|
ÖZET: Şikayetçi, kapatılan Gediz Üniversitesi’nde çalışmış ve alacaklarının ödenmesi talebiyle İzmir Valiliği’ne başvuruda bulunmuştur. 670 sayılı KHK ile kapatılan kurumların alacaklıları için belirlenen prosedür çerçevesinde, şikayetçi iki yıl boyunca başvurularının sonuçlandırılmadığını ve bu durumun hak arama özgürlüğünü kısıtladığını belirtmiştir. Alacak talepleri için gerekli belgelerle başvurusunu yapmasına rağmen, ilgili idareden herhangi bir olumlu ya da olumsuz yanıt alamamıştır.
İlgili idare, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın belirlediği prosedürler doğrultusunda hareket ettiklerini, alacak taleplerinin değerlendirilmesinin Bakanlık tarafından yapılacağını ifade etmiştir. Ancak, şikayetçinin başvurusuna ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığı ve sonuçlandırılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, hukuk güvenliği ve belirlilik ilkeleri açısından sorun teşkil etmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, İzmir Valiliği’ne alacak taleplerinin değerlendirilmesi sürecinin hızlandırılması ve başvuranlara gerekli bilgilendirmenin yapılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu tavsiye, başvuranın haklarının korunması ve sürecin şeffaf bir şekilde yürütülmesi açısından önem arz etmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/3685-S.20.5910
BAŞVURU NO : 2019/15621
KARAR TARİHİ : 09/03/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İZMİR VALİLİĞİ (İl KHK İşlemleri Bürosu)
Şikayetçinin kapatılan Gediz Üniversitesinden olan
BAŞVURUNUN KONUSU :
alacaklarının ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; 670 sayılı KHK ile kapatılan kurumlardan alacaklı durumlarda olan işçiler için ödenmeyen ücret, ihbar ve kıdem tazminatı gibi alacaklar için
Maliye Bakanlığı’na başvuru usulü getirildiğini, konu ile ilgili İzmir Defterdarlığı aracılığıyla
… numaralı ve İzmir OHAL Bürosu aracılığıyla ise … numaralı başvuruları yaptığını, başvuruların üzerinden 2 yıldan fazla zaman geçmesine rağmen ilgili idarece kabul/ret yönünde herhangi bir işlem yapılmadığını; yine 670 sayılı KHK gereği zımnî ret müessesesi de uygulanamadığını, bu durumun FETÖ/PDY gibi terör örgütleriyle hiçbir bağlantısı olmayan, sadece YÖK tarafından yayınlanan ilâna başvurarak ilgili üniversitede akademisyen olan kendisi gibi birçok insanı mağdur ettiğini, yargı yoluna başvurulamıyor olması sebebiyle de hak arama hürriyetinin de kısıtlandığını, olağanüstü hâlin ilânı ve kaldırılmasının üzerinden yeterince zaman geçmesine rağmen, bu süreçte ilgili başvuruların sonuçlandırılmadığını; ancak somut olarak kabul/ret kararlarının taraflarına iletilmediğini iddia ederek, konu ile ilgili başvurularından kaynaklanan maddî haklarının ödenmesini ve/veya başvurusuyla ilgili sonuçların tarafına yazılı olarak bildirilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nden alınan 08/10/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda özetle; “ … Hazine ve Maliye Bakanlığından alınan 07/08/2019 tarihli ve … sayılı yazıda; OHAL Kanun Hükmünde Kararnameleri uyarınca kapatılan kurum ve kuruluşların borçlarının tespiti ve ödenmesi, finansal kurumlar nezdindeki her türlü varlık, hak, alacak ve mevduata bloke/tedbir konulması, kaldırılması ve bunların Hazine hesaplarına aktarılması ile İl KHK
İşlemleri Bürolarının işleyişi gibi konular düzenlenerek bu hususlardaki iş ve işlemlerin
Bakanlıklarınca yerine getirileceği bildirilmiş olup bu hususta 81 İl Valiliğine (Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü) yazılan 08/08/2019 tarihli ve … sayılı yazımız ile OHAL Kanun
Hükmünde Kararnameleri hükümlerine göre yürütülen iş ve işlemlerin Hazine ve Maliye
Bakanlığının yazısında belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda yürütülmesi gerektiği bildirilmiştir. Buna göre 07/08/2019 tarihinden itibaren alacak taleplerine yönelik iş ve işlemler söz konusu yazı kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığınca (Muhasebat Genel
Müdürlüğü) değerlendirilerek sonuçlandırılacaktır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Muhasebat Genel Müdürlüğü’nden alınan 11/10/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda özetle; “…Hazine ve Maliye Bakanlığından alınan 07/08/2019 tarihli ve … sayılı yazıda, OHAL kapsamında kapatılan kurum ve kuruluşlara ait tüm iş ve işlemlerin ilgili il KHK işlemleri büroları tarafından yürütüleceği, söz konusu yazının İzmir İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderildiği…” açıklamalarına yer verilmiştir.
4. İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nden alınan 18/10/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda özetle; “ …670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin 4 üncü fıkrası uyarınca, …’a ait 06/09/2016 tarihli dilekçenin altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde İdaremiz kayıtlarına girdiği tespit edilmiştir. Başvuru dilekçesinde “… temmuz ayına ait ücret ile asgari geçim indirimi alacağı ve kullanılmayan yıllık izin alacaklarımın, öte yandan ilgili mevzuat ve yerleşik yargı kararları gereği hak etmiş olduğum kıdem ve ihbar tazminatımın hesaplanarak tarafıma ödenmesi” denilmek suretiyle alacak talebi net olarak belirtilmemiştir. Şikayetçinin konu ettiği Gediz Üniversitesi OHAL kapsamında yürürlüğe konulan 667 sayılı KHK hükümleri doğrultusunda kapatılmıştır… Şikayetçinin konu ettiği
Gediz Üniversitesi hakkında 15/03/2018 tarihli ve … sayılı Görüş ve Öneri Raporu (İnceleme ve Değerlendirme Raporu) düzenlenmiş olup anılan raporda yer alan şikayetçiye ilişkin bölümler ilişikte gönderilmektedir. Söz konusu raporda belirtilen hususlara ilişkin tesis edilecek işlem hakkında Bakanlık talimatı gelmediğinden yazımız tarihi itibariyle konu hakkında herhangi bir işlem yapılmamıştır. Maliye Bakanlığının yazısında başvuru sahiplerinin FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olup olmadığı hususunda EK-1’de yer alan bilgilerin (EK-2’de belirtilen talimatlar dikkate alınarak) esas alınması istenilmiş, bahse konu EK-1 listede adı geçem … hakkında “VAR” ibaresi yer almakta, EK-2 listede de “Bu durumdaki kişilerin FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olduğu tespit edilmiştir.” denilmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” hükmüne, 5.1. “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.” hükmüne, 6. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 7. 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin (Anılan kararname 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır) “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… ç) Ekli (IV) sayılı listede yer alan vakıf yükseköğretim kurumları,…
kapatılmıştır.” hükmüne, 8. 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin (Anılan kararname 08/02/2018 tarihli ve 7091 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır)
“Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör
Örgütü (FETÖ/PDY)’ne veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye… Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmüne, dördüncü fıkrasında; “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.” hükmüne, beşinci fıkrasında; “Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır.” hükmüne, 9. 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca
Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı
9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum
ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonuna iletmek,” hükmüne, (d) bendinde; “Bakanlık tarafından ödenmesine karar verilen borçların ödenmesini sağlamak” hükmüne, 9.1. “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,…” hükmüne, 9.2. “İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl KHK
İşlemleri Bürosuna gönderilir.
(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır. (4)
Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.” hükmüne, 10. Hazine ve Maliye Bakanlığının (Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü)
07/08/2019 tarihli, 90192509-210.01.02-170805-281819 sayılı, OHAL İşlemleri konulu, 81
İl Valiliğine gereği için dağıtımlı Genel yazının; “VI- İstihkak ve Alacak Taleplerinin
Tespiti ve Ödenmesi” başlığı altında; “ 1- İstihkak ve alacak talepleri: 7091 sayılı Kanunun
5 inci maddesindeki şartlar. Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve inceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüş ve önerileri (ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusundaki görüş ve önerisi ile hazırladığı sıra cetveli) çerçevesinde İI KHK işlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.
2- İl KHK İşlemleri Büroları tarafından İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüşü doğrultusunda ödenmesine karar verilen borçlar, muhasebe kayıtlarına alınmak üzere muhasebe birimine gönderilecektir.
3- Söz konusu alacak ve istihkak talepleri muhasebe birimi tarafından ödeme sırası dikkate alınmak suretiyle emanet hesaplarından karşılanacaktır.
4- İl KHK İşlemleri Bürosu, yapılacak ödemelerde istihkak taleplerine ilişkin hukuki ihtilaflardan Bakanlığımız aleyhine sonuçlanabileceğini öngördüklerini ve uygulamada ortaya çıkabilecek diğer riskleri de dikkate alarak Hazineye ek mali külfet yüklenilmemesi amacı doğrultusunda kapatılan kurum ve kuruluşun malvarlığından uygun bir tutarı tedbiren muhafaza edecektir.
5- Olağanüstü Hal KHK’ları uyarınca ilgili Bakan tarafından oluşturulan komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılan (KHK ekli listeler dışında kapatılanlar) kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak iddialarında hak düşürücü sürenin başlangıç tarihi mevzuatta düzenlenmemiştir. Bu mahiyetteki başvurularda herhangi bir bilgi, belge, yazışma, elektronik posta vb. haberleşme araçları ile hayatın olağan akışı veya ticari teamüller kapsamında başvuru sahibinin ıttıla tarihi tespit edilemediği takdirde, başvuruların 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapıldığının kabulü hukuki bir zorunluluktur.
Defterdarlıklarca bu kapsamda araştırma yapılabilecek belirli bir çerçeve oluşturulması mümkün olmadığından ve işlemlerin sürüncemede bırakılması yeni ihtilaflar doğurabileceğinden, İl KHK işlemleri Büroları tarafından ıttıla tarihinin tespiti için yapılacak araştırma, mevcut kayıtlar ile sınırlı olarak yapılacaktır” düzenlemesine yer verilmiştir.
IV.KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından, Hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin başvuranlara gerekli bilgilendirmenin yapılması, alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirilmesi ve bunun sonucunda gerekli nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması hususunda ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Uyuşmazlık konusu özetle; 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname
ile kapatılan Gediz Üniversitesinde araştırma görevlisi olan şikâyetçinin ücret, ihbar ve kıdem tazminatı gibi alacaklarının ödenmesi hakkındadır.
13. FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki Darbe Girişiminin ardından demokratik anayasal düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır. Şikâyete konu Gediz Üniversitesi de
667 sayılı KHK kapsamında kapatılan kurumlardan biridir.
14. Ardından 670 sayılı KHK ile, kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye devredilen kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dahilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre başvuruların 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılması gerekmektedir. Somut olayda şikâyetçi, 06/09/2016 tarihinde ilgili idareye müracaat ederek, 675 sayılı KHK’nın 5 inci maddesinin 4 üncü fıkrasına göre 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde başvuruda bulunmuştur 15. Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra
Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve
Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl KHK İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda
FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
16. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK
İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir. İl KHK İşlemleri Bürosunun ‘Bakanlık tarafından ödenmesine karar verilen borçların ödenmesini sağlamak’ görevini ifa ederken uyması gereken hususlar Bakanlık tarafından 07/08/2019 tarihli ve 281819 sayılı genel yazı ile 81 İl Valiliğine gönderilmiştir. Buna göre; istihkak ve alacak talepleri 7091 sayılı Kanunun 5 inci maddesindeki şartlar, Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüş ve önerileri çerçevesinde
İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.
17. Somut olayda, uyuşmazlık konusu hakkında Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından; “07/08/2019 tarihinden itibaren alacak taleplerine yönelik iş ve işlemlerin Hazine ve Maliye Bakanlığından alınan 07/08/2019 tarihli ve … sayılı yazı kapsamında Hazine ve
Maliye Bakanlığınca (Muhasebat Genel Müdürlüğü) değerlendirilerek sonuçlandırılacağı”, Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından; “Hazine ve Maliye Bakanlığından alınan 07/08/2019 tarihli ve … sayılı yazıda, OHAL kapsamında kapatılan kurum ve kuruluşlara ait tüm iş ve işlemlerin ilgili il KHK işlemleri büroları tarafından yürütüleceği, söz konusu yazının
İzmir İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderildiği”, İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından; Gediz Üniversitesi hakkında düzenlenmiş olan İnceleme ve Değerlendirme
Raporunda belirtilen hususlara ilişkin tesis edilecek işlem hakkında Bakanlık talimatı gelmediğinden yazımız tarihi itibariyle konu hakkında herhangi bir işlem yapılmamıştır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
18. Şikâyet konusu açısından mevcut durumda Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından kapatılan kurum ve kuruluşlara ait tüm iş ve işlemlerin ilgili il KHK işlemleri büroları tarafından yürütüleceğinin, İzmir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından ise tesis edilecek işlem hakkında Bakanlık talimatının beklendiğinin belirtildiği, ödeme ve iadeler konusunda sürece ilişkin belirsizlik bulunduğu ve herhangi bir sürenin öngörülemediği, konuya ilişkin bir takvim/program bilgisine de yer verilmediği tespit edilmiştir.
Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri
“belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Bknz, Anayasa
Mahkemesi’nin 18/01/2018 tarihli ve E.2017/129, K.2018/6 sayılı Kararı). Dolayısıyla hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin belli bir süre öngörülmesi ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması, şartları taşımayan kişiler için ise nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerekmektedir.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz Darbe
Girişiminin ardından 20/07/2016 tarihinde olağanüstü hal ilan edildiği, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde gerekli bazı tedbirlerin alınması amacıyla olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinin yürürlüğe girdiği, bu kapsamda Gediz Üniversitesinin 667 sayılı
KHK ile kapatıldığı, kapatılan üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmış olan şikâyetçi tarafından alacaklarının ödenmesi talebiyle 06/09/2016 tarihinde ilgili idareye müracaat edildiği, mevcut durumda şikâyetçiye olumlu veya olumsuz bir cevap verilmediği, olağanüstü halin kalktığı da dikkate alındığında hukuk güvenliği, belirlilik ve öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge taleplerine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İzmir
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin başvuranlara gerekli bilgilendirmenin yapılması, alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirilmesi ve bunun sonucunda gerekli nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması hususunda İZMİR
VALİLİĞİNE (İl KHK İşlemleri Bürosu) TAVSİYEDE BULUNULMASINA, Kararın, BAŞVURANA ve İZMİR VALİLİĞİNE (İl KHK İşlemleri Bürosu) tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi