|
ÖZET: Başvuru sahibi, Mamak Gençlik ve Spor İlçe Müdürlüğü bünyesindeki spor salonu büfesinin COVID-19 pandemisi nedeniyle 16 Mart 2020 tarihinden itibaren faaliyet göstermediğini belirterek, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın 2020/1 no’lu Genelgesi doğrultusunda kira bedelinin alınmamasını ve KDV oranının %8 olarak uygulanmasını talep etmiştir. Başvuru, 13 Temmuz 2021 tarihinde yapılmış olup, idare tarafından yapılan açıklamalarda, pandeminin etkisiyle kira bedeli alınmadığı ve sözleşmelere ek süreler tanındığı ifade edilmiştir.
Gençlik ve Spor Bakanlığı, 2020/1 ve 2021/1 sayılı Genelgeler uyarınca, pandeminin başlangıcından itibaren kira bedeli alınmadığını ve ek sürelerin sözleşmelere dahil edildiğini belirtmiştir. Ayrıca, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın görüşüne göre, Mamak Spor Salonu büfesinin kiralanması işlemi, taşınmaza bağlı işletme hakkının kiralanması olarak değerlendirildiğinden, %18 KDV uygulanması gerektiği vurgulanmıştır. Bu çerçevede, başvuru sahibinin talepleri hukuka uygun bulunmamıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, başvuru sahibine ve Gençlik ve Spor Bakanlığı’na tebliğ edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin başvuruya ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu belirtmiş, ancak başvuru sahibine hangi mercilere başvurabileceği konusunda bilgi verilmediğini tespit etmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/16046-S.21.25706
BAŞVURU NO : 2021/12401
KARAR TARİHİ : 10/11/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Pandemiden dolayı kiralama bedeli ile KDV oranında indirim
BAŞVURUNUN KONUSU :
yapılması hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 13/07/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuru sahibi tarafından işletilen Mamak Gençlik ve Spor İlçe
Müdürlüğü spor salonu büfe işletmesinde, COVİD-19 Pandemisi sebebiyle spor salonunda 16/03/2020 tarihinden itibaren herhangi bir faaliyet olmadığını, dolayısıyla herhangi bir gelirinin de olmadığından bahisle Gençlik ve Spor Bakanlığının 2020/1 no’lu Genelgesi doğrultusunda 2020 Haziran ile 2021
Haziran tarihleri arası maçlar oynanmadığı için kira bedelinin alınmamasını ve kiralamalarda KDV oranı
% 8’e düştüğü için de KDV’nin % 8 üzerinden tahsil edilmesini, fazla ödenen KDV’nin iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 05/08/2021 tarih ve S sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazılarına istinaden Gençlik Ve Spor Bakanlığı’nın 31/08/2021 tarih ve E- sayılı yazılarında;
2.1) Pandeminin başladığı 13.03.2020 tarihinden itibaren devam eden süreçte müstecirlerle ilgili tüm iş ve
işlemler Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün 2020/1, 2021/1 ve 2021/2
Sayılı Genelgeleri doğrultusunda yürütüldüğü, kira bedeli alınmama süresi Gençlik ve Spor Bakanlığı
Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün 2020/1 Sayılı Genelgesinin 2. ve 2021/1 sayılı Genelgesinin 4. Maddelerine göre düzenlendiği, 13.03.2020 – 01.06.2020 tarihleri arası için müstecirden kira bedeli alınmamış ve etkilendiği gün kadar ( 76 gün ) sözleşmesine ekleme yapıldığı, 2020 Haziran ile 2021
Haziran ayları arası için önce 2021/1 sayılı Genelge doğrultusunda 2020 Aralık, 2021 Ocak, Şubat, Mart aylarını kapsayan 121 günlük süre, 2021/2 sayılı Genelge doğrultusunda ise 2021 Nisan, Mayıs, Haziran aylarını kapsayan 91 günlük süre, eski sözleşme bedeli üzerinden hesaplanarak, sözleşme süresine eklendiği, 2020 Haziran ile 2021 Haziran arası için kira bedeli alınmış fakat müstecirin talebi doğrultusunda sözleşmeye mücbir sebeple etkilendiği toplam gün sayısı olan 296 günlük süre eklemesi
yapıldığı, spor salonlarında bulunan büfe yerlerinin açık veya kapalı olması İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan Genelgelere göre düzenlendiği, gelir elde edip etmediği salonda yapılan etkinliklerle ilgili olduğu,
2.2) Bu dönemde başvuru sahibinden, 2020/1 sayılı Genelge doğrultusunda, 13.03.2020 ile 01.06.2020
tarihleri arası için kira bedeli alınmamış ve sözleşmesine 76 gün eklemesi yapıldığı, bunun dışında ikinci maddede belirtilen süreler sözleşme süresine eklendiği ve taksitleri dört ay süreyle faizsiz ertelendiği, belirtilmiştir.
3) KDV indirimin faydalanma hakkında görüşüne başvurulan Gelir İdaresi Başkanlığının 18/08/2021
tarih ve E- sayılı yazıda, Bilindiği üzere, mal teslimi ve hizmet ifalarına uygulanan KDV oranları, 3065 sayılı KDV Kanununun 28 inci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, maddede yer alan sınırlar dahilinde, 700 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname ile değişmeden önce Bakanlar Kurulu, değişiklik sonrasında ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlendiği, bu kapsamda KDV oranları, 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki (I)
sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1, (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %8, bu listelerde yer almayan vergiye tabi işlemler içinse %18 olarak tespit edilmiştir. 31/7/2020 tarihli ve
31202 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve aynı tarihte yürürlüğe giren 2812 sayılı Cumhurbaşkanı
Kararının 1 inci maddesi ile 2007/13033 sayılı BKK’ya eklenen geçici 6 ncı maddenin (1/a) bendiyle işyeri kiralama hizmetinde KDV oranı 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dahil) %8’e indirilmiş; söz konusu oran indirimi, 23/12/2020 tarihli ve 31343 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3318 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci maddesiyle 31/5/2021 tarihine kadar (bu tarih dahil), 2/6/2021 tarihli ve
31499 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4062 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci maddesiyle
31/7/2021 tarihine kadar (bu tarih dahil), sonrasında ise 30/7/2021 tarihli ve 31553 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4312 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci maddesiyle 30/9/2021 tarihine kadar (bu tarih dahil) uzatılmıştır.
Buna göre, işyeri kiralama hizmetleri, işyeri olarak kullanılan bina, ofis, dükkan gibi taşınmazların kira sözleşmesi ile kuru mülkiyetinin kiralamasını kapsamaktadır. Bununla birlikte, taşınmazların, iktisadi bir faaliyetin icrasına tahsis edilerek ve/veya işletilmeye hazır hale getirilerek kiracıların kullanımına bırakılması halinde, bu tür kiralama işlemleri taşınmaza bağlı işletme hakkının kiralanması niteliğinde olduğundan bu işlemlerin işyeri kiralama hizmeti olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Ankara
Mamak Spor Salonu büfe işletmecisi olarak görev yaptığı anlaşıldığı, bu çerçevede, taşınmazların çay ocağı, yemekhane, otopark, büfe, kantin ve benzeri amaçlarla iktisadi bir faaliyetin icrasına tahsis edilerek ve/veya işletilmeye hazır hale getirilerek kiracıların kullanımına bırakılması, taşınmaza bağlı işletme hakkının kiralanması niteliğinde olduğundan genel oranda (%18) KDV’ye tabidir. Buna göre, Mamak
Spor Salonu içerisinde yer alan büfenin kiraya verilmesi işlemi, 2007/13033 sayılı BKK’nın geçici 6 ncı maddesinin (1/a) bendi kapsamında “işyeri kiralama hizmeti” olarak değerlendirilemeyeceğinden, işletme hakkının kiralanması niteliğindeki bu hizmete genel oranda (%18) KDV uygulanması gerekmektedir.
Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” ,
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun “Aşırı ifa güçlüğü” başlıklı 138 inci maddesinde;
Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa borçlu, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir.
7) 3065 sayılı KDV Kanununun “Oran” başlıklı 28 inci maddesinde; (Değişik: 3/12/1988-3505/23
md.) Katma değer vergisi oranı, vergiye tabi her bir işlem için % 10’dur. Cumhurbaşkanı bu oranı, dört katına kadar artırmaya, % 1 ‘e kadar indirmeye, bu oranlar dahilinde muhtelif mal ve hizmetler ile bazı malların perakende safhası ve inşaatın yapıldığı arsanın veya konutun vergi değeri ve bulunduğu yeri esas alarak konut teslimleri için farklı vergi oranları tespit etmeye yetkilidir.
8) 659 Sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri Ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin ‘İlkeler’ başlıklı 3 üncü maddesinde; a) İdarelerin taraf oldukları uyuşmazlıkların, tarafların hak ve menfaatlerinin dengeli olarak değerlendirilerek, adil ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesi, ‘Adli uyuşmazlıklarda sulhün usul ve esasları’ başlıklı 10 uncu maddesinde; Sulh anlaşması, anlaşma tutanağında belirtilen tutar kadar bir hakkın tanınması, menfaatin terki, bir şeyin verilmesi, yapılması ya da yapılmaması konusunda anlaşmalar veya sözleşme değişikliklerini kapsar. Sulhe konu işte birden çok ihtilaf bulunduğu takdirde asıl olan, ihtilafın tamamının çözümlenmesidir. Ancak kamu menfaati görüldüğünde kısmi sulh de mümkündür.
9) 13/12/2009 tarihli ve 27431 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gençlik Ve Spor Genel
Müdürlüğüne Ait Taşınmazların İdaresi Hakkında Yönetmeliğin ‘İrtifak hakkı tesis edilmesi’ başlıklı
66 ncı maddesinde;
(2) İrtifak hakkı lehtarının kusuru dışında, hakkın tamamen kullanılmasını ve işin yürütülmesini en az otuz gün süreyle engelleyen hukukî veya fiilî bir imkânsızlık durumunun ortaya çıkması ya da mücbir sebeplerin varlığı halinde, irtifak hakkı lehtarının talebi üzerine irtifak hakkı süresi, fiili veya hukuki imkânsızlık durumunun veya mücbir sebeplerin ortadan kalkmasına kadar geçecek süre kadar dondurulur.
Dondurulan süre için bedel alınmaz. Sürenin yeniden işlemeye başladığı tarihte alınacak bedel, dondurulan yıl bedelinin geçen süre kadar sözleşmesinde belirtilen oranda artırılması suretiyle tespit edilir. Ancak, dondurulan yıl için ödenmiş olan bedelin dondurulan süreye isabet eden kısmı
sözleşmesinde belirtilen oranda artırılmak suretiyle yeni tespit edilen bedelden mahsup edilir. Dondurulan süre sözleşme süresine eklenir.
10) Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün 25/03/2020 tarih ve 2020/1 sayılı Genelgesinde,
İçişleri bakanlığı tarafından 16/03/2020 tarihinden itibaren geçici süre ile faaliyet göstermeyeceği belirtilen kullanımlardaki ticari ünitelerin 16/03/2020 tarihinden başlamak üzere faaliyete başlayacakları tarihe kadar geçen sürede kira bedeli alınmaması,
10.1) Yine 19/01/2021 tarih ve 2021/1 sayılı Genelgesinde, Dünyayı etkisi altına alınan covid-19
pandemisi mülkiyeti veya tasarrufu idaremize ait taşınmazların kiralanmasına ilişkin işlemler için mücbir sebep olarak kabul edilmiş olup bu kapsamda İl Müdürlüklerimiz tarafından kiralanmış alanlarda; 2- Alınan tedbirler kapsamında olumsuz etkilenen tüm ticari ünitelerin müstecirlerin talebi halinde
01.12.2020 tarihinden itibaren Aralık 2020, 2021 Ocak, Şubat ve Mart aylarına ait kira bedellerinin
ödemelerinin faizsiz olarak 4 ay süreli olarak ertelenmesi, kira sürelerine mücbir sebeplerle etkilendikleri güne kadar ekleme yapılması veya talepleri halinde fesih yoluna gidilmesi, 4- Ticari ünitelerin, normalleşme sürecinin başladığı 01.06.2020 tarihi ile 01.12.2020 tarihi arasındaki kira bedellerinin sözleşme şartları dahilinde tahsilinin sağlanmasının uygun görüldüğü;
10.2) Yine 17/05/2021 tarih ve 2021/2 sayılı Genelgesinde; İçişleri Bakanlığının 27.04.2021 tarihli ve
7576 Sayılı Genelgesi ile… 17.11.2020 tarihi itibariyle tüm spor müsabakalarının seyircisiz oynanmasına
ilişkin uygulamaya devam edilmektedir.
1-Sezonluk, yıllık veya daha uzun süreli olarak kulüplere, federasyonlara, belediyelere, kamu kurum ve kuruluşlarına kiralanmış olan tesis ve taşınmazların, spor müsabakalarının seyircisiz oynanmasına karar verilmesi sebebiyle talep edilmesi halinde Nisan-Mayıs-Haziran 2021 aylarına ait kira bedellerinin ödemelerinin faizsiz olarak 3 ay süreli olarak ertelenmesi, kira sürelerine mücbir sebeplerle etkilendikleri güne kadar ekleme yapılması veya talepleri halinde fesih yoluna gidilmesi, uygun görülmüştür.
11) Mamak Spor Salonu Büfe Kira Sözleşmesinde, ‘Mücbir Sebepler’ başlıklı 13 üncü maddesinde; İş bu
sözleşme kapsamında bir olayın mücbir sebep sayılabilmesi için, b) Olayın gerekli özen gösterilmesine rağmen olaydan etkilenen tarafın bu sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getirmesini olumsuz yönde etkilemesi, 14/b Maddesinde; Mücbir sebep ve neticeleri, Bakanlık yetkililerince istişare edilerek mücbir sebebin sözleşmenin devamını ne surette etkileyeceği, ilave bir süreye ihtiyaç bulunup bulunmadığı birlikte karara bağlanacak ve gerekli görülürse sözleşmede değişiklikler yapılabilecek veya sözleşme feshedilebilecektir.
Sözleşme feshedildiği takdirde mücbir sebebin meydana gelmesinden sonraki dönem için taraflar birbirlerinden hiçbir tazminat talep etmeyecektir.
‘İhtilafların Halli’ başlıklı 16 ncı maddesinde; Bu sözleşmeden kaynaklanacak tüm ihtilaflar 659 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri doğrultusunda sulh yoluyla çözümlenecektir.
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Başvuru sahibi Mamak Gençlik ve Spor İlçe Müdürlüğü spor salonu büfesi işlettiğini, COVİD-19
pandemisi sebebiyle 16/03/2020 tarihinden itibaren herhangi bir faaliyet olmadığını, dolayısıyla herhangi bir gelirinin de olmadığından bahisle Gençlik ve Spor Bakanlığının 2020/1 no’lu Genelgesi doğrultusunda 2020 Haziran ile 2021 Haziran tarihleri arası maçlar oynanmadığı için kira bedelinin alınmamasını ve kiralamalarda KDV oranı % 8’e düştüğü için de KDV’nin % 8 üzerinden tahsil edilmesini, fazla ödenen KDV’nin iadesini talep etmektedir.
14) Covid-19 salgını sebebiyle alınmak zorunda kalınan izolasyon, tecrit ve geniş çaplı iş yerleri
kapatmaları vb. gibi sıkı tedbirlerin ekonomik faaliyetlere ciddi bir etkisi olduğu, hayatın her alanında olduğu gibi hukuki ve ekonomik açıdan ciddi sonuçlar doğurduğu, salgınla mücadele kapsamında alınan kamusal önlemlerin bilhassa işyeri kira sözleşmeleri ve kira bedelini ödeme borcu altındaki kiracı bakımından birtakım sonuçları olduğu, kısıtlama ve yasaklamalar dolayısıyla sözleşmedeki menfaat dengesinin sağlanması, sözleşmenin imzalanmasından sonra meydana gelen, toplumun büyük kısmını etkileyerek tarafların sosyal, ekonomik dengesini bozan salgın sonrasında taraflardan biri için edimin ifasının katlanılamayacak hâle gelmesi nedeniyle kira sözleşme koşullarının (bedelinin) değişen koşullara uyarlanması gerektiği açıktır.
15) Başvuruya konu 2020 Haziran ile 2021 Haziran tarihleri arasında maçlar oynanmadığı için kira
bedelinin alınmamasını ve kiralamalarda KDV oranı % 8’e düştüğü için de KDV’nin % 8 üzerinden tahsil edilmesi talebiyle ilgili olarak; kira bedeli alınmama süresinin Yatırım ve İşletmeler Genel
Müdürlüğünün 2020/1 Sayılı Genelgesinin 2. ve 2021/1 sayılı Genelgesinin 4. Maddelerine göre düzenlendiği, 13.03.2020 – 01.06.2020 tarihleri arası için müstecirden kira bedeli alınmamış ve etkilendiği gün kadar ( 76 gün ) sözleşmesine ekleme yapıldığı, 2020 Haziran ile 2021 Haziran ayları arası için önce 2021/1 sayılı Genelge doğrultusunda 2020 Aralık, 2021 Ocak, Şubat, Mart aylarını kapsayan 121 günlük süre, 2021/2 sayılı Genelge doğrultusunda ise 2021 Nisan, Mayıs, Haziran aylarını kapsayan 91 günlük süre, eski sözleşme bedeli üzerinden hesaplanarak, sözleşme süresine eklendiği,
2020 Haziran ile 2021 Haziran arası için kira bedeli alınmış fakat müstecirin talebi doğrultusunda
sözleşmeye mücbir sebeple etkilendiği toplam gün sayısı olan 296 günlük süre eklemesi yapıldığı, spor salonlarında bulunan büfe yerlerinin açık veya kapalı olması İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan
Genelgelere göre düzenlendiği, gelir elde edip etmediği salonda yapılan etkinliklerle ilgili olduğu, 2020/1 sayılı Genelge doğrultusunda, 13.03.2020 ile 01.06.2020 tarihleri arası için kira bedeli alınmadığı ve sözleşmeye 76 gün eklemesi yapıldığı, bunun dışında ikinci maddede belirtilen süreler sözleşme süresine eklenmiş ve taksitleri dört ay süreyle faizsiz ertelendiği,
16) KDV konusunda yetkili kurum Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı olması nedeniyle
Kurumun herhangi bir tasarrufu bulunmadığı, başvuruya konu dönemde kiralamalardan tahsil edilen
KDV oranlarında herhangi bir azalma olmadığı, ayrıca Gelir İdaresi başkanlığınca da Mamak Spor
Salonu içerisinde yer alan büfenin kiraya verilmesi işleminin 2007/13033 sayılı BKK’nın geçici 6 ncı maddesinin (1/a) bendi kapsamında “işyeri kiralama hizmeti” olarak değerlendirilemeyeceğinden işletme
hakkının kiralanması niteliğindeki bu hizmete genel oranda (%18) KDV uygulanması gerektiği belirtilmiştir.
17) Başvuru sahibi ile mülkiyeti Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler genel Müdürlüğüne ait
Mamak Spor Salonu tesisi yapılan kiralama sözleşmesinde kira bedelinin KDV hariç 26.105,65 TL olduğu, mücbir sebep olarak kabul edilen pandemiden dolayı İdare tarafından işletme sahiplerinin lehine yapılan tedbirler gereğince kısıtlama tarihi olarak ilan edilen 16/03/2020 tarihinden başlamak üzere faaliyete başlayacakları tarihe kadar geçen sürede kira bedeli alınmamasının öngörüldüğü, yine 2021/1 sayılı Genelge hükümleri doğrultusunda müstecirlerin talebi halinde 01.12.2020 tarihinden itibaren
Aralık 2020, 2021 Ocak, Şubat ve Mart aylarına ait kira bedellerinin ödemelerinin faizsiz olarak 4 ay süreli olarak ertelenmesi, kira sürelerine mücbir sebeplerle etkilendikleri güne kadar ekleme yapılmasının kabul edildiği, normalleşme sürecinin başladığı 01.06.2020 tarihi ile 01.12.2020 tarihi arasındaki kira bedellerinin sözleşme şartları dahilinde tahsilinin sağlanmasının uygun görüldüğü; yine 2021/2 Sayılı
Genelge ile de müstecirlerin talebi halinde 01.12.2020 tarihinden itibaren Aralık 2020, 2021 Ocak, Şubat ve Mart aylarına ait kira bedellerinin ödemelerinin faizsiz olarak 4 ay süreli olarak ertelenmesi, kira sürelerine mücbir sebeplerle etkilendikleri güne kadar ekleme yapılmasının uygun görülmüş olup ise
2021 Nisan, Mayıs, Haziran aylarını kapsayan 91 günlük süre, eski sözleşme bedeli üzerinden
hesaplanarak, sözleşme süresine eklendiği, 2020 Haziran ile 2021 Haziran arası için kira bedeli alınmış fakat müstecirin talebi doğrultusunda sözleşmeye mücbir sebeple etkilendiği toplam gün sayısı olan 296 günlük süre eklemesi yapıldığı anlaşılmaktadır.
18) Söz konusu spor salonunda bahse konu dönem aralığında yapılan faaliyetler tabloda gösterilmiştir.
SIRA TARİH SPORTİF FAALİYET
NO
1 23 Haziran/25 Eylül 2020 Badminton Antrenmanı
2 10-11-12 Temmuz 2020 Karate Siyah Kuşak Dan Sınavı
3 18-19 Temmuz 2020 15 Temmuz Şehitlerini anma Karate Turnuvası
4 25-26 Temmuz 2020 Karate Dan Sınavı
5 8-9 Ağustos 2020 Kick Boks Dan Sınavı
2-3 Eylül 2020 Karate Antrenör Gelişim Semineri 6
7 31 Ekim-1 Kasım 2020 Masa Tenisi Minikler-Küçükler Takım İl
Birinciliği
8 19-20 Aralık 2020 Karate Dan Sınavı
9 8-16 Şubat 2021 Masa Tenisi 2. Kademe Antrenörlük Kursu
17-25 Şubat 2021 Masa Tenisi 2. Kademe Antrenörlük Kursu 10
11 26 Şubat-4 Mart 2021 Karate 1. Kademe Antrenörlük Kursu
12 20-21 Mart 2021 Karate Dan Sınavı
27-28 Mart 2021 Masa Tenisi Süper Lig 3. Etap Müsabakaları 13
14 6-7 Nisan 2021 Masa Tenisi Gençler-Büyükler İl Birinciliği
Müsabakası
19) Böylelikle pandemi dolayısıyla spor müsabakası yapılan işletmelerde iş hacminin düşmesinin
kaçınılmaz olduğu, zaten İdare tarafından da mücbir sebep olarak kabul edildiği görülmektedir. Ülkemiz de yaşanan bu olağanüstü süreçte Koronavirüs (COVID-19) salgınının neden olduğu ekonomik tahribata karşı birçok ekonomik tedbirsiz kalmamış ve bu negatif etkilerin bertaraf edilebilmesi adına sektördeki işletme sahiplerinin zararlarının azaltılmasına yönelik İdareler tarafından Genelgeler yürürlüğe girmiştir.
Bu kapsamda müstecir başvuru sahibi tarafından yapılan kiralama işlemleri hakkında anılan Genelgeler gereğince 13.03.2020 – 01.06.2020 tarihleri arası için kira bedeli alınmadığı, ayrıca etkilendiği gün kadar sözleşmesine eklemelerin yapıldığı anlaşılmaktadır. Esasen akdedilen kira sözleşmesinde de belirlendiği üzere mücbir sebebin sözleşmenin devamını ne surette etkileyeceği, ilave bir süreye ihtiyaç bulunup bulunmadığı birlikte karara bağlanacak ve gerekli görülürse sözleşmede değişiklikler yapılabileceği veya sözleşmenin feshedilebileceği öngörülmüştür. Buna göre hem Genelge hükümleri hem de sözleşme maddeleri gereğince müstecir başvuru sahibi lehinde İdare tarafından gerek kira muafiyeti gerek ilave süre eklenmesi gibi tedbirlerden yararlandırıldığı anlaşılmaktadır.
20) Pandemi sürecinde alınan ekonomik önlemler arasında işyeri kiralamalarında uygulanan % 18 olan
KDV oranının Cumhurbaşkanlığı kararıyla % 8 olarak belirlendiği, başvuruya konu kiralama bedelinin %
8 olarak hesaplanması talebinin, taşınmazların çay ocağı, yemekhane, otopark, büfe, kantin ve benzeri
amaçlarla iktisadi bir faaliyetin icrasına tahsis edilerek ve/veya işletilmeye hazır hale getirilerek kiracıların kullanımına bırakılması, taşınmaza bağlı işletme hakkının kiralanması niteliğinde olduğundan genel oranda (%18) KDV’ye tabi olduğu ve işletme hakkının kiralanması niteliğinde olduğundan yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
21) İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili Genelge hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; pandeminin olumsuz etkilerini azaltmak için idareler tarafından birtakım tedbirlerin dikkate alındığı, gerek Genelge hükümleri gerekse sözleşme maddeleri uyarınca müstecir başvuru sahibi lehine İdare tarafından kira muafiyeti, kira bedellerinin ödemelerinin faizsiz olarak 4 ay süreli olarak ertelenmesi ile sözleşmeye etkilenen toplam gün sayısı olan 296 günlük süre eklemesi gibi tedbirlerinin uygulandığının anlaşıldığı, ayrıca kiralama konu büfenin taşınmaza bağlı işletme hakkının kiralanması niteliğinde olduğu dikkate alındığında, kira bedeli alınmaması ve KDV oranında indirim yapılması talebine ilişkin idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara Adliye Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Pandeminin olumsuz etkilerini azaltmak için uygulanan Genelge hükümleri, Bakanlık görüşü ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ve yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Bu kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi