|
ÖZET: Başvuru, 15 Temmuz 2016’daki FETÖ darbe girişimi sonrası kapatılan bir okuldan alınan eğitim ücretinin iadesi talebine ilişkindir. Başvuran, çocuklarını kaydettirdiği okulun kapatılması nedeniyle ödediği toplam 10.085 TL’nin geri ödenmesini istemiştir. Ancak, Denizli Valiliği, başvuruyu “kesin dönem tespiti yapılamaması” gerekçesiyle reddetmiştir. Başvuran, ilgili belgeleri sunmasına rağmen, iade talebinin karşılanmadığını belirtmiştir.
Denizli Valiliği, başvuruya ilişkin yaptığı açıklamada, kapatılan okul hakkında düzenlenen raporda kesin dönem tespiti yapılamadığını ifade etmiştir. Ayrıca, OHAL kapsamında kapatılan kurumların alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçların belirlenmesi için belirli prosedürlerin takip edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. İlgili mevzuat gereği, başvuranın taleplerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın alacak taleplerinin mevzuat çerçevesinde incelenerek, uygun şartları taşıması durumunda karşılanması yönünde Denizli Valiliği’ne tavsiyede bulunmuştur. Bu süreçte, başvuranın hak arama özgürlüğü de göz önünde bulundurulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/4518-S.21.7323
BAŞVURU NO : 2020/97439
KARAR TARİHİ : 22/03/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DENİZLİ VALİLİĞİ (İL KHK İŞLEMLERİ BÜROSU)
BAŞVURUNUN KONUSU : OHAL kapsamında kapatılan okula ilişkin ödenen ücretin iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28/09/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi, ve isimli çocuklarını
Okulları’na kaydını yaptırdığını, ancak 15 Temmuz 2016’da gerçekleşen FETÖ darbe girişimi sonrasında adı geçen okulun kapatıldığını ve alamadıkları okul hizmetinin parasını ödemek zorunda kaldıklarını, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye istinaden kapatılan
Okulları’ndan 5215 TL ve 4870 TL olmak üzere toplamda 10.085 TL’lik alacağına istinaden yapmış olduğu başvurunun “kesin dönem tespiti yapılamaması” gerekçesiyle reddedildiğini ancak kapatılan kurumun kayıt bilgi formunda 2016-2017 eğitim ve öğretim yılının belirtildiğini, bu belgeleri teslim etmelerine rağmen ödemenin yapılmadığını belirterek yapmış olduğu ödemenin tarafına iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkında Denizli Valiliğinin 15/12/2020 tarihli ve sayılı
cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) OHAL kapsamında kapatılan
hakkında düzenlenen Vergi Denetim Kurulu (Mülga) Denizli Küçük ve Orta Ölçekli
Mükellefler Grup Başkanlığının 31/05/2017 tarihli ve sayılı İnceleme ve
Değerlendirme Raporunda başvurusunun değerlendirildiği ve kesin dönem tespiti yapılmadığı gerekçesiyle reddedildiği,
2.2) 2016/1 sayılı OHAL KHK’ları uyarınca Kapatılacak Kurum ve Kuruluşlar Hakkında
Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelgenin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonun Yetki ve Görevleri başlıklı 11 nci maddesinin (c) bendinde
“Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,”, (g) bendinde; “İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından iletilen istihkak ve alacak taleplerinden, hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemek ve ek mali külfet getirmemek üzere, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen, kefaletten doğmayan ve gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanan borç ve yükümlülükleri belirleyerek görüş ve öneride bulunmak,” hükümlerinin yer aldığı ve söz konusu hükümler gereğince Defterdarlık İl KHK İşlemleri
Bürosunca yapılacak bir işlem bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.1) “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun
huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”
3.2) “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci fıkrasında;
“Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması, tabii afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.”
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)
aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları,,… kapatılmıştır.”
6) 08/02/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken
Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun
“Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye …..Maliye Bakanlığı yetkilidir.”, dördüncü fıkrasında; “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.”, (7091 sayılı Kanununla 17/08/2016 tarih ve 29804 sayılı
RG.de yayımlanan 670 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname” kabul edilmiştir.)
7) 06/01/2017 tarihli ve 29940 Mükerrer Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 679 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Değişiklik hükümleri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir; (5) Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir.”,
8) 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca
Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının, (c) bendinde; “Avans dahil her türlü alacak ile senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak gerekli işlemleri yaptırmak, (ç) bendinde; “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda
Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmek,”, (e) bendinde; “ Dava ve icra takibini yaptırmak”,
8.1) “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,”, (g) bendinde; İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından iletilen istihkak ve alacak taleplerinden, hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemek ve ek mali külfet getirmemek üzere, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen, kefaletten doğmayan ve gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanan borç ve yükümlülükleri belirleyerek görüş ve öneride bulunmak,
8.2) )”İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı
14 üncü maddesinde; “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri,
bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl KHK
İşlemleri Bürosuna gönderilir.
(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, il KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır.
(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.”
9) Hazine ve Maliye Bakanlığının (Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü)
07/08/2019 tarihli, 90192509-210.01.02-170805-281819 sayılı, OHAL İşlemleri konulu, 81
İl Valiliğine gereği için dağıtımlı Genel yazının; “VI- İstihkak ve Alacak Taleplerinin
Tespiti ve Ödenmesi” başlığı altında; “ 1- İstihkak ve alacak talepleri: 7091 sayılı Kanunun
5 inci maddesindeki şartlar. Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve inceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüş ve önerileri (ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusundaki görüş ve önerisi ile hazırladığı sıra cetveli) çerçevesinde İI KHK işlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.
2- İl KHK İşlemleri Büroları tarafından İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüşü doğrultusunda ödenmesine karar verilen borçlar, muhasebe kayıtlarına alınmak üzere muhasebe birimine gönderilecektir.
3- Söz konusu alacak ve istihkak talepleri muhasebe birimi tarafından ödeme sırası dikkate alınmak suretiyle emanet hesaplarından karşılanacaktır.
4- İl KHK İşlemleri Bürosu, yapılacak ödemelerde istihkak taleplerine ilişkin hukuki ihtilaflardan Bakanlığımız aleyhine sonuçlanabileceğini öngördüklerini ve uygulamada ortaya çıkabilecek diğer riskleri de dikkate alarak Hazineye ek mali külfet yüklenilmemesi amacı doğrultusunda kapatılan kurum ve kuruluşun malvarlığından uygun bir tutarı tedbiren muhafaza edecektir.
5- Olağanüstü Hal KHK’ları uyarınca ilgili Bakan tarafından oluşturulan komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılan (KHK ekli listeler dışında kapatılanlar) kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak iddialarında hak düşürücü sürenin başlangıç tarihi mevzuatta düzenlenmemiştir. Bu mahiyetteki başvurularda herhangi bir bilgi, belge, yazışma, elektronik posta vb. haberleşme araçları ile hayatın olağan akışı veya ticari teamüller kapsamında başvuru sahibinin ıttıla tarihi tespit edilemediği takdirde, başvuruların 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapıldığının kabulü hukuki bir zorunluluktur. Defterdarlıklarca bu kapsamda araştırma yapılabilecek belirli bir çerçeve oluşturulması mümkün olmadığından ve işlemlerin sürüncemede bırakılması yeni ihtilaflar doğurabileceğinden, İl KHK işlemleri Büroları tarafından ıttıla tarihinin tespiti için yapılacak araştırma, mevcut kayıtlar ile sınırlı olarak yapılacaktır” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın alacak taleplerinin yeniden
değerlendirilerek mevzuatta belirtilen şartları taşıması halinde şikâyetçinin alacak ve istihkak taleplerinin karşılanması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 667 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye istinaden kapatılan 5215 TL ve 4870 TL olmak üzere toplamda 10.085 TL’lik alacağına istinaden yapmış olduğu başvurunun “kesin dönem tespiti yapılamaması” gerekçesiyle reddedildiğini ancak kapatılan kurumun kayıt bilgi formunda 2016-2017 eğitim ve öğretim yılının belirtildiğini, bu belgeleri teslim etmelerine rağmen ödemenin yapılmadığını belirterek yapmış olduğu ödemenin tarafına iadesini talep etmektedir.
12) FETÖ/ PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki darbe girişimi ardından demokratik anayasal
düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır. Şikâyete konu edilen okullarında 667 sayılı KHK kapsamında kapatıldığı anlaşılmıştır.
13) 670 sayılı KHK ile ise kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye devredilen
kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dâhilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre başvuruların 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılması gerekmektedir. Somut olayda da şikâyetçi, 06/09/2016 tarihinde ilgili idareye başvuruda bulunmuştur.
14) Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek
kişilerin Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra
Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve
Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl KHK İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
15) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve
gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK
İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir. İl KHK İşlemleri Bürosunun ‘Bakanlık tarafından ödenmesine karar verilen borçların ödenmesini sağlamak’ görevini ifa ederken uyması gereken hususlar Bakanlık tarafından 07/08/2019 tarihli ve 281819 sayılı genel yazı ile 81 İl Valiliğine gönderilmiştir. Buna göre; istihkak ve alacak talepleri 7091 sayılı Kanunun 5’inci maddesindeki şartlar, Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüş ve önerileri çerçevesinde İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılmaktadır.
16) Somut olayda yapılan incelemede şikâyetçinin 06/09/2016 tarihli dilekçeyle eğitim
ücretinin iadesine ilişkin idareye başvuruda bulunduğu, Denizli Küçük ve Orta Ölçekli
Mükellefler Grup Başkanlığının 31/05/2017 tarihli ve sayılı İnceleme ve
Değerlendirme Raporunda başvurusunun değerlendirildiği ve kesin dönem tespiti yapılmadığı gerekçesiyle başvurunun reddedildiği anlaşılmıştır.
17) Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, kapatılan özel öğretim
kurumlarına ifa edilmiş olan öğrenim bedelinin iadesi için, ödemenin kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilmesi, hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması gerektiği anlaşılmaktadır.
18) Uyuşmazlık konusu olayda, iade edilmesi talep edilen tutara ilişkin olarak başvuran
tarafından ödeme yapıldığına yönelik kredi kartı hesap ekstrelerinin idarede mevcut olduğu, ancak Denizli Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı’nın 31/05/2017 tarihli ve sayılı raporu ile yapılan inceleme neticesinde kesin dönem tespiti yapılmadığı yönünde görüş bildirildiğinden başvuru dilekçesi ile ilgili yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı değerlendirmesine yer verildiği görülmekle birlikte, idarece gönderilen belgelerin tetkikinde; başvuran tarafından ibraz edilen hesap ekstrelerinden anılan kurumun hesabına ilgili dönemlere ilişkin ödeme yapıldığı görülmüştür.
19) Bu durumda, başvuran tarafından ilgili dönemlere ilişkin olarak ödeme yapıldığının idare
tarafından Kurumumuza gönderilen belgelerde yer alan hesap ekstreleri ile tespit edilmesi nedeniyle, ilgili idarece dönem tespiti yapılamadığı gerekçesiyle talep edilen alacağın ödenmesinin mümkün olmadığından bahisle tesis edilen şikâyet konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
20) Bu kapsamda başvuranın iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat
hükümlerinin incelenmesi ve Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın alacak taleplerinin yeniden değerlendirilerek mevzuatta belirtilen şartları taşıması halinde şikâyetçinin alacak ve istihkak taleplerinin karşılanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup;
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresinde ve ayrıntılı cevap verildiği, dolayısıyla
İdarenin ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uyduğu tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddenin
ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Denizli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın alacak taleplerinin yeniden değerlendirilerek mevzuatta belirtilen şartları taşıması halinde şikâyetçinin alacak ve istihkak taleplerinin karşılanması hususunda DENİZLİ
VALİLİĞİ’NE (Defterdarlık İl KHK İşlemleri Bürosu) TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve DENİZLİ VALİLİĞİ’NE (Defterdarlık İl KHK İşlemleri
Bürosu) tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.