|
ÖZET: Başvuran, montajını gerçekleştirdiği 10 asansör için Türk Standardları Enstitüsü (TSE) tarafından düzenlenen 25.784,46 TL tutarındaki faturanın iptalini talep etmiştir. Başvuru, TSE’nin iki asansörde uygunsuzluk tespit etmesine karşın sekiz asansöre uygunluk raporu vermesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, TSE’nin verdiği cevabın hukuka aykırı olduğunu ve “aykırı” ibaresinin mevzuatta yer almadığını öne sürerek faturanın kaldırılmasını istemiştir. Ayrıca, Diyarbakır 5. Sulh Ceza Hakimliği’nin benzer bir ceza kararını iptal ettiğini de belirtmiştir.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, başvurunun incelenmesi sonucunda, asansörlerin piyasa gözetim denetimi (PGD) çerçevesinde yapılan muayenelerde tespit edilen uygunsuzlukların, ilgili mevzuata uygun olarak değerlendirildiğini açıklamıştır. TSE’nin kontrol listeleri doğrultusunda yapılan denetimlerde, asansörlerin güvensiz olduğuna dair tespitler yapılmış ve bu nedenle faturalandırma işlemlerinin hukuka uygun olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla, başvuranın talebi reddedilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddi, ilgili mevzuat ve denetim süreçleri çerçevesinde hukuka uygun bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin gerekçesiz olduğunu ve idarenin işlemlerinin adalet anlayışı ile uyumlu olduğunu vurgulamıştır. Başvuran, bu karara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/15845-S.22.24197
BAŞVURU NO : 2022/8460
KARAR TARİHİ : 07/12/2022
RET KARARI
TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Faturaların iptal edilmesi talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 13/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, adresinde bulunan ve montajını gerçekleştirdiği 10 adet asansörde TSE tarafından piyasa gözetim denetim faaliyeti yapılmış olduğunu, ilgili asansörlerden 2 adedinde TSE tarafından uygunsuzluk tespiti yapılmış,
8 adedine ise güvenli olduğu anlamına gelen uygunluk raporu düzenlenmiş olduğunu, bununla birlikte; TSE
tarafından 24/11/21 tarih ve seri no.lu fatura ile asansör PGD muayenesi kapsamında toplam 25.784,46-TL tutarında işletme adına fatura kesilmiş olduğunu, ancak yapılan işlem yasaya ve hukuka aykırı olduğundan CİMER üzerinden TSE muhatap kılınarak 03.12.2021 tarihinde adına tanzim olunan 24/11/21 tarih ve seri no.lu faturanın TSE tarafından kaldırılması için başvuruda bulunduğunu,.
TSE tarafından verilen cevapta ise “Raporlarda da görüleceği üzere 2 adet asansörün “Güvensiz” olduğu,
8 adet asansörün ilgili mevzuata “aykırı” olduğu tespit edilmiş olduğu, PGD Muayene sonucunda
asansörlerdeki eksiklikler genel durum tespit tablosunda ilgili standart maddeleri ile açıklanmış olup, uygun olarak değerlendirilen asansör bulunmamaktadır.” denerek talebin reddedilmiş olduğunu, ancak TSE tarafından verilen cevapta bahsedilen ilgili mevzuata “aykırı” ibaresinin mevzuattın hiçbir yerinde geçmemekte olduğunu, , TSE tarafından yasaya aykırı bir değerlendirme yapılmış olduğunu, ifade ederek, adına tanzim olunan 24/11/21 tarih ve seri no.lu faturanın TSE tarafından kaldırılmasını talep etmektedir. (Ayrıca asansörlere yönelik bir cezanın, Diyarbakır 5. Sulh Ceza Hakimliğinin 2021/3300 D. İş ve 19/09/2021 tarihli kararıyla Diyarbakır İl Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü’nün 02/06/2021 tarih E-
2617313 sayılı 36.000,00-TL miktarlı idari para cezası tutanağının kaldırılmasına karar verildiği de
belirtilmektedir.)
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konuyla ilgili olarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Metroloji ve Sanayi Ürünleri Güvenliği Genel
Müdürlüğü’nün 1.9.2022 tarihli bilgi ve belgelerinde; 2.1. adresinde bulunan ve montajını başvuranın gerçekleştirdiği ve bakım faaliyetlerine de devam ettiği 10 adet asansörde, Asansörlere yönelik gerçekleştirilen piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetine (PGD) ilişkin usul ve esaslar
Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği ile belirlenmekte olup şikayete konu asansörlere yönelik PGD süreci, PGD tarihinde yürürlükte olan ve 16/10/2020 tarihli ve 31276 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren (11/03/2022 tarihi itibariyle mülga olan) Yönetmelik kapsamında değerlendirildiği, 2.2. Anılan Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ü) bendinde teknik düzenlemeye aykırılık
“Teknik düzenlemeye aykırılık: Asansörde insan sağlığı, can ve mal güvenliği açısından risk taşımayan ve güvensizliğe neden olmayan uygunsuzluğu,” olarak, aynı maddenin (j) bendinde ise güvensiz asansör
“Güvensiz asansör: İnsan sağlığı, can ve mal güvenliği açısından risk taşıyan asansörü,” olarak tanımlanmış olup test ve muayene faaliyeti neticesinde teknik düzenlemeye aykırılık tespiti halinde
Yönetmeliğin 8’inci maddesinde yer alan hükümler, güvensizlik tespiti halinde ise 11’inci maddesinde yer alan hükümler kapsamında gerekli iş ve işlemler yürütüldüğü, 2.3. Bu bağlamda, PGD neticesinde asansörde tespit edilebilecek uygunsuzluklar “teknik düzenlemeye aykırılık” ve “güvensizlik” olarak kategoriye ayrılmış olup üretici tarafından yapılan “aykırı ibaresinin mevzuatta yer almadığı” beyanının doğru olmadığı, 2.4. Bununla birlikte TSE tarafından asansörlere yönelik gerçekleştirilen test ve muayene faaliyetlerinde
Bakanlıkça hazırlanan kontrol listeleri kullanıldığı, söz konusu kontrol listesinde yer alan maddeler asansörde güvensizliğe neden olan maddeler ile aykırılığa sebep olan maddeler olarak tasniflendiği, “*” lı maddelerin dışında kalan maddelerdeki uygunsuzlukların aykırı olarak değerlendirileceği ifadesi kontrol listesinde yer almaktadır. Dolayısıyla kontrol listesinde yer alan “*” lı maddelerden birinde uygunsuzluk tespiti halinde “güvensizlik” kararı, “*” lı maddeler dışında kalan maddelerden birinde uygunsuzluk tespiti halinde “teknik düzenlemeye aykırılık” kararı, tüm maddelerin uygun olması halinde ise “uygun” kararı alındığı, durumun bilgi ve belgelerdede açıkça görüldüğü, 2.5. Kontrol listelerinde 1.A Blok asansöründe, 2.B Blok 1. Asansörde, 3.B Blok 2. asansörde 4.C Blok asansöründe, 5.D Blok 1. 7.E Blok 1. asansörde 8.E Blok 2. Asansörde, 9.F Blok 1. Asansörde, 10.F Blok 2. asansörde uygunsuzluk tespit edildiği görülmüş, test ve muayenesi gerçekleştirilen 10 adet asansörün her birinde bir takım uygunsuzlukların olduğu, 2.6. Diğer taraftan, Bakanlığın sorumluluğunda bulunan ürünlere yönelik gerçekleştirilen PGD faaliyetlerinde test ve muayene faaliyetine ihtiyaç duyulması halinde söz konusu faaliyet Bakanlığımız ve
TSE arasında imzalanan protokol gereği TSE tarafından yürütüldüğü, 2.7. Söz konusu protokolün 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde “Test ve muayene sonucunda numunenin, teknik düzenlemeye aykırılık ve/veya güvensiz çıkması durumunda TSE, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği’nin 8 inci maddesi uyarınca test ve muayene, nakliye, bindirme ve indirme ücretini doğrudan üreticiden tahsil eder.” hükmü yer almakta olup yapılan test ve muayene faaliyetleri neticesinde aykırı olduğu değerlendirilen ürün için de
TSE tarafından faturalandırma yapılmasında herhangi bir usulsüz durum bulunmadığı, belirtilmiştir.
3. Konuyla ilgili olarak Türk Standartları Enstitüsünün 1.9.2022 tarihli ve 18.2.2022 tarihli cevabi yazısı ve eklerinde; 3.1. Diyarbakır Sanayi ve teknoloji İl Müdürlüğünün talebi üzerine adresinde bulunan 10 adet asansörün Kayapınar Belediyesi tarafından yapılan 23.4.2021 tarihli periyodik muayenesinde hafif kusurlu bulunduğu, bunun üzerine kurumca yapılan 6.5.2021 tarihli test ve muayene kontrolünde 10 adet asansörün uygunsuz bulunduğu, kontrol listesinin düzenlendiği ve uygunsuzlukların belirtildiği, bu asansörler için Piyasa Gözetim Denetim
Yönetmeliğinin 15 inci maddesi ve 2.10.2021 tarih ve sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinin 8 nci maddesi gereği muayene giderlerinin firmaya fatura edildiği, 3.2. Diyarbakır Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü tarafından kesilen cezaya Diyarbakır 5. Sulh Ceza
Hakimliği’nin 2021/3300 sayılı kararının mevzuat kapsamında verildiği, asansörlerin uygunluğu yönünde verilmediği, kararda Diyarbakır İl Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü’nün 02/06/2021 tarih sayılı 36.000,00-TL miktarlı idari para cezası tutanağının kaldırılmasına karar verildiği, kararın gerekçesinde Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliğinin 37 nci maddesi uyarınca düzenlenmesi gerekirken idari yaptırım kararının 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve
Uygulanmasına Dair Kanunun 5/3 ve 12/b maddesine göre düzenlenmesi olduğu, asansörlerin uygun olması ile ilgili olmadığı, firmanın bunun üzerine uygunsuzluklarını düzelttiği ve PGD takip kontrolü istediği, 16.6.2021 tarihli Asansör PGD Takip Kontrolünde 10 adet asansörün eksikliklerinin giderildiği, uygun çıktığı, ancak bu durumun daha önce tespiti yapılan uygunsuzluğu kaldıramayacağı, dolayısıyla uyumsuzluk tespiti giderlerinin fatura edildiği işlemlerde hata bulunmadığı, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 16.10.2020 tarih ve 31276 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga Asansör
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinin; 6.1. 5 inci maddesinde birinci fıkrasında; “Asansöre yönelik PGD faaliyeti; piyasaya arz edilen asansörün ilgili teknik düzenleme gereklerini sağlayıp sağlamadığının veya güvenli olup olmadığının denetlenmesini ve gerektiğinde her türlü idari tedbirlerin Bakanlık tarafından alınmasını kapsar.”
6.2. 7 nci maddesinde; “ (1) Test ve muayene hizmetine ihtiyaç duyulması halinde, PGD tutanağının ilgili bölümü doldurulur. Söz konusu asansöre müdahale edilmemesi gerektiği, asansör monte edene veya bakım faaliyetini yürüten yetkili servise ve bina sorumlusuna tutanakla bildirilir veya resmi yazı ile iletilir.
(2) Test ve muayene yapılacak asansöre ilişkin PGD tutanağının bir kopyası, il müdürlüğü tarafından belirlenen onaylanmış kuruluşa veya uygunluk değerlendirme kuruluşuna, test ve muayene hizmeti talep yazısı ekinde üç iş günü içerisinde iadeli taahhütlü posta ile veya 6/12/2018 tarihli ve 30617 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Elektronik Tebligat Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak iletilir ve elektronik ortamda gönderilir…” 6.3. 15 inci maddesinde “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği hükümleri uygulanır.” 7. 02.10.2021 tarih ve 28429 sayılı Resmi Gazete Yayımlanan Mülga Bilim, Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinin; 7.1. 5 inci maddesinde; “ (1) PGD; ürünün piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında, ürün piyasada veya gerektiğinde kullanımda iken ilgili teknik düzenlemeye uygun olarak üretilip üretilmediğini, güvenli olup olmadığını denetlemek veya denetlettirmek; güvenli olmayan ürünlerin güvenli hale getirilmesini temin etmek, gerektiğinde yaptırımlar da uygulayarak Bakanlık tarafından yapılan her türlü faaliyeti kapsar.
(2) Teknik düzenlemelere uygun ürünlerin güvenli olduğu kabul edilir. Teknik düzenlemenin bulunmadığı hallerde, ürünün güvenli olup olmadığı; Türk Standardları Enstitüsü tarafından Türk Standardı olarak kabul edilen bir Avrupa standardına karşılık gelen ulusal standartlar veya mevcut olması halinde Avrupa
Birliği teknik özellikleri; bunların olmaması halinde ise Türk Standardları Enstitüsü tarafından Türk
Standardı olarak kabul edilen diğer ulusal standartlar veya ilgili sektördeki sağlık ve güvenlik konularına ilişkin iyi uygulama kodu veya bilim ve teknoloji düzeyi veya tüketiciler de dâhil kullanıcıların güvenliğe ilişkin makul beklentisi dikkate alınarak değerlendirilir…” 7.2. 8 inci maddesinde; (1) Test ve muayene sonucunda, numunenin uygun çıkması durumunda; a) Test ve muayene, nakliye, bindirme ve indirme ücreti Bakanlığa aittir.
b) Numunenin özelliğini kaybetmemesi durumunda bu husus üreticiye veya dağıtıcıya Bakanlık merkez teşkilatı veya il müdürlüğü tarafından bildirilir. Bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde şahit numune dahil alınmayan numuneler, defterdarlıklara intikal ettirilir, bu durumda üretici numune bedelini talep edemez.
c) Numunenin özelliğini kaybetmesi durumunda, Bakanlıkça hazırlanan Numune Bertaraf Tutanağı düzenlenerek numune bertaraf edilir ve numune bedeli Bakanlık tarafından üreticiye ödenir. Şahit numuneyle ilgili (b) bendindeki usule göre işlem yapılır.
(2) Test ve muayene sonucunda numunenin ilgili teknik düzenlemeye uygun ve/veya güvenli olmadığının tespit edilmesi durumunda; a) Test ve muayene, nakliye, bindirme ve indirme ücreti üreticiye aittir. Bu ücretler hakkında 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Bu kapsamda tahsil edilen tutarlar Genel Bütçeye gelir kaydedilir…”
/
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. 1 no.lu paragrafta ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran, montaj ve bakımını yaptığı 10 adet asansör için piyasa gözetim denetimi (PGD) muayenesi kapsamında toplam 25.784,46-TL tutarında işletme adına fatura kesilmiş olduğunu, ancak yapılan işlem yasaya ve hukuka aykırı olduğundan kaldırılmasını talep etmektedir.
10. TSE bilgi ve belge talep yazımıza istinaden verdiği cevapta, Diyarbakır Sanayi ve Teknoloji İl
Müdürlüğünün talebi üzerine adresinde bulunan 10 adet asansörün Kayapınar Belediyesi tarafından yapılan 23.04.2021 tarihli periyodik muayenesinde hafif kusurlu bulunduğunu, bunun üzerine kurumca yapılan 06.05.2021 tarihli test ve muayene kontrolünde 10 adet asansörün uygunsuz bulunduğunu, kontrol listesinin düzenlendiğini ve uygunsuzlukların belirtildiğini, bu asansörler için Piyasa Gözetim Denetim Yönetmeliği’nin 15 inci maddesi ve 02.10.2021 tarihli ve sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve
Denetimi Yönetmeliği’nin 8 nci maddesi gereği muayene giderlerinin firmaya fatura edildiğini ifade etmiştir.
11. Başvuranın bahsi geçen cezai işlemin kanuna ve hukuka aykırı olduğuna ilişkin olarak ileri sürdüğü ilk iddiası, TSE tarafından hazırlanan raporlarda 8 adet asansörün ilgili mevzuata aykırı olduğu belirtilmesine rağmen “aykırı” ibaresinin mevzuattın hiçbir yerinde yer almadığı, dolayısıyla TSE tarafından yasaya aykırı
bir değerlendirme yapıldığıdır. Bu kapsamda bakıldığında:
11.1. Asansörlere yönelik gerçekleştirilen piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetine (PGD) ilişkin usul ve esaslar Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği ile belirlenmekte olup şikâyete konu asansörlere yönelik PGD süreci, PGD tarihinde yürürlükte olan ve 16.10.2020 tarihli ve 31276 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren (11.03.2022 tarihi itibariyle mülga olan) Yönetmelik kapsamında değerlendirilmiş bulunmaktadır. Anılan Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ü) bendinde
“Teknik düzenlemeye aykırılık: Asansörde insan sağlığı, can ve mal güvenliği açısından risk taşımayan ve
güvensizliğe neden olmayan uygunsuzluğu,” ifadesi, aynı maddenin (j) bendinde ise “Güvensiz asansör:
İnsan sağlığı, can ve mal güvenliği açısından risk taşıyan asansörü,” ifadesi yer almakta olup test ve muayene faaliyeti neticesinde teknik düzenlemeye aykırılık tespiti halinde Yönetmeliğin 8 inci maddesinde yer alan hükümler, güvensizlik tespiti halinde ise 11 inci maddesinde yer alan hükümler kapsamında gerekli iş ve işlemler yürütülmektedir. Dolayısıyla ilgili mevzuatta PGD neticesinde asansörde tespit edilebilecek uygunsuzluklar “teknik düzenlemeye aykırılık” ve “güvensizlik” olarak kategorilere ayrılmış olup üretici tarafından yapılan “aykırı” ibaresinin mevzuatta yer almadığı iddiası yerinde görülmemiştir.
11.2. Diğer yandan TSE tarafından asansörlere yönelik gerçekleştirilen test ve muayene faaliyetlerinde
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca hazırlanan kontrol listeleri kullanılmaktadır. Söz konusu kontrol listesinde yer alan maddeler asansörde güvensizliğe neden olan maddeler ile aykırılığa sebep olan maddeler
/
olarak tasniflenmiş olup “*” lı maddelerin dışında kalan maddelerdeki uygunsuzlukların “aykırı” olarak değerlendirileceği ifadesi kontrol listesinde yer almaktadır. Dolayısıyla kontrol listesinde yer alan “*” lı maddelerden birinde uygunsuzluk tespiti halinde “güvensizlik” kararı, “*” lı maddeler dışında kalan maddelerden birinde uygunsuzluk tespiti halinde “teknik düzenlemeye aykırılık” kararı, tüm maddelerin uygun olması halinde ise “uygun” kararı alınmaktadır. Bu kapsamda, anılan adreste bulunan asansörlere yönelik yürütülen test ve muayene faaliyetine ilişkin düzenlenen raporlar ile fatura TSE’den talep edilmiş olup anılan kurum tarafından iletilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
1.A Blok asansöründe kontrol listesinde yer alan 1.2,1.11,4.8.2,4.10,4.11,5.5,5.10,5.11,5.16 no.lu maddelerde uygunsuzluk tespit edildiği,
2.B Blok 1. asansörde kontrol listesinde yer alan 1.2,1.8,1.11,4.8.2,4.10,4.11,5.5,5.10,5.16 no.lu maddelerde uygunsuzluk tespit edildiği,
3.B Blok 2. asansörde kontrol listesinde yer alan 1.2,1.11,4.8.2,4.10,4.11,5.5,5.10,5.16 no.lu maddelerde uygunsuzluk tespit edildiği,
4.C Blok asansöründe kontrol listesinde yer alan 1.2,4.11,5.5,5.10,5.11,5.16 no.lu maddelerde uygunsuzluk tespit edildiği,
5.D Blok 1. asansörde 1.2, 1.11,1.12.1*,1.12.2*,2.1*,4.10,4.11,5.5,5.11,5.16,7.42*,7.54*,7.55 no.lu maddelerde uygunsuzluk tespit edildiği,
6.D Blok 2. asansörde 1.2,1.7*,1.11,4.11,5.5,5.11,5.16,7.41*,7.55 no.lu maddelerde uygunsuzluk tespit edildiği,
7.E Blok 1. asansörde 1.2,4.8.2,4.10,4.11,5.5,5.16,7.55 no.lu maddelerde uygunsuzluk tespit edildiği,
8.E Blok 2. asansörde 1.2,1.11,5.5,5.11,5.16 no.lu maddelerde uygunsuzluk tespit edildiği,
9.F Blok 1. asansörde 1.2,1.11,4.11,5.5,7.22* no.lu maddelerde uygunsuzluk tespit edildiği,
10.F Blok 2. asansörde 1.2,1.11,4.11,5.5,5.16,7.55 no.lu maddelerde uygunsuzluk tespit edildiği,
Görülmüş olup test ve muayenesi gerçekleştirilen 10 adet asansörün her birinde birtakım uygunsuzlukların olduğu anlaşılmıştır.
11.3. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumluluğunda bulunan ürünlere yönelik gerçekleştirilen PGD faaliyetlerinde test ve muayene faaliyetine ihtiyaç duyulması halinde söz konusu faaliyet Bakanlık ve TSE arasında imzalanan protokol gereği TSE tarafından yürütülmektedir. Söz konusu protokolün 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde “Test ve muayene sonucunda numunenin, teknik düzenlemeye aykırılık ve/veya güvensiz çıkması durumunda TSE, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve
Denetimi Yönetmeliği’nin 8 inci maddesi uyarınca test ve muayene, nakliye, bindirme ve indirme ücretini doğrudan üreticiden tahsil eder.” hükmü yer almakta olup yapılan test ve muayene faaliyetleri neticesinde aykırı olduğu değerlendirilen ürün için TSE tarafından faturalandırma yapılabilmektedir. Dolayısıyla TSE tarafından tespiti yapılan eksiklikler için uygulanan cezai işlemde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
12. Başvuranın bahsi geçen cezai işlemin kanuna ve hukuka aykırı olduğuna ilişkin olarak ileri sürdüğü ikinci iddiası ise asansörlere yönelik Diyarbakır İl Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü’nün 02.06.2021 tarihli ve sayılı 36.000,00 TL’lik idari para cezasının Diyarbakır 5. Sulh Ceza Hakimliği’nin 2021/3300 D. İş sayılı ve 19.09.2021 tarihli kararıyla kaldırıldığı, bu nedenle başvuruya konu cezanın da kaldırılması gerektiğidir. Bahsi geçen karara bakıldığında, asansörlerin “test ve muayenesi” ile “periyodik muayenesi” arasında fark olduğu, dolayısıyla iki ayrı uygulama neticesinde tespit edilen uygunsuzluklara karşılık verilen cezaların farklı mevzuatlarda yer aldığı, davaya konu cezai işlemin 4703 sayılı Kanun kapsamında değil de Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği kapsamında uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bahsi geçen karardaki cezai işlemin iptal sebebi, asansörlerin uygunluğu olmayıp uygulanan cezai işlemin sebep unsurundaki aykırılıktır. Ayrıca her ne kadar başvuran firma tarafından, cezai işlem üzerine 16.06.2021 tarihli Asansör PGD Takip Kontrolü sonucunda 10 adet asansörde tespit edilen eksiklikler giderilse de bunun somut duruma bir etki oluşturmayacağı açıktır.
13. Asansörlerin insan can ve mal güvenliğini tehdit etmeyecek şekilde kullanımlarını sağlamak ve çevreyi korumak üzere tescili, işletilmesi, bakımı, garanti ve satış sonrası hizmetleri ile hizmet denetimi ve mevcut asansörlerin iyileştirilmesiyle ilgili uyulması gereken kurallar ve yasal düzenlemeler bulunmaktadır. Bu düzenlemelerden biri olan Piyasa Gözetim Denetim Yönetmeliğinin amacı ise insan ve/veya yüklerin taşınmasında kullanılan asansöre yönelik gerçekleştirilecek olan piyasa gözetimi ve denetiminin usul ve esaslarını belirlemektir.
14. Başvuranın asansör hizmeti verdiği binanın asansörlerine Kayapınar Belediyesi tarafından yapılan
23.4.2021 tarihli periyodik muayenede asansörlerin hafif kusurlu bulunduğu, bunun üzerine Diyarbakır
Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünün talebi üzerine Türk Standartları Enstitüsünce asansörlere yapılan
6.5.2021 tarihli test ve muayene kontrolünde 10 adet asansörün uygunsuz bulunduğu, ayrıntılı kontrol listesi
düzenlendiği, bu asansörler için o tarihte geçerli olan mülga 31276 sayılı Asansör Piyasa Gözetim Denetim
Yönetmeliğinin 15 inci maddesi gereğince 28429 sayılı mülga Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa
Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinin 8 nci maddesi gereği uygun ve güvenli olmadığı anlaşılan asansörler için test, muayene, nakliye, bindirme, indirme ücretinin başvurana fatura edildiği tespit edilmiştir.
15. Ayrıca Diyarbakır İl Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü’nün asansörlerin kusurlu olmasından dolayı 02/06/2021 tarih 3 sayılı 36.000,00-TL miktarlı idari para cezası tutanağı düzenlediği ve tutanağa açılan dava sonucunda Diyarbakır 5. Sulh Ceza Hakimliği’nin sayılı kararı ile 4703 sayılı
Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunun 5/3 ve 12/b maddesine göre cezanın düzenlendiği ancak Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliğinin 37 nci maddesi uyarınca cezanın verilebileceği nedeniyle tutanağın kaldırılmasına karar verildiği görülmektedir. Söz konusu kararın asansörlerin uygunlukları ile ilgili olmadığı, karar ile uygunsuzluk nedeniyle TSE tarafından yapılan giderlerin iptal edilmesini gerektirecek bir sonuca ulaşılamayacağı açıkça görülmektedir.
16. Dolayısıyla Asansörün insan sağlığı ve güvenliğine risk teşkil edip etmediğine dair denetim elemanlarınca yapılan tespitler sonucunda uygunsuzluk, güvensizlik sonucuna ulaşılması nedeniyle idarenin yaptığı giderlerin firma sahibine fatura edilmesinin işlem tarihinde yürürlükte olan düzenlemelere uygun olduğu anlaşılmaktadır.
17. Yukarıda yapılan açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde; idarenin fatura bedelini talep etmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
/
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde haklı beklentiye uygunluk, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup yetkili İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvuran ile SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI’NA ve TÜRK STANDARDLARI
ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi