Ruhsat temdit talebinin değerlendirilmesi sürecinde idarenin takdir yetkisi kullanma durumu (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/10528-S.23.16830

BAŞVURU NO : 2023/900

KARAR TARİHİ : 22/08/2023

RET KARARI

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Ruhsat temdit talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 17/01/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde ( TC: ) tarafından yapılan başvuruda özetle; Osmaniye ili Merkez ilçesi dâhilinde ve uhdesinde bulunan Sicil: numaralı 4. Grup ruhsat sahası ile ilgili olarak 10.03.2021 tarih ve sayılı proje ile süre uzatım (temdit)

talebinde bulunulmuş olduğunu, 25.02.2022 tarih ve – – sayılı yazınızda 11.08.2018 tarihli ve 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesine istinaden Enerji ve Tabii

Kaynaklar Bakanlığı Taşınmaz Komisyonu teşekkül etmiş olduğunu, adı geçen komisyonun sayılı ruhsat için yapılan süre uzatım talebini “Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Taşınmaz

Komisyonunun 23.02.2022 tarih ve sayılı kararı” ile uygun bulunmadığının bildirilmiş olduğunu, komisyonun almış olduğu bu kararın olumsuz olmasında eşinin kararnameler ile görevden alınması olduğunu düşündüğünü, ancak eşinin gerekli soruşturma ve kovuşturma neticesinde tekrar aklanarak görevine iade edilmiş ve öğretmen olarak 21.12.2021 tarihli kararname ile 21.01.2022 tarihinde

Cebelibereket Şehit Ahmet Yılmaz İlkokulunda göreve başlamış olduğunu belirterek, bu durumlar göz önüne alınarak tekrar komisyonun temdit projesi ile ilgili olumlu yönde değerlendirme yapması hususunda gereğin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığından Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığının 11/07/2023, – – tarih ve sayılı yazı cevabı ve ekinde yer alan açıklamalarında; “Bilindiği üzere Anayasa’nın “Tabii Servetlerin ve Kaynakların Aranması ve İşletilmesi” başlıklı 168.

maddesinde “Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkımı belli bir süre için, gerçek ve tüzel kişilere devredebilir.

Hangi tabii servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzel kişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağlıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir.” hükmüne, 3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Devletin Hüküm ve

Tasarrufu” başlıklı 4. maddesinde ise “Madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, içinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir.” hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde: “Kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler ve il özel idareleri hariç) ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait şirketler, kendi mülkiyetlerinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazlarıyla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşları, vakıf, dernek veya bunların şirketlerine, gerçek veya tüzel kişilere; satış, kira, irtifak, takas, tahsis, devir ve benzeri her türlü tasarrufa yönelik işlemlerini bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşlarında bakan yardımcısı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında üst yönetici başkanlığında teşkil ettirilen komisyonlar vasıtasıyla yapacaklardır.” hükmüne yer verilmiş, 12/09/2018 tarihli ve 30533 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2018/8 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’yle

Bakanlığımız bünyesinde yer alan “Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar

Taşınmaz Komisyonu” teşkil edilmiştir.

Bu itibarla, ruhsat sahibi şirkete Devlet tarafından sağlanan bu işletme hakkını süreğen bir işletme hakkına sebebiyet verecek kazanılmış hak sağlamayıp Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı İlgili ve

İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonunun Devlet’e gelir getiren taşınmazların hangi şekilde en verimli kullanacağı hususunda takdir hakkı bulunmaktadır.

Kanuni yükümlülüklerini yerine getirilmesini müteakiben yukarıda yer verilen hükümler doğrultusunda talep Taşınmaz Komisyonuna gönderilmiş ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Taşınmaz

Komisyonunun 08.11.2022 tarih ve sayılı nolu Kararı ile 2. (ikinci) kez uygun bulunmamıştır.” açıklamaları Kurumumuza bildirilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”

3.2. “Tabii servetlerin ve kaynakların aranması ve işletilmesi” başlıklı 168’inci maddesinde; ”Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkı

Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağlıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…” 5. 3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Devletin hüküm ve tasarrufu” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, içinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir.” 6. 12 Eylül 2018 Tarihli ve 30533 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı

Genelgesi’nde; “Kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler ve il özel idareleri hariç) ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait şirketler, kendi mülkiyetlerinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazlarıyla ilgili olarak; kamu kurum ve kuruluşları, vakıf, dernek veya bunların şirketlerine, gerçek veya tüzel kişilere; satış, kira, irtifak, takas, tahsis, devir ve benzeri her türlü tasarrufa yönelik işlemlerini, bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşlarında bakan yardımcısı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında üst yönetici başkanlığında teşkil ettirilen komisyonlar vasıtasıyla yapacaklardır. Söz konusu komisyonlarca izin başvuru ve sonuçları Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında Cumhurbaşkanlığına bildirilecektir. 16/6/2012 tarihli ve 28325 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan kamu kurum ve kuruluşlarının taşınmazları ile ilgili yapılacak işlemler hakkında 2012/15 sayılı

Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.” düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran Osmaniye ili Merkez ilçesi dâhilinde ve uhdesinde bulunan 4. Grup ruhsat sahası ile ilgili olarak farklı tarihlerde 2 kere süre uzatım (temdit) talebinde bulunduğunu ancak anılan İdare tarafından başvurusunun ret edildiğini belirterek, süre uzatım talebinin uygun bulunmasını talep etmektedir.

9. Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi, belge ve açıklamalardan; 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde belirtilen usul ve esaslara göre komisyon

teşkil edilerek başvuranın temdit talebinin Anayasa, Kanun ve diğer mevzuatlara uygun bir şekilde değerlendirildiği belirtilmiştir.

10. Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; yukarıda yer verilen ve ilgili mevzuatlardan da görüleceği üzere İdarenin başvuranın temdit talebini 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde belirtilen şekilde bir komisyon kurularak değerlendirilmesi, bunun yanı sıra İdarelerin kamu yararını gözeterek tesis etmiş olduğu işlemlerde takdir yetkisini kullanması işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.

11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana yönelik İdarenin temdit talebinin ret edilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderilmediği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ve başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

13. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’ncimaddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

Başvurunun REDDİNE; Kararın başvuran ile ENERJİ VE TABİ KAYNAKLAR BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi