|
ÖZET: Başvuru, Kırıkkale’de kapatılan bir özel okulda ödenen kayıt ücretinin iadesi talebine ilişkindir. Şikâyetçi, 15 Temmuz 2016 tarihindeki darbe girişimi sonrası açığa alındığını ve ardından meslekten ihraç edildiğini belirtmektedir. Kapatılan okulda çocuklarının eğitim gördüğünü ifade eden şikâyetçi, ödediği 5.150 TL’nin geri ödenmesi için Kırıkkale Defterdarlığı’na başvuruda bulunmuş, ancak talebi olumsuz yanıtlanmıştır. İdare, şikâyetçinin FETÖ ile bağlantılı olduğu gerekçesiyle iade talebini reddetmiştir.
İdarenin olumsuz yanıtı, Maliye Bakanlığı’nın FETÖ ile aidiyet tespitine dayanmaktadır. Şikâyetçi, çocuklarının eğitim masraflarının kendisiyle ilgili bir durum olmadığını, dolayısıyla iade edilmesi gerektiğini savunmaktadır. Ancak, Kırıkkale 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanmış ve FETÖ ile irtibatı tespit edilmiştir. Bu nedenle, idarenin iade talebini reddetmesi hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesine karar vermiştir. Şikâyetçi, bu karara itiraz edebilir ve yargı yoluna başvurabilir. İdarenin karar verme süreçlerinde daha şeffaf ve hesap verebilir olması gerektiği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4120-S.6013
BAŞVURU NO : 2018/17305
KARAR TARİHİ : 31/05/2019
RET KARARI
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI (Kırıkkale Çevre ve
BAŞVURUYA KONU İDARE :
Şehircilik İl Müdürlüğü)
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, kapatılan özel okula ödediği kayıt ücretinin iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi ’ın yaptığı tarihli başvurusunda;
1.1) Kırıkkale Üniversitesi, Bölümü’nde öğretim
görevlisi iken, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası açığa alındığını ve akabinde meslekten ihraç edildiğini, yine darbe girişimi sonrasında Kırıkkale İl’inde hizmet veren Koleji’nin 667 sayılı KHK ile kapatıldığını,
1.2) Oğlu ’ın 2009-2010 Eğitim-Öğretim Dönemi’nden itibaren 2015-2016 Eğitim-
Öğretim Dönemi sonuna kadar ve kızı ’ın 2013-2014 Eğitim-Öğretim Dönemi’nden 2015-2016 Eğitim-Öğretim Dönemi sonuna kadar bu okulda eğitim gördüğünü, okulun 667 sayılı KHK ile kapatılınca, alacak ve borçlarıyla birlikte devlete devredildiği için, 05/10/2016 tarihinde Kırıkkale İl
Defterdarlığı KHK İşlemleri Bürosu’na başvurarak ödediği ücreti talep ettiğini, Defterdarlık’ın 25/09/2017 tarih ve sayılı cevabi yazısıyla “…Bahse konu alacak talebiniz Maliye Bakanlığının (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) 23/06/2017 tarih ve sayılı yazıları gereği yerine getirilememiştir.” şeklinde olumsuz cevap verildiğini,
1.3) 15 Temmuz darbe girişiminin hemen akabinde, 18 Temmuz 2016 günü Koleji’ne
giderek çocuklarının kaydını sildirdiğini, ödediği taksitleri talep etmesine rağmen, taksitler kredi kartından çekildiği için geri ödeme işlemlerinin biraz uzun süre alabileceği cevabını aldığını,
1.4) O sırada tutuklu bulunduğu cezaevinden Kırıkkale Defterdarlığı’na gönderdiği 27/11/2017 tarihli
dilekçe ile çocukları için ödediği ücretlerin geri ödenmesinde gerekçe gösterilen Maliye Bakanlığının (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) 23/06/2017 tarih ve sayılı yazısını talep ettiğini, bunun üzerine
Kırıkkale Defterdarlığının 15/12/2017 tarih ve sayılı yazısı ile “Alacak talebinizin 670 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 5 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca alacak talebiniz yerine getirilemeyeceği ilgi (b) yazımızla tarafınıza bildirilmiştir.” gerekçesiyle olumsuz cevap verildiğini,
1.5) Kendisinin FETÖ darbe girişimi nedeniyle açığa alınmasının, meslekten ihraç edilmesinin ve
yargılanmasının çocuklarının eğitim meselesi ile ilgisinin olmadığını, darbe girişiminden çok önce, çocuklarının eğitimi için sarf ettiği ücretin ödenmeyerek kendisinin değil, çocuklarının cezalandırıldığını, oğlunun o süreçte TEOG sınavına hazırlanması nedeniyle yine özel bir koleje kayıt yaptırdığını ve ücretini çok zor ödediğini, kızını ise maddi imkânsızlıklar yüzünden devlet okuluna göndermek zorunda kaldığını,
1.6) FETÖ terör örgütü ile herhangi bir aidiyeti, iltisaklı veya irtibatı olmadığına ilişkin mahkeme
sürecinin devam ettiğini, henüz yargılama süreci devam ederken Kırıkkale İl KHK Bürosunun talebine olumsuz cevap vermesinin gerekçesi olan yazının 25/09/2017 tarihli olmasına rağmen, yargılama sürecine ilişkin Kırıkkale 1. Ağır Ceza Mahkemesinin hakkındaki hükmün 22/12/2017 tarihinde, yani daha sonra verildiğini,
1.7) Çocuklarının eğitim süreciyle meslekten ihracı ve daha akabinde yargılanmasına sebep olan sürecin
bir ilişkisinin olmadığını iddia ederek, okulun kapatılması nedeniyle hizmet olarak karşılığını alamadığı 5.150,00.-TL nin tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Kırıkkale Valiliği’nden
(Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosu) alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden;
2.1) İlgili şahsın İdareye vermiş olduğu 05/10/2016 ve 27/11/2017 tarihli dilekçelerinde
A.Ş.’ye bağlı Ortaokuluna yatırmış olduğu eğitim ücretlerini talep ettiği, kendisine 25/09/2017 tarih ve sayılı ve 15/12/2017 tarih ve sayılı yazılar ile Maliye
Bakanlığının (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) 23/06/2017 tarih ve sayılı yazıları ile
FETÖ/PDY terör örğütü ile aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olduğu bildirildiğinden alacak talebinin uygun görülmediği şeklinde olumsuz cevap verildiği,
2.2) İdarenin olumsuz cevap vermesine dayanak olan Maliye Bakanlığı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü)
tarafından Kırıkkale Defterdarlığı’na hitaben yazılan 23/06/2017 tarihli, sayılı ve “OHAL-İltisak araştırmaları” konulu yazısında özetle, 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken
Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin birinci fıkrası ve sayılı
Milli Emlak Genelgesinin 9 uncu maddesinin (ç) bendi gereğince, “…Valilik aracılığıyla ilgili kurum ve kuruluşlardan yapılacak araştırma sonucunda istihkak ve alacak talebinde bulunanların Fethullahçı
Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olup olmadığını tespit etmeye İl KHK
İşlemleri Bürolarının yetkili kılındığı belirtilerek bu çerçevede, ilgili mevzuat hükümleri kapsamında
Defterdarlıklara yapılan istihkak ve alacak taleplerinde, başvuru sahiplerinin FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olup olmadığı hususunda Ek-1’de yer alan bilgilerin, (Ek-2 de yer alan talimatlar dikkate alınarak) esas alınması” yönünde talimat verildiği,
2.3) Maliye Bakanlığı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) tarafından Kırıkkale Defterdarlığı’na hitaben
yazılan yazıda Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı tespitine yönelik yapılan araştırma neticesinde, Ek-1 de bilgileri yer alan kişiler arasında şikâyetçi ’ın isminin de yer aldığı, Ek-2 de yer alan talimatlar kapsamında “…FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olduğu yönünde tespitte bulunulduğu,
2.4) İdarenin yazısı ekinde sunulan ve Sıra Sayılı Genel kapsamında oluşturulan İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu tarafından hazırlanan 19/01/2017 tarih ve nolu Raporun
’ın talebi ile ilgili kısmında; “… Yukarıda tabloda yer alan kişiler ifa ettikleri eğitim-öğretim bedellerini temin ettikleri belgelerle (banka ekstresi, hesap özeti, çek fotokopisi, tahsilat makbuzu vb.) birlikte talep etmişlerdir. Buna karşın İl KHK
İşlemler Bürosu tarafından 670 sayılı KHK kapsamında kapatılan kurum ve kuruluşlardan alacak başvurusunda bulunan kişi/kuruluşların Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olup olmadığı muhtelif tarih ve sayılı yazılar ile Kırıkkale Valiliği’ne sorulmuştur. Bu kişilerin taleplerinin Kırıkkale Valiliği’nden gelecek cevaplar doğrultusunda değerlendirilerek yukarıda tabloda yer alan kişilere yine yukarıdaki tabloda yer alan tutarların ödenmesi aşamasında, adı geçenin Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olup olmadığına ilişkin araştırmanın sonucuna göre hareket edilmesi gerekir” şeklinde karar verildiği tespit edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci
maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.2) “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci
fıkrasında, “Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları,,… kapatılmıştır.”,
6) 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye …..Maliye
Bakanlığı yetkilidir.”; dördüncü fıkrasında, “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.”,
7) 06/01/2017 tarihli ve 29940 Mükerrer Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 679 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
“Değişiklik hükümleri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir;
“(5) Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır.
Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans
veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir.”,
8) 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan
Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletmek,”,
8.1) “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendinde, “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,”,
8.2) “İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü
maddesinde, “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir.
(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, il KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır.
(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat
ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Şikâyetçi, FETÖ darbe girişiminin ardından 667 sayılı KHK ile kapatılan Eğitim
Hizmetleri A.Ş.’ye bağlı Ortaokulu’na 2016-2017 eğitim-öğretim dönemi için ödediği 5.150,00 TL nin karşılığını alamadığından iade edilmesini talep etmektedir.
11) FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki darbe girişimi ardından demokratik anayasal düzene,
bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile
milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır. Şikâyet konu da 667 sayılı KHK kapsamında kapatılmıştır.
12) Ardından 670 sayılı KHK ile, kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye devredilen
kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dâhilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre başvuruların 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılması gerekmektedir. Somut olayda şikâyetçi, 05/10/2016 tarihinde Kırıkkale Defterdarlığı KHK İşlemleri İl Bürosu’na başvuruda bulunmuştur.
13) Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin
Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal
Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak
İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl
KHK İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
14) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve gerektiğinde
ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir.
Anılan genelgeye göre, borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılmakta; Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilmektedir.
15) Somut olayda, 15 Temmuz FETÖ darbe girişimi akabinde açığa alınmış,
29/11/2016 tarihli 675 sayılı KHK ile meslekten ihraç edilmiş, kendi beyanına göre 1.
Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanmış ve hakkında 22/12/2017 tarihinde hükme varılmıştır. Halen
Tipi Ceza İnfaz Kurumu’nda tutuklu bulunmaktadır.
16) İlk olarak, Koleji’ne yatırmış olduğu eğitim ücretlerine ilişkin 670 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (7091 sayılı
Kanun) 5 inci maddesinin birinci fıkrası ve ilgili alt mevzuat hükümlerine göre süresinde başvuru yapılıp yapılmadığı yönünden değerlendirme yapılmıştır. Buna göre şikayetçi belirtilen hak düşürücü süre hükmüne uygun olarak 05/10/2016 tarihinde talepte bulunmuştur.
17) İkinci olarak talepte bulunan kişinin FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatının
olduğu yönünde yapılan incelemede, 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin birinci fıkrası ve 2016/1 sayılı Milli Emlak
Genelgesinin 9 uncu maddesinin (ç) bendi gereğince Maliye Bakanlığının (Milli Emlak Genel
Müdürlüğü) 23/06/2017 tarih ve 19201 sayılı yazıları ile FETÖ/PDY terör örgütü ile aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olduğu bildirildiğinden alacak talebi uygun görülmemiştir. Maliye Bakanlığı (Milli Emlak
Genel Müdürlüğü) tarafından Kırıkkale Defterdarlığı’na hitaben yazdığı yazıya göre Fethullahçı Terör
Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı tespite yönelik araştırma yapılmış ve Ek-1 de bilgileri yer alan kişiler arasında şikâyetçi ’ın isminin de yer aldığı, Ek-2 de yer alan talimatlar kapsamında “…FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olduğu yönünde esas teşkil etmek üzere gerekli değerlendirmelerin yapılması bildirilmiştir.
18) İdarenin yazısı ekinde sunulan ve 2016/1 Sıra Sayılı Genel kapsamında oluşturulan İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu tarafından hazırlanan 19/01/2017 tarih ve nolu Raporun şikâyetçi ’ın talebi ile ilgili kısmında; “… Yukarıda tabloda yer alan kişiler ifa ettikleri eğitim-öğretim bedellerini temin ettikleri belgelerle (banka ekstresi, hesap özeti, çek fotokopisi, tahsilat makbuzu vb.) birlikte talep etmişlerdir. Buna karşın
İl KHK İşlemler Bürosu tarafından 670 sayılı KHK kapsamında kapatılan kurum ve kuruluşlardan alacak başvurusunda bulunan kişi/kuruluşların Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olup olmadığı muhtelif tarih ve sayılı yazılar ile Kırıkkale Valiliği’ne sorulmuştur. Bu kişilerin taleplerinin Kırıkkale Valiliği’nden gelecek cevaplar doğrultusunda değerlendirilerek yukarıda tabloda yer alan kişilere yine yukarıdaki tabloda yer alan tutarların ödenmesi aşamasında, adı geçenin
Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olup olmadığına ilişkin
araştırmanın sonucuna göre hareket edilmesi gerekir” şeklinde karar verildiği tespit edilmiştir. Bunun üzerine Kırıkkale İl KHK Bürosunun şikâyetçiye verdiği 25/09/2017 ve 5/12/2017 tarihli cevaplarda
FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olduğu tespit edilerek talebine olumsuz cevap verilmiştir. Son olarak, Kırıkkale 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanmış ve hakkında 22/12/2017 tarihinde hükme varılmıştır.
19) Şikâyetçi 675 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilmesi işleminin iptali
amacıyla Kırıkkale İdare Mahkemesinde dava açmış ve Mahkemenin sayılı ilamında “… anılan 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ekindeki listelerde yer almakla, başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın kamu görevinden çıkarılmış olup, ortada idare tarafından tesis edilmiş, idari dava konusu edilebilecek bir idari işlem bulunmamaktadır” gerekçesiyle talebi reddedilmiştir.
20) Şikâyetçi 675 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilmesi işleminin iptali amacıyla
T.C. Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu’na başvuru yapmış, Komisyonun 05/09/2018 tarih ve sayılı kararı ile “… başvuruya ilişkin yapılan inceleme ve değerlendirmede terör örgütleri ile Milli Güvenlik Kurulu’nca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan başvurucunun talebi yerinde görülmeyerek, 7075 sayılı Kanun’un 9’ uncu maddesi uyarınca başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.” şeklinde hükme varmıştır. Son olarak şikayetçi OHAL Komisyonunun kararını mahkemeye taşımıştır.
21) Özel okula yatırılan eğitim ücretinin iadesi ile ilgili açılan bir davaya yönelik Ankara 1. İdare
Mahkemesi tarafından verilen 19/10/2018 tarih ve sayılı ilamında; “…
davacının İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünde şube müdürü olarak görev yapmakta iken 01.09.2016 tarih, 29818 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren
672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun
Hükmünde Kararname uyarınca kamu görevinden çıkarıldığı anlaşıldığından, yukarıda yer verilen KHK hükmünde geri ödemeler için gerçek bir mal veya hizmet alım ilişkisinin yanında örgütle irtibat veya iltisakın bulunmaması gerektiğinin hüküm altına alındığı görülmekle, davalı idarenin KHK hükmüne göre bu aşamada geri ödeme yapmamasında hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının 26.240,00TL erken kayıt ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi yerinde görülmemiştir.” şeklinde hükme varılmıştır.
22) Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya
kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Kırıkkale Koleji’nin
667 sayılı KHK ile kapatıldığı, kapatılan özel okula ödenen ücretin iadesi için 05/10/2016 tarihinde ilgili
idareye süresinde müracaat edildiği; ancak ’ın Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY)
aidiyeti, iltisaklı veya irtibatı olduğu gerekçesiyle 675 sayılı KHK ile tesis edilen kamu görevinden çıkarıldığı, kendi beyanına göre 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılandığı, hakkında 22/12/2017 tarihinde hükme varıldığı ve halen Keskin T Tipi Ceza İnfaz Kurumu’nda tutuklu bulunduğu, tarafından kamu görevinden ihraç edilmesi işleminin iptali amacıyla Kırıkkale İdare
Mahkemesinde dava açtığı ve Mahkemenin sayılı ilamı ile ortada idare
tarafından tesis edilmiş, idari dava konusu edilebilecek bir idari işlem bulunmadığı için başvurunun reddedildiği, daha sonra kamu görevinden ihraç edilmesi işleminin iptali amacıyla T.C. Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu’na başvuru yaptığı, Komisyonun 05/09/2018 tarih ve sayılı kararı ile FETÖ terör örgütüne mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu için başvurunun reddedildiği, özel okula yatırılan eğitim ücretinin iadesi ile ilgili açılan bir davaya yönelik Ankara 1. İdare
Mahkemesi tarafından 19/10/2018 tarih ve karar sayılı ilamında, örgütle irtibat veya iltisakın bulunmaması gerektiğinin hüküm altına alındığı dikkate alındığında, idarenin paranın iade edilmemesi yönünde tesis etmiş olduğu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine yeterli cevap verilmediği, dolayısıyla İdarenin ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’, ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kırıkkale İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın ŞİKÂYETÇİ ile ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI’NA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi