|
ÖZET: Başvuru, Orhaneli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Halk Bankası arasında imzalanan promosyon sözleşmesi kapsamında, 2017 yılında göreve başlayan bir öğretmenin promosyon ödemesi talebi üzerine yapılmıştır. Öğretmen, sözleşmenin imza tarihinden sonra göreve başlaması nedeniyle promosyon ödemesinin reddedildiğini iddia ederek, bu durumun hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir. İdare, promosyon ödemelerinin yalnızca sözleşme tarihindeki çalışanları kapsadığını ve yeni başlayanların bu ödemeden yararlanamayacağını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan başvuruyu değerlendirerek, promosyon ödemelerinin adalet ve eşitlik ilkelerine uygun olarak düzenlenmesi gerektiğine dair tavsiyelerde bulunmuştur. Kurum, benzer durumdaki öğretmenlerin de promosyon ödemelerinden yararlanabilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca, idarenin, yeni göreve başlayan personel için uygun bir çözüm üretmesi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Orhaneli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne, sözleşme tarihinden sonra göreve başlayan öğretmene promosyon tutarının ödenmesi için yeni bir işlem tesis edilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, ilgili idareye tebliğ edilerek, 30 gün içinde gerekli işlemlerin yapılması gerektiği hatırlatılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 15171-15171 |sayi|36311982-101.07.04-E.36311982-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/4222 2018/ 4222
KARAR TARİHİ : 10/09/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Orhaneli (Bursa) İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon ödenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 05/04/2018 5.4.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEBİ
1. Şikayetçi, 2017 yılı Haziran ayında, Erenler Ortaokulunda öğretmen olarak göreve başladığını, Orhaneli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün Halk Bankası Orhaneli Şubesi ile 2017 Mayıs ayında promosyon sözleşmesi imzaladığını ve promosyon ödemelerinin yapıldığını, promosyon ödemesi yapılması talebi ile yaptığı başvurunun ‘Sonradan gelenlere ödeme yapılmayacağı’ gerekçesi ile reddedildiğini iddia ederek gereğinin yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikayetçinin promosyon ödenmesi talebi ile 29/ 03/ 2018 tarihinde Erenler Ortaokulu
Müdürlüğüne başvurmuştur . Orhaneli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 03/ 04/ 2018 tarih ve sayılı yazısında yer alan “15/ 05/ 2017 tarihinde yapılan banka promosyon anlaşması gereği sözleşme imzalandığı tarihte çalışan personeli kapsadığı için imza tarihinden sonra gelen personele ödeme yapılması sözleşme şartlarında yoktur . Sözleşme gereği promosyon talebiniz olumsuz karşılanmıştır .” gerekçe ile başvuruyu reddetmiştir .
1 / 73. Orhaneli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün sayı ve 29/ 05/ 2018
tarihli yazısında ; “Promosyon ödemelerinin Başbakanlık Makamının 20/ 07/ 2007 tarihli ve 26588 sayılı 2007/ 21 Genelgesine istinaden düzenlenen banka promosyon ihale şartnamesine göre ödendiğini, 4. Promosyon sözleşmesinin kapsamına Ahmet Necati Yılmaz Mes . ve Tek . And . Lisesi (başka bir bankayla devam eden sözleşmesi gereği) hariç olmak üzere İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı tüm okul ve kurumların dâhil edildiğini, 5. İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Orhaneli Halkbankası Şubesi arasında imzalanan sözleşme gereği bir defaya mahsus olmak üzere 3 (üç) yıllık sözleşme karşılığı 382.365,00 TL ücret karşılığı anlaşıldığını, 293 personele kişi başı 1.305,00 TL’nin 15/ 05/ 2017 tarihinde ödendiğini, adı geçen öğretmenin talebi dışında her hangi bir olumsuz durum oluşmadığını, 6. İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Orhaneli Halkbankası arasında imzalanan promosyon sözleşmesi gereği işlemlerin yapıldığını, … yapılan protokolden sonra kurumdan ayrılan personelden de promosyon ödemesinin Halkbankası Şubesi tarafından iadesinin istenmediğini, 7. Söz konusu öğretmenin Erenler Ortaokulunda, 22/ 06/ 2017 tarihinde göreve başladığını, 15/ 07/ 2017 tarihinde ilk maaşını aldığı, söz konusu öğretmenin Bursa İli Osmangazi İlçesi Panayır
Ortaokulundan naklen atandığını, geriye dönük promosyon alıp almadığının bilinmediğini, 8. Gelen benzer talepler doğrultusunda Banka şubesi ile görüşüldüğünü, sözleşme gereği herhangi bir değişiklik olamayacağının bildirildiğini, ileriye dönük yapılacak olan protokollerde bu hususların göz önünde bulundurulacağını, konunun çözümü için Orhaneli Halk Bankası ile görüşüleceğini, çözüm konusunda İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü görüşünün sorunun çözümünden yana olacağını” belirtmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
9. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar .” hükmünü amirdir .
10. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü yer almaktadır .
11. Anayasanın 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür,” hükmünü amirdir .
12. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır .
2 / 713. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir .” hükmü bulunmaktadır .
14. Bankalar tarafından sunulan ek mali imkânların tasarrufuna ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarında uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20/ 07/ 2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/ 21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 4 üncü maddesi : “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır .” hükmünü amirdir .
15. 2007/ 21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 5 inci maddesinde ise; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir .” hükmü bulunmaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
16. Protokol tarihinden sonra göreve başlayan şikâyetçiye, göreve başladığı tarih ile protokolün bitiş tarihine kadar isabet eden promosyon tutarının makul sürede ödenmesi için yeni işlem tesisi hususunda tavsiyede bulunulması önerilmiştir .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 17. Şikâyetçi, sonradan tayin olduğu gerekçesiyle promosyon ödemesinden yararlanamadığını belirterek promosyon ödenmesini talep etmektedir .
18. İlgili idare, protokol hükümleri gereğince herhangi bir ödemenin yapılmadığını belirtmiştir .
19. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), benzer konuda yoğun olarak gelen şikâyet başvuruları hakkında verdiği tavsiye kararlarında; promosyon ödemelerinden çalışılan kurumun (idarenin)
sorumlu olduğu, banka ile maaş ödeme karşılığında yapılan protokollerde, anlaşma yapılan yıllar bazında idarelerine atanabilecek başka personelin de olabileceği öngörüsünün dikkate alınarak, protokolün sonradan başlayacak personeli de kapsayacak şekilde yapılması gerektiği, protokoller ile bu hususun karşılanamaması durumunda ise, toplam promosyon miktarından belli bir kısmın ihtiyari olarak ayrılarak yeni başlayan personele promosyon olarak verilmesi gerektiğini vurgulayarak banka ile yapılan promosyon protokolünden sonra göreve başlayan kişilere promosyon ödenmemesinin, hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olmadığı yönünde karar vermektedir .
20. KDK’nin promosyon talebinde bulunulan 2017/ 2356 sayılı dosya hakkında verdiği Tavsiye
Kararının gereği, Yunusemre Kaymakamlığı Manisa Fen Lisesi Müdürlüğünün 07/ 11/ 2017 tarihli yazısı ile yerine getirilmiştir . İlgili yazıda, “Promosyon talebi, promosyon ihtiyat payından, öğretmenimizin göreve başladığı tarih ile promosyon sözleşmesinin bittiği tarih dikkate alınarak hesaplanmış ve 1.505,18 TL promosyon tutarı ilgilinin hesabına yatırılmıştır .” ifadesine yer verilmiştir .
3 / 721. Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı, promosyon ödemelerinde oluşan
tereddütleri gidermek amacıyla 15/ 05/ 2014 tarihli bir iç genelge çıkarmıştır . Genelgede özetle, bankalardan alınacak promosyon tekliflerinde, sözleşme sonrasında göreve başlayacak yeni personellerin de olabileceğinin göz önünde bulundurulacağını ve gerekli tedbirlerin alınmasının gerekli olduğunu, rekabet ortamının oluşmadığı veya fazla sayıda banka şubesi olmayan yerlerde bu yönde hükümlerin tesis edilmesi imkânının bulunmadığı benzer durumlarda ise sonradan gelecek personelin promosyon hükümlerinden yararlandırılabilmesi için alınan nakdi yardımın idarece belirlenecek bir kısmının dağıtılmayarak ihtiyat payı olarak tutulmasının sağlanacağını, dönem sonunda ihtiyat payı olarak belirlenen meblağdan kalan tutar olursa bu tutar çalışanlara eşit miktarda dağıtılacağını, diğer yandan, yargı organlarınca verilen kararlara idarelerin uyma zorunluluğu bulunduğunu, buna göre, maaş promosyonu ile ilgili mahkemeler tarafından verilen kararların yerine getirilmesinde, bir hizmet tertibi ile ilişkilendirilemeyen ilama bağlı borçlar kapsamında ödenmesi gerektiğini belirtmiştir .
22. Yine Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 18/ 10/ 2017 tarihli yazısında, “Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumundan (Ombudsmanlık) Bakanlığımıza gelen çok sayıda tavsiye kararında, il/ilçe milli eğitim müdürlüklerinin bankalarla yaptıkları sözleşmelerde, sözleşme tarihinden sonra göreve başlayan personele de promosyon ödemesi yapılması konusunda herhangi hüküm eklemeden bankalarla maaş promosyon sözleşmesi imzaladığı belirtilmektedir . Konuyla ilgili olarak il/ilçe milli eğitim müdürlüklerinin kamu zararına ve şikâyete sebebiyet vermeden, ilgili sayılı yazı ( 15/ 05/ 2014 tarih ve 1946247 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı
Strateji Geliştirme Başkanlığının yazısı) doğrultusunda işlem yapılması gerekmektedir .” hususlarına yer verilmiştir .
23. Somut olaya konu Maaş Ödeme Protokolünün 3.1 inci maddesinde “… Kurum, kadrosuna yeni katılan personel ile Kurumla ilişkisi kesilen, idari ve yasal soruşturma kapsamında görevinden alınan ve görevinden uzaklaştırılan personele ait bilgileri 15 gün önceden Banka’ ya bildirmekle yükümlüdür .” hükmüne, 4.3 üncü maddesinde, “Banka, Kurum personeline protokol içeriğinin gerçekleşmesi ve 15/ 05/ 2017 tarihinden itibaren ilk maaş ödemesinin yapılması şartı ile kişi (personel) başı aylık 36,25.-TL üzerinden yapılacak hesaplama ile mevcut olduğu bildirilen 293 personele PEŞİN olarak toplam 382.365.TL promosyon ödemesi yapacaktır .” hükmüne, 24. 4.4 üncü maddesinde “…Kurum personelinin promosyon ödemeleri ile ilgili itirazlarından, hukuki konulardan ve bu türden olabilecek dava ve sonuçlarından Bankanın hiçbir sorumluluğu olmayacaktır . Kurum, gerek kendisi gerekse personeli tarafından Bankaya bu nedenle herhangi bir talep veya itiraz yöneltilemeyeceğini personelinin bu gibi durumlarda vaki olabilecek taleplerine kendisinin muhatap olacağını kabul beyan ve taahhüt eder .” hükmüne, 25. 4.5 inci maddesinde “…Protokol imza tarihinden sonra sadece ücretsiz izinden ve askerden dönecek azami 5 personele … promosyon ödemesi yapılacaktır . Bunun dışında kuruma sonradan dahil olacak personele ise banka tarafından hiçbir surette promosyon ödemesi yapılmayacak olup, kurumun norm kadrosuna yeni kadro ihdas edilmesi ve/veya mevcut norm kadrodaki boş kadrolara personel atanması halinde de; kuruma sonradan dahil olacak personele hiçbir surette promosyon ödemesi yapılmayacaktır . Kurum protokol süresi içinde Banka’dan başka promosyon talebinde
4 / 7bulunmayacaktır . Protokol süresi içerisinde kurumdan ayrılarak maaş ödemeleri ban aracılığıyla
yapılmayan personellerden promosyon iadesi talep edilmeyecektir .” hükmüne, 26. 11 inci maddesinde “İşbu protokol ilk maaş ödeme tarihinden itibaren 3 yıl süreyle 14/ 05/ 2020 tarihine kadar geçerli ve yürürlükte olup, süre sonunda kendiliğinden sona erer .” hükmüne, son kısmında “ ( 18) madde, ( 6) sahifeden oluşan işbu protokol 20/ 04/ 2017 tarihinde ( 1) nüsha olarak imzalanmış olup, ilk maaş ya da ücret ödemelerinin yapılması ile birlikte yürürlüğe girecektir .
Protokolün her bir maddesi taraflarca müzakere edilerek düzenlenmiş olup, taraflar (İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğü ve Halk Bankası Orhaneli Şubesi) protokolün tamamım okumuş ve anlamış olarak imza ettiklerini beyan ederler” hükmüne yer verilmiştir .
27. Somut olayda, hâlihazırdaki promosyon ödemelerinin Başbakanlık Genelgesi doğrultusunda ödendiği, Başbakanlık Genelgesinde sonradan işe başlayan personele yönelik bir hüküm bulunmadığı, bu konuda öncelikle personelin çalıştığı kurumun yetkili olduğu, bu kapsamda Milli
Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının promosyon ödemelerinde oluşan tereddütleri gidermek amacıyla 15/ 05/ 2014 tarihli bir iç genelge çıkardığı genelgede, bankalardan alınacak promosyon tekliflerinde, sözleşme sonrasında göreve başlayacak yeni personellerin de olabileceğinin göz önünde bulundurulacağını ve gerekli tedbirlerin alınmasının gerekli olduğunu, rekabet ortamının oluşmadığı veya fazla sayıda banka şubesi olmayan yerlerde bu yönde hükümlerin tesis edilmesi imkânının bulunmadığı benzer durumlarda ise sonradan gelecek personelin promosyon hükümlerinden yararlandırılabilmesi için alınan nakdi yardımın idarece belirlenecek bir kısmının dağıtılmayarak ihtiyat payı olarak tutulmasının sağlanacağını, dönem sonunda ihtiyat payı olarak belirlenen meblağdan kalan tutar olursa bu tutar çalışanlara eşit miktarda dağıtılacağını, diğer yandan, yargı organlarınca verilen kararlara idarelerin uyma zorunluluğu bulunduğunu, buna göre, maaş promosyonu ile ilgili mahkemeler tarafından verilen kararların yerine getirilmesinde, bir hizmet tertibi ile ilişkilendirilemeyen ilama bağlı borçlar kapsamında ödenmesi gerektiği hususlarına yer verdiği, 28. Protokolün başlangıç tarihinin 15/ 05/ 2017 olduğu ve üç yıl geçerlilik süresi bulunduğu, Orhaneli
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ve Halkbank Orhaneli Şubesinin protokole taraf olduğu, şikâyetçinin protokol kapsamında kalan Erenler Ortaokuluna 22/ 06/ 2017 tarihinde atandığı, şikayetçinin ilk maaşı aldığı tarih olan 15/ 07/ 2017 tarihinden protokolün bitiş tarihi olan 14/ 05/ 2017 tarihine kadar
Halkbank Orhaneli Şubesi aracılığı ile maaşını almaya devam edeceği, şikayetçinin göreve başlama tarihi itibari ile maaş ödemesine ve maaş ödemesinden kaynaklanan promosyon gibi yan ödemelere de hak kazanacağı, görev değişikliği sonrası tabi olunan protokolün 4.5 inci maddesinde “…Protokol imza tarihinden sonra sadece ücretsiz izinden ve askerden dönecek azami 5 personele … promosyon ödemesi yapılacaktır . Bunun dışında kuruma sonradan dahil olacak personele ise banka tarafından hiçbir surette promosyon ödemesi yapılmayacak olup, kurumun norm kadrosuna yeni kadro ihdas edilmesi ve/veya mevcut norm kadrodaki boş kadrolara personel atanması halinde de; kuruma sonradan dahil olacak personele hiçbir surette promosyon ödemesi yapılmayacaktır . Kurum protokol süresi içinde Banka’dan başka promosyon talebinde bulunmayacaktır…” hükmünün bulunduğu, 29. Tabi olunan protokol hükümlerinde ücretsiz izin ve askerden dönen personelin durumunun gözetildiği ancak sonradan göreve başlayabilecek personele özgü bir hükme yer verilmediği,
5 / 7şikâyetçinin protokol başlangıç süresinden sonra göreve başlamasından dolayı promosyon
ödemesinden yararlanamadığı, bu durumun yukarıda yer verilen Milli Eğitim Bakanlığının iç düzenlemesine ve yukarıda ayrıntıları ile açıklandığı üzere personel arasında eşitsizlik doğuracağı için eşitlik ilkesine aykırı olduğu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği, her türlü üstünlük ve sorumluluğun ilgili idareye ait olduğu gözetildiğinde İdarenin sonradan göreve başlayan şikâyetçiye yönelik olarak şikâyetçinin durumuna uygun çözüm üretmesi gerektiği hususları tespit edilmiştir .
30. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranların iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranların banka promosyonu ödenmesi talebinin idarece yerine getirilmemesinde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 31. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, eşitlik ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
32. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlemine karşı
Bursa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun KABULÜNE;
Protokol tarihinden sonra göreve başlayan şikâyetçiye, göreve başladığı tarih ile protokolün bitiş tarihine kadar isabet eden promosyon tutarının makul sürede ödenmesi için yeni işlem tesisi hususunda ORHANELİ İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA, ORHANELİ İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE ve bilgi için
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bu karar üzerine tesis edilecek
işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
6 / 7Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi