|
ÖZET: Başvuru, Yenimahalle Belediyesi tarafından 2015-2017 yılları arasında tahakkuk ettirilen emlak vergilerinin iptali için yapılmıştır. Başvuran, 2000 yılında emekli olduğunu ve indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanması gerektiğini belirtmiştir. Ancak, ilgili belediye, başvuranın vergi beyannamesini süresi içinde vermemesi nedeniyle vergi tahakkuk ettirmiştir. Başvuran, bu durumu itiraz etmiş, ancak uzlaşma süreci sonucunda talebi reddedilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı, indirimli bina vergisi uygulamasının geçmişe dönük düzeltme yapılmasına olanak tanıdığını belirtmiştir.
Yenimahalle Belediyesi, başvuranın indirimli bina vergisi oranından yararlanma şartlarını taşıdığına dair bilgi almış, ancak uzlaşmanın gerçekleşmesi nedeniyle geriye dönük işlem yapamayacaklarını ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun hukuka aykırı olduğunu değerlendirerek, geçmişe dönük düzeltme yapılması ve tahsil edilen vergilerin iade edilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını tavsiye etmiştir. İdareye, bu tavsiyenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde işlem tesis etmesi gerektiği bildirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/2850-S.4060
BAŞVURU NO : 2018/15788
KARAR TARİHİ : 10/05/2019
TAVSİYE KARARI
YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasına istinaden adına tahakkuk ettirilen emlak vergilerinin iptal edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28/11/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi …, Kentkoop Mah. 1844 Sok. … Sitesi No: 17/3-1 Batıkent Yenimahalle/ANKARA
2 adresinde kendisine ait 200 m ’yi geçmeyen bir adet meskeni bulunduğunu, 2000 yılında
emekli olduğunu ve emekli aylığından başka bir geliri bulunmadığını, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından faydalandırılması gerekirken Yenimahalle Belediyesi tarafından 2015-2017 yılları için adına emlak vergisi tahakkuk ettirildiğini, ilgili belediyeye itiraz ettiğini, bunun sonucunda aynı gün içerisinde davet kağıdı düzenlendiğini, uzlaşma randevu tarihi öncesinde tarafına eksik bilgilendirme yapılarak uzlaşma tutanağının tebellüğ ettirildiğini, bunun üzerine BİMER aracılığıyla yaptığı başvuruya Gelir İdaresi tarafından gönderilen cevabi yazıda, ‘indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasının düzeltme zamanaşımı süresi göz önünde bulundurulmak suretiyle geçmişe dönük olarak uygulanması mümkün bulunmaktadır.’ belirtildiğini, anılan cevabi yazı üzerine Yenimahalle Belediyesine başvuruda bulunduğunu, ilgili idare tarafından ‘uzlaşma talebinde bulunulması ve uzlaşmanın da gerçekleşmiş olması’ gerekçesiyle geriye dönük işlem yapılamayacağından talebinin reddedildiğini, şartları taşımasına rağmen indirimli bina vergisi oranı (sıfır)
uygulamasından yararlanamadığını, ilgili belediye tarafından tahakkuk ettirilen emlak vergisine ilişkin herhangi bir tebligat yapılmadığını iddia ederek indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasına istinaden adına tahakkuk ettirilen emlak vergilerinin iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Yenimahalle Belediye Başkanlığı,
Gelir İdaresi Başkanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan bilgi ve belge talebinde
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
bulunulmuştur. Yenimahalle Belediye Başkanlığının 25/12/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) … sicil nolu mükellef …’ın 23/09/2014 tarihinde almış olduğu Kentkoop Mahallesi 1844.
Sokak … Sitesi No:17/3-1 adresinde bulunan meskeniyle ilgili yıl sonuna kadar verilmesi gereken emlak vergisi beyannamesini vermediği, Belediye tarafından 29/03/2018 tarihinde resen alındığı, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun “Beyan Esası” başlıklı 10 uncu maddesinde, bina vergisinin mükelleflerin yazılı beyanı üzerinden tarh ve tahakkuk ettirileceği, geçici ve daimi muaflıklardan yararlanan mükelleflerin de beyanname vermelerinin zorunlu olduğu, beyanname verilmemesi halinde muafiyetten faydalanmasının mümkün olmadığının düzenlendiği,
2.2) Şikâyetçi … adına 2015-2016 ve 2017 yıllarına ait 972,96 TL vergi tarh ve tahakkuk
ettirildiği, söz konusu borcu ödedikten sonra 2018 yılı itibari ile emekli muafiyetinin işleme alınacağının bildirildiği, bunun üzerine şikâyetçinin 11/04/2018 tarih ve … sayılı dilekçe ile uzlaşma talebinde bulunduğu, 16/05/2018 tarih ve … nolu uzlaşma tutanağı ile uzlaşma gerçekleştirildiği,
2.3) Şikâyetçinin adına tarh ve tahakkuk ettirilen emlak vergilerinin kaldırılması talebi üzerine
uzlaşma talebinde bulunulması ve uzlaşmanın da gerçekleşmiş olması nedeniyle emekli muafiyet işlemlerinin 2018 yılı itibari ile işleme alındığı, geriye dönük işlem yapılamayacağının bildirildiği,
3) Gelir İdaresi Başkanlığının 14/01/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle;
3.1) 1319 sayılı Kanunda emlak vergisinin geçmişe dönük uygulanmayacağına dair herhangi
bir hüküm bulunmadığı, dolayısıyla indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulaması şartlarını geçmiş yıllar itibarıyla sağlayan mükelleflerin geçmişe dönük olarak indirimli oran uygulamasından yararlanabilmesi ve düzeltme zamanaşımı süresi göz önünde bulundurulmak suretiyle geçmişe dönük düzeltme yapılarak tahsil edilen emlak vergilerinin iade edilmesinin mümkün bulunduğu,
3.2) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 116 ncı maddesinde, “Vergi hatası, vergiye mütaallik
hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasıdır.” şeklinde tanımlandığı, vergi hatalarının neler olduğunun 117 ve
118 inci maddelerde açıklandığı,
3.3) Anılan Kanunun 114 üncü maddesinde, “Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden
yılın başından başlıyarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmiyen vergiler zamanaşımına uğrar.”; 126 ncı maddesinde de, “114 üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hataları düzeltilemez.” hükümlerinin yer aldığı,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3.4) Buna göre, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulaması için gerekli şartları taşıyan
mükelleflere, bu şartların kazanıldığı yılı takip eden bütçe yılından itibaren zamanaşımı süresi de göz önünde bulundurulmak suretiyle geçmişe dönük olarak indirimli bina vergisi oranının (sıfır) uygulanması, ayrıca emlak vergisi iadesinin söz konusu olduğu durumlarda düzeltme ve iade işlemlerinde 213 sayılı Kanunun 114 ve 126 ncı maddelerinde belirtilen sürelerin dikkate alınması gerektiği,
3.5) 213 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrasında “Sürekli, geçici ve merkezi
uzlaşma komisyonlarının teşkili, uzlaşmaya müracaat etmeye yetkili olanların belirlenmesi, uzlaşmanın şekli, uzlaşmaya konu edilebilecek vergi, resim ve harçların belirlenmesi, uzlaşma komisyonlarının yetkileri, uzlaşmanın yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. İl özel idareleri ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar için bu yönetmelik içişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca hazırlanır.” Hükmünün yer aldığı, belediyeler ile mükellefler arasında yapılacak uzlaşma talep ve işlemlerinin İçişleri Bakanlığınca 01/08/2003 tarihli ve 25186 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği kapsamında Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
4) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 13/02/2019 tarih
ve … sayılı cevabi yazısında özetle; şikâyetçi …’ın geçmiş yıllar itibariyle indirimli bina vergisi oranı uygulaması şartlarını sağladığı, vergi beyannamesini süresi içerisinde vermediğinden dolayı usulsüzlük cezası olması gerekir iken belediye tarafından 2015-
2017 yıllarına ait emlak vergisinin de tahakkuk ettirildiği ve emlak vergisi asıllarını
ödemek şartıyla uzlaşmaya varıldığının anlaşıldığı, emlak vergisinin geçmişe dönük uygulanmayacağına dair mevzuatta açık bir hüküm bulunmadığı, idare tarafından düzeltme zamanaşımı süresi göz önünde bulundurulmak suretiyle geçmişe dönük düzeltme yapılabileceği, bunun mümkün olmaması halinde sorunun hukuki yollardan çözümlenebileceği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü
maddesinin üçüncü fıkrasında, “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.”; dördüncü fıkrasında, “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.”
5.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
6) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun “Nispet” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci
fıkrasında, “Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil)
halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye
Bakanlığı yetkilidir.”,
8) 20/12/2006 tarihli ve 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında, “319 sayılı Emlak
Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve 2 yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı,
2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.”,
9) 04/01/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Zamanaşımı süreleri” başlıklı
114 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden
yılın başından başlıyarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmiyen vergiler zamanaşımına uğrar.”,
9.1) “Vergi hatası” başlıklı 116 ncı maddesinde, “Vergi hatası, vergiye mütaallik hesaplarda
veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasıdır.”,
9.2) “Vergilendirme hataları” başlıklı 118 inci maddesinde, “Vergilendirme hataları
şunlardır:
1. Mükellefin şahsında hata: Bir verginin asıl borçlusu yerine başka bir kişiden istenmesi veya alınmasıdır;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2. Mükellefiyette hata: Açık olarak vergiye tabi olmıyan veya vergiden muaf bulunan kimselerden vergi istenmesi veya alınmasıdır; 3. Mevzuda hata: Açık olarak vergi mevzuuna girmiyen veya vergiden müstesna bulunan gelir, servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınmasıdır.
4. Vergilendirme veya muafiyet döneminde hata: Aranan verginin ilgili bulunduğu vergilendirme döneminin yanlış gösterilmiş veya süre itibariyle eksik veya fazla hesaplanmış olmasıdır.”,
9.3) “Düzeltmede zamanaşımı” başlıklı 126 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “114 üncü
maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hataları düzeltilemez.”,
9.4) “Cezalar” başlıklı 331 inci maddesinde, “Vergi kanunları hükümlerine aykırı hareket
edenler, bu kitapta yazılı vergi cezaları (vergi ziyaı cezası ve usulsüzlük cezaları) ve diğer cezalar ile cezalandırılırlar.”,
9.5) “Vergi ziyaı” başlıklı 341 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ Vergi ziyaı, mükellefin
veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder.”,
9.6) “Vergi ziyaı cezası” başlıklı 344 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “341 inci
maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir.”,
9.7) “Usulsüzlüğün tarifi” başlıklı 351 inci maddesinde, “Usulsüzlük vergi kanunlarının
şekle ve usule mütaallik hükümlerine riayet edilmemesidir.”,
9.8) “Usulsüzlük dereceleri ve cezaları” başlıklı 352 nci maddesinde, “Usulsüzlükler,
aşağıda yazılı derecelere ve bu kanuna bağlı cetvele göre cezalandırılır. Usulsüzlük fiili re’sen takdiri gerektirirse, bağlı cetvelde yazılı cezalar iki kat olarak kesilir.
I inci derece usulsüzlükler:
1. Vergi ve harç beyannamelerinin süresinde verilmemiş olması;…
II nci derece usulsüzlükler:
…
4. kanunlarında yazılı bildirmelerin zamanında yapılmamış olması (işe başlamayı bildirmek hariç);..”,
9.9) “Uzlaşmanın konusu , kapsamı, komisyonlar ve şekli” başlıklı Ek 1 inci maddesinin
birinci fıkrasında, “Mükellef tarafından, ikmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergilerle bunlara ilişkin vergi ziyaı cezalarının (359 uncu maddede yazılı fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde tarh edilen vergi ve kesilen ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza hariç) tahakkuk edecek miktarları konusunda, vergi ziyaına sebebiyet verilmesinin kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten ya da 369 uncu maddede yazılı yanılmadan kaynaklandığının veya bu Kanunun 116, 117 ve 118 inci maddelerinde yazılı vergi hataları ile
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
bunun dışında her türlü maddi hata bulunduğunun veya yargı kararları ile idarenin ihtilaf konusu olayda görüş farklılığının olduğunun ileri sürülmesi durumunda, idare bu bölümde yer alan hükümler çerçevesinde mükellefler ile uzlaşabilir… Uzlaşma talebi vergi ihbarnemesinin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi halinde yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz. Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağa idarenin nihai teklifi yazılır. Mükellef dava açma süresinin sonuna kadar teklif edilen vergi ve cezayı kabul ettiğini yazılı olarak bildirirse bu takdirde uzlaşma sağlanmış sayılır….”; ikinci fıkrasında ise, “…İl özel idareleri ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar için bu yönetmelik İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanır.”,
9.10) “Uzlaşma komisyonu muamelelerinin kesinliği” başlıklı Ek 6 ncı maddesinin birinci
fıkrasında, “Uzlaşma komisyonlarının tutacakları uzlaşma tutanakları kesin olup gereği vergi dairelerince derhal yerine getirilir.”; ikinci fıkrasında, “Mükellef veya adına ceza kesilen; üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açılmaz ve hiçbir mercie şikayette bulunamaz.”,
10) 01/08/2003 tarihli ve 25186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler
Uzlaşma Yönetmeliğinin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin kapsamına il özel idareleri ve belediyelerce ikmalen, re’sen veya idarece tarh ve tebliğ edilen vergi, resim ve harçlar ile bunlara ilişkin olarak kesilecek vergi ziyaı cezaları (usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları ile Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca vergi ziyaı cezası kesilen tarhiyata ilişkin vergi ve ceza hariç) girer.”,
11) 31/12/2003 tarihli ve 25333 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye
Bakanlığının 38 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin I. Bölümünde yer alan
“İndirimli Bina Vergisi Oranından Yararlanacak Mükellefler” başlıklı 1 inci kısmı; “Bakanlar Kurulunca belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 2 m ’yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan; … Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
12) Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuruya konu işleminin hukuka aykırı olduğu
değerlendirilerek düzeltme zamanaşımı süresi de göz önünde bulundurulmak suretiyle geçmişe dönük düzeltme yapılması ve tahsil edilen vergilerin iade edilmesi için gerekli işlemlerin tesis edilmesi hususunda ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
13) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Kentkoop Mah. … Cad. No:5/8
adresinde ikamet etmekte iken emlak vergisi muafiyetinden yararlandığını, 23/09/2014 tarihinde konutunu satarak Kentkoop Mah. 1844 Sok. … Sitesi No:3/1 Batıkent
Yenimahalle/ANKARA adresinde bulunan konutuna taşındığını, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından faydalandırılması gerekirken Yenimahalle Belediyesi tarafından 2015-
2017 yılları için adına emlak vergisi ve vergi ziyaı cezası tahakkuk ettirildiğini, ilgili belediyeye
itiraz ettiğini, ancak 2018 yılı itibari ile emekli muafiyetinin işleme alınacağının bildirildiğini, bunun üzerine 16/05/2018 tarihinde vergi ziyaı cezalarının kaldırılması konusunda uzlaşma yapıldığını, Gelir İdaresi Başkanlığının ‘indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasının düzeltme zamanaşımı süresi göz önünde bulundurulmak suretiyle geçmişe dönük olarak uygulanması mümkün bulunmaktadır.’ yazısı üzerine tekrar Yenimahalle Belediyesine başvuruda bulunduğunu, ilgili idare tarafından ‘uzlaşma talebinde bulunulması ve uzlaşmanın da gerçekleşmiş olması’ gerekçesiyle geriye dönük işlem yapılamayacağından talebinin reddedildiğini iddia ederek indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasına istinaden adına tahakkuk ettirilen emlak vergilerinin iptal edilmesini talep etmektedir.
14) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef
kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin
Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu kapsamda 20/12/2006 tarihli ve 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.
15) Emlak Vergisi Kanununa göre, vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde
(geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil) emlak vergisi bildirimi verilmesi zorunlu olup, buna aykırı hareket edenler hakkında vergi cezaları (vergi ziyaı cezası ve usulsüzlük cezaları) uygulanmaktadır. Bu kapsamda şikâyetçi …’ın, 23/09/2014 tarihinde
Kentkoop Mahallesi 1844. Sokak … Sitesi No:17/3-1 adresinde bulunan meskeni satın aldığı, ancak söz konusu mesken ile ilgili yıl sonuna kadar verilmesi gereken emlak vergisi beyannamesini vermediği, 29/03/2018 tarihinde idare tarafından resen alındığı ve 2015-2017 yılları için adına emlak vergisi ve vergi ziyaı cezası tahakkuk ettirildiği tespit edilmiştir. Bunun üzerine şikâyetçinin 03/04/2018 tarihinde Yenimahalle Belediyesine başvuruda bulunduğu, ancak ilgili idare tarafından 2015-2017 yılları için tarh ve tahakkuk ettirilen vergi borcunu ödedikten sonra 2018 yılı itibari ile emekli muafiyetinin işleme alınacağının bildirildiği, bunun üzerine şikâyetçinin 11/04/2018 tarihinde vergilerin asıllarını ödeyerek uzlaşma talebinde bulunduğu, 16/05/2018 tarihli ve 80 sayılı Uzlaşma tutanağı ile vergi ziyaı cezalarının kaldırılması konusunda uzlaşma yapıldığı anlaşılmıştır.
16) Şikâyetçinin indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasının geçmişe dönük
uygulanmasını talep ettiği, ancak ilgili idare tarafından uzlaşmanın sağlanması gerekçe gösterilerek talebin reddedildiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla somut olay açısından uyuşmazlık, uzlaşma gerçekleşmesi durumunda geçmişe dönük düzeltme işlemi tesis
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
edilip edilemeyeceği hususunda toplanmaktadır. Gelir İdaresi Başkanlığının cevabi yazısı incelendiğinde, 1319 sayılı Kanunda emlak vergisinin geçmişe dönük uygulanmayacağına dair herhangi bir hüküm bulunmadığı, dolayısıyla indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulaması şartlarını geçmiş yıllar itibarıyla sağlayan mükelleflerin geçmişe dönük olarak indirimli oran uygulamasından yararlanabilmesi ve düzeltme zamanaşımı süresi göz önünde bulundurulmak suretiyle geçmişe dönük düzeltme yapılarak tahsil edilen emlak vergilerinin iade edilmesinin mümkün bulunduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla muafiyet şartlarını taşıyan mükelleflere, düzeltme zamanaşımı süresi de dikkate alınarak geçmişe dönük olarak indirimli bina vergisi oranının (sıfır) uygulanabileceği, buna göre düzeltme ve iade işlemleri yapılabileceği değerlendirilmiştir.
17) Diğer önemli konu ise, uzlaşma durumunda düzeltme işlemi yapılıp yapılamayacağı
hususudur. İdare ile mükellefler arasında ortaya çıkan vergi uyuşmazlıklarının yargı organlarına gitmeden idari aşamada çözümlenmesine yönelik yöntemlerden biri, uzlaşma müessesesidir. Belediyeler ile mükellefler arasında yapılacak uzlaşma talep ve işlemleri
Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliğine göre yapılmaktadır. Uzlaşmanın kapsamına il özel idareleri ve belediyelerce ikmalen, resen veya idarece tarh ve tebliğ edilen vergi, resim ve harç asıllarına ilişkin olarak özel kanunlarında belirtilen kanuni hadlerin altına düşmemek kaydıyla vergi asılları ile bunlara ilişkin olarak kesilecek vergi ziyaı cezaları girmektedir. Uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda komisyonların düzenleyecekleri uzlaşma tutanakları kesin olup, gereği mali hizmetler birimince derhal yerine getirilmektedir. Somut olayda şikâyetçinin, 23/09/2014 tarihinde almış olduğu meskene ilişkin yıl sonuna kadar verilmesi gereken emlak vergisi beyannamesini vermemesi nedeniyle 2015-2017 yılları için adına emlak vergisi ve vergi ziyaı cezası tahakkuk ettirildiği, ardından 16/05/2018 tarihli ve 80 sayılı Uzlaşma tutanağı ile vergi ziyaı cezalarının kaldırılması konusunda uzlaşma yapıldığı ve muafiyet işlemlerinin 2018 yılı itibari ile işleme alındığı tespit edilmiştir. Ancak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel
Yönetimler Genel Müdürlüğü tarafından belirtildiği üzere, şikâyetçinin vergi beyannamesini süresi içinde vermediğinden dolayı Yenimahalle Belediyesi tarafından usulsüzlük cezası alınması gerekir iken 2015-2017 yıllarına ait emlak vergisinin tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır. Emlak vergisi muafiyet şartlarını taşıyan şikâyetçinin geçmişe dönük olarak indirimli oran uygulamasından yararlanması gerekirken ilgili idare tarafından adına vergi tahakkuk ettirildiği, dolayısıyla vergilendirme hatası yapıldığı, uzlaşılmış olsa bile vergi hatası durumunda hatanın düzeltilebileceği değerlendirilmiş olup, düzeltme zamanaşımı süresi göz önünde bulundurularak geçmişe yönelik düzeltme işlemi yapılması gerektiği tespit edilmiştir.
18) Danıştay 4. İdare Mahkemesinin 17/04/2012 tarihli ve E.2009/8579, K.2012/1452 sayılı
kararında, vergi ile cezasından yalnızca biri için uzlaşan mükellefin, hem vergiye hem de vergi cezasına karşı dava açması ve şikayette bulunması hukuken mümkün olmadığı; ancak beyan üzerine tarh olunan vergiler üzerinden re’sen kesilen vergi ziyaı cezası için uzlaşılmış olsa bile uzlaşmanın kapsamı dışında tutulması nedeniyle bu vergiler için 213 sayılı Kanunun 116, 117 ve 118 inci maddelerinde tanımlanan türde bir vergi hatasının bulunması halinde düzeltme şikayet başvurusu yapılmasına yasal bir engel olmadığı, bu bakımdan, davacının
2004 yılı için verdiği kurumlar vergisi düzeltme beyannamesi üzerine tarh ve tahakkuk eden
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
vergi üzerinden kesilen vergi ziyaı cezası için uzlaşmaya varılmış ise de, davacın tahakkuk edip ödenen bu verginin iadesi istemiyle düzeltme şikayet kapsamında ilgili merciye başvuruda bulunabilmesi hukuken olanaklı iken aksi yönde gerekçeyle davayı reddeden Mahkeme kararında hukuka uyarlık görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.
19) Ayrıca vergi sistemimizde “hata üzerinden vergi alınmaması” esası açık bir şekilde
benimsenmiş olup, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 116, 117 ve 118 inci maddelerinde belirtilen vergi hatalarının düzeltme hükümleri çerçevesinde düzeltilmesine imkan tanınmıştır.
Bu nedenle; vergi mevzuuna girmeyen veya vergiden muaf olanlara yapılmış olan tarhiyatların, vergiye tabi olmamaları gerekenler adına yapılan tarhiyatların, aynı vergilendirme dönemi için yapılan mükerrer tarhiyatların uzlaşmaya mevzuu edilmiş ve üzerinde uzlaşılmış olması ve bu hatalı durumun da uzlaşma sırasında dikkate alınmamış olması hallerinde, söz konusu hataların 213 sayılı Vergi Usul Kanununun düzeltme hükümleri çerçevesinde düzeltilmesi mümkün bulunmaktadır. (Bknz. 20/04/2005 tarihli ve B.07.0.GEL.0.40/4001-115 sayılı
Özelge)
20) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, şikâyetçinin indirimli bina vergisi
oranı (sıfır) uygulaması için gerekli şartları taşıdığı, vergi beyannamesini süresi içinde vermediğinden ilgili idare tarafından usulsüzlük cezası verilmesi gerekirken 2015-2017 yıllarına ait emlak vergisi tahakkuk ettirildiği ve emlak vergi asıllarını ödemek şartıyla uzlaşmaya varıldığı, emlak vergisi muafiyet şartlarını taşıyan şikâyetçinin geçmişe dönük olarak indirimli oran uygulamasından yararlanması gerekirken adına vergi tahakkuk ettirildiği, dolayısıyla vergi hatası söz konusu olduğu ve düzeltme işlemi yapılması gerektiği anlaşıldığından, idarenin başvuruya konu işleminin hukuka aykırı olduğu tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Düzeltme zamanaşımı süresi de göz önünde bulundurulmak suretiyle geçmişe dönük düzeltme yapılması ve tahsil edilen vergilerin iade edilmesi için gerekli işlemlerin tesis edilmesi hususunda YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Yenimahalle Belediye
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.