|
ÖZET: Başvuru, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın işlemlerinin incelenmesi talebi üzerine yapılmıştır. Başvuran, kamu kurumları tarafından gerçekleştirilen usulsüzlüklerin tespit edilmesi ve bu durumun yarattığı mağduriyetlerin giderilmesi için gerekli yaptırımların uygulanmasını istemektedir. Ayrıca, iddia edilen saldırılar nedeniyle maddi ve manevi tazminat talep etmektedir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan Görüş ve Öneri Raporu’na dayanarak, başvuranın iddialarının incelendiğini belirtmiştir. Bu raporda, belirtilen usulsüzlüklerin daha önce tespit edildiği ve gerekli işlemlerin yapıldığı ifade edilmiştir. Ayrıca, başvuranın talepleri doğrultusunda herhangi bir işlemin yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili mevzuat ve yapılan incelemeler doğrultusunda, idarenin işlemlerinde hukuka aykırı bir durum tespit edilmemiştir. Başvuranın talepleri, mevzuat çerçevesinde değerlendirildiğinde, başvurunun reddedilmesi uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/9357-S.14331
BAŞVURU NO : 2019/6434
KARAR TARİHİ : 01/10/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İdarenin yaptığı işlemlerin incelenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/03/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, dilekçe ve dilekçe eklerinde ayrıntılı olarak anlattığı ve yapıldığını iddia ettiği vakalarda yürütme makamı Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın, kamu kurumlarının yaptığı işlemlerdeki usulsüzlüklerin tespiti ve gerekli yaptırımın yerine getirilmesi gerektiğini iddia etmektedir.
2.Başvuran, yapıldığını iddia ettiği usulsüzlüğün tespitini, oluşturduğu mağduriyetlerin giderilmesini ve tarafına yapıldığını iddia ettiği saldırıdan dolayı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından tarafına 1 (bir) kuruş maddi ve manevi tazminatın ödenmesini talep etmektedir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Vergi Denetim Kurulu
Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle;
3.1.Belirtilen hususlarda, araştırma ve inceleme yapmak üzere Başkanlıkça görevlendirilen
Vergi Müfettişi tarafından Görüş ve Öneri Raporu düzenlendiği,
3.2.Bu Görüş ve Öneri Raporunda özet olarak;
3.2.1….’ın … firması hakkındaki vergi incelemelerine, 16/08/2014 tarihli dilekçesinden önce başlanıldığı,
3.2.2.İncelemenin ana gerekçeleri arasında; Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde başlatılan ve yürütülmekte olan; “Suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, kurulan örgüt faaliyeti çerçevesinde akaryakıt kaçakçılığı yapmak ve rüşvet vermek ve almak suretiyle haksız ekonomik çıkar sağlamak” suçu soruşturması kapsamında yapılan aramalarda ele geçirilen belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda Vergi Müfettişi tarafından düzenlenen Görüş ve
Öneri Raporunun bulunması ve Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığınca aynı soruşturma kapsamında şüpheliler hakkında düzenlenen iddianamenin bulunması,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3.2.3.Bu hususların 16/08/2014 tarihli dilekçeden önceki dönemlerde yapılmış tespitleri içerdiği,
3.2.4.Verilen dilekçeden önce Vergi Müfettişi görevlendirildiği, görevlendirmelerin kaynağının genel olarak Jet-A-1 yakıtının amacı dışında alım satımının yapılması ve akaryakıt kaçakçılığı olduğu, görevlendirmelere kaynak olan belgelerin bahse konu eylemlerin nasıl gerçekleştiğini ayrıntılı olarak ihtiva ettiği ve 16/08/2014 tarihli ihbar dilekçesinde yer alan hususları kapsadığı,
3.2.5.Bu hususlara ilişkin olarak …’a iki kez cevap verildiği,
3.2.6.Grup Başkan Yardımcılarının imzaladığı cevabi yazılarda gerçeğe aykırı bir durum bulunmadığı,
3.2.7.Yapılan ihbarlarla ilgili tahakkukların kesinleşmiş olduğu, bu nedenle ihbar ikramiyesi ödenmesini gerektirir bir durumun bulunmadığı,
3.2.8.Ayrıca Vergi Müfettişleri …ile Vergi Müfettiş Yardımcıları … tarafından düzenlenen raporların mevzuata uygun olduğu ve yapılacak bir işlemin bulunmadığı, şeklinde açıklamalarına yer verildiği,
3.3.Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “Dostane Çözüm” başlıklı 33/A maddesi kapsamında Başkanlıkça başvuranın talepleri ile ilgili olarak yapılacak bir işlemin bulunmadığı, Vergi Müfettişi tarafından düzenlenen Görüş ve Öneri Raporunun mevzuat bölümünde hukuki gerekçelerin yer aldığı,
3.4.Kayıtların tetkikinden konuyla ilgili olarak Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı Memur
Suçları Soruşturma Bürosunun soruşturma yazısı ile inceleme sonucu hakkında bilgi istendiği ve ilgili savcılığa Vergi Müfettişi tarafından düzenlenen Görüş ve Öneri Raporunun gönderildiği, ifade edilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
4.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
5.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6.213 sayılı Vergi Usul Kanununun,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
6.1.“Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat” başlıklı 3 ün maddesinde;
“A)Vergi kanunlarının uygulanması: Bu Kanunda kullanılan “Vergi Kanunu” tabiri işbu
Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder.
Vergi kanunları lafzı ve ruhu ile hüküm ifade eder. Lafzın açık olmadığı hallerde vergi kanunlarının hükümleri, konuluşundaki maksat, hükümlerin kanunun yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısı göz önünde tutularak uygulanır.
B)İspat: Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya, ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır.
Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. Şu kadar ki, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesi ispatlama vasıtası olarak kullanılamaz.
İktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutat olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfeti bunu iddia eden tarafa aittir.”,
6.2.“Vergi mahremiyeti” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Aşağıda yazılı kimseler görevleri dolayısıyla, mükellefin ve mükellefle ilgili kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına, işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine müteallik olmak üzere öğrendikleri sırları veya gizli kalması lazım gelen diğer hususları ifşa edemezler ve kendilerinin veya üçüncü şahısların nef’ine kullanamazlar;
1. Vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurlar…”,
6.3.“Maksat” başlıklı 134 üncü maddesinde;
“Vergi incelemesinden maksat, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak tespit etmek ve sağlamaktır.
İncelemeye yetkili olanlar tarafından lüzum görüldüğü takdirde inceleme, işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin fiili envanterinin yapılmasına ve beyannamelerde gösterilmesi gereken unsurların tetkikına da teşmil edilebilir. Fiili envanterin yapılmasının gerektirdiği ve incelemeyi yapan tarafından tasdik edilen giderler Hazinece mükellefe ödenir.”,
6.4.“İncelemeye yetkililer” başlıklı 135 inci maddesinde;
“Vergi incelemesi; Vergi Müfettişleri, Vergi Müfettiş Yardımcıları, ilin en büyük mal memuru veya vergi dairesi müdürleri tarafından yapılır.
Gelir İdaresi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrolarında görev yapanlar her hal ve takdirde vergi inceleme yetkisini haizdir.”,
6.5.“İncelemeye tabi olanlar” başlıklı 137 nci maddesinde;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
“Bu kanuna veya diğer kanunlara göre defter ve hesap tutmak, evrak ve vesikaları muhafaza ve ibraz etmek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzel kişiler vergi incelemelerine tabidirler.”,
6.6.“İnceleme zamanı” başlıklı 138 inci maddesinde;
“Vergi incelemesinin ne zaman yapılacağının evvelden haber verilmesi mecburi değildir.
İnceleme, neticesi alınmamış hesap dönemi de dahil olmak üzere, tarh zamanaşımı süresi sonuna kadar her zaman yapılabilir.
Evvelce inceleme yapılmış veya matrahın re’sen takdir edilmiş olması yeniden inceleme yapılmasına ve gerekirse tarhıyatın ikmaline mani değildir.”,
6.7.“İncelemede uyulacak esaslar” başlıklı 140 ncı maddesinde;
“Vergi incelemesi yapanlar, yaptıkları inceleme sırasında aşağıdaki esaslara uymaya
mecburdurlar:
1. İncelemeye tabi olana, bunun mevzuunu işe başlamadan evvel açık olarak izah ederler;
2. Vergi incelemesine başlanıldığı hususunu bir tutanağa bağlayarak bir örneğini nezdinde vergi incelemesi yapılana verirler. Ayrıca, tutanağın bir örneğini bağlı olduğu birime, diğer örneğini de ilgili vergi dairesine gönderirler.
3. Nezdinde inceleme yapılanın muvafakatı olmadıkça resmi çalışma saatleri dışında inceleme yapamazlar veya buna devam edemezler.
4. İnceleme bitince, bunun yapıldığını gösteren bir vesika nezdinde inceleme yapılana verilir…”,
6.8.“İnceleme tutanakları” başlıklı 141 inci maddesinde;
“İnceleme esnasında lüzum görülen hallerde, vergilendirme ile ilgili olaylar ve hesap durumları ayrıca tutanaklar ile tespit ve tevsik olunabilir. İlgililerin itiraz ve mülahazaları varsa bunlar da tutanağa geçirilir. Bu suretle düzenlenen tutanakların bir nüshasının mükellefe veya nezdinde inceleme yapılan kimseye bırakılması mecburidir.
İlgililer tutanakları imzalamaktan çekindikleri takdirde tutanakta bahis konusu edilen olaylar ve hesap durumlarını ihtiva eden defter veya vesikalar, nezdinde inceleme yapılandan rızasına bakılmaksızın alınır ve inceleme neticesinde tarh edilen vergiler ve kesilen cezalar kesinleşinceye kadar geri verilmez. İlgililer her zaman bu tutanakları imzalayarak defter ve vesikaları geri alabilirler. Ancak bu defterlerin suç delili olmaması şarttır.”,
6.9.“Kaçakçılık Suçları ve Cezaları” başlıklı 359 uncu maddesinde;
“a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu
işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler,
2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı
belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar,
Hakkında on sekiz aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak kabul edilir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir.
b) Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir…”,
7.1905 sayılı Menkul ve Gayrimenkul Emval İle Bunların İntifa Hakları ve Daimi
Vergilerin Mektumatı Muhbirlerine Verilecek İkramiye Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinde;
“Bina, arazi ve arsalardan tahrir harici kalanlar ile kazanç, hayvanlar, veraset ve intikal, muamele, dahili istihlak ve damga gibi daimi vergilerden yanlış beyanname vermek veya çift defter tutmak veya sair suretlerle ketmedilmiş olanları haber verenlere tahakkuk edecek vergi
ve misil cezaları mecmuu üzerinden aşağıdaki nispetler dahilinde ikramiye verilir:
500 liraya kadar yüzde 15
5 000 liraya kadar, 500 liradan yukarı olan kısım için yüzde 30
15 000 liraya kadar, 5 000 liradan yukarı olan kısım için yüzde 20
15 000 liradan yukarı olan kısım için yüzde 10
Bu nispetlere göre hesap olunacak ikramiyenin üçte biri verginin kati surette tahakkukunda ve üçte ikisi verginin tahsili akabinde verilir.
Muhbirleri mevcut olupta tahakkuk muamelesi henüz intaç edilmemiş olan bu kabil mektumların muhbirlerine dahi işbu maddenin hükümlerine göre ikramiye verilir…”, hükümlerine amirdir.
IV.KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
8.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, dilekçe ve eklerinde ayrıntılı olarak anlattığı ve yapıldığını iddia ettiği vakalarda yürütme makamı Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın, kamu kurumlarının yaptığı işlemlerdeki usulsüzlüklerin tespiti ve gerekli yaptırımın yerine getirilmesi gerektiğini iddia edip yapıldığını iddia ettiği usulsüzlüğün tespitini, oluşturduğu mağduriyetlerin giderilmesini ve tarafına yapıldığını iddia ettiği saldırıdan dolayı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından tarafına 1 (bir)
kuruş maddi ve manevi tazminatın ödenmesini talep ettiği tespit edilmiştir.
10.Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı’ndan Kurumumuza verdiği cevap tetkik edildiğinde, belirtilen hususlarda, araştırma ve inceleme yapmak üzere Başkanlıkça görevlendirilen Vergi Müfettişi tarafından düzenlenen Görüş ve Öneri Raporu düzenlendiği ifade edilmiştir.
11.Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı’nın cevabında belirtiği bu Görüş ve Öneri
Raporunda özet olarak; …’ın … firması hakkındaki vergi incelemelerine, 16/08/2014 tarihli dilekçesinden önce başlanıldığı; incelemenin ana gerekçeleri arasında; Kayseri Cumhuriyet
Başsavcılığı koordinesinde başlatılan ve yürütülmekte olan; “Suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, kurulan örgüt faaliyeti çerçevesinde akaryakıt kaçakçılığı yapmak ve rüşvet vermek ve almak suretiyle haksız ekonomik çıkar sağlamak” suçu soruşturması kapsamında yapılan aramalarda ele geçirilen belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda Vergi Müfettişi tarafından düzenlenen Görüş ve Öneri Raporunun bulunması ve Kayseri Cumhuriyet
Başsavcılığınca aynı soruşturma kapsamında şüpheliler hakkında düzenlenen iddianamenin bulunması, bu hususların 16/08/2014 tarihli dilekçeden önceki dönemlerde yapılmış tespitleri içerdiği, verilen dilekçeden önce Vergi Müfettişi görevlendirildiği, görevlendirmelerin kaynağının genel olarak Jet-A-1 yakıtının amacı dışında alım satımının yapılması ve akaryakıt kaçakçılığı olduğu, görevlendirmelere kaynak olan belgelerin bahse konu eylemlerin nasıl gerçekleştiğini ayrıntılı olarak ihtiva ettiği ve 16/08/2014 tarihli ihbar dilekçesinde yer alan hususları kapsadığı, bu hususlara ilişkin olarak …’a iki kez cevap verildiği, Grup Başkan
Yardımcılarının imzaladığı cevabi yazılarda gerçeğe aykırı bir durum bulunmadığı, yapılan ihbarlarla ilgili tahakkukların kesinleşmiş olduğu, bu nedenle ihbar ikramiyesi ödenmesini gerektirir bir durumun bulunmadığı, ayrıca Vergi Müfettişleri… ile Vergi Müfettiş
Yardımcıları… tarafından düzenlenen raporların mevzuata uygun olduğu ve yapılacak bir işlemin bulunmadığı, şeklinde açıklamalarına yer verilmiştir.
12.Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı’nın cevabın devamında, Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Dostane Çözüm” başlıklı 33/A maddesi kapsamında Başkanlıkça başvuranın talepleri ile ilgili olarak yapılacak bir işlemin bulunmadığı, Vergi Müfettişi tarafından düzenlenen Görüş ve Öneri Raporunun mevzuat bölümünde hukuki gerekçelerin yer aldığı, kayıtların tetkikinden konuyla ilgili olarak
Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı Memur Suçları Soruşturma Bürosunun soruşturma yazısı ile inceleme sonucu hakkında bilgi istendiği ve ilgili savcılığa Vergi Müfettişi tarafından düzenlenen Görüş ve Öneri Raporunun gönderildiği, şeklinde belirtilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
13.Vergi Usul Kanunda, vergi kanunları lafzı ve ruhu ile hüküm ifade edeceği, lafzın açık olmadığı hallerde vergi kanunlarının hükümleri, konuluşundaki maksat, hükümlerin kanunun yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısı göz önünde tutularak uygulanacağı, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya, ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esas olacağı, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesinin ispatlama vasıtası olarak kullanılamayacağı, iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutat olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olacağı hükmedilmiştir.
14.Yine Vergi Usul Kanununda, vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurların, görevleri dolayısıyla, mükellefin ve mükellefle ilgili kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına, işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine müteallik olmak üzere öğrendikleri sırları veya gizli kalması lazım gelen diğer hususları ifşa edemeyeceği, kendilerinin veya üçüncü şahısların nef’ine kullanamayacağı hüküm altına alınmıştır.
15.Vergi Usul Kanununda, vergi incelemesinden maksat, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak tespit etmek ve sağlamak olduğu, incelemeye yetkili olanlar tarafından lüzum görüldüğü takdirde inceleme, işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin fiili envanterinin yapılmasına ve beyannamelerde gösterilmesi gereken unsurların tetkikine de teşmil edilebileceği hükmedilmiştir.
16.Yine 213 sayılı Kanununda, vergi incelemesi; Vergi Müfettişleri, Vergi Müfettiş
Yardımcıları, ilin en büyük mal memuru veya vergi dairesi müdürleri tarafından yapılacağı, Gelir İdaresi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrolarında görev yapanlar her hal ve takdirde vergi inceleme yetkisini haiz olduğu, bu kanuna veya diğer kanunlara göre defter ve hesap tutmak, evrak ve vesikaları muhafaza ve ibraz etmek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzel kişilerin vergi incelemelerine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
17.Yine Vergi Usul Kanununda, vergi incelemesinin ne zaman yapılacağının evvelden haber verilmesi mecburi olmadığı, incelemenin neticesi alınmamış hesap dönemi de dahil olmak üzere, tarh zamanaşımı süresi sonuna kadar her zaman yapılabileceği, evvelce inceleme yapılmış veya matrahın re’sen takdir edilmiş olmasının yeniden inceleme yapılmasına ve gerekirse tarhıyatın ikmaline mani olmayacağı hükmedilmiştir.
18.Vergi Usul Kanununda, vergi incelemesi yapanların, incelemeye tabi olana, bunun mevzuunu işe başlamadan evvel açık olarak izah etmeleri gerektiği, vergi incelemesine başlanıldığı hususunu bir tutanağa bağlayarak bir örneğini nezdinde vergi incelemesi yapılana verecekleri, ayrıca, tutanağın bir örneğini bağlı olduğu birime, diğer örneğini de ilgili vergi dairesine gönderecekleri, nezdinde inceleme yapılanın muvafakati olmadıkça resmi çalışma saatleri dışında inceleme yapamayacakları veya buna devam edemeyecekleri, inceleme bitince, bunun yapıldığını gösteren bir vesika nezdinde inceleme yapılana verecekleri belirtilmiştir.
19.213 sayılı Kanunda, inceleme esnasında lüzum görülen hallerde, vergilendirme ile ilgili
olaylar ve hesap durumları ayrıca tutanaklar ile tespit ve tevsik olunabileceği, ilgililerin itiraz ve mülahazaları varsa bunların da tutanağa geçirileceği, bu suretle düzenlenen tutanakların bir nüshasının mükellefe veya nezdinde inceleme yapılan kimseye bırakılmasının mecburi olduğu, ilgililer tutanakları imzalamaktan çekindikleri takdirde tutanakta bahis konusu edilen olaylar ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
hesap durumlarını ihtiva eden defter veya vesikaların, nezdinde inceleme yapılandan rızasına bakılmaksızın alınacağı, inceleme neticesinde tarh edilen vergiler ve kesilen cezalar kesinleşinceye kadar geri verilemeyeceği, ilgililer her zaman bu tutanakları imzalayarak defter ve vesikaları suç delili olmaması şarttı ile geri alabileceği hüküm altına alınmıştır.
20.Yine Vergi Usul Kanununda, kaçakçılık suçları ve cezaları 359 uncu maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan; defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler ile defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar hakkında on sekiz aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunacağı ayrıca vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananların, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır.
21.1905 sayılı Kanun, mevcut vergi kayıp ve kaçağının vergi idaresine haber verilmesi ve
sonucunda kesinleşecek vergi ve cezalara uygulanacak belirli nispetlerde ikramiye verilmesini öngörmekte olup; Kanun ile vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi amaçlanmaktadır.
22.1905 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ihbar ikramiyesi ödenebilmesi için idarenin
bilgisi dışında kalan bir verginin ihbar edilmesi, bunun muhbir tarafından sunulan somut delillere dayanması ve yapılan vergi incelemesiyle bu durumun ortaya çıkarılması gerekmektedir.
23.1905 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine göre ihbar ikramiyesi ödenebilmesi için;
ihbarcının ihbar ettiği konu hakkında vergi kayıp ve kaçağının vergi inceleme raporları ile tespit edilmesi ve buna göre tarh edilen vergi ve cezaların kat’i tahakkuk etmesi ve matrah farkı ile ihbar arasında illiyet bağının bulunup bulunmadığını belirten bir görüş raporunun düzenlenmesi ve bu görüş raporunda muhbire ihbar ikramiyesi ödeneceğinin belirtilmesi gerekmektedir.
24.İdare tarafından başvuranın somut bilgi ve belge sunmadığı ifade edilmiştir.
25.Danıştay 3. Dairesinin 06.04.1990 tarih ve E:1990/25, K:1990/1661 sayılı kararında;
“…02/04/1980 tarihli ihbar dilekçesine konu şirketler adına tahakkuk ettirilen vergiler dolayısıyla 1905 sayılı Kanunun 6 ıncı maddesi uyarınca ihbar ikramiyesi ödenen davacının diğer paravan şirketler dolayısıyla da ihbar ikramiyesi ödenmesi yolundaki talebinin cevap verilmemek suretiyle reddedilmesine dair Maliye ve Gümrük Bakanlığı işlemine karşı açılan davayı, dava dosyası ile ihbar dilekçesinin incelenmesinden …Sanayi ve Ticaret A.Ş ile
….Ticaret ve ….ile ilgili olarak ihbarda bulunulduğu ve bu ihbardan dolayı 190 sayılı Kanun hükümlerine göre ihbar ikramiyesi ödendiğinin anlaşıldığı, anılan şahıs ve firmalar dışında ihbar ikramiyesine hak kazanılabilmesi için ihbarın açık ve seçik olması mevcut maddi delillerde eklenmek suretiyle yetkili makamlara intikal ettirilmesi ve vergi zıyaı bulunduğu hususunun bütün çıplaklığıyla kanıtlanması gerektiği, inceleme elemanlarınca bir ihbarın
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
değerlendirilmesi sırasında lüzum görülen diğer şahıs ve firmalar nezdinde incelemeye başlanması ve kişisel tecrübe ve bulgular sonucunda diğer firma ve şahıslar hakkında da vergi ve ceza tarhiyatı yapılmasının muhbire ihbar ikramiyesi verilmesi için yeterli neden teşkil etmediği bu nedenle muhbirin dilekçesini, ihbar dilekçesi olarak kabulüne olanak bulunmadığı gerekçesiyle reddeden Ankara 7 inci Vergi Mahkemesinin 28.09.1989 tarih ve
E:1988/403, K:1989/586 sayılı Kararının bozulması isteminin reddine karar verilmiştir…” hükmüne yer verilmiştir.
26.Danıştay 3. Dairesinin E:2016/7644, K:2016/7839 sayılı kararında;
“…Mahkemece verilen dilekçe ret kararı üzerine davacı tarafından yenilenen dava dilekçesiyle ihbar ettiği mükellef hakkında yapılan incelemelere ilişkin bilgi ve belgelerin kendisine verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun 213 sayılı Kanunun “Vergi Mahremiyeti” başlıklı 5 inci maddesi kapsamında değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen 12/08/2014 tarih ve 82065 sayılı işlemin iptalinin istenildiği anlaşılmış olup Vergi Mahkemesince bu işlemin hukuka uygun olup olmadığına karar verilmesi yeterliyken, davacının ihbar ikramiyesine hak kazanıp kazanmadığı hususunda da incelemeye değerlendirme yapılmak suretiyle hüküm kurulması, İdari Yargılama
Usulü Kanununun 22 ve 24’üncü maddelerine uygun düşmemişse de davanın reddi yoluyla verilen kararda sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmemiştir…” hükmüne yer verilmiştir.
27.Denizli Vergi Mahkemesi’nin E;2014/932, K;2015/547 sayılı kararında;
“…Olayda, davacının kimlik bilgileri olmaksızın yaptığı ihbar esas alınarak adı geçen şirket hakkında incelemeye başlanılmış ise de Mahkememizin 28/04/2015 tarihli ara kararı üzerine gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden ihbar dilekçesinde öne sürülen hususların somut bilgi ve belgelere dayanmadığı, incelemenin genel esaslar çerçevesinde yürütüldüğü, ihbar dilekçesinde davacının kimlik bilgileri yazılmadığından ifadesine başvurulup, somut bilgi ve belgelerin ibraz edilmediği dolayısıyla inceleme sonucu bulunan vergi farklarının ihbar edilen konu ile doğrudan ilişkilendirilmesinin söz konusu olmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır…” hükmüne yer verilmiştir.
28.Ankara Vergi Mahkemesi’nin E:2015/491, K:2015/2185 sayılı kararında;
“…Davacının vergi kaçırdığına dair vergi idaresine somut bir bilgi ve belge ibraz etmediği, dolayısıyla iddialarını delillere dayandırmadığı sonucuna varıldığından davacıya ihbar ikramiyesi ödenmemesi işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır…” hükmüne yer verilmiştir.
29.İlgili hususlarda, araştırma ve inceleme yapmak üzere Başkanlıkça görevlendirilen
Vergi Müfettişince Görüş ve Öneri Raporu düzenlendiği, bu raporda, ilgili firma hakkındaki vergi incelemelerine, 16/08/2014 tarihli dilekçesinden önce başlanıldığı, incelemenin ana gerekçesinin Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde başlatılan ve yürütülmekte olan soruşturması kapsamında yapılan aramalarda ele geçirilen belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda Vergi Müfettişi tarafından düzenlenen Görüş ve Öneri Raporunun bulunması ve
Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığınca aynı soruşturma kapsamında şüpheliler hakkında düzenlenen iddianamenin bulunması olduğu, …’a konu hakkında iki kez cevap verildiği, Grup
Başkan Yardımcılarının imzaladığı cevabi yazılarda gerçeğe aykırı bir durum bulunmadığı, yapılan ihbarlarla ilgili tahakkukların kesinleşmiş olduğu, bu nedenle ihbar
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ikramiyesi ödenmesini gerektirir bir durumun bulunmadığı, denetim elemanları tarafından düzenlenen raporların mevzuata uygun olduğu, konuyla ilgili olarak Kayseri Cumhuriyet
Başsavcılığı Memur Suçları Soruşturma Bürosunun soruşturma yazısı ile inceleme sonucu hakkında bilgi istendiği ve Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı’na Vergi Müfettişi tarafından düzenlenen Görüş ve Öneri Raporunun gönderildiği tespit edilmiştir.
30.Bu kapsamda; söz konusu mevzuat hükümleri doğrultusunda, başvuranın talebine idarenin ret işlemi tesis etmesinin mevzuata aykırı bir husus olmadığı tespit edilmiştir.
31.Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ile ilgili tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; mevzuat hükümlerine göre denetim elemanlarınca raporların hazırlandığından ve başvurana verilen cevaplarda gerçeğe aykırı bir durum olmadığından dolayı idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
32.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir.
Başvuranın dilekçesine, idare tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. Adı geçen idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
33.04/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği
Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş; Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38 inci maddesinin dördüncü fıkrasında da Kurumun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren, altı ay içinde sonuçlandıramaması halinde durumun gerekçesiyle birlikte başvurana tebliğ edileceği ve durmuş olan dava açma süresinin tebliğden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 19/09/2019 tarihli ve 13396 sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve HAZİNE ve MALİYE BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.