|
ÖZET: Başvuru, Aksu Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından gönderilen zaman aşımına uğramış ve haksız olduğu iddia edilen vergi borcu ile ilgili gecikme faizi tutarına itiraz üzerine yapılmıştır. Şikayetçi, 27.03.2015 tarihinde 10.549,13 TL ÖTV yatırdığını ve aracın satışının yapılmasına izin verildiğini belirtmiştir. Dilekçesinde, vergi dairesinin tebligatının geçerli olmadığını ve borcun ana parası ile gecikme faizinin silinmesini talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu başvuru üzerine Aksu Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne gönderme kararı vermiştir.
Aksu Vergi Dairesi, şikayetçiye gönderdiği yazıda, aracın ÖTV muafiyeti ile alındığını ve beş yıl dolmadan satışının yapılmasının yasal gereklilikler gereği ÖTV’nin tahsil edilmesini zorunlu kıldığını açıklamıştır. Ayrıca, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın görüşü doğrultusunda, ÖTV’ye bağlı KDV’nin de tahsil edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Başvuruya ilişkin yapılan incelemelerde, ilgili mevzuat çerçevesinde işlemlerin uygun olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, şikayetçinin iddiaları dikkate alınarak yapılan değerlendirmeler sonucunda, başvurunun reddine karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğunu ve şikayetçinin taleplerinin geçersiz olduğunu belirtmiştir. Başvuru sahibi, bu kararın tebliğinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/13167-S.20476
BAŞVURU NO : 2019/12034
KARAR TARİHİ : 19/12/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AKSU VERGİ DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ
Zamanı geçmiş ve haksız olduğu iddia edilen vergi borcu ve
BAŞVURUNUN KONUSU :
gecikme faizi tutarına itiraz hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 04/07/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi dilekçesinde özetle; … plakalı araçla ilgili olarak 27.03.2015 tarihinde 10.549,13
TL ÖTV yatırdığını ve kısıtı kaldırarak mezkur aracın satışını yaptığını, aradan dört yıl geçtiğini, ÖTV’nin %18 KDV’si olduğunu, alacağı olduğu halde idarenin aracın satışına nasıl izin verdiği sorusuyla birlikte, vergi dairesinin ilgili tebligatının, zamanı geçmiş ve haksız bir tebligat olduğunu iddia ve ifade ederek, söz konusu borcun ana parası ve gecikme faiz tutarı olan 3.373,88 TL’nin silinmesi talebiyle Kurumumuza yaptığı başvuru hakkında Aksu
Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne 12/06/2019 tarih ve … sayılı Gönderme Kararı verilmişti.
1.1. Kurumumuzun Gönderme Kararı sonrasında şikayetçi, Kahramanmaraş Vergi Dairesi
Başkanlığı Aksu Vergi Dairesi Müdürlüğü’nce tarafına gönderilen 03.07.2019 tarih ve … sayılı yazıyla birlikte Kurumumuza yaptığı tarihli başvurusunda, “Konunun dilekçesinde belirttiği şekliyle değerlendirilmesi ve beyanına bağlı faizin iade edilmesi” talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 12/06/2019 tarih ve …sayılı Gönderme Kararı sonrasında … Vergi
Dairesi Başkanlığı Aksu Vergi Dairesi Müdürlüğü’nce şikayetçiye gönderilen 03.07.2019 tarih ve … sayılı yazıda; “Dosyanızın tetkikinde … plakalı araç 4760 sayılı Kanunun 7/2 maddesine istinaden ÖTV’den muaf olarak 05.06.2013 tarihinde … tarafından alınmış iken beş yıl dolmadan 30.03.2015 tarihinde adınıza satış yapıldığı görüldüğünden Dairemizce ÖTV (II)
sayılı liste uygulama genel tebliğ G fıkrası 1.1. bendinde “… ÖTV kanunun 15. Maddesinin (2)
numaralı fıkrasının (a) bendi hükmü gereğince (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi taşıtlardan ilk iktisabı kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının (2) numaralı bendi kapsamında yapılanların istisnadan yararlananların ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmeden istisnadan yararlanmayan kişi veya kurumlara satışı veya devrinde ÖTV aranır…” denilmektedir. Bu nedenle KDV matrahının ÖTV olduğu Ticari aracı yenilemeye konu taşıtın devrinde ÖTV ve ÖTV’den kaynaklanan KDV Alıcıdan tahsil edileceği belirtildiği ancak engelli araçların 5 yıl içinde devrinde ÖTV’den bahsedip ÖTV’ye ait KDV’nin alınacağından
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
bahsedilmediğinden 46 HE 506 plakalı araca ait ÖTV beyannamesi alınarak ödenmesi gerçekleştirilmiştir.
2.1. İlgide kayıtlı Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık) ve dilekçenize konu olan KDV hakkında İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 02.01.2018 tarih 438 sayılı yazısı ile Gelir
İdaresi Başkanlığı’ndan ÖTV’ye bağlı KDV alınıp alınmayacağı hususunda görüş sorulmuş olup, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 28.01.2019 tarih … sayılı yazısı ile ÖTV’ye ait KDV’nin de alınması gerektiği yönünde görüş bildirildiğinden; Dairemizin 01.03.2019 tarih ve … sayılı yazısı doğrultusunda son beş yıl içerisinde satışı yapılan ve ÖTV’si alınan tüm mükelleflere
KDV beyannamesi vermeleri için yazı gönderilmesi üzerine tarafınızdan Dairemize 9115 kodu ile KDV beyannamesi verilmiş ve ÖTV beyannamesinin verildiği tarih itibariyle KDV tahakkuk ettirilerek tarafınızdan ödemesi yapılmıştır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun 23/07/2019 tarih ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Gelir
İdaresi Başkanlığından alınan 19.08.2019 tarih ve … sayılı yazıda; “İlgide kayıtlı yazınız eki …’nun dilekçesine konu hususa ilişkin başka bir dilekçeyle TBMM Dilekçe Komisyonuna da başvuru yapması ve TBMM Dilekçe Komisyonunun 27/6/2019 tarihli ve 1 sayılı yazısı ile söz konusu dilekçenin Başkanlığımıza intikal etmesi üzerine, konu ile ilgili olarak
Kahramanmaraş Vergi Dairesi Başkanlığından yapılan işlemlerin mahiyetine yönelik bilgi istenilmiş, alınan cevabi yazı ve ekleri incelendikten sonra yapılan işlemlerin uygunluğuna ilişkin 19/7/2019 tarih ve … sayılı yazımız adı geçen vergi dairesi başkanlığına gönderilmiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5. Anayasanın “Vergi Ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinde, “(…) Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi
Cumhurbaşkanına verilebilir.”
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
7. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanununun “Verginin Konusu” başlıklı” 1 inci maddesinde, “1. Bu Kanuna ekli; a) (I) sayılı listedeki malların ithalatçıları veya rafineriler dahil imal edenler tarafından teslimi, b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanların ilk iktisabı, c) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanlar ile (III) ve (IV) sayılı listelerdeki malların ithalatı veya imal ya da inşa edenler tarafından teslimi,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
d) (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallar ile (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanların özel tüketim vergisi uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı, Bir defaya mahsus olmak üzere özel tüketim vergisine tâbidir.
2. Kanuna ekli listelerde yer alan mallar Türk Gümrük Tarife Cetvelinde tanımlanan eşyalardır. Bu malların tarife numaralarında veya tanımlarında bu Kanuna ekli listeler dışında yapılacak değişiklikler Özel Tüketim Vergisi Kanununun uygulanmasında hüküm ifade etmez.
Bu Kanuna ekli listelerdeki malların tarife numaralarında veya tanımlarındaki değişikliğin mahiyetini, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yapılan değişikliklere bağlı olarak açıklamaya
Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
8. 4760 sayılı ÖTV Kanununun “Diğer İstisnalar” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasının 2 numaralı bendinde, (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi mallardan; a) 87.03 (hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli
200.000 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11
G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, engellilik oranı % 90 veya daha fazla olan malûl ve engelliler tarafından, b) (Ek: 6/2/2014-6518/56 md.) 87.03 G.T.I.P. numarasında yer alan (motor silindir hacmi
2.800 cm3 ’ü aşanlar, bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilenler, sürücü dâhil 8
kişiye kadar oturma yeri olan binek otomobilleri, yarış arabaları, arazi taşıtları hariç), yük taşımasında kullanılıp azami ağırlığı 3,5 tonu aşmayan ve yolcu taşıma kapasitesi istiap haddinin % 50’sinin altında olanlar ile sürücü dâhil 9 kişilik oturma yeri olanların engellilik durumlarının araçları bizzat kullanamayacak ve sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanmalarını gerektirecek nitelikte olduğunu ilgili mevzuat çerçevesinde alınan engelli sağlık kurulu raporuyla tevsik eden ve engellilik derecesi % 90 veya daha fazla olup tekerlekli sandalye veya sedye ile binilmesine ve seyahat edilmesine uygun tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından, (…) Beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı, vergiden müstesnadır.”
9. 4760 sayılı ÖTV Kanununun “Vergileme ölçüleri ve matrah” başlıklı 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “ (II), (III) [(B) cetvelindekiler hariç] ve (IV) sayılı listelerdeki mallar için verginin matrahı; bunların teslimi, ilk iktisabı ve ithalinde, hesaplanacak özel tüketim vergisi hariç, katma değer vergisi matrahını oluşturan unsurlardan teşekkül eder.”
10. 4760 sayılı ÖTV Kanununun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde; “(II)
sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanların, veraset yoluyla intikaller hariç ilk iktisabında istisna uygulanan malların istisnadan yararlananlar dışındakilerce iktisabında, ilk iktisabındaki matrah esas alınarak adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, kayıt ve tescili tarihinde geçerli olan oran üzerinden, bu tarihte özel tüketim vergisi alınır. Kanunun 7 nci maddesinin (2) ve (8) numaralı bentleri çerçevesinde istisnadan yararlananlar tarafından bu istisnadan yararlanılarak iktisap ettikleri kayıt ve tescile tabi malları 5 yıldan fazla kullanarak elden çıkarmaları durumunda bu hüküm uygulanmaz.” hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
11. Kamu Denetçisi tarafından, şikayetçinin iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
12. Uyuşmazlık konusu; şikâyetçi, … plakalı araçla ilgili olarak 27.03.2015 tarihinde 10.549,13 TL ÖTV yatırdığını ve kısıtı kaldırarak mezkur aracın satışını yaptığını, aradan dört yıl geçtikten sonra ilgili vergi dairesinden gelen tebligatın zamanı geçmiş ve haksız bir tebligat olduğunu iddia ederek, söz konusu borcun ana parası ve gecikme faiz tutarının silinmesini talep etmektedir.
13. İlgili idarelerden alınan cevabi yazılarda da belirtildiği üzere; 4760 sayılı Özel Tüketim
Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde malul veya engellilerin taşıt alımında uygulanacak ÖTV istisnası düzenlemelerine yer verilmiş olup, söz konusu istisnanın uygulama usul ve esasları Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama
Genel Tebliğinin (II/C/1) bölümünde belirlenmiştir.
14. Anılan Kanunun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde, (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi mallardan, veraset yoluyla intikaller hariç ilk iktisabında istisna uygulananların istisnadan yararlananlar dışındakilerce iktisabında, ilk iktisabındaki matrah esas alınarak adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, kayıt ve tescil tarihinde geçerli olan oran üzerinden, bu tarihte
ÖTV alınacağı, ancak Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) ve (8) numaralı bentleri çerçevesinde istisnadan yararlananların bu istisnadan yararlanarak iktisap ettikleri kayıt ve tescile tabi malları beş yıldan fazla kullanarak elden çıkarmaları durumunda bu hükmün uygulanmayacağı hüküm altına alınmış olup, bu düzenlemenin uygulama usul ve esaslarına ilişkin açıklamalar ise mezkur Genel Tebliğin (IV/G) bölümünde belirlenmiştir.
15. Bu kapsamda, anılan hüküm gereğince (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi taşıtlardan ilk iktisabı, Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi kapsamında yapılanların, istisnadan yararlananların ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmeden, istisnadan yararlanamayan kişi veya kuruluşlara satışı veya devrinde ÖTV aranmakta olup, bu durumda taşıtın, istisnadan yararlananın ilk iktisabındaki matrah ve istisnadan yararlanamayan üçüncü şahıslar adına kayıt ve tescil ettirildiği tarihteki oran üzerinden ÖTV’nin alıcı tarafından beyan edilmesi ve ödenmesi gerekmektedir.
16. Öte yandan, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun 20 nci maddesinde, teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğu, 24/b maddesinde, ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzeri gider karşılıkları ile vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibi unsurların KDV matrahına dahil olduğu hükme bağlanmıştır.
17. Buna göre; ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde yer verilen hükümden yararlanılarak iktisap edilen taşıtın ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl içinde, istisnadan yararlanmayanlara satışı işleminde, ÖTV Kanununun
15 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer verilen hüküm gereğince aranması
gereken ÖTV’ye bağlı KDV’nin, adına kayıt ve tescil işlemi yaptırılacak olan kişiden aranması gerekmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
18. Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; 4760 sayılı Özel Tüketim
Vergisi Kanununun (7/2) nci maddesine istinaden ÖTV’den istisna olarak 5/6/2013 tarihinde … tarafından alınmış aracın, beş yıl geçmeden 30/3/2015 tarihinde istisnadan yararlanmayan şikayetçi adına satılması nedeniyle; KDV Kanununun (24/b) maddesi hükmü uyarınca KDV matrahına dahil olan ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi kapsamında tarh edilen ÖTV’nin eksik hesaplanan
KDV’sinin, (alıcı) şikayetçiden aranması işleminde KDV mevzuatına aykırı bir husus bulunmamaktadır.
19. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ÖTV’den muaf olarak alınmış … plakalı aracın ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmeden şikayetçiye satılması nedeniyle, ilgili mevzuat kapsamında tarh edilen ÖTV’nin eksik hesaplanan
KDV’sinin şikayetçiden tahsil edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde
Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
21. Diğer taraftan, uyuşmazlık konusunun esasını teşkil eden idari işlemin gerekçesi tetkik edildiğinde; ÖTV’den istisna olarak 5/6/2013 tarihinde alınan aracın 30/3/2015 tarihinde istisnadan yararlanmayan şikayetçi adına satılması işleminden sonra Gelir İdaresi
Başkanlığı’nın 28.01.2019 tarihli görüşü dikkate alınarak, Aksu Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün
01.03.2019 tarihli yazısı doğrultusunda son beş yıl içerisinde satışı yapılan ve ÖTV’si alınan
tüm mükelleflere KDV beyannamesi vermelerinin bildirilmesi üzerine şikayetçi tarafından
KDV beyannamesi verildiği ve ÖTV beyannamesinin verildiği tarih itibariyle de KDV tahakkuk ettirilerek ödemesinin yapıldığı hususları dikkate alındığında, verginin gecikmeli olarak ödenmesinde şikayetçiye herhangi bir kusur atfedilemeyeceği bu bağlamda idarenin şikayetçi ile ilgili işlemlerinde haklı beklentiye uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uyulmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
“Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Kahramanmaraş Vergi
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Kararın BAŞVURANA ve … VERGİ DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.