|
ÖZET: Başvuru, OHAL kapsamında kapatılan bir okuldan alacak talebinde bulunan bir şirketin, Ankara Valiliği’ne yaptığı müracaatın reddedilmesine ilişkindir. Şirket, 1993 yılında kurulmuş olup, Eğitim Yayıncılık Bilgi Sanayi Ticaret A.Ş. ile 2015 yılında imzalanan yemek hizmeti sözleşmesi çerçevesinde hizmet vermiştir. Ancak, borçlu şirketin FETÖ ile bağlantılı olduğu tespit edilince, alacaklarının ödenmesi için yapılan başvurular sonuçsuz kalmıştır. Şirket, alacaklarının tahsil edilmesi ve ekipmanlarının iadesi için çeşitli dilekçeler sunmuş, ancak idare tarafından gerekli belgelerin eksik olduğu gerekçesiyle talepleri reddedilmiştir.
Ankara Valiliği, yapılan incelemelerde, şirketin faturalandırma işlemlerinin eksik olduğunu ve sözleşmenin imza yetkisini doğrulayan belgelerin sunulmadığını belirtmiştir. Ayrıca, ekipmanların mülkiyetine dair belgelerin de ibraz edilmediği ifade edilmiştir. Bu nedenle, başvuran şirketin alacak talebinin hukuka uygun bir şekilde reddedildiği sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine dair kararın, ilgili mevzuat çerçevesinde uygun olduğunu belirtmiştir. Başvuru sahibi, bu karara karşı idare mahkemelerinde dava açma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3533-S.22.5324
BAŞVURU NO : 2021/16449
KARAR TARİHİ : 14/03/2022
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : OHAL kapsamında kapatılan okuldan alacağının ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi vekili dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin 1993 yılında kurulmuş olup toplu yemek sektöründe üretim, dağıtım ve servis alanında sektörün en çok tercih edilen haline geldiğini, Müvekkil şirket ile borçlu Eğitim Yay. Bil. San. Tic. A.Ş. arasında imzalanan 18.08.2015 tarihli Yemek
Hizmeti Sözleşmesi gereğince borçlu şirkete yemek hizmeti verilmeye başlandığını, borçlu şirket ile cari hesap usulü çalışılmış olup müvekkil şirket tarafından kesilen dilekçe ekinde yer alan faturalara istinaden bir kısım ödemeler yapıldığını, ödemeyince borçlu şirketten toplamda 1.336.000,00 TL meblağlı 15 adet çek teslim alındığını, Keşide tarihi 30.07.2016 olan 125.000,00 TL bedelli ilk çekin bankaya ibraz edilmiş ancak karşılıksız çıkması nedeniyle 22.08.2016 tarihli ihtiyati haciz kararı alınarak borçlu şirket aleyhine
Ankara 22 İcra Müdürlüğünün 2016/16655 takip sayılı dosyası üzerinden 23.08.2016 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, 15.07.2016 darbe girişiminin ardından yapılan soruşturmalar kapsamında borçlu şirketin FETÖ terör örgütü ile bağlantısı bulunduğunun tespit edildiğini, bunun üzerine taraflarınca müvekkil şirketin mağduriyetinin giderilmesi amacıyla, 30.09.2016 tarih ve
varide sayılı yazıları ile Ankara Defterdarlığına başvuruda bulunulduğunu, Ankara Defterdarlığı tarafından 1 yıl süreyle cevap verilmemesi üzerine 13.10.2017 tarih ve varide sayılı yazı ile yeniden başvuruda bulunulduğunu, 1 yılı aşkın süredir alacak ve ekipmanlardan mahrum kalan müvekkil şirketin mağduriyetinin giderilmesi ve incelemenin akıbeti hakkında bilgi talep edildiğini, Ankara Valiliği
Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosunun 22.03.2021 tarih ve sayılı yazısı ile İnceleme Değerlendirme Komisyonu tarafından hazırlanan Görüş ve Öneri Raporunda
“faturaları ilgili ticari defterlere kaydedilip kaydedilmediğinin tespitinin yapılamadığı görülmüştür. Yazı ekinde yer alan sözleşmenin kim tarafından imzalandığı tespit edilememektedir. Herhangi bir yetki belgesi ve imza sirküleri bulunmadığı gibi şirket yetkilisinin ismi de yer almamaktadır…” beyanı çerçevesinde iade taleplerinin İdare tarafından değerlendirilemediği yönünde cevap geldiğini, İdarenin cevabı sonrası eksikliklerin giderilmesi amacıyla 19.0 8.2021 tarihinde yeni bir dilekçe sunularak taraflar arası ticari ilişkiyi kanıtlayan belgeler ile okullarda bulundurulan ekipmanların dökümünün sunulduğunu, Ankara
Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosu’nun 23.08.2021 tarih ve sayılı yazı cevabında özetle; borç ilişkisinin ispat edilemediği, eğitim kurumunda yer alan malzemeler ile şirketleri tarafından talep edilen malzemelerin uyuşmaması nedeniyle talep gereği işlem yapılamayacağının ifade edildiğini, ancak taraflarınca İdareye sunulan 19.08.2021 tarihli dilekçenin göz ardı edilmiş olduğunu, dilekçeden önce alınan idarenin yeni cevabına 25.06.2020 tarihli rapordaki hususların esas alındığını ifade ederek, müvekkil şirketin tahsil edemediği 1.331.247,29 TL’nin müvekkile ödenerek müvekkil şirketin zararının tazmin edilmesi, 670 sayılı KHK 5. Maddesi gereği yapılan tasfiye işlemi sonucunda alacağımıza ilişkin olarak tarafımıza verilmeyecek bir tutar olması halinde bu durumun açıkça tarafımıza bildirilmesi hususunda idareye tavsiyede bulunulması, Müvekkil şirkete ait, Eğitim Yay. Bil. San. Tic. A.Ş özel okullarında bulunan ekipmanların taraflarına iadesi, iadenin mümkün olmaması veya kısmen mümkün olması durumunda demirbaş kayıtlarımızda gerekli düzenlemelerin yapılabilmesi için taraflarına kısmen veya tamamen iadenin mümkün olup olmadığı hususunda bilgi verilmesi için idareye tavsiyede bulunulmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ankara Valiliği, Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosundan alınan 10/11/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. “667 KHK ve 670 KHK (6749 ve 7091 sayılı kanun) kapsamında kapatılmasına kararverilen
Eğitim A.Ş. ‘den ( alacakları olduğu iddiasıyla
Ş. ( ) tarafından 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca
Ankara Defterdarlığına yapılan başvurularının bulunduğu, ilgili alacak başvurularının (30.09.2016 ve
13.10.2017 tarihli talep dilekçeleri) 371 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğince kurulan İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna gönderildiği, İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından hazırlanan
25.06.2020 tarihli sayılı Görüş ve Öneri Raporunda ”…Yazı ekleri incelendiğinde ilgili
şirketin gerekli faturalandırma işlemlerini gerçekleştirdiği ancak bu faturaların ilgili ticari defterlere kaydedilip kaydedilmediğinin tespitinin yapılamadığı görülmüştür. Yazı ekinde yer alan sözleşmenin kim tarafından imzalandığı tespit edilememektedir. Herhangi bir yetki belgesi ve imza sirküleri bulunmadığı gibi şirket yetkilisinin ismi de yer almamaktadır. Şirketin yasal ticari defterlerinde yer alan kayıtların ibraz edilmemiş olması ilgili ticareti tereddütsüz şekilde ortaya koyma ve alacak borç ilişkisinin ispatı noktasında eksik bırakmaktadır. Bu nedenle şirketin talebinin reddedilmesi uygun olacaktır…” ve
”ekipmanların mülkiyetine ilişkin herhangi bir belge sunulmadığı, firmanın 30.09.2016 tarihli yazısı
incelendiğinde bu duruma ilişkin herhangi bir talebin yer almadığı, yine yazı ekinde yer alan yemek hizmeti sözleşmesinin ikinci maddesinde sözleşme konusunun işveren tesislerinde mevcut yemekhane, tesisat araç gereç kullanılarak (…) personeli tarafından dağıtılması ve kapsamı ilgili sözleşmede belirtilen iş ve hizmetlerin sağlanması olduğu belirtilmiştir. Yine ilgili sözleşmenin beşinci maddesinde şirketinden talep edilecek açık olarak sıralanmış sözleşme kapsamında yer alan bir ekipmanın kapatılan kurum tesislerinde tespit edilmiş olması halinde bu ekipmanların iadesinin uygun olacağı aksi takdirde sözleşme kapsamında şirketinden talep edilemeyen demirbaşlar vb. yemek hizmeti sunma ekipmanlarının iadesinin uygun olmayacağı değerlendirilmektedir…” ibareleri yer almakta olup, ilgili alacak talebinin olumsuz sonuçlandığı ve ilgili rapor sonucunun İdaremizden alacak talebinde bulunan Toplu Yemek Üretim Hizmetleri A. Ş. ‘ne 22.03.2021 tarihli sayılı yazımızla bildirilmiştir.
2.2. Bu konuda, alacaklı şirket tarafından yapılan başvuruların İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna teslim edildiği, ayrıca 2016/1 sayılı Maliye Bakanlığı Genelgesi ile 371 sıra sayılı Milli Emlak
Genel Tebliği hükümleri çerçevesinde Görüş ve Öneri Raporunun hazırlandığı ve Defterdarlığımız (KHK İşlemleri İl Bürosu) ilgili rapor doğrultusunda işlem tesis ettiği, Ayrıca, Toplu Yemek
Üretim Hizmetleri A. Ş.’nin alacak taleplerine ilişkin dilekçeleri ve ilgili rapor doğrultusunda
İdaremizce alacak talebinde bulunan şirkete verilen cevaplar ilişikte gönderilmiştir”.
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” hükmüne, “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.” hükmüne, 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 5. 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… ç) Ekli (IV) sayılı listede yer alan vakıf yükseköğretim kurumları,… kapatılmıştır.” hükmüne,
6. 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye… Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmüne, dördüncü fıkrasında; “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.” hükmüne, 7. 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonuna iletmek,” hükmüne, 7.1. “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,…” hükmüne, 7.2. “İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir. (2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir. (3) Borçların
/
ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır. (4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri
Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.” hükmüne, 8. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Defter tutma yükümlülüğü” başlıklı 64 üncü maddesinde; “(Değişik: 26/6/2012-6335/8 md.) Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir.” 9. Hazine ve Maliye Bakanlığının (Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) 07/08/2019 tarihli, 90192509-210.01.02-170805-281819 sayılı, OHAL İşlemleri konulu, 81
İl Valiliğine gereği için dağıtımlı Genel yazının “VI- İstihkak ve Alacak Taleplerinin Tespiti ve
Ödenmesi” başlığı altında; “1- İstihkak ve alacak talepleri: 7091 sayılı Kanunun 5 inci maddesindeki şartlar. Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve inceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüş ve önerileri (ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusundaki görüş ve önerisi ile hazırladığı sıra cetveli) çerçevesinde İI KHK işlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.
2- İl KHK İşlemleri Büroları tarafından İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüşü doğrultusunda ödenmesine karar verilen borçlar, muhasebe kayıtlarına alınmak üzere muhasebe birimine gönderilecektir.
3- Söz konusu alacak ve istihkak talepleri muhasebe birimi tarafından ödeme sırası dikkate alınmak suretiyle emanet hesaplarından karşılanacaktır.
4- İl KHK İşlemleri Bürosu, yapılacak ödemelerde istihkak taleplerine ilişkin hukuki ihtilaflardan
Bakanlığımız aleyhine sonuçlanabileceğini öngördüklerini ve uygulamada ortaya çıkabilecek diğer riskleri de dikkate alarak Hazineye ek mali külfet yüklenilmemesi amacı doğrultusunda kapatılan kurum ve kuruluşun malvarlığından uygun bir tutarı tedbiren muhafaza edecektir.
5- Olağanüstü Hal KHK’ları uyarınca ilgili Bakan tarafından oluşturulan komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılan (KHK ekli listeler dışında kapatılanlar) kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak iddialarında hak düşürücü sürenin başlangıç tarihi mevzuatta düzenlenmemiştir. Bu mahiyetteki başvurularda herhangi bir bilgi, belge, yazışma, elektronik posta vb. haberleşme araçları ile hayatın olağan akışı veya ticari teamüller kapsamında başvuru sahibinin ıttıla tarihi tespit edilemediği takdirde, başvuruların 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapıldığının kabulü hukuki bir zorunluluktur.
Defterdarlıklarca bu kapsamda araştırma yapılabilecek belirli bir çerçeve oluşturulması mümkün olmadığından ve işlemlerin sürüncemede bırakılması yeni ihtilaflar doğurabileceğinden, İl KHK işlemleri
Büroları tarafından ıttıla tarihinin tespiti için yapılacak araştırma, mevcut kayıtlar ile sınırlı olarak yapılacaktır” düzenlemesine yer verilmiştir.
/
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Uyuşmazlık konusu özetle; Başvuran vekilinin 667 KHK ve 670 KHK (6749 ve 7091 sayılı kanun)
kapsamında kapatılmasına karar verilen Eğitim A. Ş. ‘den ( alacakları olduğu iddiası ve bu alacaklarının kendisine ödenmesi talebi hakkındadır.
12. FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki Darbe Girişiminin ardından demokratik anayasal düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır. Şikâyete konu Barış Ata Eğitim A. Ş. de 667 sayılı KHK (6749 sayılı kanun) kapsamında kapatılan kurumlardan biridir.
13. Ardından 670 sayılı KHK ile, kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye devredilen kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve
FETÖ/PDY’ye veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dahilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre başvuruların 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılması gerekmektedir. Somut olayda şikâyetçi, 30/09/2016 tarihinde ilgili idareye müracaat ederek, 675 sayılı KHK’nın 5 inci maddesinin 4 üncü fıkrasına göre
60 günlük hak düşürücü süre içerisinde başvuruda bulunmuştur.
14. Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin
Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal
Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak
İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl
KHK İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı
/
olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
15. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir. İl
KHK İşlemleri Bürosunun ‘Bakanlık tarafından ödenmesine karar verilen borçların ödenmesini sağlamak’ görevini ifa ederken uyması gereken hususlar Bakanlık tarafından 07/08/2019 tarihli ve 281819 sayılı genel yazı ile 81 İl Valiliğine gönderilmiştir. Buna göre; istihkak ve alacak talepleri 7091 sayılı Kanunun 5 inci maddesindeki şartlar, Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüş ve önerileri çerçevesinde İl KHK
İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.
16. Somut olayda, uyuşmazlık konusu hakkında ilgili şirketin gerekli faturalandırma işlemlerini gerçekleştirdiği ancak faturaların ilgili ticari defterlere kaydedilip kaydedilmediğinin tespitinin yapılamadığı idarece ifade edilmektedir.
17. Somut olayda başvuran Toplu Yemek Üretim Hizmetleri Anonim Şirketi’nin anonim şirket statüsünde ticaret şirketi olduğu, 6102 sayılı Türk Ticare Kanunu’nun “Defter tutma yükümlülüğü” başlıklı
64 üncü maddesinde; “(Değişik: 26/6/2012-6335/8 md.) Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde,
ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir.” Denilmekte olduğu, ancak, yazı ekinde yer alan sözleşmenin kim tarafından imzalandığının tespit edilememekte olduğu, herhangi bir yetki belgesi ve imza sirküleri bulunmadığı gibi şirket yetkilisinin isminin de yer belgede yer almamakta olduğu, şirketin yasal ticari defterlerinde yer alan kayıtların ibraz edilmemiş olmasının ilgili ticareti tereddütsüz şekilde ortaya koyma ve alacak borç ilişkisinin ispatı noktasında eksik bırakmakta olduğu anlaşılmaktadır.
18. Ayrıca ”ekipmanların mülkiyetine ilişkin herhangi bir belge sunulmadığı, firmanın 30.09.2016 tarihli yazısı incelendiğinde bu duruma ilişkin herhangi bir talebin yer almadığı, yine yazı ekinde yer alan yemek hizmeti sözleşmesinin ikinci maddesinde sözleşme konusunun işveren tesislerinde mevcut yemekhane, tesisat araç gereç kullanılarak (…) personeli tarafından dağıtılması ve kapsamı ilgili sözleşmede belirtilen iş ve hizmetlerin sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
19. Bu bağlamda, konuyla ilgili dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde başvuran vekilinin şirketlerine verilen hizmet karşılığı bedellerin ödenmesi talebinin reddedilmesinde ilgili mevzuat hükümleri gereği hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve ANKARA VALİLİĞİ’NE (DEFTERDARLIK) tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/