|
ÖZET: Başvuru, Giresun Jandarma Komutanlığı’nda görevli bir askerin, 2016 yılında açığa alınması ve ardından ihraç edilmesinin ardından, 2020 yılında göreve iade edilmesi sürecinde yasal faizle birlikte promosyon ödemesi talep etmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, görevden uzak kaldığı süre boyunca kendisine ödenmesi gereken promosyon tutarının yasal faiziyle birlikte iade edilmesini istemektedir. İlgili idare, başvurunun reddedilmesi yönünde bir yanıt vermiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, promosyon ödemeleri, maaş ödemeleriyle birlikte yapılmakta ve yalnızca maaş alan personele ödenmektedir. Bu nedenle, başvuranın görevden uzak kaldığı dönemde herhangi bir promosyon ödemesi yapılmamıştır. İdare, mevcut protokollere göre geriye dönük promosyon ödemesi yapılmasının mümkün olmadığını belirtmiştir. Ancak, başvuranın talebinin hukuka uygunluğu konusunda yapılan değerlendirmede, idarenin bu ret kararının hakkaniyete uygun olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulüne ve başvurana, kamu görevinden çıkarıldığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan sürede mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi için Jandarma Genel Komutanlığı’na tavsiyede bulunulmasına karar vermiştir. İlgili idarenin, bu karar doğrultusunda otuz gün içinde işlem tesis etmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/74930-S.20.81471
BAŞVURU NO : 2020/6497
KARAR TARİHİ : 11/09/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon ücretinin iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/04/2020
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran vekili Avukat müvekkilinin, Giresun J. Komd. Öz.
Hrk. Tb. K.lığında J. Kd. Çvş olarak görev yaptığını, müvekkilinin, 18/07/2016 tarihinde
J.Gn.K.lığı tarafından açığa alındığını, 31/07/2016 tarihinde 669 sayılı KHK ile mesleğinden ihraç edildiğini, hakkında yürütülen adli soruşturmanın KYOK ile neticelenmesine müteakiben, 28/01/2020 tarihinde OHAL İşlemlerini İnceleme Komisyonu tarafından göreve iadesine karar verildiğini, 25/02/2020 tarihinde birliğine katılarak görevine başladığını, müvekkilinin görev yaptığı birlik ile Akbank Giresun Merkez Şubesi arasında maaş ödeme protokolü sözleşmesinin olduğunu, bu sözleşme uyarınca bu şubedeki hesabı üzerinden maaşını alan her personele ayrıca promosyon ödemesinin yapıldığını, müvekkilinin, açıkta ve kamu görevinden ayrı kaldığı
Kurumundan 25/02/2020 tarihinde talep ettiğini, 05/03/2020 tarihinde söz konusu döneme ait maaş ödemelerinin yapıldığını, fakat yasal faiz ödemesinin yapılmadığını, 7075 sayılı
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kararın Uygulanması” başlıklı
10 uncu maddesinin birinci fıkrası hükmünün olduğunu, bu açık kanun hükmü gereğince
müvekkile kamu görevi dışında geçirdiği süreler ile görevden uzaklaştırıldığı sürelere dair banka promosyonlarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğini, müvekkilin idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle bu imkandan mahrum kaldığını, idarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin müvekkiline yükletilememesi gerektiğini, müvekkilinin eksik kalan promosyon ödemelerinin idare tarafından karşılanması gerektiğini iddia ederek müvekkilinin kamu görevinden çıkarıldığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan sürece ilişkin olarak mahrum kaldığı promosyon tutarının yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmektedir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden T.C. İçişleri Bakanlığı
Jandarma Genel Komutanlığı’ndan alınan cevabi yazıda;
“İlgi: Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumunun 27 Nisan 2020 tarihli, sayılı yazısı.
1.Jandarma Genel Komutanlığı emrinde görevli iken 669 sayılı KHK ile ihraç edilip OHAL
İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından görevine tekrar iade edilen J. Asb. Kd. Üçvş.
görevden ayrı kaldığı döneme ait banka promosyon tutarının yasal faizi ile birlikte talep ettiği belirtilerek konu hakkında bilgi ve belgelerin gönderilmesi ilgi ile istenilmiştir.
2.Bu kapsamda; konuya ilişkin olarak Giresun Jandarma Bölge Komutanlığı tarafından tanzim edilen bilgi ve belgelerin Ek’te gönderildiğini arz ederim.” şeklinde ifade edilmiştir.
3.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden T.C. İçişleri Bakanlığı
Jandarma Genel Komutanlığı’ndan alınan cevabi yazıda T.C. Giresun Valiliği Jandarma
Bölge Komutanlığı’nın Jandarma Genel Komutanlığı’na (Mali Hizmetler Başkanlığı)
yazdığı yazının tetkikinde;
“İlgi:J.Gn.K.lığının 04 Mayıs 2020 tarihli, Sayı : 2020/74930-S.20.81471 . ve. Mali
Ynt.D.Mali Ynt.Şb. sayılı “J,Asb.Kd.Üçvş. Hakkında” konulu emri.
J.Gn.K.lığmca, Giresun Jandarma Bölge Komutanlığı Bulancak JÖH Tb.K.lığı emrinde görevli
J.Asb.Kd.Üçvş. açıkta ve kamu görevinden ayrı kaldığı dönemde ödenmeyen banka promosyon tutarlarının ödenmesi için Kamu Denetçiliği Kurumuna yapmış olduğu başvurusuna cevap verilmek üzere istenen bilgi ve belgelerin EK’te sunulduğunu arz ederim.
İlgiler:
a)20 Temmuz 2007 tarihli, 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 Numaralı
Başbakanlık Genelgesi.
b)05 Ağustos 2008 tarihli ve 26958 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2008/18 sayılı
Başbakanlık Genelgesi.
c)10 Ağustos 2010 tarihli, 276688 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2010/17 Numaralı
Başbakanlık Genelgesi.
ç)17 Temmuz 2012 tarihli, 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Aylıkların Banka
Aracılığıyla Ödenmesi Hakkında Genel Tebliğ (Sıra No: I).
d)13.10.2014 tarihli Aylık ve Ücret Ödemesi ile Bankacılık Hizmetleri Ana Protokolü.
e)23.11.2017 tarihli Maaş Ödeme Sözleşmesi.
1 inci, 2 nci ve 3 üncü Soru:
Giresun Jandarma Bölge Komutanlığı ile Giresun İI Jandarma Komutanlığı karargahları ve bağlı birliklerinde görevli personelin aylık ve ücret ödemeleri (Promosyon Ödemeleri)
yukarıda yer alan mevzuat (Genelge ve Tebliğ) hükümleri doğrultusunda yapılan;
23/11/2014 ile 23/11/2017 tarihleri arasında uygulanan ilgi (d) Bankacılık Hizmetleri
Protokolü kapsamında Akbank Giresun Şube Müdürlüğü (Banka) tarafından yerine getirilmiş olup,
23/11/2017 tarihinden itibaren ise Akbank Giresun Şube Müdürlüğü ile imzalanan ve 23/02/2021 tarihinde sona erecek olan ilgi (e) Bankacılık Hizmetleri Protokolü doğrultusunda halen yerine getirilmektedir.
4 üncü Soru:
İdare ile Banka arasında yapılan her iki Bankacılık Hizmetleri Protokolü (ilgi (d, e))
kapsamında promosyon ödemeleri personele eşit şekilde ve aylık olarak yapılmaktadır.
• 23/11/2014-23/1 1/2017 tarihleri arasındaki promosyon miktarı;
“(İlgili komutanlıkların ana hesaplarına yatan bir aylık toplam tutar) X (% 0,009) / (İlgili komutanlıklarda görevli personel sayısı) (İlgili komutanlıklarda görevli her bir personele o aylık dönem için ödenecek pay”
şeklinde hesap edilmiştir. (İlgi (d)-18/c madde)
• 23/11/2017-23/02/2021 tarihleri arasındaki promosyon miktarı ise;
“Banka tarafından aracılık edilmesi karşılığında, nakdi olarak kendisine maaş ve ücret ödemesi yapılan her bir personel için banka tarafından ayda bir kişi başı 72 TL.”
ödeme yapılacak şekilde yürütülmektedir. (İlgi (e)-12.madde)
5 inci Soru:
Promosyon ödemeleri; ilgili ay maaşlarının personel hesaplarına yatmasını müteakip taahhütlerin tutmuş olması ve evrakların eksiksiz temini sonrası 7 iş günü sürede yapılmaktadır.
(İlgi (e)-12.madde)
6 ncı Soru:
Daha önce idare tarafından kendisine düzenli olarak aylık ödemesi yapılmayıp toplu ödeme yapılan personel için herhangi bir promosyon ödemesi işlemi yapılmamıştır. Mevcut Bankacılık
Hizmetleri Protokolü kapsamında kendilerine toplu ödeme yapılan personel, toplu ödemeyi müteakip ilk maaş (görevine katılış müteakip) ile birlikte promosyon ödeme işlemlerine dahil edilmektedir. (İlgi (d)-18/d madde/ İlgi (e)-2.madde)
7 nci ve 8 inci Soru:
Her iki promosyon protokolünde; Kuruma yeni personel geldiğinde ilgili personele maaş ödemesi yapılmasını müteakip takip eden ay başından itibaren promosyon almaya hak kazanacağı düzenlenmiştir. Bu hususta protokolden bağımsız bir idari uygulama söz konusu değildir.
9 uncu Soru:
Kurum promosyon ödemelerini her iki protokol kapsamında maaş işlemlerine dahil olunmasını müteakip aylık olarak gerçekleştirdiği için ilgili personeli etkileyen bir durum söz konusu değildir. İlgili personel kendisine yapılan toplu ödemeyi müteakip diğer personel gibi (yeni katılış yapan) promosyon almayı hak etmiş ve almıştır.
10 uncu Soru:
İlgili personel Giresun Jandarma Bölge Komutanlığında Astsubay olarak; 01/08/201418/07/2016 tarihleri arasında Bulancak olarak çalışırken 18/07/2016 tarihide açığa alınarak ihraç edilmiştir. 25/02/2020 tarihinde tekrar göreve başlayan personel 25/02/2020-05/03/2020 tarihleri arasında
‘nı olarak görev yapmış olup, 06/03/2020 tarihiden itibaren olarak görev yapmaya devam etmektedir.
11 inci, 12 nci ve 13 üncü Soru:
Her iki Bankacılık Hizmetleri Protokolü (İlgi (d, e)) gereği, maaş işlemine yeni dahil olan personel (mevcut görevdeki personele uygulandığı gibi) maaşa dahil oldukları ay promosyon almaya hak kazanmaktadır. Bu sebeple Banka tarafından aylık olarak maaş ödemesi yapılmayan aylara ilişkin geriye dönük promosyon ödemesi mümkün değildir.
14 üncü Soru:
Her iki Bankacılık Hizmetleri Protokolü de yıl içerisinde yeni tayin olan (gelen) personelin mağduriyet yaşamaması için aylık olarak promosyon ödemesi yapılacak şekilde düzenlenmiştir.
Bu sebeple Banka tarafından geriye dönük (Bankadan maaş alınmayan aylara ilişkin)
promosyon ödemesi mümkün değildir. (ilgi (d)-18/d madde/İlgi (e)-2.madde)
15 inci ve 16 ncı Soru:
Konuya ilişkin olarak daha önce yapılan herhangi bir yazışma ve idareye karşı bu konuda yapılmış şikayet/başvuru bulunmadığı gibi açılmış bir dava bulunmamaktadır.
Sonuç:
Yayımlanan ilgi (a-ç) mevzuat kapsamında bankacılık hizmetlerine ilişkin protokol imzalanan bankalar promosyon ödemelerini; ilgili ayın personel maaşlarını, personel hesaplarına aktarmadan önce (her ay) toplu olarak 2 gün banka ana hesabında kalması münasebetiyle vermektedir. (İlgi (ç)-7 nci madde)
Her iki Bankacılık Hizmetleri Protokolünde de (ilgi (d, e)) promosyon ödemeleri aylık maaş alan personel mevcuduna göre yapıldığından hiçbir personele herhangi bir toplu promosyon ödemesi yapılmamaktadır. Bu sebeple ilgili personelin Bankadan maaş almadığı aylara ilişkin geriye dönük promosyon ödemesi mümkün değildir.” şeklinde ifade edilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
4.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
4.1.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4.2.“Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde;
“…İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”,
4.3.“Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler: Genel ilkeler” başlıklı 128 nci maddesinde;
“…Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır…”,
5.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, “Aylığın Ödeme Zamanı ve Esasları” başlıklı
164 üncü maddesi;
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tespit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir.”,
7.08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin;
7.1.”Komisyonun oluşumu” başlıklı 1’inci maddesinde;
“ (1) Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı
Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.”,
7.2.“Komisyonun görevleri” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir.
a)Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi,
b)Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi,
c)Dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması. …” ,
7.3.“Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. Ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır.
Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir.
Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet
Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.
Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurunun kabulü halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri, söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
Komisyonun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak Komisyonda bulunan tüm evrak, birinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluşa, ikinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgili kurum veya kuruluşa, diğer dosyalarda ise ek 1 inci maddeye göre husumetin yöneltileceği kurum veya kuruluşa devredilir.”, hükümlerine amirdir.
IV.KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8.İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin
“Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9.Başvuran vekili , müvekkilinin, Giresun J. Komd. Öz. Hrk.
Tb. K.lığında J. Kd. Çvş olarak görev yaptığını, müvekkilinin, 18/07/2016 tarihinde J.Gn.K.lığı tarafından açığa alındığını, 31/07/2016 tarihinde 669 sayılı KHK ile mesleğinden ihraç edildiğini, hakkında yürütülen adli soruşturmanın KYOK ile neticelenmesine müteakiben, 28/01/2020 tarihinde OHAL İşlemlerini İnceleme Komisyonu tarafından göreve iadesine karar verildiğini, 25/02/2020 tarihinde birliğine katılarak görevine başladığını, müvekkilinin görev yaptığı birlik ile Akbank Giresun Merkez Şubesi arasında maaş ödeme protokolü sözleşmesinin olduğunu, bu sözleşme uyarınca bu şubedeki hesabı üzerinden maaşını alan her personele ayrıca promosyon ödemesinin yapıldığını, müvekkilinin, açıkta ve kamu görevinden ayrı kaldığı
Kurumundan 25/02/2020 tarihinde talep ettiğini, 05/03/2020 tarihinde söz konusu döneme ait maaş ödemelerinin yapıldığını, fakat yasal faiz ödemesinin yapılmadığını, 7075 sayılı
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kararın Uygulanması” başlıklı
10 uncu maddesinin birinci fıkrası hükmünün olduğunu, bu açık kanun hükmü gereğince
müvekkile kamu görevi dışında geçirdiği süreler ile görevden uzaklaştırıldığı sürelere dair banka promosyonlarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğini, müvekkilin idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle bu imkandan mahrum kaldığını, idarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin müvekkiline yükletilememesi gerektiğini, müvekkilinin eksik kalan promosyon ödemelerinin idare tarafından karşılanması gerektiğini iddia ederek müvekkilinin kamu görevinden çıkarıldığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan sürece ilişkin olarak mahrum kaldığı promosyon tutarının yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep ettiği tespit edilmiştir.
10.İdarenin Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde; Giresun Jandarma
Bölge Komutanlığı ile Giresun İI Jandarma Komutanlığı karargahları ve bağlı birliklerinde görevli personelin aylık ve ücret ödemeleri mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılan; “Bankacılık Hizmetleri Protokolü” kapsamında Akbank Giresun Şube Müdürlüğü tarafından yerine getirildiği ve halen devam ettiği; İdare ile banka arasında yapılan her iki “Bankacılık
Hizmetleri Protokolü” kapsamında promosyon ödemeleri personele eşit şekilde ve aylık olarak yapıldığı; promosyon ödemeleri; ilgili ay maaşlarının personel hesaplarına yatmasını müteakip taahhütlerin tutmuş olması ve evrakların eksiksiz temini sonrası 7 iş günü sürede yapıldığı; daha önce idare tarafından kendisine düzenli olarak aylık ödemesi yapılmayıp toplu ödeme yapılan personel için herhangi bir promosyon ödemesi işlemi yapılmadığı; mevcut “Bankacılık
Hizmetleri Protokolü” kapsamında kendilerine toplu ödeme yapılan personel, toplu ödemeyi müteakip ilk maaş (görevine katılış müteakip) ile birlikte promosyon ödeme işlemlerine dahil edildiği tespit edilmiştir.
11.İdarenin yazısının devamında; her iki promosyon protokolünde; Kuruma yeni personel geldiğinde ilgili personele maaş ödemesi yapılmasını müteakip takip eden ay başından itibaren promosyon almaya hak kazanacağının düzenlendiği; bu hususta protokolden bağımsız bir idari uygulama söz konusu olmadığı; Kurum promosyon ödemelerini her iki protokol kapsamında maaş işlemlerine dahil olunmasını müteakip aylık olarak gerçekleştirdiği için ilgili personeli etkileyen bir durum söz konusu olmadığı; ilgili personel kendisine yapılan toplu ödemeyi müteakip diğer personel gibi (yeni katılış yapan) promosyon almayı hak ettiği ve aldığı; her iki
“Bankacılık Hizmetleri Protokolü” gereği, maaş işlemine yeni dahil olan personel (mevcut görevdeki personele uygulandığı gibi) maaşa dahil oldukları ay promosyon almaya hak kazandığı; bu sebeple Banka tarafından aylık olarak maaş ödemesi yapılmayan aylara ilişkin geriye dönük promosyon ödemesi mümkün olmadığı; her iki “Bankacılık Hizmetleri
Protokolü” de yıl içerisinde yeni tayin olan (gelen) personelin mağduriyet yaşamaması için aylık olarak promosyon ödemesi yapılacak şekilde düzenlendiği; bu sebeple Banka tarafından geriye dönük (Bankadan maaş alınmayan aylara ilişkin) promosyon ödemesi mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
12.İdarenin yazısının sonuç bölümünde; yayımlanan ilgi mevzuat kapsamında bankacılık hizmetlerine ilişkin protokol imzalanan bankalar promosyon ödemelerini; ilgili ayın personel maaşlarını, personel hesaplarına aktarmadan önce (her ay) toplu olarak 2 gün banka ana hesabında kalması münasebetiyle verdiği; her iki “Bankacılık Hizmetleri
Protokolünde” de promosyon ödemeleri aylık maaş alan personel mevcuduna göre yapıldığından hiçbir personele herhangi bir toplu promosyon ödemesi yapılmadığı; bu sebeple ilgili personelin Bankadan maaş almadığı aylara ilişkin geriye dönük promosyon ödemesi mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
13.Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli kadrolarda görev yapmakta iken FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatı / iltisakı bulunduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan ancak sonrasında yapılan incelemeler neticesinde terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisak veya bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilenler çeşitli kanun hükmünde kararnameler ile yine doğrudan başka bir idari işlem tesis edilmesine gerek olmadan kamu görevine iade edilmişlerdir.
14.Söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamelerin “İade hükümleri” başlıklı maddelerinde; daha önce çeşitli OHAL kararnameleri ile kamu görevinden çıkarılan ilgililerin kamu görevine iadeleri hususundaki usul belirtilerek; iade olan kamu görevlileri hakkında anılan OHAL kararnamelerinin tüm hüküm ve sonuçlarının yayım tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
15.Diğer yandan, 23/1/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin “Komisyonun Oluşumu” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/712016 tarihli ve 1116 sayılı
Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur” hükmü ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
16.Ancak 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamede ilgililerin göreve iadesi durumunda kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin hüküm bulunmaması nedeniyle OHAL Komisyonuna yapılan başvurunun kabulü sonucu kamu görevine iade usulü ile anılan Komisyon kurulmadan önce olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri ile yapılan iade usulü farklılığını gidermek amacıyla 25/7/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 7075 sayılı Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesinde yapılan değişiklik ile ilgililerin KAMU GÖREVİNDEN ÇIKARILMASINA
İLİŞKİN KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME HÜKÜMLERİNİN, BU FIKRADA
BELİRTİLEN KİŞİLER BAKIMINDAN TÜM HÜKÜM VE SONUÇLARIYLA
BİRLİKTE ORTADAN KALKMIŞ SAYILACAĞI BU KAPSAMDA GÖREVE
BAŞLAYANLARA, KAMU GÖREVİNDEN ÇIKARILMA TARİHLERİNİ TAKİP
EDEN AYBAŞINDAN GÖREVE BAŞLADIKLARI TARİHE KADAR GEÇEN
SÜREYE TEKABÜL EDEN MALİ VE SOSYAL HAKLARIN ÖDENECEĞİ HÜKÜM
ALTINA ALINMIŞTIR.
17.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrası;
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tesbit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir” hükmünü amirdir.
18.Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
19.Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
20.Bilindiği gibi Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın 125 inci maddesinde de İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır.
21.Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 5 inci ve 4 üncü maddesinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu husus, promosyon bedelinin doğrudan kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
22.BİLİNDİĞİ GİBİ HUKUK DEVLETİNİN GEREKLERİNDEN BİRİ DE İDARENİN
HUKUKLA BAĞLI OLMASI VE HUKUKA AYKIRI İŞLEM VE EYLEMLERİNDEN
numaralı başvuru hakkında 19/12/2019 tarihinde; “Promosyon ödeme talebi” ile ilgili 2019/13756 numaralı başvuru hakkında 07/01/2020 tarihinde ve benzeri konularda benzeri nitelikte farklı tarihlerde olmak üzere TAVSİYE KARARLARI VERİLMİŞTİR.
29.Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın banka promosyonu ödenmesi talebinin idarece ret edilmesinde, promosyonunun ödenmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
30.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
31.14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ordu
İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvurana, kamu görevinden çıkarıldığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan sürece ilişkin olarak mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi hususunda İÇİŞLERİ BAKANLIĞI JANDARMA GENEL
KOMUTANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞI JANDARMA GENEL
KOMUTANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi