Trafik idari para cezasının beyanlı ödemesi ve indirim uygulamasındaki sistem hatası nedeniyle mağduriyet talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 12501-12501 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.

BAŞVURU NO : 2017/6003 2017/ 6003

KARAR TARİHİ : 18/10/2017 |tarih|

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : Gelir İdaresi Başkanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : Beyanen ödenen trafik idari para cezası işleminin düzeltilmesi hakkında .

BAŞVURU TARİHİ : 09/05/2017 9.5.2017

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; gelir vergisi mükellefi olduğunu, adına düzenlenen, 22/ 08/ 2016 tarih ve sıra no’lu trafik para cezası ihbarnamesinin 05/ 09/ 2016 tarihinde Mahalle

Muhtarlığına teslim edildiğini söz konusu ihbarnameyi 20/ 09/ 2016 tarihinde teslim aldığını ve 21/ 09/ 2016 tarihinde beyanlı olarak internet üzerinden yatırdığını ve sistem üzerinden indirim yapıldığını, yatırdığı ve sistem üzerinden indirim verilen cezanın yeniden ne zaman sisteme yüklendiğini bilmediğini; 01/ 02/ 2017 tarihinde tesadüfen hakkında ceza işlemi olduğunu fark

ettiğini, konuyu araştırmak için yaptığı telefon görüşmesinde, internet vergi dairesi görevlisinin :

‘Cezanın, beyanlı yatırdığı cezanın indirim kısmı olduğunu’ söylediğini, 1.1. İnternet üzerinden beyanlı kabul edilen ödemelerde, sisteminin indirim yapmasından dolayı yani sistem hatası nedeniyle mağdur edildiğini, sonradan yüklenen ek ceza indirimi için herhangi bir bildirimde bulunulmadığını, ayrıca sistem üzerinden her ay belli oranda faiz uygulandığını, sistemin eksikliği ve yanıltmasıyla borçlu görüldüğünü, eğer günü geçen bir borcu sistem indirim vermezse zorunlu olarak cezanın hepsinin ödeneceğini, sistemin kusur ve hatası nedeniyle ikinci olarak cezalandırıldığını, iddia ederek; sistemden kaynaklanan hatanın düzeltilmesi ve faiziyle tahakkuk ettirilen cezanın kaldırılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .

1 / 5II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 23.06.2017 tarihli ve tarihli ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 26.07.2017 tarihli E. yazısında özetle ;

“ … Başkanlığımızca ‘a gönderilen cevap yazıda; Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı

Yeşil Vergi Dairesi Müdürlüğü kayıtlarında plakalı taşıtla ilgili olarak adına düzenlenen ve tebliğ tarihi 05.09.2016, seri sıra numarası olan, 199,00 TL tutarındaki trafik idari para cezasına ait ödemenin indirimli ödeme süresi olan 20.09.2016 tarihine kadar yapılmadığı, bu nedenle %25 oranında indirim uygulanamadığı, 21.09.2016 tarihinde 199,00

TL ödenmesi gerekirken 149,25 TL olarak eksik ödeme yapıldığının görüldüğü ve söz konusu tutanağa ait 28.04.2017 tarihi itibariyle toplam 67,16 TL borcun bulunduğu, bildirilmişti .

İlgide kayıtlı yazınız sonrasında Başkanlığımız bilgisayar kayıtlarının tetkikinden; • Başvuru sahibi tarafından 21.09.2016 tarihinde Başkanlığımız internet sitesinden kredi kartıyla beyanlı olarak yapılan trafik idari para cezası tahsilatında tebliğ tarihi olarak 19.09.2016 tarihinin girildiği ve buna göre peşin ödeme indiriminden yararlanarak 149,25 TL ödendiği, • Emniyet Genel Müdürlüğünden elektronik ortamda alınan tutanak bilgisinde ise tebliğ tarihinin 05.09.2016 olduğu, 20.09.2016 tarihine kadar peşin ödeme indiriminden yararlanarak ödenebileceği, tespit edilmiştir .

Yukarıda yapılan tespitler sonucunda Emniyet Genel Müdürlüğünden alınan tutanak bilgisindeki tebliğ tarihinin 05.09.2016 olması ve bu tebliğ tarihinden itibaren 15 gün olan erken ödeme indirimi süresi 20.09.2016 (bu tarih dahil) olduğundan, başvuru sahibinin bu tarihi geçirerek,

21.09.2016 tarihinde ödeme yapması nedeniyle, erken ödeme indiriminden faydalanması mümkün

bulunmamaktadır .” açıklamalarına yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük

Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” , 5. 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27 nci maddesinin birinci fıkrasında, ” İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir . Bu süre içinde

2 / 5başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir .” ,

6. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17 nci maddesinin 6 ncı fıkrasında, “ Kabahat dolayısıyla idarî para cezası veren kamu görevlisi, ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun tahsilatını derhal kendisi gerçekleştirir . İdarî para cezasını kanun yoluna başvurmadan önce ödeyen kişiden bunun dörtte üçü tahsil edilir . Peşin ödeme, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez .” hükümleri yer almaktadır .

IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından; şikayet konusu hakkında Gelir İdaresi Başkanlığı’nca tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete ilkelerine aykırı bir yön bulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 8. Başvuran özetle, hakkında düzenlenen trafik para cezası ihbarnamesini beyanlı olarak internet üzerinden yatırdığını ve sistem üzerinden ödeme tutarından indirim yapıldığını ancak yatırdığı trafik cezasının yeniden sisteme yüklendiğini bu durumun sistem hatasından kaynaklandığını iddia ederek söz konusu hatanın düzeltilmesi ve faiziyle tahakkuk ettirilen cezanın kaldırılması talebiyle

Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .

9. Uyuşmazlık konusu hakkında Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazıda; ilgili mevzuat uyarınca, idari para cezasını verildiği anda ödeyen kişilerin yaptığı ödemeler ile kanun yoluna başvuru süresi içerisinde yapılacak ödemelere indirim uygulanması gerektiği, bu itibarla,

2918 sayılı Kanun kapsamında verilen trafik idari para cezalarına indirimin, kanun yoluna başvuru

süresi olan idari yaptırım kararının tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde yapılan ödemelere uygulandığı, 10. Trafik idari para ceza tutanaklarının Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenerek tebliğ edilmekte olduğu ve kesinleşme tarihinden sonra vergi dairesi müdürlüklerine takip ve tahsilatının yapılabilmesi için gönderildiği, adına trafik idari para cezası düzenlenen mükelleflerin, kesinleşme tarihi içerisinde; vergi dairesi müdürlükleri, anlaşmalı bankalar ile Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesi (www .gib .gov.tr) üzerinden beyanlı olarak ödeyebildikleri, ayrıca Gelir İdaresi

Başkanlığı’nca, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen tutanaklardaki bilgiler ile beyanlı yapılan ödemeler karşılaştırılarak vergi dairesi müdürlüğü kayıtlarına işlendiği, hususları açıklanmıştır .

11. Uyuşmazlık konusu, başvuranın iddiaları, idarenin cevabı yazısı ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirildiğinde; 05/ 09/ 2016 tarihinde Mahalle Muhtarlığına teslim edilen trafik para cezası ihbarnamesinin, 21/ 09/ 2016 tarihinde beyanlı olarak internet üzerinden ödendiği hususunda ihtilaf bulunmadığı bununla birlikte, Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazıda, internet sitesinden kredi kartıyla beyanlı olarak yapılan trafik idari para cezası tahsilatında, tebliğ tarihi olarak 19.09.2016 tarihinin girilmesi nedeniyle başvuranın peşin

3 / 5ödeme indiriminden yararlandırıldığı hususunun belirtildiği,

12. Ancak, trafik idari para cezalarında indirim uygulamasının, kanun yoluna başvuru süresi olan idari yaptırım kararının tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde yapılan ödemelere uygulandığı bu kapsamda, Emniyet Genel Müdürlüğü’nce Gelir İdaresi Başkanlığı’na gönderilen tutanak bilgisindeki tebliğ tarihinin 05.09.2016 olduğu hususu dikkate alındığında başvuranın 15 gün olan erken ödeme indirimi süresi olan 20.09.2016 tarihini geçirerek, 21.09.2016 tarihinde ödeme yapması nedeniyle erken ödeme indiriminden faydalanmasının mümkün bulunmadığı, tespit edilmiştir .

13. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Gelir İdaresi

Başkanlığı tarafından şikayet konusu hakkında tesis edilen idari işlemde , hukuka aykırılık bulunmamaktadır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, her ne kadar başvuranın kendi hatasından kaynaklanmış ise de hatalı beyanda bulunulması sebebiyle eksik ödenen idari para cezasının tamamlatılması için idare tarafından herhangi bir bildirimde bulunulmadığı, başvuranın bu hususu tesadüfen öğrendiği anlaşılmıştır . Hatalı beyanda bulunulması nedeniyle eksik ödenen para cezasının ödenmesi aksi halde faiz tahakkuk edeceği hususunda kişilere bildirimde bulunulması idare açısından iyi uygulama örneği oluşturacaktır .

Bu nedenle ödenmesi gereken miktarın kişilere bildirilmesi önerilmektedir . Bununla birlikte, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği anlaşıldığından, iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup Gelir

İdaresi Başkanlığı’nın bu ilkeye de uyması beklenmektedir .

V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

15. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret

Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .

VI. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .

Şeref MALKOÇ

4 / 5Kamu Başdenetçisi