|
ÖZET: Teslimat işlemleri, işletme müdürlüğünün yazısına dayanarak, teslim eden ve teslim alan tarafların imzaları ile düzenlenen teslim fişi veya tutanak aracılığıyla gerçekleştirilir. Alıcı, teslim aldığı eşya ile ilgili itirazda bulunamaz. Eğer teslim sırasında, satış listelerinde belirtilen niteliklere uymadığı tespit edilen eşya varsa, bu durum tutanakla kaydedilir ve Genel Müdürlükten gelecek cevaba göre işlem yapılır. İdarenin yetki ve sorumlulukları, Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Çalışma Usul ve Esasları Yönergesi’nin 28. maddesinde belirtilmiştir.
2020 yılında gerçekleştirilen bir e-ihalede, toplamda 593 adet eşya satışa sunulmuş ve teklif alınamayan eşyaların bedeli, piyasa koşulları göz önünde bulundurularak düşürülmüştür. Eşya, 16 Temmuz 2020 tarihinde satışa sunulmuş ve alıcı tarafından 2.550 TL karşılığında satın alınmıştır. Alıcı, ürünlerin arızalı olduğunu iddia ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. Ancak, e-ihale şartnamesinde belirtilen hükümler gereği, alıcı teslim aldığı eşya ile ilgili itirazda bulunamayacağı ve satışın iptalini isteyemeyeceği belirtilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, alıcının iddialarının geçersiz olduğu ve itirazların kabul edilmeyeceği tespit edilmiştir. İdare, şikâyetçinin talebini hukuka uygun bir şekilde reddetmiştir. Ayrıca, iyi yönetim ilkeleri gereği, idarenin bilgi talebine süresi içinde yanıt verdiği, ancak başvuru yollarının belirtilmediği için bu ilkeye uyulmadığı önerilmiştir. |
ambarındaysa işletme müdürlüğünün yazısına dayanılarak teslim eden ve teslim alan alıcının imzaları alınmak suretiyle düzenlenen teslim fişi veya tutanakla(cins, miktar, model, marka gibi) teslim edilir. Alıcı tarafından teslim alınan eşya ile ilgili olarak daha sonra itirazda bulunamaz. Teslim sırasında, satış listelerinde belirtilen niteliğe uygun olmadıkları anlaşılan ve durumu tutanakla tespit edilen eşya teslim edilmeyerek, Genel Müdürlükten alınacak cevaba göre işlem yapılır.’’ denildiği, ancak eşyanın alıcısı tarafından eşya tesliminde eşyanın özelliklerine uymadığına dair herhangi bir talebinin olmadığı,
2.3) İdarenin yetki, görev ve sorumlulukları Ticaret Bakanlığı Taşra Teşkilatı Çalışma Usul ve
Esasları Yönerge 28’nci maddesinde yer aldığı, söz konusu eşya 5607 sayılı Kanun kapsamında
İdarenin 1 No.lu Kaçak Eşya Ambarı tarafından teslim alındığı, İşletme Müdürlüğünce yapılan ihalenin 25/04/2014 tarih ve 28982 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tasfiye Genel
Tebliği(Elektronik İhale Seri No:1) hükümlerine göre E-İhale yoluyla tasfiyesi yapıldığı,
2.4) İşletme Müdürlüğü tarafından 10/01/2020 tarihli ve 1450 TTB numarası ile toplamda 593
adet eşya 16.385-TL tutarda satışa sunulduğu, 20/02/2020, 12/06/2020 tarihinde yapılan ihalelerde teklif almadığından eşyanın mevcut durumu değerlendirilerek Tasfiye Genel Tebliği eşyanın bedelinin tespiti kenar başlıklı 5’inci maddesi ( c) bendinde; ‘‘ E-İhale yoluyla yapılan birinci ve ikinci satışta teklif almayan veya teklifi uygun görülmeyen eşyanın ihaleye esas bedeli, eşyanın özelliği, durumu, piyasa şartları, satış kabiliyeti, rayiç değeri ve varsa teklif değeri de dikkate alınarak ihale komisyonunca piyasa fiyatları ve eş değer eşyalar ile eşyanın beklemesi halinde uğrayacağı değer kaybı ve eşyanın satılabilir kabiliyeti göz önünde bulundurularak eşyanın satışa esas bedeli 16.385-Tl’den 5.000-TL’ye düşürüldüğü, eşya 16/07/2020 tarihinde satışa sunulduğu, tarafından 2.550-TL teklif verilerek satışın gerçekleştirildiği, söz konusu ilgili tarafından eşya bedelinin 20/07/2020 tarihinde sistem üzerinden ödemenin yapıldığı ve aynı gün içinde teslim edildiği,
2.5) İşletme Müdürlüğü tarafından 20/07/2020 tarihinde ihale
numarası ile ilan edilen ve tarafından satın alınan eşyanın satış bedelini sistem üzerinden yatırırken de okuyup kabul ettiği ve ıslak imza ile imzaladığı sözleşmede de belirtildiği üzere Gümrük Mevzuatına Göre Tasfiyesi Öngörülen Eşyanın Elektronik İhale
Yoluyla Satışına Esas Şartname/Sözleşmenin E-İhale satışında eşyanın görülmesi başlıklı 9’uncu maddesinin birinci bendinde; ‘‘ E-İhale yoluyla yapılacak satışlara katılacak olanlar, ilgili işletme veya gümrük müdürlüğünden alacakları izin belgesinin göstererek eşya ve araçları ihalenin ilan süresi ve son gün hariç olmak üzere teklif verme süresi içerisinde bulunduğu yerde görülebilir.’’ Yine aynı maddenin üçüncü bendinde de belirtildiği üzere, ‘‘ Eşya mevcut durumu ile satışa sunulmaktadır. Sistemde yer alan eşyaya ait bilgiler bilgi niteliğindedir.
Sistemde teklif veren istekliler e-ihalesi yapılan eşyayı mevcut haliyle görmüş, incelemiş ve eihaleye sunulduğu haliyle kabul edilmiş sayılır. Bu konuda yapılan itirazlar idarece reddedilir.’’ denildiği,
2.6) Yine Gümrük Mevzuatına Göre Tasfiyesi Öngörülen Eşyanın Elektronik İhale Yoluyla
Satışına Esas Şartname/Sözleşmenin E-İhale satışında satışın iptali ve sözleşmenin feshi başlıklı 14/1’nci maddesinde, Alıcı, satışın tamamlanmasından sonra satışın bozulmasını isteyemez. Şartnamenin 19’uncu maddesinde de belirtildiği üzere ihtilaf söz konusu olduğunda hangi hükümlerin esas alınacağı açıkça ifade edildiği, yine şartnamenin son kısmı 21’inci maddesinde de; Satışa katılan istekli ve alıcı bu şartname ile sisteme kayıt için gerekli olan üyelik formunda ve sistemde bulunan ihale detayında yer alan genel ve özel koşulları kabul etmiş sayılmasının yanı sıra Genel Şartların 8’inci maddesinde de yazıldığı üzere yapılan satışların 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’ üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5’ inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 27/10/1999 tarihli 4458 sayılı Gümrük Kanununun 178’inci maddesinde; “177’nci
maddede belirtilen eşya; a) İhale yoluyla satış suretiyle, b) Yeniden ihraç amaçlı satış suretiyle, c) Perakende satılmak suretiyle, d) Kamu kuruluşları ile özel kanunla kurulmuş vakıf ve derneklere tahsis edilmek suretiyle, e) İmha suretiyle, f) (Ek : 18/6/2009-5911/39 mad.) Özel yolla, Tasfiyeye tabi tutulur.’’
6) 31/03/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun “Amaç” başlıklı
1’ inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı, kaçakçılık fiilleri ve yaptırımları ile kaçakçılığı önleme, izleme, araştırma usûl ve esaslarını belirlemektir.”,
6.1) “Elkonulan Eşyanın Muhafazası” başlıklı 11’inci maddesi birinci fıkrasında; “Kaçak
şüphesiyle elkonulan eşya ile 10 uncu maddenin ikinci fıkrası gereğince alıkonulan her türlü taşıt ve araç; miktarı, cinsi, markası, tipi, modeli, seri numarası gibi eşyanın ayırıcı özelliklerini gösterir bir tutanakla gümrük idaresine teslim edilir.”; ikinci fıkrasında, ‘‘Gümrük idaresi, kaçak eşya ve taşıtların muhafazası için gerekli görülen yerlerde depo temin eder,”, altıncı fıkrasında, “(Ek: 28/3/2013-6455/56 mad.) Kaçak akaryakıt hariç el konulan ve alıkonulan her türlü eşya, yük hayvanı ve taşıtların muhafazası, depolanması, yüklenmesi, boşaltılması, nakliyesi ve imhası gibi nedenlerle el konulduğu andan itibaren yapılan masraflar, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanır. Bu kapsamda yapılacak her türlü mal, araç, gereç ve hizmet alımlarında 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz.”,
7) 14/11/2013 tarih ve 28821 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5607 sayılı Kaçakçılıkla
Mücadele Kanununa Göre Elkonulan Eşya ve Alıkonulan Taşıtlara İlişkin Uygulama
Yönetmeliğinin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı; 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca, kaçak akaryakıt hariç elkonulan her türlü eşya ve alıkonulan taşıtların muhafazası, depolanması, yüklenmesi, boşaltılması, nakliyesi ve imhası ile bu işlemlere ilişkin masrafların karşılanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
7.1) “Eşyanın Tespiti” başlıklı 4’üncü maddesi birinci fıkrasında,“Elkonulan eşyanın
değiştirilmemesi ve asli niteliklerinin belirlenmesi amacıyla, elkoyma işlemi sırasında cinsi, miktarı, markası, tipi, modeli, seri numarası ve tüm ayırt edici özellikleri eşyanın durumunu
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza şikâyette bulunan ), Ticaret
Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından 16/07/2020 tarihinde gerçekleştirilen no.lu e-ihaleye katıldığını, söz konusu ihaleden MP3 ve MP4 satın aldığını, 2.550-TL bedel ödediğini, ancak ürünlerin arızalı çıktığını iddia ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
11) Erenköy Tasfiye İşletme Müdürlüğü tarafından 10/01/2020 tarihli ve 1450 TTB numarası
ile toplamda 593 adet eşya 16.385-TL tutarda satışa sunulduğu, 20/02/2020, 12/06/2020 tarihinde yapılan ihalelerde teklif almadığından eşyanın mevcut durumu değerlendirilerek
Tasfiye Genel Tebliği eşyanın bedelinin tespiti kenar başlıklı 5’inci maddesi ( c) bendinde; ‘‘
E-İhale yoluyla yapılan birinci ve ikinci satışta teklif almayan veya teklifi uygun görülmeyen eşyanın ihaleye esas bedeli, eşyanın özelliği, durumu, piyasa şartları, satış kabiliyeti, rayiç değeri ve varsa teklif değeri de dikkate alınarak ihale komisyonunca piyasa fiyatları ve eş değer eşyalar ile eşyanın beklemesi halinde uğrayacağı değer kaybı ve eşyanın satılabilir kabiliyeti göz önünde bulundurularak eşyanın satışa esas bedeli 16.385-Tl’den 5.000-TL’ye düşürüldüğü, eşya 16/07/2020 tarihinde satışa sunulduğu, tarafından 2.550-TL teklif verilerek satışın gerçekleştirildiği, söz konusu ilgili tarafından eşya bedelinin 20/07/2020 tarihinde sistem üzerinden ödemenin yapıldığı ve aynı gün içinde teslim edildiği tespit edilmiştir.
12) Somut olayda, şikâyetçi tarafından e-ihaleye katılarak satın aldığı ürünlerin tesliminden
sonra hepsinin arızalı ve ikinci el olduğu, ihale ilanında malın durumunun, hasarlı olup olmadığının, kullanılıp kullanılmadığının açıkça yazmadığı, ürünlerin hepsinin gösterilmediği gerekçesiyle 24/07/2020 tarihinde Ticaret Bakanlığı’na başvuruda bulunulduğu, söz konusu
Bakanlık tarafından 24/09/2020 tarihli ve sayılı yazıda; Tasfiye Genel
Tebliğinin 10’uncu maddesi yedinci fıkrasında, “Eşya mevcut durumu ile satışa sunulmaktadır.
Sistemde yer alan eşyaya ait bilgiler, bilgi niteliğindedir. Sistemde teklif veren istekliler eihalesi yapılan eşyayı mevcut haliyle görmüş, incelemiş ve e-ihaleye sunulduğu haliyle kabul etmiş sayılır.” hükmü ve E-ihale üyelik sözleşmesinin 5’ inci maddesinin (5.5) bendinde; “Sisteme üye olan kullanıcılar 25/04/2014 tarihli 28982 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan
Tasfiye Genel Tebliği (Elektronik İhale Seri No:1) ile sistemde yer alan “Gümrük Mevzuatına
Göre Tasfiyesi Öngörülen Eşyanın Elektronik İhale Yoluyla Satışına Esas Şartname/Sözleşme” yi okumuş ve kabul etmiş sayılır” hükmü yer aldığı, bu doğrultuda, yukarıda bahsedilen hükümler göz önünde bulundurulduğunda bu aşamada dilekçe konusu hususlara ilişkin olarak yapılacak bir işlem bulunmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.
13) 25/04/2014 tarih ve 28982 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tasfiye Genel Tebliğinin
(Elektronik İhale Seri No:1) “E-İhaleye Hazırlık İşlemleri” başlıklı 6’ncı maddesi birinci fıkrasında; “Eşyaya ilişkin bilgiler ile gerektiğinde eşya için alınması gereken bilirkişi raporu, uygunluk belgesi, eşyanın tanımlanmasını sağlayan ve ayniyatını gösteren fotoğraf, video kaydı gibi görseller sistemde yayınlanır. ’’ söz konusu tebliğin “Eşyanın Görülmesi” başlıklı 9’uncu maddesi birinci fıkrasında; “E-ihale yoluyla yapılacak satışlara katılacak olanlar, ilgili işletme veya gümrük müdürlüğünden alacakları izin belgesini göstererek eşyayı bulunduğu yerde görebilirler. İşletme müdürlüğünce eşyanın niteliğinde, miktarında ve değerinde önemli bir değişikliğe neden olmayacak şekilde bedeli karşılığında eşyadan örnek verilebilir. Ancak 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında davası devam eden eşyadan numune verilmez.’’ hükümlerine istinaden satışa konu eşyanın bilgilerinin alıcıları muğlak bir durumda bırakmayacak şekilde net olarak ilanda yer verilmesi ve gerektiğinde satışa konu eşyanın görülmesinin sağlanması gerektiği değerlendirilmiştir.
13.1) Bununla birlikte, yukarıda adı geçen tebliğin “E-İhale Usulü” başlıklı 11’inci
maddesi on birinci fıkrasında, “Alıcı, satış şartnamesinde belirtilen hallerde ihalenin veya satışın iptalini isteyebilir.” hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda alıcının ihalenin iptalini hangi durumlarda isteyip isteyemeyeceği hususlarının eşya satışına konu şartname/sözleşmede açıkça belirlenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
13.2) Eşya satışına konu şartname/sözleşmenin “Eşyanın Görülmesi” başlıklı 9’uncu
maddesi üçüncü fıkrasında, “Eşya mevcut durumu ile satışa sunulmaktadır. Sistemde yer alan eşyaya ait bilgiler bilgi niteliğindedir. Sistemde teklif veren istekliler e-ihalesi yapılan eşyayı mevcut haliyle görmüş incelemiş ve e-ihaleye sunulduğu haliyle kabul etmiş sayılır. Bu konuda yapılan itirazlar idarece reddedilir.’’ Eşyanın Teslimine İlişkin Sartlar” Başlıklı 12’ nci maddesinin altıncı bendinde; “… Alıcı tarafından teslim alınan eşya ile ilgili olarak daha sonra itirazda bulunulamaz. Teslim sırasında, satış listelerinde belirtilen niteliğe uygun olmadıkları anlaşılan ve durumu tutanakla tespit edilen eşya teslim edilmeyerek, Genel
Müdürlükten alınacak cevaba göre işlem yapılır.”, “Satışın İptali ve Sözleşmenin Feshi” başlıklı 14’üncü maddesi birinci fıkrasında, “Alıcı, satışın tamamlanmasından sonra satışın bozulmasını isteyemez. Ancak alıcının kusurundan kaynaklanmayan ve sistemde duyurusu yapılmamış bir hukuki ihtilaf nedeniyle veya eşyanın tescile/kayda tabi olmasına rağmen tescilin/kaydın yapılamaması veya eşyanın sistemde belirtilen niteliklere uygun olmaması hallerinde ihale bedeli ödenme şartı olmaksızın alıcı tarafından eşya teslim alınmadan önce ve en geç şartnamenin 12’nci maddesinde belirtilen süreler içinde yazılı olarak ilgili idareye bildirilmesi ve idarece kabul edilmesi halinde satış iptal edilebilir.’’ hususlarını içerir hükümleri ihale komisyon üyeleri ve vekili tarafından imzalanmıştır.
14) Ayrıca, ihale ilanının verildiği sitede söz konusu ihale güncel olmadığı için ihale ilanına
ulaşılamamış ancak, İdarenin güncel ihale ilanlarında eşyalara ait fotoğraf eklediği görülmüştür. Bu kapsamda, İdarenin Kurumumuza sunulan eki belgelerden anlaşıldığı üzere ihale ilanının özel şartlar bölümünde, eşyanın mevcut durumu ile satışa sunulduğu, sistemde yer alan eşyaya ait bilgilerin bilgi niteliğinde olduğu, sistemde teklif veren istekliler e-ihalesi yapılan eşyayı mevcut haliyle görmüş incelemiş ve e-ihaleye sunulduğu haliyle kabul etmiş sayıldığı, bu konuda yapılan itirazların idarece reddedileceği açıklamalarına yer verildiği tespit edilmiştir. Ayrıca eşya alıcısı olan şikâyetçi vekilinin eşya tesliminde eşyanın özelliklerine uymadığına dair herhangi bir itirazının bulunulduğuna ilişkin bir tespit yapılamamıştır.
15) Bu kapsamda Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, şikâyetçinin
iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve dosya kapsamında tarafımıza sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde söz konusu satışa konu eşyanın iadesi işleminin yapılmayacağı ve itiraza konu edilemeyeceğine dair şartname/sözleşme ile imzalanarak kabul edildiği tespit edilen durum neticesinde şikâyetçinin talebinin İdarece karşılanmaması işlemlerin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak İdarece başvurana verilen cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’ inci
maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve TİCARET BAKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince KARAR VERİLDİ.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi