|
ÖZET: Başvuru, Bursa Karacabey’deki TOKİ konutlarında yaşayan bir hak sahibinin, site yönetimi tarafından kesilen doğalgaz faturasının yeniden değerlendirilmesi ve yönetimin site sakinlerine devredilmesi talepleri üzerine yapılmıştır. Başvuru, 15 Ocak 2016 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumuna iletilmiş ve inceleme süreci başlatılmıştır. Ön inceleme sonucunda, başvurunun Kurumun görev alanına girdiği, başvuranın meşru bir menfaatinin bulunduğu ve idari başvuru yollarının tüketildiği tespit edilmiştir.
Başvuran, 12 Ağustos 2015 ile 30 Aralık 2015 tarihleri arasında evinde bulunmadığını, bu süre zarfında doğalgaz faturasının haksız yere yüksek kesildiğini iddia etmiştir. Site yönetimi ise, fatura kesiminde yasal mevzuat gereğince hareket ettiklerini ve yönetim yetkisinin devri için gerekli çoğunluğun sağlanamadığını belirtmiştir. Kurum, bilirkişi raporuna dayanarak, başvuranın itirazının reddine karar vermiştir. Bu karar, doğalgaz faturasının mevzuata uygun olduğu ve site yönetiminin devri talebinin gerekli imzaların toplanmasıyla mümkün olacağı gerekçeleriyle desteklenmiştir. Sonuç olarak, başvuranın doğalgaz faturasına yönelik şikayeti reddedilmiş ve site yönetimiyle ilgili taleplerinin yerine getirilmesi için gerekli adımların atılması gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 3106-3106 86171061- 101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2016/286 2016/ 286
KARAR TARİHİ : 11/04/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : T .C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi
Başkanlığı (TOKİ)
BAŞVURUNUN KONUSU : Hak sahibi olarak ikamet ettiği sitenin yönetimi tarafından cezalı kesilen doğalgaz faturasının yeniden değerlendirilmesi ile yönetimin site sakinlerine devredilmesi talepleri hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 15/01/2016 15.1.2016
I. USÛL
A. Başvuru Süreci 1. Başvuru, Kurumumuza posta yolu ile gönderilen ve 15/ 01/ 2016 tarih ve sayı ile kayıt altına alınan dilekçe vasıtasıyla yapılmıştır . Başvurunun karara bağlanması için 14/ 06/ 2012 tarihli 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 28/ 3/ 2013 tarihli ve
28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 41 / inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve İmza Yetkileri Yönergesinin 7 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, başvurunun incelenmesine ve araştırmasına geçilmiş olup 2016/ 286 sayılı Ret Karar önerisiyle Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
B. Ön İnceleme Süreci 2. Yapılan ön inceleme neticesinde, başvuru konusunun Kurumumuzun görev alanına girdiği,
1 / 9başvuranın meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin olduğu, idari başvuru yollarının tüketildiği,
başvurunun süresinde yapıldığı ve diğer ön inceleme konularında da bir eksiklik bulunmadığı, bu nedenle başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına engel bir durumun olmadığı tespit edilmiştir .
II. OLAY VE OLGULAR
A. Başvuranın Konu Hakkındaki Açıklamaları ve İddiaları 3. Başvuran Bursa Karacabey T .C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) Konutları
. . . . . no’lu dairede (hak) sahibi olarak oturduğunu, 12/ 08/ 2015 ve 30/ 12/ 2015 tarihleri arasında İzmir ’deki evlerinde olduklarını, bu dönemde kaloriferin kapalı olduğunu, buna rağmen yanan gazın %30’u tahsil edilir denildiği halde %100’ünün tahsil edildiğini, konuyla ilgili site yönetimine sözlü talepte bulunduğunu, netice alamadığını, yazılı bilgi istediğini, tatmin edici yanıt alamadığını, sorunlarının sadece doğal gaz ile ilgili olmadığı, aynı sitede başka mağduriyetleri olan kişilerin de bulunduğunu, TOKİ aidatlarının Bursa sınırları içerisinde 30 TL ve 45 TL arasında değiştiğini ancak kendilerinin 65 TL ödediklerini, kararlar alınırken hiçbir apartman sakininin görüşünün alınmadığını, bununla ilgili 250 tane imza toplayarak Boğaziçi İstanbul Bölge
Yönetimi’ne başvuruda bulunduklarını, konunun incelemeye alındığını, 30- 35 gün geçmesine rağmen bir netice alınamadığını belirtmekte; gerek kendi talebi gerekse imza atanların talebi dikkate alınarak inceleme elemanı gönderilmesini mümkün değilse on beş gün içinde tarafına bilgi verilmesini, ayrıca mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmektedir .
B. İdarenin Başvuru Konusuna İlişkin Açıklamaları 4. Kurumumuzun 05/ 04/ 2016 tarihli ve sayılı yazısına istinaden, Toplu Konut İdaresi
Başkanlığı (TOKİ) tarafından gönderilen 22/ 04/ 2016 tarihli ve sayılı yazıda özetle ;
4.1.634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu ve yönetim planı ilgili hükümleri gereğince Bursa Karacabey
Toplu Konutlarında ( 420 konut) 31/ 01/ 2011 tarihi itibari ile Yönetim ve Denetim Kurullarının oluşturulduğu, site yönetim faaliyetlerinin yürütülebilmesi iş ve işlemleri içlin düzenlenen “Hizmet
Alım Sözleşmesi” doğrultusunda Boğaziçi Konut Hizmet Yönetim İşletmeciliği ve Ticaret A.Ş.
firmasının yetkilendirildiği, anılan firmanın verilen yetkiler doğrultusunda site yönetimi adına aidat toplama, takip işlemleri, muhtelif mal ve hizmet alımları ile personelin sevk ve idaresine ilişkin resmi ve/veya özel kurumlar nezdinde tüm işlemleri İşletme Projeleri çerçevesinde gerçekleştirdikleri;
4.2.634 sayılı Kanunun Geçici Yönetim başlıklı 73 üncü maddesi, ‘Yönetim Planının Geçici
Hükümler bölümünde yer alan geçici 2 maddesi açıklanmış; TOKİ ile hak sahipleri arasında rızaen imzalanan Gayrimenkul Satış Sözleşmesi’nin “Yönetim ve Ortak Giderler” başlıklı 6 ıncı maddesinin ilk fıkrasında “ Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK) ve Yönetim Planına göre gerekli organlar oluşuncaya kadar öngörülen geçiş dönemlerinde Gayrimenkulün bulunduğu yapı ve sitedeki ortak yer ve tesisler İDARE tarafından yönetilebileceği gibi yönetim bir veya daha fazla sayıda gerçek veya tüzel kişiye de devredebilir …” ifadesinin yer aldığı; 4.3.Anılan toplu konutlarda yönetim yetkisinin hak sahiplerine devri için site sakinleri tarafından 02/ 12/ 2015 tarihli talep dilekçelerinin proje kapsamında hak sahibi olmayan kişilerin tespit edilmesi
2 / 9ve akabinde yeterli çoğunluğa ulaşılamamış olması nedeni ile TOKİ tarafından değerlendirilemediği,
bu nedenle işlem yapılmadığı; 4.4.Ortak giderlerin 634 sayılı Kanunun “Anagayrimenkulün Genel Giderlerine Katılma” başlıklı 20 inci maddesi hükmüne göre belirlendiği ve TOKİ tarafından onaylanarak yürürlüğe girdiği, İşletme
Projesi dönem sonları itibari ile yapılan ortak gider aidat artış oranlarının geçmiş dönem gider gerçekleşmeleri, satıcı ve/veya kurumlar nezdinde yapılan artışlar, asgari ücret artışları, enflasyon oranları vs. durumlar gözetilerek belirlendiği;
4.5.634 sayılı Kanunun 42 inci maddesinin 4 üncü fıkrasına (bknz . prg .16.3.) dayanılarak hazırlanan
14/ 04/ 2008 tarih ve 26847 sayı ile Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezi Sistem ve
Sıhhı Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına ilişkin
Yönetmelik” in 5 inci maddesinin 2 inci fıkrası, 6 ıncı fıkrası ve 8 inci maddesinin 1 inci fıkrası ile
11 inci maddesinin 1 inci fıkrası (bknz . prg . 18) açıklanarak “Bursa Karacabey Toplu Konutları
Projesi” kapsamında yönetim hizmetlerinin 634 sayılı Kanun, Yönetim Planı ve Gayrimenkul Satış
Sözleşmesi hükümleri çerçevesinde TOKİ gözetiminde Yönetim Şirketi yetki ve sorumluluğunda sürdüğü belirtilmiştir .
5. Kurumumuzun 16/ 05/ 2016 tarihli ve sayılı yazısına istinaden, Boğaziçi Yönetim A.Ş.
tarafından gönderilen 09/ 06/ 2016 tarih ve / sayılı yazıda özetle ; 5.1.Dairelerinde ısı pay ölçer/kalorimetrelerini kapalı tutan kişilere uygulanan cezanın yasal mevzuatının 14/ 04/ 2008 tarih ve 26847 sayı ile Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanmış Merkezi Sistem ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde
Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına ilişkin Yönetmelik’in 5 inci ve 11 inci maddeleri (bknz . prg . 18) olduğu; 5.2.Geçici Yönetim Kurulunca Geçici Yönetim süresinin idare tarafından belirlenen seçim takvimi doğrultusunda yine İdare gözetiminde yapılacak seçimler sonucunda konut alıcılarının kendi aralarında oluşturacağı yeni yönetime her türlü bilgi ve belgelerle birlikte devir teslim yapılacağı, Bursa Karacabey Konutları için belirlenmiş bir seçim takviminin henüz bulunmadığı ifade edilmiştir .
6. Kurumumuzun 14/ 10/ 2016 tarihli ve sayılı yazısına istinaden, Toplu Konut İdaresi
Başkanlığı (TOKİ) tarafından gönderilen 26/ 10/ 2016 tarihli ve sayılı yazıda özetle ;
“…Sözkonusu toplu konutlarda site sakinlerinden gelen talepler neticesinde 04/ 10/ 2016 tarihinde
İdaremiz görevlileri nezaretinde yapılan toplantı ile toplu yapı yönetim organları belirlenerek site yönetim faaliyetleri kapsamında tüm yetkinin site sakinlerine devrolunduğu, İdaremiz gözetiminde ya da sorumluluğunda herhangi bir site yönetim faaliyetinin bulunmadığı…” denilmiştir .
C. Olaylar
7. Başvuran hak sahibi olarak ikamet ettiği Bursa Karacabey TOKİ
Konutları . . . . . no’lu dairesinden ayrılarak 12/ 08/ 2015 ve 30.12.2015 tarihlerini İzmir ’de geçirmiştir . Bu süre boyunca dairesinde bulunan vanaları kapatarak sıfır dereceye getirmiştir .
8. Yönetim Hizmetlerini devralan Boğaziçi Konut Hizmet Yönetim İşletmeciliği ve Ticaret A.Ş.
tarafından başvuranın hak sahibi olduğu no’lu Blok’ta kalorimetre devreye sokularak ilk yakıt tahakkuku 2015 yılının Kasım ayında gerçekleştirilmiştir .
3 / 99. Site yönetimi tarafından başvuran ’a 2015 yılı Ağustos, Eylül, Ekim ve
Kasım aylarında 87,5 TL, Aralık ayı için ise 138 TL tutarında doğalgaz faturası kesilmiştir .
10. Başvuran söz konusu faturayı ödemiş, peşinden 02/ 01/ 2016 tarihli dilekçesi ile Site Yönetimine başvuruda bulunmuştur . Site Yönetimi Enerji Verimliliği Yasasının 7( 1)-c bendi (bknz . prg . 19), 634 sayılı Kanunun 42 inci maddesi (bknz . prg . 17.), Merkezi Sistem ve
Sıhhı Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına ilişkin
Yönetmelik’in 5 inci ve 11 inci maddeleri (bknz . prg . 20) gereğince anılan tahsilatın yapıldığını açıklayan 06/ 01/ 2016 tarihli cevabi yazısını başvurana iletmiştir .
11. Başvuran 15/ 01/ 2016 tarihinde 3 no’lu paragrafta açıklanan talep ile
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
12. Başvuran ve imzaları bulunan Bursa Karacabey Konutlarında hak sahibi olan 400 kişi 27/ 05/ 2016 tarihli ve yönetimin hak sahiplerine devredilmesi talebini içeren dilekçe ile hem Kurumumuza hem de TOKİ Başkanlığı’na başvuruda bulunmuştur . Anılan başvuru
Kurumumuz tarafından 2016/ 2402 sayılı dosya altında görülmeye başlanmış ve dosya hakkında 14/ 10/ 2016 tarihinde Gönderme Kararı verilmiştir .
D. İnceleme ve Araştırma Bulguları 13. Kurumumuz tarafından ilgili idarelerden Bilgi ve Belge Taleplerinde bulunulmuş, idarelerin yanıtlarına ‘II . B. İdarenin Şikâyete ilişkin Açıklamaları’ başlığı altında yer verilmiştir .
14. Kurumumuz tarafından 25/ 08/ 2016 tarihli ve sayılı yazı ile konu hakkında bilirkişi görevlendirilmiştir . Bilirkişi tarafından verilen 09/ 09/ 2016 tarihli raporda; 14.1.“…Merkezi sistem ile ısınan binalar 26847 sayılı “Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su
Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmeliğe” tabidir .
İlgili yönetmeliğin 5. maddesinin 6. fıkrasında “Merkezi sistemlerle ısınma yapılan bağımsız bölümlerdeki mahal sıcaklıklarının asgari 15 °C olacak şekilde ayarlanır” diye ifade edilmektedir .
Bu sıcaklık değeri hem kat malikinin hem de malikin komşularının menfaati gözetilerek belirlenmiş, kullanılmayan (radyatör vanaları 15 °C ’ye ayarlanmış) bir dairede dahi komşu dairelerin duvar ve/veya döşeme ve/veya tavanından olan ısı geçişinin optimum olduğu değerdir . Daire sıcaklığının 15 °C ’nin altında ayarlanması durumunda daire ısı kaybını komşu dairelerden sağlayarak daireyi 15 °C ’ye yaklaştırmaya çalışacaktır ve bu esnada en fazla komşu daireler olmak üzere tüm binadaki daireler bu durumda ısıl zarar görecektir . Dolayısı ile bu durum tüm dairelerin ödemiş olduğu ısınma giderlerini değişik oranlarda artırmış olacaktır . Bina içerisindeki 15 °C ’nin altında olan tüm mahaller ısıl rejime ulaşmayı zor hatta imkânsız hale getirecektir .
14.2.… şikayet sahibinin dairesinin vanalarını kapatmak suretiyle yönetmelikte belirtilmiş 15 °C ’nin altına inmesine olanak sağladığı dönemde her ne kadar sarfiyat daire vanaları kapalı olduğu için sıfır olarak gözükse de bu daire ısı tüketmiş, ısısını yükseltmeye çalışarak komşulardan ve tüm binadan ısıl istifadede bulunmuştur . İlgili yönetmeliğin 11. maddesinin 1. fıkrasına dayanarak site yöneticisinin vanalarını sıfır konumuna getirerek ya da tam kapatarak sıfır tüketim yapanlar için belirlediği “bağımsız bölümlerdeki en Yüksel tüketimin esas alınması” şeklindeki faturalandırma
4 / 9caydırıcı bir ceza olmasının yanı sıra uygunsuz kullanımdan ötürü en çoğu bitişik komşulara olmak
üzere verdiği ısıl zararı da tazmin etmektedir .” şeklinde görüş sunulmuştur .
E. Başvuru Konusu Uyuşmazlığın Çözümü İçin Yürütülen Uzlaşma Çalışmaları 15. Başvuranın faturaya ilişkin itirazını içerek talebi mevzuata ilişkin olduğundan; site yönetiminin devri talebinin ise yerine getirilmesi başvuranın ve aynı site sakinlerinin imzalı dilekçelerini gerektirdiğinden başvuru konusu uyuşmazlığın çözümünde İdare ile uzlaşma yoluna gidilememiştir .
III. HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. İlgili Mevzuat 16. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde ; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü, 17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü, 18. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun ‘Faydalı olanlar ’ başlıklı 42 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında; “…Merkezi ısıtma sistemlerinde ısınma giderlerinin paylaştırılmasına ilişkin usûl ve esaslar Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir .” denilmektedir .
19. 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu’nun 7. maddesinin 1. fıkrasının c bendinde; “Merkezî ısıtma sistemine sahip binalarda, merkezî veya lokal ısı veya sıcaklık kontrol cihazları ile ısınma maliyetlerinin ısı kullanım miktarına bağlı olarak paylaşımını sağlayan sistemler kullanılır . Buna aykırı olarak hazırlanan projeler ilgili mercilerce onaylanmaz .” denilmektedir .
20. 14/ 04/ 2008 tarih ve 26847 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezi
Sistem ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin
Paylaştırılmasına ilişkin Yönetmelik’in “Uygulamalar” başlıklı 5 inci maddesinin 2 inci fıkrasında “Isıtma ve sıhhî sıcak su tüketimlerini ölçmek için mahaller ölçüm ekipmanları ile donatılır . Bağımsız bölüm kullanıcıları bu maksatla yapılacak iş ve işlemlere izin vermek mecburiyetindedir . Arıza ve bakım halleri hariç olmak üzere bağımsız bölüm kullanıcıları ölçüm ekipmanlarına müdahale edemez .”; 6 ıncı fıkrasında; “Merkezî sistemlerle ısıtma yapılan bağımsız bölümlerdeki mahal sıcaklıklarının asgari 15 °C olacak şekilde ayarlanır .” denilmekte, 20.1.“Isıtma ve sıhhî sıcak su gider paylaşımı hesaplaması” başlıklı 8 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Merkezî ısıtma sistemlerinde toplam ısıtma giderlerinin % 70’i bağımsız bölümlerin ölçülen ısı tüketimlerine göre paylaştırılır . Toplam ısıtma giderlerinin % 30’u ortak kullanım mahalleri, sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderlerinden kaynaklı ısı giderleri olarak
5 / 9bağımsız bölümlerin kullanım alanlarına göre paylaştırılır .”;
20.2.“Isı ve sıcak su payları belirlenemeyen ve gider paylaşım belgesi düzenlenemeyen haller” başlıklı 11 inci maddesinin 1 inci fıkrasında “Bağımsız bölümlerin ısı veya sıhhî sıcak su payları, gider paylaşım belgesi düzenlenmesi döneminde bir ekipmanın arızalanması veya benzer bir sebepten dolayı doğru bir şekilde ölçüm yapamaması yüzünden belirlenemiyor ise paylar, söz konusu bağımsız bölümlerin daha önceki benzer gider paylaşım belgesi düzenlenen dönemlerindeki tüketimleri veya o gider paylaşım belgesi düzenlenmesi dönemindeki diğer benzer bağımsız bölümlerin tüketimleri esas alınarak bina yöneticisi, bina yönetim kurulu, enerji yöneticisi, bölgesel ısı dağıtım ve satış şirketlerince veya yetkilendirilmiş ölçüm şirketlerince belirlenir .” denilmektedir .
21. 05.12.2008 tarihli ve 27075 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Binalarda Enerji
Performansı Yönetmeliği’nin “Isıtma Sistemleri Uygulama Esasları” başlıklı 14. maddesinin 9.
fıkrasında merkezi ısıtma sistemine sahip binalarda ısıtılan mahallerin iç ortam sıcaklığının 15°C’nin altına düşmeyecek şekilde tedbir alınacağı hükme bağlanmıştır .
22. 28/ 3/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Şikâyete konu talebin idarece yerine getirilmesi” başlıklı 27 inci maddesinde Karar verilmeden önce şikâyete konu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi hâlinde Kurumun inceleme ve araştırmasını sonlandıracağı; “İnceleme ve araştırmanın sonlandırılmayacağı hâller” başlıklı 30 uncu maddesinde şikâyetten vazgeçme, şikâyete konu talebin idarece yerine getirilmesi ve başvuranın ölümü veya tüzel kişiliğinin sona ermesi hâllerinde şikâyet konusunun; insan haklarına, temel hak ve özgürlüklere, kadın haklarına, çocuk haklarına ve kamuyu ilgilendiren genel konulara yönelik olması durumunda inceleme ve araştırmaya devam edilebileceği; “ Karar verilmesine yer olmadığına dair karar ” başlıklı 34 üncü maddesinin c bendinde ise Şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi halinde Kurumun inceleme ve araştırmasını sonlandırması üzerine karar verilmesine yer olmadığına dair karar vereceği kurala bağlanmıştır .
B. Kamu Denetçisinin Kamu Başdenetçisi’ne Önerisi 23. Kamu Denetçisi tarafından başvurana kesilen faturanın uygun olduğu, bilirkişi incelemesinde de düzenlenen kıyas faturaya ilişkin mevzuatta herhangi bir aykırılık tespit edilmediği değerlendirilerek şikayetin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
C. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
24. Başvuran 3 no’lu paragrafta belirtildiği üzere konutunda bulunmadığı 12/ 08/ 2015 ve 30/ 12/ 2015 tarihleri arasında Aralık ayı için tarafına kesilen doğalgaz faturasının ödemesi gereken tutarın üzerinde kesildiği iddiası ve site yönetiminin değiştirilmesi talebine idare tarafından yanıtsız kalınması nedeniyle yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi talebi ile başvuruda bulunmuştur .
25. Başvuranın faturasına ilişkin itirazı değerlendirildiğinde; ’ın 20.1.
no’lu paragrafta açıklanan Yönetmelik maddesi gereğince toplam ısıtma giderlerinin % 30’unun hak sahiplerinin kullanım alanlarına göre belirlenmesi gerektiği kuralının site yönetimi tarafından ihlal edilerek, aralık ayı için Yüksel fatura kesildiği iddiasında olduğu görülmektedir . 19 no’lu paragrafta
6 / 9belirtilen 5627 sayılı Kanun ile Merkezî ısıtma sistemine sahip binalarda, merkezî veya lokal ısı
veya sıcaklık kontrol cihazları ile ısınma maliyetlerinin ısı kullanım miktarına bağlı olarak paylaşımını sağlayan sistemlerin kurulması zorunlu hale getirilmiş, 19 uncu paragrafta açıklanan ilgili Yönetmelik hükmü ile de bu sistemlere müdahale edilemeyeceği ve bağımsız bölümlerde mahal sıcaklıklarının asgari 15 °C olacak şekilde ayarlanacağı kurala bağlanmıştır . 4 no’lu paragrafta belirtilen belge eklerinden şikâyete konu site yönetiminin yasa gereği gerekli ısı paylaşım sistemini 2015 yılında kurduğu, ancak ilk yakıt tahakkukunun ilgili Blok için 2015 yılının Kasım ayında yapıldığı, bu tarihten öncesi için kalorimetre sistemi devreye girmediğinden eşit paylı dağıtım yapıldığı, ayrıca sair zamanlarda şikâyete konu TOKİ
Bloklarındaki kalorimetre okumalarını listeleyerek site sakinlerine duyurduğu, site sakinlerini bağımsız bölümlerdeki vanalarını sıfır konumuna getirmemeleri konusunda sair zamanlarda uyardığı anlaşılmaktadır . Diğer yandan, kalorimetre sisteminin gelmesi ve uygulamaya geçmesini takiben Başvuranın dairesi dâhil toplamda altı dairenin sayaçlarının sıfır değerini verdiği, bu dairelerden iki tanesine girilerek sayaçların manuel okunduğu ve buna göre faturalandırma yapıldığı, diğerlerinin okunamadığı, site yönetiminin mevzuat gereği kıyasen faturalandırma yapması gerektiği ve bu dairelere de başvurana verilen cezanın aynısının verildiği görülmektedir .
26. Şikayete konu cezanın adilane olup olmadığının anlaşılması amacı ile yapılan ve 14.1 no’lu paragrafta açıklanan bilirkişi incelemesinde, 15°C’nin kullanılmayan (radyatör vanaları 15 °C ’ye ayarlanmış) bir dairede dahi komşu dairelerin duvar ve/veya döşeme ve/veya tavanından olan ısı geçişinin optimum olduğu, “ bağımsız bölümlerdeki vanaların 15°C’nin altında ayarlanmasının belli bir ısı kaybına sebep olacağı, vanası sıfır derecede ayarlı dairenin bu kaybı komşu dairelerden sağlayarak daireyi 15 °C ’ye yaklaştırmaya çalışacağı, bu esnada en fazla komşu daireler olmak üzere tüm binadaki dairelerin bu durumdan ısıl zarar göreceği ” şeklinde açıklamıştır . Dolayısı ile bir daire vanasını sıfıra getirdiği durumda, daireler arasında vanası 15 C ve üstü olan dairen sıfır olan daire lehine bir ısı alışverişi olmakta bu durum tüm dairelerin ödemiş olduğu ısınma giderlerini değişik oranlarda artırmaktadır . Bilirkişi raporunda ayrıca “Bina içerisindeki 15
°C ’nin altında olan tüm mahaller ısıl rejime ulaşmayı zor hatta imkânsız hale getirecektir .” denilmektedir . Yine, 14.2 no’lu paragrafta ise vanası kapalı dairenin komşu dairelerden tüketimi sıfır olarak gözükse de ısı tükettiği, ısısını yükseltmeye çalışarak komşulardan ve tüm binadan ısıl istifadede bulunduğu belirtilmektedir .
27. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, idarenin Başvuranı cezalı faturalandırmasında hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum tespit edilemediğinden başvurunun reddine karar vermek gerekmiştir .
28. Başvuranın site yönetimine ilişkin yakınmaları ve talebi hakkında Başvuran tarafından gerekli imzalar ve çoğunluk sağlanarak 11 no’lu paragrafta belirtilen dilekçe TOKİ Başkanlığına ulaştırılmış, 6 no’lu paragrafta belirtilen yazı ile site yönetimi devrinin gerçekleştirildiği anlaşılmış olup 22 inci paragrafta açıklanan mevzuat uyarınca Başvuranın bu talebi hakkında Karar
Verilmesine Yer Olmadığına Dair Karar verilmiştir .
D. İnsan Hakları Yönünden Değerlendirme
7 / 929. Anayasamızın “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde ifadesini bulan kanun
önünde eşitlik ilkesinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 13 üncü maddesindeki etkili başvuru hakkının ve 17 inci maddesindeki hakları kötüye kullanma yasağının ihlal edildiğine dair herhangi bir bulgu ve bilgiye rastlanmadığı gibi başvuruya konu olayda, uluslararası sözleşmelerde yazılı ve güvence altına alınmış olan diğer haklara da aykırı bir durum tespit edilememiştir .
E. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 30. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir .
31. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .” şeklinde yer verilmektedir . Ayrıca, Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirgesinin 41’inci maddesi ve Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen “Avrupa Doğru İdari Davranış Yasası”nda
Yönetmeliğimizin 6 ıncı maddesinin temelini oluşturan benzer düzenlemeler yer almaktadır .
32. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde ; idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, şikâyet edilen İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği , ancak; İdarenin, cevabi yazılarında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini başvuranaye göstermediği anlaşıldığından, iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 33. 14/ 06/ 2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş; Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38 inci maddesinin dördüncü fıkrasında da Kurumun inceleme ve araştırmasını, şikâyet başvuru tarihinden itibaren, altı ay içinde sonuçlandıramaması halinde durumun gerekçesiyle birlikte şikâyetçiye tebliğ edileceği ve
8 / 9durmuş olan dava açma süresinin tebliğden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacağı
belirtilmiştir . Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu şikayetçiye 13/ 07/ 2016 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir .
B. Yargı Yolu 34. 2709 Sayılı 1982 Anayasası’nın Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması Başlıklı 40. maddesinin 2. fıkrasında, “Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır .” hükmü yer almakta olup, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun 20 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarenin işlemine karşı 60 günlük dava açma süresinden arta kalan süre içinde Bursa İdare Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır .
V. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre 2015 yılı Aralık ayı doğalgaz faturasına ilişkin yapılan ŞİKÂYETİN REDDİNE, Kararın başvurana ve Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi