|
ÖZET: Muhasebe birimi, 3.000,00 TL altındaki faturaların ödemelerini, ilgili belgelerin kendisine ulaşmasının ardından gerekli kontrolleri yaparak gerçekleştirmektedir. 3.000,00 TL üzerindeki faturalar ise, gelen ödenekler doğrultusunda bir ödeme planı çerçevesinde TDMS sistemine kaydedilmekte ve sıralı bir şekilde ödenmektedir. Ekli icmalde, 3.000,00 TL altındaki faturaların ödendiği, ancak 15/11/2019, 27/01/2020 ve 20/02/2020 tarihli toplam 19.074,70 TL tutarındaki üç faturadan 153,25 TL damga vergisi kesildikten sonra 18.921,45 TL alacağın henüz ödenmediği belirtilmiştir. Ödenek yetersizliği nedeniyle Sağlık Müdürlüğü Muhasebe Birimi, 2019 Eylül ayındaki muhasebe emanetindeki firma faturalarını ödemeye devam etmektedir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri incelemekle görevlidir. Anayasa ve uluslararası sözleşmeler, mülkiyet hakkını koruma altına alırken, idarelerin borçlarını zamanında ödememesi, hukuk devleti ilkelerine aykırı olarak değerlendirilmektedir. Şikayetçi, Afyonkarahisar Devlet Hastanesi’ne teslim ettiği malzemelere ilişkin alacaklarının ödenmediğini belirtmiş ve bu konuda mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. İdare, 3.000,00 TL altındaki faturaların ödendiğini, ancak yukarıda belirtilen tutarın ödenmesi için bir süre vermemiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, şikayetçinin alacaklarının ivedilikle ödenmesi gerektiği tespit edilmiştir. İyi yönetim ilkeleri çerçevesinde, ilgili idarenin talep edilen bilgi ve belgeleri zamanında sunduğu belirlenmiştir. Tavsiye kararı, idareye tebliğ edildikten sonra 30 gün içinde herhangi bir işlem yapılmaması durumunda, şikayetçinin yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. Bu bağlamda, Afyonkarahisar Devlet Hastanesi’ne, alacakların hızla ödenmesi konusunda tavsiyede bulunulmuştur. |
2.1. Muhasebe birimi 3.000,00 TL. altında olan faturaların ödemelerini ödeme evraklarının muhasebe birimine ulaşmasından itibaren gerekli kontrolleri yaparak ödemektedir.
2.2. Muhasebe birimi tüm firmaların 3.000,00 TL. üzeri olan faturalarını gelen ödenek doğrultusunda ödeme planı yaparak TDMS ‘ye kayıt edilme sırasına göre yapmaktadır.
2.3. Yazımız ekinde gönderdiğimiz icmalde 3.000,00 TL. altında olan faturaları ödenmiştir.3.000.00 TL üzerinde olan 15/11/2019,27/01/2020 ve 20/02/2020 tarihli
3 fatura toplamı olan 19.074,70 TL den 153,25 TL. Damga Vergisi kesintisi düşüldükten sonra
18.921,45 TL ödeme sırası gelmemiş alacağı vardır.
2.4. Ödenek yetersizliği nedeniyle Sağlık Müdürlüğü Muhasebe Birimi 2019/Eylül ayı muhasebe emanetinde olan firma faturalarını ödemektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4. Anayasa’nın “Mülkiyet hakkı” kenar başlıklı 35 nci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”
5. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (Sözleşme) Ek (1) No.lu Protokol’ün “Mülkiyetin korunması” kenar başlıklı 1 nci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Uyuşmazlık konusu, şikayetçi Afyonkarahisar Devlet Hastanesi’ne teslim edilen malzemeler için düzenlediği faturalarına bağlı alacağının bugüne kadar ödenek yokluğundan ödenmediğini, ödenmesi yönündeki taleplerinden sonuç alamadığını ifade ederek mezkur alacaklarının ödenmesi ve mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkındadır.
9. Uyuşmazlık konusu hakkında idareden alınan cevabi yazıda özetle; 3.000,00 TL. altında olan faturaları ödenmiştir. 3.000.00 TL üzerinde olan 15/11/2019,27/01/2020 ve 20/02/2020 tarihli 3 fatura toplamı olan 19.074,70 TL den 153,25
TL. Damga Vergisi kesintisi düşüldükten sonra 18.921,45 TL ödeme sırası gelmemiş alacağı vardır.. Ödenek yetersizliği nedeniyle Sağlık Müdürlüğü Muhasebe Birimi 2019/Eylül ayı muhasebe emanetinde olan firma faturalarını ödemektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
10. Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri
“belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir…Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa
Mahkemesi’nin 18/01/2018 tarihli ve E.2017/129, K.2018/6 sayılı Kararı).
11. Kurumumuza, “malzeme satışından doğan alacağının idare tarafından ödenmesi talebi” ile ilgili benzer nitelikte başvurular olmuştur. Bu başvurulardan 05/08/2019 tarih ve 2019/3829 şikayet numaralı, 25/06/2020 tarih ve 2020/759 şikayet numaralı, 24/06/2020 tarih ve 2020/181 şikayet numaralı başvurular hakkında verilen emsal Tavsiye Kararlarında da görüleceği üzere; “… İdarenin vadesi gelmiş olan borcunu ödememesinin hukuk devletinin en önemli unsurlarından olan ‘belirlilik’ ve ‘hukuki güvenlik’ ilkelerine ve mülkiyet hakkına aykırılık teşkil ettiği…” değerlendirmesi yapılmıştır.
12. Uyuşmazlık konusuyla ilgili mevcut durumda, şikayetçinin söz konusu alacağının ödenebilmesine ilişkin işlemlerin Sağlık Bakanlığının gönderdiği ödenek doğrultusunda TDMS (Tek Düzen Muhasebe Sistemi)’ye kayıt edilme sırası kapsamında gerçekleştirildiği, ancak şikayetçinin talep ettiği ödemenin ne zaman yapılacağı konusunda herhangi bir süre öngörülmediği tespit edilmiştir. İdare tarafından şikayetçinin alacağı olduğunun kabul edildiği hususu ile birlikte şikayetçi tarafından idareye teslim edilen malzemeler için düzenlenen faturaların tarihleri dikkate alındığında, hukuk güvenliği ve öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla, şikayetçiye yapılacak söz konusu ödeme sürecinin hızlandırılması gerektiği tespit edilmiştir.
13. Başvuranın iddiaları, idarelerin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat, mahkeme kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idareye teslim edilen malzemeler için düzenlenen faturalara bağlı alacaklarının ivedi olarak şikayetçiye ödenmesi gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderildiği tespit edilmiştir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Afyonkarahisar İdare Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Hukuk güvenliği ve öngörülebilirliğin sağlanması açısından idareye teslim edilen malzemeler için düzenlenen faturalara bağlı alacakların ivedi olarak şikayetçiye ödenmesi hususunda
AFYONKARAHİSAR DEVLET HASTANESİ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve Afyonkarahisar Devlet Hastanesi’ne tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idarece bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi