanıldığı ifade edilmiştir. Bölgede bulunan eski kerpiç evin kullanılamaz halde olduğu ve kerpiç evde elektrik enerjisinin kullanıldığına ilişkin herhangi bir unsur bulunmadığı tespit edilmiştir. Konuya ilişkin elektrik enerjisinin eski evde kullanıldığına ilişkin bulgu ve belgelerin şirketimize sunulması durumunda gerekli değerlendirmeler yapılacaktır.” şeklinde yanıt verildiği, başvuranın 07/02/2023 tarihli dilekçesi ile Şirkete itirazda bulunduğu, tarihinde ise Kurumumuza başvuruda bulunduğu görülmektedir.
11. 30/05/2018 tarihli ve 30436 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinde hangi hâllerde kaçak elektrik enerjisi tüketiminin gerçekleşeceği açıklanmış ve “Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketilmesi” ve “Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken
/
sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketilmesi” hâlleri kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilmiştir.
12. Dosya kapsamında Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden; başvuranın 15/08/2022 ve 24/09/2022 tarihlerinde CİMER aracılığıyla yapmış olduğu şikâyetler üzerine Şirket tarafından yapılan incelemede, 07/12/2004 tarihinde tarafından yapılan mesken elektrik aboneliği başvurusu üzerine elektrik aboneliği sözleşmesinin yapıldığı ve elektrik aboneliğinin ’ye ait eve kayıtlı olduğunun tespit edildiği görülmektedir.
13. Şirket tarafından yapılan saha araştırmasında kayda alınan 12/10/2022 tarihli tutanakta, “Sayacın gerçek abone noktası olarak beyan edilen ve CBS üzerinde de kayıtlı olan kerpiç evde herhangi bir ikamet olmadığı evin metruk halde olduğu, söz konusu aboneliğin yapılmış olduğu 07.12.2004 yılına ve geçmişine dönük köy sakinleri ile yapılan şifai görüşmelerde edinilen bilgilerde . ( . ’nin babası) sağ olduğu yıllarda . isimli şahsa köyde ikamet edecek evi olmadığından dolayı yazları Trabzon/Y ’dan köye geldiği zaman 3-4 aylığına kalması ve ineklerini bakabilmesi için kullanmak üzere şikayette söz konusu olan kerpiç evi kullanmasına izin verdiği (yine . ’nin yazılı beyanından anlaşılacağı gibi) tespit edilmiştir.
. ile yapılan görüşmede . sağ iken kerpiç evi kullandığını, 3-4 yıl kadar bu evde kaldığını ve kaldığı dönemde de evde elektrik kullanımı yaptığını, yapılan kullanıma ait elektrik kurumunca bu kullanıma ait fatura oluşturulduğu fakat elektrik kullanımına ait bir aboneliğin olup olmadığı hususunda bilgisi olmadığını beyan etmiştir. Yine aynı beyandan anlaşılacağı üzere . ’nin . ’nin vefat etmesinden 2-3 yıl önce ilgili evi boşalttığını belirtmiştir.
Eski kerpiç evin yanına yapılmış olan yeni binanın . ’nin vefatından önce yapımına başlandığı, o dönem bir katlı bir yapı olarak yapılan bina . ’nin vefatından sonra yapımının tamamlandığı köy kahvesinde saha araştırması yapıldığı sırada biri kahve sahibi olmak üzere 4 kişinin sözlü beyanı ile de anlaşılmıştır.” ifadeleri yer almaktadır.
14. Ayrıca Kurumumuzca yapılan incelemede; mesken elektrik aboneliği başvurusunun 07/12/2004 tarihinde tarafından yapıldığı, başvuru evrakında ev krokisinin sunulduğu görülmüş olup söz konusu ev krokisinin hâlihazırda mevcut aboneliğin bulunduğu ev ile uyumlu olup olmadığı ilgili Şirkete sorulmuş; 20/10/2023 tarihinde söz konusu ev krokisinin mevcut aboneliğin bulunduğu ev ile uyumlu olduğu belirtilmiştir.
15. Dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler çerçevesinde yapılan değerlendirmede; başvuranın şikâyeti üzerine Şirket tarafından inceleme ve araştırmanın başlatıldığı, yapılan kontroller ve saha araştırmaları neticesinde elektrik aboneliğinin taşındığına ilişkin herhangi bir unsur tespit edilmediği, Kurumumuzca yapılan incelemede de uyuşmazlığa konu elektrik aboneliğinin 07/12/2004 tarihinde tarafından yapıldığı, başvuru evrakında ev krokisinin sunulduğu, Şirket tarafından yapılan açıklamaya göre 07/12/2004 tarihli ev krokisinin mevcut aboneliğin bulunduğu ev ile uyumlu olduğu, her ne kadar başvuran uyuşmazlık konusu elektrik sayacının eski kerpiç eve ait olduğunu iddia etmekte ise de iddiasını ispat edemediği anlaşılmış olup Şirket tarafından yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
16. Bununla birlikte uyuşmazlığın çözümüne yönelik Şirket tarafından Kurumumuza verilen yanıtta, başvuranın 3194 sayılı İmar Kanunu geçici 11’inci maddesi ve Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem
Kullanım Yönetmeliği gereğince ilgili belgeleri tamamlayarak yeni bir abonelik istemesi ile mağduriyetin giderilebileceği ifade edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
18. Dosya kapsamında yapılan incelemede; başvurana verilen yanıtta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idarenin bu hususa dikkat etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Gümüşhane Asliye Hukuk Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ÇORUH ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/