Yeni atanan personelin önceki kurumdan aldığı promosyonun dikkate alınarak banka promosyonu ödemesi talebi (KDK)

personel nakil bildirim formu bankaya iletilecektir. Personel nakil bildirim formunda, personelin daha önceki çalıştığı kurum kaynaklı hangi tarihte ve hangi süre için promosyon ödemesi aldığı bilgisi bulunmalıdır. Personele banka tarafından yapılacak yeni promosyon ödemesi hesaplanırken; personelin maaş aldığı önceki anlaşmalı bankanın protokol bitim tarihi ile 15/01/2025 tarihi arasında kalan süre hesaplanacaktır. Personele yapılacak yeni promosyon ödemesi, eski bankanın anlaşma bitim tarihinden iş bu protokol bitim tarihi olan 15/01/2025 tarihine kadar ay sayısı x 76 TL. formülüne göre hesaplanacağı ve personelin önceki kurumu ile önceki anlaşmalı banka arasında yapılmış olan protokolün bitim süresinden sonra Banka’ca ödenecektir.” hükümleri doğrultusunda adına 2019 Yılı

Nisan ayında üç yıl süre için eski çalıştığı Kurumdan 1.900,00 TL. banka promosyonu ödendiği personel nakil bildirim formunda belirtildiğinden dolayı, üç yıllık sürenin bitim tarihi olan 15/04/2022 tarihi ile 15/01/2025 tarihi arası dönem için promosyon ödemesinin 15/04/2022 tarihinde ödeneceği, dolayısıyla halihazırda ödeme yapılamayacağı” ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,

3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”,

3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,

4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal

Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler.

Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,

5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,

6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında;

“Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye

Bakanlığı yetkilidir.”,

7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Üçüncü kişi yararına sözleşme” başlıklı 129 uncu maddesi; “Kendi adına sözleşme yapan kişi, sözleşmeye üçüncü kişi yararına bir edim yükümlülüğü koydurmuşsa, edimin üçüncü kişiye ifa edilmesini isteyebilir. Üçüncü kişi veya üçüncü kişiye halef olanlar da, tarafların amacına veya örf ve âdete uygun düştüğü takdirde edimin ifasını isteyebilirler. Bu durumda, üçüncü kişi veya ona halef olanlar bu hakkı kullanmak istediklerini borçluya bildirdikten sonra, alacaklı borçluyu ibra edemeyeceği gibi, borcun nitelik ve kapsamını da değiştiremez.” şeklindedir.

8. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı

Başbakanlık Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,

9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel

Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Şikayetçi, 1. Paragrafta da açıklandığı üzere, naklen atandığı Gebze İlçe Milli Eğitim

Müdürlüğü’nce, daha önceki çalıştığı kurumdan promosyon alması gerekçe gösterilerek ödenmeyen banka promosyonun ödenmesini talep etmektedir.

12. Konuyla ilgili Gebze İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Şikayetçinin İstanbul İli Tuzla ilçesi

Yunus Emre İmam Hatip Ortaokulu öğretmeni olarak çalışırken naklen atanmak suretiyle, Kurumlarının bünyesinde, Mehmet Akif Ersoy Ortaokulu’nda 21/08/2020 tarihinde fiilen göreve başladığı, Kurum olarak Yapı ve Kredi Bankası Gebze Zübeyde Hanım Caddesi

Şubesiyle 2020 yılı Şubat Ayı’ndan geçerli olmak üzere 5 yıllık banka promosyonu sözleşmesi imzalandığı ve kurumlarından maaş alan her bir personele 5 yıllık süre için 4110 personele kişi başı 4.570,00 TL. peşin ödeme yapıldığı, şikayetçinin de naklen gelmiş olduğu Kurumdan 2022 yılı Nisan ayına tekabül edecek şekilde 1900 TL. peşin promosyon aldığı, dolayısıyla kurumlarınca da 2022 yılı Nisan Ayı ila 15/01/2025 tarihi arası her bir ay için 76 TL.

hesaplanarak ödeme yapılacağı idarelerince yapılan işlemlerin mevzuat hükümlerine ve bankayla yapılan sözleşme hükümlerine uygun olduğu ve bu nedenle ilgiliye başvuruya konu ödemenin talebi doğrultusunda yapılamayacağı hususları belirtilmiştir.

13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı

Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.

14.Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi

Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.

15.Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.

16. Diğer taraftan halihazırdaki promosyon ödemelerinin Başbakanlık genelgesi doğrultusunda ödendiği, Başbakanlık genelgesinde sonradan işe başlayan personele yönelik bir hüküm bulunmadığı, bu konuda öncelikle personelin çalıştığı kurumun yetkili olduğu, bu kapsamda Milli Eğitim Bakanlığı’nın 15/06/2014 tarihinde promosyon ödemelerinde oluşan tereddütleri gidermek ve Kurum personelinin banka promosyonları konusunda mağduriyet yaşamaması amacıyla 81 İl Valiliği’ne (İl Milli Eğitim Müdürlüğüne) talimat verildiği, söz konusu yazıda; Milli Eğitim Müdürlükleri ile bankalar arasında promosyon sözleşmesi imzalanırken, sözleşmeden sonra açıktan veya naklen atanacak personellerin de olabileceği göz önünde bulundurularak gerekli tedbirlerin alınması, Promosyon sözleşmelerinde; açıktan veya naklen atanacak personeller ile aylıksız izinden dönen personellere göreve başladıkları ay içinde peşin ödeme yapılacak şekilde hükümlerin konulması, Bankaların Kurumlarından ayrılan( emeklilik ya da naklen atama vs.)

durumlarda personele ödenen promosyonu geri istemeyecek şekilde hükümlerin konulması, Rekabet ortamının oluşmadığı veya fazla sayıda banka şubesinin bulunmadığı yerlerde de bu yönde hükümler tesis edilmesi imkanının bulunmadığı durumlar da kurumca alınan nakdi yardımın belli bir kısmının sonradan gelebilecek personele dağıtılmak üzere ihtiyaten alıkonulması, eğer sözleşme sonuna kadar kalan meblağ olursa da kurum personeline eşit şekilde dağıtılması, Mahkemelerce promosyon ödenmesine hükmedilen personellere ilgili kurumun görev tertibi kodundan ödeme yapılmasının” belirtildiği yani Milli Eğitim

Bakanlığı’nca şikayetçinin durumunda olan kurum personelinin mağdur edilmemesi ile

Kurum personeli ile Kurum arasında çıkabilecek uyuşmazlıkların azaltılması yönünde çalışmaların da yapıldığı anlaşılmaktadır.

17. Dosyadaki bilgi ve belgelerden Gebze İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Yapı ve Kredi

Bankası Gebze Zübeyde Hanım Caddesi Şubesi arasında 15/02/2020 tarihinden geçerli olmak üzere 5 yıllık Maaş Ödemeleri Protokolü imzalandığı ve bu protokol uyarınca, ilgili tarihte fiili olarak görev yapan personele peşin olarak 4.570,00 TL nakit promosyon ödemesi yapıldığı, şikayetçinin de protokolden yaklaşık 8 ay sonra Gebze İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde çalışmaya başladığı, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün, şikayetçinin önceki çalışmış olduğu Tuzla İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nden geçmiş dönemde Halkbankasından almış olduğu ve 2022 yılı Nisan ayına kadar tekabül eden promosyon tutarını göz önünde bulundurarak ve diğer personelden farklı olarak şikayetçiye promosyon ödemesi yapmadığı tespit edilmiştir.

18. Öte yandan şikayetçinin eski görev yeri olan Tuzla İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile ilgili

Halkbankası arasında yapılan maaş ödeme protokolü kapsamında aldığı promosyonun iadesinin

Bakanlık talimatına uygun şekilde geri istenmediği, şikayetçinin daha önceki kurumunda 15/04/2022 tarihine kadar hem de farklı bir bankadan promosyon almış olması, İdarenin Milli

Eğitim Bakanlığı’nın yukarıda değinilen talimatlarına da tamamen aykırı şekilde banka lehine yorumlanarak şikayetçiye promosyon ödememesinin yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.

19. Şöyle ki şikayetçinin eski görev yeri olan Tuzla İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile ilgili banka arasında yapılan maaş ödeme protokolü kapsamında aldığı promosyonun şikayetçi kurumundan ayrılırken talep edilmediği, dolayısıyla önceki Kurumun bu durumu personel lehine yorumladığı, kaldı ki Gebze İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından aynı bakanlık uhdesinde olunsa bile farklı bir birim tarafından ve farklı bir banka şubesi tarafından imzalanan protokole personel aleyhine bir hüküm konularak sözleşme tarihinden 8 ay sonra göreve başlayan personel özelinde eşitlik ilkesinin gözetilmediği ve şikayetçinin gelecek 52 ay içinde sözleşme imzalanan banka şubesinden maaş alacağı, anılan banka şubesinin bu durumdan faydalanacağının da göz ardı edildiği bu durumun şikayetçinin mağduriyet yaşamasına yol açtığı anlaşılmaktadır.

20. Şu halde yeni bir kurumda göreve başlayan, yeni bir maaş ödeme protokolüne tabi olarak maaş alacak olan personel için, bu protokol kapsamında yapılacak işlemlerde idarenin eşit davranma yükümlülüğüne uyması Anayasamızda öngörülen kanun önünde eşitlik ilkesinin gereğidir.

21. Benzer konuda başka bir İdare hakkında Kurumumuza yapılan 2016/4452 no.lu şikâyet başvurusuyla ilgili olarak Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; yukarıda değinilen gerekçeler de göz önünde bulundurularak, ilgili idareye 28/02/2017 tarihli “Tavsiye

Kararı” verilmiştir. Söz konusu kararda; “… maaş ödeme sözleşmesi imzalandığı tarihte görevli olmasına rağmen, daha önceki kurumundan almış olduğu promosyonun sözleşme süresine tekabül eden kısmını iade etmediği gerekçesiyle eksik promosyon ödenmesi işleminde hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olmadığı …” hususları belirtilmiş olup, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi adına, protokol tarihinde görevli olan başvurana diğer kurum personeline yapılan ödemeyle eşit olacak şekilde hesaplanacak promosyonun makul sürede ödenmesi için yeni bir işlem tesisi hususunda ilgili idareye Tavsiye’de bulunulmuştur.

22. Yine benzer bir konuda Kurumumuza yapılan 2019/9680 no.lu şikâyet başvurusuyla ilgili olarak Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; yukarıdaki paragraflarda değinilen gerekçeler de göz önünde bulundurularak, bahsi geçen İdareye 06/11/2019 tarihli

“Tavsiye Kararı” verilmiştir. Söz konusu kararda da; “… şikayetçinin önceki çalıştığı kurumda 10/04/2018-10/04/2021 tarihleri aralığı için banka promosyonu almış olsa da, 26/11/2018 tarihinden itibaren 3 yıldan fazla sürede Garanti Bankası A.Ş. aracılığıyla maaşını alacağı, dolayısıyla şikayetçiye promosyon ödemesi yapılmaması durumunun hakkaniyete aykırı olduğu, ayrıca bu durumun personel arasında eşitsizlik doğuracağı için eşitlik ilkesine de aykırı olduğu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği, idarenin başvuranın durumuna uygun çözüm üretmesi gerektiği …” hususları belirtilmiş olup, banka promosyonunun eksik ödenen kısmının başvurana iadesi hususunda ilgili İdareye Tavsiye’de bulunulmuştur.

23. Aynı şekilde Sağlık Bakanlığı bünyesinde çalışan şikayetçinin 2020/86669 no.lu şikayet başvurusuna; yukarıdaki paragraflarda değinilen gerekçeler de göz önünde bulundurularak, bahsi geçen …İl Sağlık Müdürlüğü’ne 12/10/2020 tarihinde Tavsiye Kararı verilmiştir. Söz konusu kararda da; “…şikayetçinin, maaş ödeme sözleşmesi imzalandığı tarihte … İl Sağlık

Müdürlüğü nezdinde görevli olmasına rağmen, adı geçen İdare tarafından, şikayetçiye eksik promosyon ödemesi yapılması (şikayetçinin daha önceki kurumunun promosyon sözleşmesinin dönemi ile mevcut kurumunun promosyon sözleşmesi dönemindeki çakışan sürelere ilişkin promosyon bedelinin ilgiliye ödenmemesi) işleminde hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygunluk bulunmadığı tespitleri yapılarak banka promosyonunun eksik ödenen kısmının başvurana ödenmesi hususunda ilgili İdareye Tavsiye’de bulunulmuştur.

24. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; İdare tarafından şikayetçiye maaş ödeme sözleşmesinden sonra göreve başlaması ile şikayetçinin daha önceki kurumundan almış olduğu promosyonun sözleşme süresi gerekçesiyle promosyon ödenmemesi işleminde hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygunluk tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 25. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesi ile “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

26. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Kocaeli İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Şikayetçinin mahrum kaldığı promosyon tutarının hesaplanarak tam ve eksiksiz bir şekilde ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için GEBZE İLÇE MİLLİ EĞİTİM

MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın Başvurana ve Gebze İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne tebliğine,

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Gebze İlçe Milli Eğitim

Müdürlüğü’nce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi