|
ÖZET: Başvuran, e-ihale ile satın aldığı aracın teslim edilmemesi ve ayıplı mal satışı nedeniyle satış iptali ve bedel iadesi talep etmiştir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, başvuranın aracı teslim alma süresini geçirdiğini ve bu nedenle aracın yeniden satışa sunulacağını belirtmiştir. İlgili mevzuat gereği, teslim alınmayan araçların satış bedelinden belirli bir kesinti yapılmakta ve kalan tutar emanete alınmaktadır. Başvuranın, teslim süresini bilmediği ve yeterli bilgilendirme yapılmadığı iddiaları, e-ihale sistemine üye olmanın tüm şartları kabul ettiği gerçeğiyle çelişmektedir.
Bakanlık, e-ihale sürecinin mevzuata uygun olarak yürütüldüğünü ve başvuranın talebinin hukuka aykırı olmadığını ifade etmiştir. Başvuranın, aracın ayıplı olduğu yönündeki iddiaları da, e-ihale şartnamesinde belirtilen bilgilere dayanarak geçersiz sayılmıştır. Dolayısıyla, satış iptali veya bedel iadesi için geçerli bir neden bulunmamaktadır. İdarenin işlemlerinde hukuka uygunluk tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş, başvuranın talep ettiği iade işlemi için hukuki bir dayanak olmadığı belirtilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6097-6097 36311982- 101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2016/5671 2016/ 5671
KARAR TARİHİ : 08/06/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Gümrük ve Ticaret Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, e-ihale sonucu aldığı aracın teslim edilmesi veya ayıplı mal satışı nedeniyle satış iptali yapılarak ödediği bedelin iade edilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 30/12/2016 30.12.2016
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza annesi temsilen başvuruda bulunan , e-ihale
sonucu (İhale No: annesi adına aldıkları aracın bedelini 09/ 12/ 2016 tarihinde ödediklerini, annesinin şehir dışında olması ve kendilerine herhangi bir bilgilendirme yazısının gelmemesi nedeniyle aracı 10 günlük süre içerisinde teslim alamadıklarını, annesi adına aldığı vekalet ile başvurduğunda ilgili yasa hükümleri nedeniyle aracı alamayacakları, aracın yeniden satışa çıkarılacağı ve ödedikleri tutardan kesinti yapılacağı bilgisinin verildiğini belirterek, yeterli bilgilendirmeyi yapmayan kamu görevlileri hakkında işlem yapılmasını, araçta ekspertiz raporunda belirtilmeyen sıkıntıların mevcut olması nedeniyle ayıplı mal satıldığını, bedeli yatırılan araçlarının kendilerine teslim edilmesini, teslim edilmeyecekse ayıplı mal satışı nedeniyle satış iptali yapılarak ödedikleri bedelin iade edilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Gümrük ve Ticaret Bakanlığından bilgi
ve belge talebinde bulunulmuştur . Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’nün 24/ 02/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Eşyanın ihale bedelinin ödenmesini izleyen on gün içinde teslim alınması gerektiğinin,
1 / 825/ 06/ 2013 tarihli ve 28688 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Tasfiye Yönetmeliğinin 41 inci
maddesinin birinci fıkrasında ve 25/ 04/ 2014 tarihli ve 28982 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan
Tasfiye Genel Tebliğinin 12 nci maddesinin birinci fıkrasında hüküm altına alındığı,
2.2) Ayrıca e-ihale sistemine üye olurken kullanıcıların kabul ettikleri “E-ihale Programı Kullanıcı
Sözleşmesi”nin ‘Sözleşmenin konusu ve kapsamı’ başlıklı dördüncü bölümünün 3 üncü maddesinde yer alan hüküm ve aynı bölümün 6 ncı maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde, e-ihaleyi kazananlara aracı teslim almaları için ayrıca herhangi bir yazılı bildirim yapılmadığı,
2.3) Tasfiye Yönetmeliğinin 41 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, teslim alınmayan araçların
yeniden satıldığı, yapılan ikinci satışın bedelinden hizmet ve giderler karşılığı olarak yüzde onbeşlik kısmı ayrıldıktan sonra artan tutarın emanete alındığı ve bir yıl içerisinde talep edilmesi halinde ilk alıcıya ödendiği,
2.4) Satışın iptali veya sözleşmenin feshi halinde yatırılmış olan satış bedelinin iade edildiği, ancak
satış şartnamesi uyarınca başvuru konusu araca ilişkin olarak bedel iadesini gerektiren bir durumun bulunmadığı,
2.5) Tasfiye Genel Tebliğinin 10 uncu maddesinin yedinci fıkrası ile Satış Şartnamesinin ‘Uyulması
Gereken Diğer Kurallar ’ başlıklı 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre, bahse konu araç satışa sunulurken e-ihale sisteminde yer alan “Özel Şartlar” bölümünde, aracın anahtarının bulunmadığı ve yapım masrafının alıcıya ait olduğunun belirtildiği,
2.6) Alıcı ile ilgili işlemlerin tasfiyelik haldeki eşyanın e-ihale ile satışına dayanak teşkil eden
Tasfiye Yönetmeliği, Tasfiye Genel Tebliği (Elektronik İhale Seri No:1 ) ile Gümrük Mevzuatına
Göre Tasfiyesi Öngörülen Eşyanın Elektronik İhale Yoluyla Satışına Esas Şartname/Sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirildiği,
2.7) Şikâyete konu aracın Bakırköy Tasfiye İşletme Müdürlüğünce 10/ 01/ 2017 tarihinde yapılan
ihalede 31.600,00 TL bedelle satıldığı ve 13/ 01/ 2017 tarihinde alıcısına teslim edildiği, bu satıştan yasal olarak yapılan yüzde onbeş kesintiden sonra kalan 28.081,96 TL başvuru sahibinin talebi doğrultusunda 08/ 02/ 2017 tarihinde iade edildiği ifade edilmiştir .
3) Şikâyete konu bazı hususların açıklığa kavuşturulması amacıyla Kurumumuz tarafından
24/ 04/ 2017 tarihinde yapılan bilgi ve belge talebine istinaden anılan idare tarafından gönderilen 05/ 05/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1) Satış iptalinin mevzuatta belirtilen şartlarda mümkün olduğu, ancak şikâyete konu araç için satış
iptali gerektiren bir durumun bulunmadığı, ihalenin mevzuatta belirtilen haklı gerekçelerle iptal edilmesi ile alıcıdan kaynaklanan sebeplerle eşyanın teslim edilememesinin farklı hükümlere tabi olduğu,
3.2) 04/ 11/ 1999 tarihli ve 23866 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4458 sayılı Gümrük Kanununun
180 inci maddesinin birinci fıkrası ile Tasfiye Yönetmeliğinin 64 üncü maddesinin birinci fıkrası
hükümlerine yer verilerek, yüzde onbeşlik kesintinin eşyanın ardiye ve muhafazası ile satışa hazırlanmasına yönelik masraflar karşılığı olarak ayrıldığı açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” ,
5) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
2 / 8başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine,
idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
6) 04/ 11/ 1999 tarihli ve 23866 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4458 sayılı Gümrük
Kanununun 180 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ 177 nci maddenin birinci fıkrasının (b), (e), (f), (g) ve (k) bentlerinde ve ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen eşyanın satış bedelinden sırasıyla; a) Hizmet karşılığı alacaklar ve yapılmış masraflar, b) Gümrük vergileri, c) Satış için yapılmış masraflar, d) Para cezaları, ayrılarak hak sahiplerine dağıtılır . Bu bedellerin dağıtımından sonra artan para olursa, eşya sahipleri adına emanet hesabına alınır . Emanete alındığı tarihten itibaren bir yıl içinde alınmayan para ile 177 nci maddenin birinci fıkrasının diğer bentlerinde belirtilen eşyanın satış bedelinden bu fıkradaki usule göre yapılacak dağıtımdan sonra kalan para Gümrük ve
Ticaret Bakanlığı döner sermaye işletmesine irat kaydedilir .”,
7) 25/ 06/ 2013 tarihli ve 28688 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Tasfiye Yönetmeliğinin
“Eşyanın Teslimi” başlıklı 41 nci maddesinin birinci fıkrasında, “ Eşyanın, ihale bedelinin ödenmesini izleyen on gün, bekletilmeyecek eşyanın ise üç gün içinde alıcı tarafından bulunduğu yerden teslim alınması zorunludur …Bu sürelerde alınmayan eşya için 40 ıncı maddenin ikinci fıkrasındaki hükümlere göre varsa satıştan son çekilene yazılı tebligat yapılarak ihalede verdiği teklif üzerinden eşyayı satın alabileceği bildirilir . Daha önce tebligat yapılan durumlar hariç, evrakın postaya verildiği tarihi takip eden yedinci gün tebliğ tarihidir . Bekletilmeyecek eşyada bildirim elektronik yolla, son çekilen tarafından beyan edilen elektronik posta adresine yapılır .”,
7.1) “Satış sonrasında yapılacak işlemler” başlıklı 64 üncü maddesinin birinci fıkrasında,
“ 4458 sayılı Kanunun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (b), (e), (f), (g) ve (k) bentlerinde ve ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen eşyanın satış bedelinden sırasıyla; a) Hizmet karşılığı alacaklar ve yapılmış masraflar karşılığı olarak yüzde onbeşi, b) Gümrük vergileri, c) Satış için yapılmış masraflar karşılığı olarak yüzde ellisi, ç) Para cezaları, ayrılarak hak sahiplerine dağıtılır .
Bu bedellerin dağıtımından sonra artan para olursa, eşya sahipleri adına emanet hesabına alınır .
Emanete alındığı tarihten itibaren bir yıl içinde alınmayan para döner sermayeye gelir kaydedilir .”,
8) 25/ 04/ 2014 tarihli ve 28982 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Tasfiye Genel Tebliğinin
“E-ihaleye katılım koşulları” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında, “ E-ihaleye katılabilmek için sistemde yer alan üyelik formunun doldurularak sisteme üye olunması zorunludur .”; yedinci fıkrasında ise, “ Eşya mevcut durumu ile satışa sunulmaktadır . Sistemde yer alan eşyaya ait bilgiler, bilgi niteliğindedir . Sistemde teklif veren istekliler e-ihalesi yapılan eşyayı mevcut haliyle görmüş, incelemiş ve e-ihaleye sunulduğu haliyle kabul etmiş sayılır .”,
8.1) “E-ihale usulü” balıklı 11 inci maddesinin onuncu fıkrasında, “ İşletme müdürlüğü,
gerekçesini belirterek e-ihale öncesinde, sırasında veya sonrasında eşyanın teslim edilip edilmediğine bakılmaksızın ihaleyi veya satışı iptal etmeye yetkilidir .”; onbirinci fıkrasında, “ Alıcı, satış şartnamesinde belirtilen hallerde ihalenin veya satışın iptalini isteyebilir .”; onikinci fıkrasında ise , “ Satışın veya ihalenin iptali halinde yatırılmış olan satış bedeli iade edilir . Tahsil edilmiş olan vergilerin red ve iadesi ilgili mevzuat çerçevesinde yapılır . Eşyanın tesliminden sonra satışın iptal edilmesi halinde, ihale edilen eşya idareye teslim edilir ve alıcının eşyanın tesliminden sonra eşya
3 / 8için doğrudan gerçekleştirdiği masrafları fatura ile belgelendirmesi şartıyla alıcıya ödenir . Ancak
idare tarafından masraflar fazla bulunursa mahkemeye yaptırılacak tespit çerçevesinde ödeme yapılır . Alıcıya teslim edildikten sonra satışı iptal edilen eşyanın idarece belirlenecek sürede ve aynen iade edilmemesi halinde, ihale bedelinin yüzde yirmisi oranında bir tutar alıcı tarafından idareye ödenir .”,
8.2) “Eşyanın teslimi” başlıklı 12 nci maddesinin birinci fıkrasında, “ Eşyanın, ihale bedelinin
ödenmesini izleyen on gün içinde alıcı tarafından bulunduğu yerden teslim alınması zorunludur . Bu süre, eşyanın teslimine ilişkin evrakların alıcıya teslimi için postada geçen sürelerde durur. Bu süreler içerisinde teslim alınmayan eşya Tasfiye Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda yeniden satışa sunulur .”,
8.3) “Ek süre” başlıklı 15 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ Kanunda öngörülen süreler
dışında bu Tebliğde yer alan sürelerle ilgili olarak, sürelerin bitiminden önce başvurulması şartıyla bu Tebliğde belirlenmiş süreler kadar işletme müdürlüğünce ek süre verilebilir .”,
8.4) “Bildirimler” başlıklı 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “ E-ihale işlemleri için
kullanıcıya, istekliye veya alıcıya yapılacak her türlü bildirim sistem üzerinden yapılır ve gerektiğinde ilgililere e-posta veya SMS yoluyla bilgi verilir .”,
9) Gümrük Mevzuatına Göre Tasfiyesi Öngörülen Eşyanın Elektronik İhale Yoluyla Satışına
Esas Şartname/Sözleşmenin “Teminat” başlıklı 7 nci maddesinin beşinci fıkrasında, “Teminat bedelinin yatırılmasıyla, sisteme kayıt için gerekli olan üyelik formunda, satış şartnamesinde ve şartname eki listede yer alan koşullar ile sistemde bulunan ihale detaylarında yer alan genel ve özel koşullar kabul edilmiş sayılır .”,
9.1) “Eşyanın teslimine ilişkin şartlar” başlıklı 12 nci maddesinin birinci fıkrasında, “ Eşyanın,
ihale bedelinin ödenmesini izleyen on gün içinde alıcı tarafından bulunduğu yerden teslim alınması zorunludur . Bu süre, eşyanın teslimine ilişkin evrakların alıcıya teslimi için postada geçen sürelerde durur. Bu süreler içerisinde teslim alınmayan eşya Tasfiye Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda yeniden satışa sunulur .”; dördüncü fıkrasında, “ Birinci fıkra uyarınca yeniden satılan eşyanın satış bedelinden işletme müdürlüğünce yapılan hizmet ve giderler karşılığı olarak yüzde onbeşi düşüldükten sonra artan tutar ilk alıcısı adına emanete alınır . Emanete alınacak tutarın ilk alıcının ödediği satış bedelini geçen miktarı ile emanete alındığı tarihten itibaren bir yıl içinde alıcısı tarafından alınmayan tutar döner sermayeye gelir kaydedilir . Eşya, satılamaması halinde diğer yollarla tasfiye edilir .”,
9.2) “Satışın iptali ve sözleşmenin feshi” başlıklı 14 üncü maddenin birinci fıkrasında, “ Alıcı,
satışın tamamlanmasından sonra satışın bozulmasını isteyemez . Ancak, alıcının kusurundan kaynaklanmayan ve sistemde duyurusu yapılmamış bir hukuki ihtilaf nedeniyle veya eşyanın tescile/kayda tabi olmasına rağmen tescilin/kaydın yapılamaması veya eşyanın sistemde belirtilen niteliklere uygun olmaması hallerinde; ihale bedeli ödenme şartı olmaksızın alıcı tarafından eşya teslim alınmadan önce ve en geç şartnamenin 12 inci maddesinde belirtilen süreler içinde yazılı olarak ilgili idareye bildirilmesi ve idarece kabul edilmesi halinde satış iptal edilebilir .”,
10) E-ihale Programı Kullanıcı Sözleşmesinin “Sözleşmenin konusu ve kapsamı” başlıklı
dördüncü bölümünün 3 üncü maddesinde, “ Kullanıcı , sözleşmenin hükümlerini kabul etmekle
4 / 8www.uygulama .gtb .gov .tr adresindeki e-ihale uygulamasında yer alan kullanıma, üyeliğe, hizmetlere
ve ihale şartlarına ilişkin olarak Bakanlık tarafından açıklanan her türlü beyanı kabul etmiş olmaktadır . Kullanıcı, bahsi geçen beyanlarda belirtilen her türlü hususa uygun olarak davranacağını kabul, beyan ve taahhüt eder .”; 6 ncı maddesinde ise, “ E-ihale işlemleri için kullanıcıya yapılacak her türlü bildirim, ayrıca tebligata gerek olmaksızın sistem üzerinden yapılır ve gerektiğinde ilgililere e-posta veya SMS yoluyla bilgi verilir… ”,
10.1) “Üyelik” başlıklı beşinci bölümünün 5 inci maddesinde, “ Sisteme üye olan kullanıcılar
25/ 04/ 2014 tarihli 28982 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tasfiye Genel Tebliği (Elektronik İhale
Seri No:1 ) ile sistemde yer alan “Gümrük Mevzuatına Göre Tasfiyesi Öngörülen Eşyanın Elektronik
İhale Yoluyla Satışına Esas Şartname/Sözleşme”yi okumuş ve kabul etmiş sayılır .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın e-ihale sonucu aldığı aracın teslim edilmesi veya ayıplı
mal satışı nedeniyle satış iptali yapılarak ödediği bedelin iade edilmesi talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuranın e-ihale sonucu aldığı ve ihale bedelini ödediği aracı süresinde teslim almadığı, söz
konusu süreden dört gün sonra 23/ 12/ 2016 tarihinde ilgili idareye hem sözlü hem yazılı olarak başvuruda bulunduğu, ilgili idare tarafından mevzuat hükümleri çerçevesinde aracın teslimine olanak kalmadığı ve yeniden satışa sunulacak olan aracın satış bedelinden işletme müdürlüğünce yapılan hizmet ve giderler karşılığı olarak yüzde onbeşi düşüldükten sonra arta kalan tutarın ilk alıcısı adına emanete alınacağının bildirildiği anlaşılmış olup, başvuran yeterli bilgilendirmeyi yapmayan kamu görevlileri hakkında işlem yapılmasını, araçta ekspertiz raporunda belirtilmeyen sıkıntıların mevcut olması nedeniyle ayıplı mal satıldığını, bedeli yatırılan araçlarının kendilerine teslim edilmesini, teslim edilmeyecekse ayıplı mal satışı nedeniyle satış iptali yapılarak ödedikleri bedelin iade edilmesini talep etmektedir .
13) Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından e-ihale uygulaması başlatılmıştır . Bu uygulama ile, 4458
sayılı Gümrük Kanunu ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca tasfiyelik hale gelen eşyanın satışlarının elektronik ortama taşınarak satışlara katılan kişi sayısı ile rekabetin daha da arttırılması ve bu suretle tasfiyelik eşyadan elde edilen gelirlerin artırılması amaçlanmaktadır .
E-ihaleye katılmak için sistemde yer alan üyelik formunun doldurularak sisteme üye olunması zorunludur . Satışlar kapalı teklif yöntemiyle yapılmaktadır . Eşya en yüksek bedeli verene satılır .
İhale bedelinin, damga vergisi ve diğer mali yüklerin ihalenin tamamlanmasını izleyen yedi gün içinde ödenmesi ve eşyanın, ihale bedelinin ödenmesini izleyen on gün içinde alıcı tarafından bulunduğu yerden teslim alınması zorunludur .
14) Şikâyete konu olayda, başvuranın 33.100,00 TL teklif ile ihaleyi kazandığı, damga vergisi de
dahil 33.601,38 TL’yi 09/ 12/ 2016 tarihinde ödediği, ancak Tasfiye Yönetmeliğinin ilgili hükmünde
.
5 / 8belirtildiği üzere on gün içinde aracı teslim almadığı tespit edilmiştir . Sorunun çözümü için
şikâyetçinin iddia ve taleplerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir .
15) Başvuranın, on günlük teslim süresini bilmedikleri ve annesinin şehir dışında olması
nedeniyle aracı süresinde teslim alamadıkları, ayrıca mevzuatta belirtilen eşyanın teslimine ilişkin evrakların taraflarına iletilmediği hususuna ilişkin olarak; 12 numaralı paragrafta belirtildiği üzere, e-ihaleye katılım için üyelik formunun doldurularak sisteme üye olunması gereklidir ve kullanıcının üyelik kaydını yapması üyelik sözleşmesinde yer alan tüm maddeleri okuduğu ve kabul ettiği anlamına gelmektedir . E-ihale Programı Kullanıcı Sözleşmesine bakıldığında, sunulan hizmetin şartları ve Bakanlık ile kullanıcı arasındaki karşılıklı hak ve yükümlülüklerin düzenlendiği, sisteme üye olan kullanıcıların Tasfiye Genel Tebliği ile Gümrük
Mevzuatına Göre Tasfiyesi Öngörülen Eşyanın Elektronik İhale Yoluyla Satışına Esas
Şartname/Sözleşmeyi okuduğu ve kabul ettiği anlamına geldiğinin hükme bağlandığı tespit edilmiştir . Şikâyetçinin söz konusu sözleşmeyi onayladığında anılan mevzuat hükümlerini okuyarak kabul ettiği, dolayısıyla Tasfiye Yönetmeliği (md .41), Tasfiye Genel Tebliği (md .12) ve E-ihale
Şartnamesinde (md .12) düzenlenen on günlük teslim alma süresini bilmemesinin mazeret sayılamayacağı ve anılan kuralın tarafına uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği değerlendirilmiştir .
Kaldı ki Tasfiye Genel Tebliğinin ek süreye ilişkin maddesi incelendiğinde (bkz . 8.3 nolu paragraf), söz konusu sürenin bitiminden önce başvurulması durumunda işletme müdürlüğünce ek süre verilebileceği hükme bağlanarak, süre konusunda vatandaşlara gerekli kolaylığın sağlandığı tespit edilmiştir . Benzer şekilde, e-ihale işlemleri için kullanıcıya yapılacak her türlü bildirimin sistem üzerinden yapılacağının Tasfiye Genel Tebliği (md .16/ 1), E-ihale Şartnamesi (md .11/ 1) ve E-ihale
Programı Kullanıcı Sözleşmesinde (md .4.6) belirtildiğinden evrakların posta ile gönderilmemesinde idareye atfedilebilcek bir kusur olmadığı anlaşılmıştır .
16) Bununla birlikte başvuranın, aracın ön camının çatlak olduğu, ayrıca araç anahtarının
olmadığı iddiasıyla ekspertiz raporunda belirtilmeyen sıkıntıların mevcut olması nedeniyle ayıplı mal satıldığı, bu nedenle satış iptali yapılarak ödedikleri bedelin iade edilmesi talebine ilişkin olarak; bahse konu araç satışa sunulurken e-ihale sisteminde yer alan “Özel Şartlar” bölümünde, “Aracın anahtarı bulunmamakta olup, yapım masrafı alıcıya aittir .” bilgisinin yer aldığı, araca ait ekspertiz raporunda yer alan araç kontrol tanımlarında “Tüm camlar çatlak/hasar/çizik kontrolüne” ‘orta’ verildiği, dolayısıyla ön camının çatlak olmasının olası olduğu, ayrıca ekspertiz sonucunda yetersiz akü nedeniyle çalışmadığının belirtildiği tespit edilmiştir . Konuya ilişkin olarak
E-ihale Şartnamesine bakıldığında, 9 uncu maddenin üçüncü bendinde, “ Eşya mevcut durumu ile satışa sunulmaktadır . Sistemde yer alan eşyaya ait bilgiler, bilgi niteliğindedir . Sistemde teklif veren istekliler e-ihalesi yapılan eşyayı mevcut haliyle görmüş, incelemiş ve e-ihaleye sunulduğu haliyle kabul etmiş sayılır . Bu konuda yapılan itirazlar idarece reddedilir .” düzenlendiği, söz konusu hususun e-ihale sisteminde yer alan “Açıklamalar” kısmında da yer aldığı anlaşılmış olup, şikâyetçinin belirtilen hususları okuyarak ve inceleyerek aracı satın alması gerektiği değerlendirilmektedir .
17) Diğer taraftan, ihalenin iptali belli durumlarda gerçekleşmektedir . İşletme müdürlüğü,
gerekçesini belirterek e-ihale öncesinde, sırasında veya sonrasında eşyanın teslim edilip edilmediğine bakılmaksızın ihaleyi veya satışı iptal etmeye yetkilidir ( Tasfiye Genel Tebliği md .11/ 10) . Ancak alıcı, satış şartnamesinde belirtilen hallerde ihalenin veya satışın iptalini
.
6 / 8isteyebilir . Buna göre, E-ihale Şartnamesinin 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “ Alıcı, satışın
tamamlanmasından sonra satışın bozulmasını isteyemez . Ancak, alıcının kusurundan kaynaklanmayan ve sistemde duyurusu yapılmamış bir hukuki ihtilaf nedeniyle veya eşyanın tescile/kayda tabi olmasına rağmen tescilin/kaydın yapılamaması veya eşyanın sistemde belirtilen niteliklere uygun olmaması hallerinde; ihale bedeli ödenme şartı olmaksızın alıcı tarafından eşya teslim alınmadan önce ve en geç şartnamenin 12 inci maddesinde belirtilen süreler içinde yazılı olarak ilgili idareye bildirilmesi ve idarece kabul edilmesi halinde satış iptal edilebilir .” düzenlenmiştir . Görüldüğü üzere, alıcı tarafından satışın iptali belli durumlarda söz konusudur ve yukarıda yer verilen paragrafta da anlatıldığı gibi aracın ekspertiz raporunda belirtilmeyen herhangi bir kusurunun olmadığı, dolayısıyla satış iptalinin gerçekleşemeyeceği, buna bağlı olarak da bedelin tamamının iadesini gerektiren bir durum bulunmadığı tespit edilmiştir .
18) Başvuranın araç için ödediği bedelin kesinti yapılarak uzun bir süreç sonrasında iade
edileceği iddiasına ilişkin olarak; İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden, süresi içinde teslim alınmayan aracın yeniden satışa sunulduğu, yeniden satılan aracın satış bedelinden yapılan yüzde onbeşlik kesintiden sonra kalan 28.081,96 TL’nin şikâyetçinin talebi doğrultusunda 08/ 02/ 2017 tarihinde iade edildiği, iadeye ilişkin banka makbuzunun da belgeler arasında yer aldığı tespit edilmiştir . Bahsi geçen yüzde onbeşlik kesinti ise, alıcıdan kaynaklı sebeplerle eşyanın teslim edilememesi durumunda yeniden satışa sunulan ve yapılan ikinci satışın bedelinden işletme müdürlüğünce yapılan hizmet ve giderler karşılığı olarak ayrılan tutardır . Söz konusu kesintiden sonra arta kalan tutar emanete alınmakta ve bir yıl içerisinde talep edilmesi halinde ilk alıcıya ödenmektedir . Şikâyete konu yüzde onbeşlik kesintinin, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Tasfiye
Yönetmeliğe dayanılarak yapıldığı, eşyanın ardiye ve muhafazası ile satışa hazırlanmasına yönelik masraflar karşılığı olarak ayrıldığı anlaşılmıştır .
19) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde , e-ihaleye ilişkin ayrıntıların genel tebliğ
ve şartnamede belirtildiği, kişilerin e-ihale programına üye olmakla genel tebliğ ve şartname hükümlerini kabul ettiği, bu yüzden teslim alma süresini bilmeme gerekçesinin makul olmadığı, ayrıca araca ilişkin sistemde yer alan ihale detayı ve ekspertiz raporunda belirtilmeyen herhangi bir kusurun bulunmadığı, dolayısıyla satış iptalinin söz konusu olmayacağı; diğer taraftan, aracın yeniden satışından elde edilen bedelden yüzde onbeş kesinti yapıldıktan sonra arta kalan tutarın da başvurana iade edildiği anlaşıldığından, İdarenin başvuruya konu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
7 / 8VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.