|
ÖZET: Başvuran, babasına ait motorlu taşıtlar vergisi ve trafik cezası borçlarını faizleri hariç peşin olarak ödemek istemektedir. Başvurusunda, sağlık sorunları nedeniyle ödemelerini gerçekleştiremediğini ve yapılandırmanın bozulduğunu belirtmiştir. Ancak, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yaptığı incelemede, başvuranın borçlarının yapılandırıldığı taksitlerden bazılarını süresinde ödemediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, 6736 sayılı Kanun kapsamında sağlanan hakların kaybedildiği vurgulanmıştır.
İlgili mevzuat gereğince, vergi ve ceza borçlarının zamanında ödenmemesi durumunda gecikme zammı uygulanması zorunludur. Başvuranın sağlık durumu, borçlu olan mükellefin yükümlülüklerini etkilemediği için, talebinin reddedilmesi hukuka uygun bulunmuştur. Ayrıca, başvurana hangi mercilere itiraz edebileceği konusunda yeterli bilgi verilmediği tespit edilmiştir; bu durum, iyi yönetim ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş olup, başvuranın yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır. İlgili idarenin, gelecekte başvuru süreçlerinde daha şeffaf ve bilgilendirici bir yaklaşım sergilemesi önerilmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7101-S.10834
BAŞVURU NO : 2019/3584
KARAR TARİHİ : 09/08/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : NAKİL VASITALARI VERGİ DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın babasına ait vergi ve trafik para cezası borcunu peşin olarak faizleri haricinde ödeme talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; babasına ait aracın motorlu taşıtlar vergisi ve trafik para cezası borçları mevcut olduğunu, daha önceden kendisinin taksitlendirme yaptığını, fakat ani kalp rahatsızlığı nedeniyle acilen ameliyata alındığını, 6 ay sonra sağlığına kavuştuğunu, bundan dolayı ödeme yapamadığını, sonrasında vergi dairesine gittiğinde yapılandırmanın bozulduğunu öğrendiğini,
6000 Türk Lirasına yakın borç olduğunu belirterek borcu peşin olarak faizleri haricinde
ödemeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından talep edilen bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Gelir
İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 24/4/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; … …’ın oğlu … … tarafından verilen dilekçelerin incelendiği, 19/08/2018 tarihli ve
29806 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6736 sayılı Bazı Alacakların
Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanunun 10 uncu maddesinin altıncı fıkrasında “Bu
Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisi süresinde ödenmek koşuluyla, kalan taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılır. İlk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde matrah ve vergi artırımına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkı kaybedilir. Bu hüküm her bir madde ve alacaklı idareler açısından taksitlendirilen alacaklar için ayrı ayrı uygulanır.” hükmünün yer aldığı, söz konusu hükme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
göre, Kanun kapsamında yapılandırılan borçlara ilişkin taksitlerden; ilk iki taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi, ilk iki taksit süresinde ve tam olarak ödenmişse bile bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde veya tam ödenmemesi, bir takvim yılında iki veya daha az taksit ödenmemiş ve ya eksik ödenmiş olması, ödenmeyen veya eksik ödenen taksitlerin son taksiti izleyen ayın sonun kadar geç ödeme zammıyla birlikte ödenmemesi halinde Kanunun getirmiş olduğu imkanlardan yararlanma hakkının kaybedildiği,
3. Diğer taraftan, Başkanlığın Elektronik Vergi Daireleri Otomasyon Sistemi (e-VDO) üzerinde yapılan kontrol neticesinde … … tarafından İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Nakil Vasıtaları
Vergi Dairesi Müdürlüğü nezdinde 6736 sayılı Kanun kapsamında 18 taksit seçeneği tercih edilmek suretiyle yapılandırılan tecil dosyasına ait 2017 takvim yılına denk gelen taksitlerden 1, 2 ve 3 üncü taksitlerin süresinde ödendiği, 4 ve 5 inci taksitin ödenmediği, 2018 takvim yılına denk gelen taksitlerden 6, 7 ve 8 inci taksitlere ise herhangi bir ödeme yapılmadığının tespit edildiği, bu itibarla, 6736 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılan amme borçlarına ilişkin oluşturulan tecil dosyasına ait 2018 takvim yılına denk gelen 6, 7 ve 8 inci taksitlerin ödenmemesi nedeniyle anılan Kanunun 10 uncu maddesinin altıncı fıkrası uyarınca 01/06/2018 tarihi itibarıyla 6736 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanma hakkını kaybettiği,
4. Anayasanın 73 üncü maddesinde “…Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır…” hükmünün yer aldığı, 38 inci maddesinde ise
“…Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur…” hükmü yer aldığı, buna göre, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin konulması, değiştirilmesi ve kaldırılmasına ilişkin düzenlemeler ile ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerinin konulması, değiştirilmesi ve kaldırılmasına ilişkin düzenlemelerin Kanunla yapılmasının gerekli olduğu, adı geçenin amme borçlarına ait faizlerinin silinmesi talebine ilişkin olarak
Başkanlıkça tesis edilebilecek herhangi bir işlem bulunmadığı,
5. Diğer taraftan, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde “Amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı % 4 (4/9/2018 tarihli ve 62 Karar Sayılı Cumhurbaşkanı
Kararı ile %2) oranında gecikme zammı tatbik olunur. Ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesap edilir…” hükmünün yer aldığı,
6. Öte yandan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 115 inci maddesinde, ödeme derhal yapılmadığı takdirde para cezalarının, tutanağın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerektiği, bir ay içinde ödenmeyen cezalar için her ay % 5 faiz uygulanacağı, aylık faizin hesaplanmasında ay kesirlerinin tam ay olarak dikkate alınacağı, bulunacak tutarın ceza tutarının iki katını geçemeyeceği ve süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağının hüküm altına alındığı,
7. Buna göre, vadesinde ödenmeyen amme alacağına vade tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süre için gecikme zammı uygulanması, trafik idari para cezasının bu cezaya ilişkin idari yaptırım karar tutanağının tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmemesi halinde her ay için %5 faiz uygulanmasının Kanundan kaynaklanan bir zorunluluk olduğu belirtilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
8. 18/10/1982 tarihli ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
8.1. “Vergi Ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinde;
“Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.
Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı maliye politikasının sosyal amacıdır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.”,
8.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
9. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
10. 6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanununun,
10.1. “Kapsam ve Tanımlar” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Kanun hükümleri;
a) 04/01/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına giren;
1) 30/06/2016 tarihinden (bu tarih dahil) önceki dönemlere, beyana dayanan vergilerde
bu tarihe kadar verilmesi gereken beyannamelere ilişkin vergi ve bunlara bağlı vergi cezaları, gecikme faizleri, gecikme zamları (2016 yılı Temmuz ayında ödenmesi gereken gelir vergisi ikinci taksiti hariç),
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2) 2016 yılına ilişkin olarak 30/06/2016 tarihinden (bu tarih dahil) önce tahakkuk eden
vergi ve bunlara bağlı vergi cezaları, gecikme faizleri, gecikme zamları (2016 yılı için tahakkuk eden motorlu taşıtlar vergisi ikinci taksiti hariç),
3) 30/06/2016 tarihinden (bu tarih dahil) önce yapılan tespitlere ilişkin olarak vergi aslına
bağlı olmayan vergi cezaları… hakkında uygulanır…”,
10.2. “Ortak hükümler” başlıklı 10 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasında;
“Bu Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisi süresinde ödenmek koşuluyla, kalan taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılır. İlk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde matrah ve vergi artırımına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkı kaybedilir. Bu hüküm her bir madde ve alacaklı idareler açısından taksitlendirilen alacaklar için ayrı ayrı uygulanır.”,
11. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanununun,
11.1. “Kanunun şümulü” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer’i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur.”,
11.2. “Gecikme zammı, nispet ve hesabı” başlıklı 51 inci maddesinde;
“Amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı % 4 oranında gecikme zammı tatbik olunur. Ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesap edilir.
Gecikme zammı birmilyon liradan az olamaz.
Gecikme zammı; 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre uygulanan vergi ziyaı cezalarında bu madde uyarınca belirlenen oranda, mahkemeler tarafından verilen ve ceza mahiyetinde olan amme alacaklarında ise bu oranın yarısı ölçüsünde uygulanır. Bunların dışındaki ceza mahiyetinde olan amme alacaklarına gecikme zammı tatbik edilmez.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Cumhurbaşkanı, gecikme zammı oranlarını aylar itibarıyla topluca veya her ay için ayrı ayrı, yüzde onuna kadar indirmeye, gecikme zammı oranı ile gecikme zammı asgari tutarını iki katına kadar artırmaya, ayrıca gecikme zammı oranını aylar itibarıyla farklı olarak belirlemeye ve gecikme zammını bileşik faiz usulüyle aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık olarak hesaplatmaya yetkilidir.”,
12. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun, “Para cezalarının ödenme süresi” başlıklı
115 inci maddesinde;
“Ödeme derhal yapılmadığı takdirde para cezalarının, tutanağın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekir. Bir ay içinde ödenmeyen cezalar için her ay % 5 faiz uygulanır.
Aylık faizin hesaplanmasında ay kesirleri tam ay olarak dikkate alınır. Bu suretle bulunacak tutar cezanın iki katını geçemez.
Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun Hükümleri uygulanır. …”
13. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun,
13.1. “Mücbir sebepler” başlıklı 13 üncü maddesinde;
“1. Vergi ödevlerinden her hangi birinin yerine getirilmesine engel olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk;
2. Vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel olacak yangın, yer sarsıntısı ve su basması gibi afetler;
3. Kişinin iradesi dışında vukua gelen mecburi gaybubetler;
4. Sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısiyle defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması;
gibi hallerdir.”,
13.2. “Mücbir sebeplerle gecikme” başlıklı 15 inci maddesinde;
“13 üncü maddede yazılı mücbir sebeplerden her hangi birinin bulunması halinde bu sebep ortadan kalkıncaya kadar süreler işlemez. Bu takdirde tarh zamanaşımı işlemeyen süreler kadar uzar.
Bu hükmün uygulanması için mücbir sebebin malum olması veya ilgililer tarafından ispat veya tevsik edilmesi lazımdır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Maliye Bakanlığı, mücbir sebep sayılan haller nedeniyle; bölge, il, ilçe, mahal veya afete maruz kalanlar itibarıyla mücbir sebep hali ilan etmeye ve bu sürede vergi ödevlerinden yerine getirilemeyecek olanları tespit etmeye yetkilidir. Bu yetki vergi türleri ve işyerleri itibarıyla; beyannamelerin toplulaştırılması, yeni beyanname verme süreleri belirlenmesi ve beyanname verme zorunluluğunun kaldırılması şeklinde de kullanılabilir.”,
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
14. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15. Başvuran, babasına ait … … plakalı aracın motorlu taşıtlar vergisi ve trafik para cezası borçları mevcut olduğunu, bu borçlar için kendisinin daha önceden taksitlendirme yaptığını, fakat ani kalp rahatsızlığı nedeniyle acilen ameliyata alındığını, 6 ay sonra sağlığına kavuştuğunu, bundan dolayı ödeme yapamadığını, sonrasında vergi dairesine gittiğinde yapılandırmanın bozulduğunu öğrendiğini, 6000 Türk Lirasına yakın borç olduğunu belirterek borcu peşin olarak faizleri haricinde ödemeyi talep etmektedir.
16. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevap ve eklerinde, Başkanlığın
Elektronik Vergi Daireleri Otomasyon Sistemi (e-VDO) üzerinde yapılan kontrol neticesinde
… … tarafından İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Nakil Vasıtaları Vergi Dairesi Müdürlüğü nezdinde 6736 sayılı Kanun kapsamında şeklinde 18 taksit seçeneği tercih edilmek suretiyle yapılandırılan tecil dosyasına ait 2017 takvim yılına denk gelen taksitlerden 1, 2 ve 3 üncü taksitlerin süresinde ödendiği, 4 ve 5 inci taksitin ödenmediği, 2018 takvim yılına denk gelen taksitlerden 6, 7, ve 8 inci taksitlere ise herhangi bir ödeme yapılmadığının tespit edildiği, bu itibarla, 6736 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılan amme borçlarına ilişkin oluşturulan tecil dosyasına ait 2018 takvim yılına denk gelen 6, 7 ve 8 inci taksitlerin ödenmemesi nedeniyle anılan Kanunun 10 uncu maddesinin altıncı fıkrası uyarınca 01/06/2018 tarihi itibarıyla 6736 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanma hakkını kaybettiği, adı geçenin amme borçlarına ait faizlerinin silinmesi talebine ilişkin olarak Başkanlıkça tesis edilebilecek herhangi bir işlem bulunmadığı, diğer taraftan, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun
51 inci maddesi ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 115 inci maddesinde konuyla
ilgili hükümler olduğu, buna göre vadesinde ödenmeyen amme alacağına vade tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süre için gecikme zammı uygulanması ile trafik idari para cezasının bu cezaya ilişkin idari yaptırım karar tutanağının tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmemesi halinde her ay için %5 faiz uygulanmasının Kanundan kaynaklanan bir zorunluluk olduğu belirtilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
17. Anayasanın “Vergi Ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinde; ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerinin ancak kanunla konulacağı; herkesin, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlü olacağı, vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacı olduğu, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulacağı, değiştirileceği, kaldırılacağı, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisinin Cumhurbaşkanına verilebileceği hüküm altına alınmıştır.
18. 6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanunun 10 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasında; ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisi süresinde ödenmek koşuluyla, kalan taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı; ilk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde matrah ve vergi artırımına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkının kaybedileceği hüküm altına alınmıştır.
19. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde ise amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı % 4 oranında gecikme zammı tatbik olunacağı; ay kesirlerine isabet eden gecikme zammının günlük olarak hesap edileceği; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda ise ödeme derhal yapılmadığı takdirde para cezalarının, tutanağın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekeceği; bir ay içinde ödenmeyen cezalar için her ay % 5 faiz uygulanacağı; aylık faizin hesaplanmasında ay kesirleri tam ay olarak dikkate alınacağı; bu suretle bulunacak tutarın cezanın iki katını geçemeyeceği; süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümlerinin uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
20. Öte yandan 213 sayılı Vergi Usul Kanununda, mücbir sebep olarak; vergi ödevlerinden herhangi birinin yerine getirilmesine engel olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk; vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel olacak yangın, yer sarsıntısı ve su basması gibi afetler; kişinin iradesi dışında vukua gelen mecburi gaybubetler; sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısıyla defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması gibi haller sayılmıştır. 213 sayılı Kanunun lafzında bazı mücbir sebep halleri sıralandıktan sonra “gibi hallerdir” ifadesi kullanılarak mücbir sebep halleri geniş tutulmuştur. 213 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yazılı mücbir sebeplerden herhangi birinin bulunması halinde bu sebep ortadan kalkıncaya kadar sürelerin işlemeyeceği, bu takdirde tarh zamanaşımının işlemeyen süreler kadar uzayacağı, bu hükmün uygulanması için mücbir sebebin malum olması veya ilgililer tarafından ispat veya tevsik edilmesi lazım geldiği belirtilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
21. Başvuranın babası olan … …’a ait motorlu taşıtlar vergisi ve trafik para cezası borcunun İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Nakil Vasıtaları Vergi Dairesi Müdürlüğü nezdinde 6736 sayılı Kanun kapsamında 18 taksit seçeneği tercih edilmek suretiyle yapılandırıldığı, taksitlerden 1, 2 ve 3 üncü taksitlerin süresinde ödendiği, 4, 5, 6, 7 ve 8 inci taksitlere ödeme yapılmadığı, 6736 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılan amme borçlarından bazı taksitlerin ödenmemesi nedeniyle 6736 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin altıncı fıkrası uyarınca 01/06/2018 tarihi itibarıyla 6736 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanma hakkını kaybettiği görülmektedir.
22. Ancak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 13. maddesinin 1. bendinde, vergi ödevlerinden herhangi birinin yerine getirilmesine engel olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk halinin mücbir sebep olduğunun açıklandığı, somut olayda da başvuranın ciddi bir sağlık sorunu (kalp krizi) nedeniyle bu süreçte ödeme yapamadığını ifade ettiği, ancak başvuran tarafından Kurumumuza ibraz edilen belgelerin incelenmesi neticesinde, başvuran hakkında 12/10/2016 tarihinde İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa
Tıp Fakültesi Hastanesi tarafından aort kapak yetmezliği tanısı ile yatış verildiği, 14/10/2016 tarihinde taburcu edildiği; 28/10/2016 tarihinde ise aterosklerotik kalp hastalığı ön tanısı ile yatış verildiği, 8/11/2016 tarihinde taburcu edildiği; yapılandırılan borca ait 2017 takvim yılına denk gelen taksitlerden ilk üç taksitin süresinde ödendiği, ancak 4 ve 5 inci taksitin ödenmediği, 2018 takvim yılına denk gelen taksitlerden 6, 7 ve
8 inci taksitlere ise herhangi bir ödeme yapılmadığı, başvuranın Kurumumuza hastalığı
ile ilgili ibraz ettiği belgelerdeki tarihler ile borca ait taksitlerin ödenmediği tarihlerin örtüşmediği tespit edilmiştir. Öte yandan, motorlu taşıtlar vergisi mükellefinin ve trafik para cezası borçlusunun başvuranın babası olduğu, başvuranın kalp krizi geçirmesinin vergi mükellefiyetini etkileyen bir husus olmadığı, asıl borçlu olan mükellefin borcunun başvuranın hastalığı süresince devam ettiği anlaşılmıştır.
23. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ile ilgili dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın faizsiz olarak peşin ödeme teklifinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.