TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 20866-20866 |sayi|94019529-101.07.05.99-E.94019529-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/8001 2018/ 8001
KARAR TARİHİ : 12/12/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Elazığ Valiliği Defterdarlık Milli Emlak
Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, ödediği ecrimisilin bedelinin iadesi ve sonrasında çıkabilecek borçların iptali talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 13/06/2018 13.6.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan , Elazığ İli Merkez İlçesi Köyü
Camii imam hatibi olarak 2012 yılından itibaren görev yapmakta olduğunu, cami lojmanının köylülerin ve hayırsever vatandaşların imkanlarıyla yapıldığını, ancak Milli Emlak Müdürlüğü tarafından 16/ 02/ 2017 tarihinde 4.100 TL ecrimisil bedeli tahakkuk edildiğini, ecrimisilin iptali için
İl Müftülüğüne müracaat ettiğini ancak talebinin reddedildiğini, bu nedenle söz konusu bedeli indirimli olarak 3.521,85 TL şeklinde ödediğini belirterek ecrimisilin iadesini ve tarafına bundan sonra çıkabilecek borçların iptalini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz 26/ 06/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
Elazığ Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğünün 11/ 07/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi ve bu madde uyarınca yürürlüğe konulan
1 / 10Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’in ilgili maddeleri ile 336 sıra sayılı Milli
Emlak Genel Tebliği hükümlerine göre işlem tesis edildiği, 2.2. Başvuranın, taşınmazda 01/ 01/ 2012 tarihinden itibaren izinsiz olarak ikamet etmeye başladığı, ancak 15/ 02/ 2017 tarihinde mahallinde tespit yapıldığı ve tespit tarihinden itibaren geriye doğru en fazla 5 yıl süre ile ecrimisil tespit ve takdiri yapılabildiğinden 16/ 02/ 2012- 15/ 02/ 2017 tarihleri arasında ecrimisil bedeli tespit ve takdir edildiği, 2.3. Başvurana, 4.100,00 TL ecrimisil bedeli tahakkuk edildiği, kanuni süresinde ödenmediğinden
336 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca %20 indirim yapılarak 6183 Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun gereğince tahsili için Vergi Dairesi Müdürlüğüne gönderildiği, bu kapsamda 3.280,00 TL anapara 241,85 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 3.521,85 TL ecrimisil tahsilatı yapıldığı, 2.4. Başvuruya konu taşınmazın, Maliye Bakanlığının (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) 22/ 09/ 2017 tarihli ve 27280 sayılı yazısı ile cami ve imam evi (komu konutu) olarak kullanılması amacıyla
Başbakanlık (Diyanet İşleri Başkanlığı) adına tahsisinin uygun görüldüğü, 2.5. Başvuruya konu ada parsel no.lu susuz tarla vasıflı taşınmazın (eskisi parsel) cami yapılmak üzere Diyanet İşleri Başkanlığına tahsis edildiği, 15/ 02/ 2017 tarihli taşınmaz tespitinde kamu konutu olarak kullanılmak üzere herhangi bir tahsis kararının bulunmadığı, taşınmazın 22/ 09/ 2017 tarihinden itibaren cami ve imam evi (kamu konutu) olarak kullanılmak üzere tahsis edildiği, ancak kamu konutu olarak tahsis edildiği tarihten itibaren ( 22/ 09/ 2017) konut türü ve tahsis şekli de dikkate alınarak kira bedeli alınıp alınmayacağı hususunun 2946 sayılı Kamu Konutları
Kanunu ve bu Kanun uyarınca yürürlüğe konulan Kamu Konutları Yönetmeliği uyarınca taşınmazın tahsis edildiği İdare tarafından değerlendirilmesi gerektiği, 2.6. Kamu Konutları Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin birinci fıkrası kapsamında, ecrimisil tespit ve takdirinin yapıldığı dönemde söz konusu taşınmazın kamu konutu olarak tahsis edilmediği, bu nedenle taşınmaz üzerindeki konut olarak işgal edilen binanın, kamu konutu olarak değerlendirilmediği, 2.7. Ayrıca mesken amaçlı yapılan yapıların, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanunun Ek 4 üncü maddesinde belirtilen, cami ve mescitler ile Kur ’an kurslarının bir kısmında veya eklentisi ya da bütünleyici parçasında bulunan ve ticari faaliyetlerde kullandırılması öngörülen kısımlar olarak değerlendirilemeyeceği, bu nedenle mevzuat çerçevesinde tespit ve takdir edilen ecrimisil bedelinin iptalini gerektiren herhangi bir husus bulunmadığı ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak
2 / 10kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” ,
4. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun, 5.1. “Kamu konut türleri ve konut tahsisi” başlıklı 3 üncü maddesinde; “… d) Hizmet tahsisli konutlar; hudut karakolu, istasyon, haberleşme, gözlem, araştırma, inşaat mahalli gibi, meskün yerlerden uzak, sosyal ve ekonomik zorlukları olan, ulaşım ve iskan imkanları kısıtlı yerlerde, normal çalışma saatleriyle sınırlandırılması kabil olmadan görev başında bulundurulması gerekli olan personel ve koruma görevlisi, makam şoförü, kapıcı, kaloriferci gibi personel için inşa veya tefrik edilerek tahsis edilen bina, baraka, prefabrik yapı, şantiye eklentisi, tadil edilmiş veya edilmemiş karavan, kulübe ve benzeri konutlardır .
Konut tahsisinin yapılmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte düzenlenir .”, 5.2. “Kira bedeli” başlıklı 5 inci maddesinde; “Yurt içinde Cumhurbaşkanı, T.B .M.M. Başkanı, yurt dışında ise büyükelçiler, daimi delegeler, maslahatgüzarlar, askeri temsil heyetleri başkanları ve başkonsoloslar için tahsis edilen özel tahsisli konutlardan ve hizmet tahsis konutlardan kira bedeli alınmaz . …”, 6. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun, 6.1. “Tarihi ve bedii değeri olmayan taşınmaz mallarla ilgili işlemler” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Tarihi ve bedii değeri olanlar hariç Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esasları Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir .”, 6.2. “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75 inci maddesinde; “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir . Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. …”, 7. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun, 7.1. “Taşınmaz tahsisi” başlıklı 47 nci maddesinde; “Kamu idareleri, kanunlarında veya
3 / 10Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için
mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilirler . Tahsis edilen taşınmaz, amaç dışı kullanılamaz .
Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri tahsis etmeye, kamu ihtiyaçları için gerekli olmayanların tahsisini kaldırmaya Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı; diğer taşınmazları tahsis etmeye ve tahsisini kaldırmaya ise maliki kamu idaresi yetkilidir . Bu maddenin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir .
Kanunlardaki özel hükümler saklıdır .”, 8. 19/ 06/ 2007 tarihli ve 26557 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hazine Taşınmazlarının
İdaresi Hakkında Yönetmelik’in, 8.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen; … d) Ecrimisil : Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın
(Mülga ibare : RG- 10/ 4/ 2011- 27901) (…) İdarece talep edilen tazminatı , e) Fuzuli şagil (İşgalci) :
Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri, … ğ) Hazine taşınmazı : Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, h) İdare : Merkezde Maliye
Bakanlığını (Millî Emlak Genel Müdürlüğü); illerde defterdarlığı (millî emlak dairesi başkanlığı veya millî emlak müdürlüğü) ve ilçelerde millî emlak müdürlüğünü yoksa malmüdürlüğünü, … ifade eder .”, 8.2. “Tahsisli ve kiralanmış yerlerdeki işlemler” başlıklı 70 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Tahsisli veya kiralanmış yerlerin yetkili İdarenin bilgisi dışında kullanılması veya kullandırılması, ecrimisil alınmasını gerektirir .”, 8.3. “Tespit” başlıklı 84 üncü maddesinde; “Hazine taşınmazlarından kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilenlerin dışında kalanların fiilî durumları, İdarece hazırlanan program dâhilinde mahallinde tespit edilir . (Ek iki cümle : RG- 10/ 4/ 2011- 27901) Taşınmazların tespitleri yılda en az bir defa yapılır, ancak tespit programlarının süresi beş yıldan fazla olamaz . Bu tespitlerin yapılması konusunda illerde defterdarlar, ilçelerde ise malmüdürleri veya varsa milli emlak müdürleri gerekli tedbirleri alırlar . Tespitten önceki sürelere ait işgal ve tasarruflar sebebiyle ecrimisil takip ve tahsilatı yapılarak bu taşınmazlar denetim ve idare altına alınır .
Taşınmazın mahallinde düzenlenecek Taşınmaz Tespit Tutanağında (Ek- 8); işgalin başlangıç tarihi, taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümü, işgalcileri, kullanım amacı, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verilir .”, 8.4. “Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi” başlıklı 85 inci maddesinde;
4 / 10“(Değişik : RG- 10/ 4/ 2011- 27901) Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi
hâlinde, tespit tarihinden itibaren on beş gün içinde “Taşınmaz Tespit Tutanağı”na (Ek- 8)
dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir .
(Değişik : RG- 10/ 4/ 2011- 27901) Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur . İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir . ….”,
8.5. “Ecrimisil ihbarnamesinin tebliği ve itiraz” başlıklı 86 ncı maddesinde; “(Değişik cümle :
RG- 11/ 9/ 2014- 29116) Takdir edilen ecrimisiller, takdir tarihinden itibaren on beş gün içinde ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek fuzuli şagile, 11/ 2/ 1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre öncelikle elden veya iadeli taahhütlü mektupla, bu şekilde tebliğ edilemeyenler diğer usullere göre tebliğ edilir . (Ek cümle : RG- 10/ 4/ 2011- 27901) Ecrimisil işleminde İdarece maddi, kişide, işgal edilen alanda veya yüzölçümde ya da benzer şekilde hata olduğunun belirlenmesi halinde, bu hata İdarece hangi aşamada olursa olsun resen düzeltilir ve yeniden ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek ilgililerine tebliğ edilir .
Ecrimisil işlemine karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili İdareye dilekçeyle müracaat edilerek düzeltme talebinde bulunulabilir . (Ek cümle : RG- 10/ 4/ 2011- 27901) Bu süre içerisinde ecrimisil işlemine karşı düzeltme talebinde bulunulmak suretiyle itiraz edilmemesi veya itiraz edilmesine rağmen aynı süre içerisinde bu itirazdan kayıtsız ve şartsız olarak vazgeçilmesi ya da yine bu süre içerisinde dava açılmış ise aynı süre içerisinde davadan kayıtsız ve şartsız olarak feragat edilmesi halinde yüzde yirmi indirim uygulanır .
Düzeltme talepleri, talep tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde bu amaçla oluşturulacak komisyonlarca karara bağlanır ve sonucu karar tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde
düzenlenecek Ecrimisil Düzeltme İhbarnamesi (Ek- 10) ile ilgilisine tebliğ edilir . (Ek cümle :
RG- 10/ 4/ 2011- 27901) Ecrimisil ihbarnamesine yapılan itiraz veya açılan dava ile ecrimisil düzeltme ihbarnamesine açılan dava İdarece yapılan ve resen düzeltilmesi gereken hatalara ilişkin ve bu hata
İdarece düzeltilir ise; bu durumda da açılan davadan kayıtsız ve şartsız olarak feragat edilmesi halinde yüzde yirmi indirim uygulanır . …”, 8.6. “Ecrimisilin kesinleşmesi, vade tarihi ve tahsili” başlıklı 87 nci maddesinde; “Ecrimisil;
Ecrimisil İhbarnamesinin (Ek- 9), düzeltme talebinde bulunulmuş ise Ecrimisil Düzeltme
İhbarnamesinin (Ek- 10) ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren (Değişik ibare : RG- 11/ 9/ 2014- 29116)
altmış gün içinde muhasebe birimlerine ödenir . (Ek cümle : RG- 10/ 4/ 2011- 27901) Bu süre içerisinde ecrimisilin peşin ödenmesi halinde yüzde on beş indirim uygulanır . Ecrimisil borçlusunun ödeme
5 / 10güçlüğü nedeniyle yazılı olarak talep etmesi hâlinde ecrimisil, en az yüzde yirmi beşi peşin kalan
kısmı ise İdarenin uygun göreceği taksit zamanlarında ve (Değişik ibare : RG- 24/ 4/ 2010- 27561) en fazla üç yıl içinde taksitler hâlinde ödenebilir . Alacağın kalan kısmına kanunî faiz uygulanır . …
(Değişik cümle : RG- 10/ 4/ 2011- 27901) Ecrimisil İhbarnamesinin (Ek- 9), düzeltme talebinde bulunulmuş ise Ecrimisil Düzeltme İhbarnamesinin (Ek- 10) ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren (Değişik ibare : RG- 11/ 9/ 2014- 29116) altmış gün içinde muhasebe birimlerine rızaen ödenmeyen ecrimisil; düzeltme talebinde bulunulmamış ise yüzde yirmi indirim yapılmak suretiyle milli emlak birimlerince, dava açma süreleri geçtikten sonra 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere vergi dairelerine veya gelir servislerine intikal ettirilir . Vergi daireleri veya gelir servisleri, kendilerine intikal ettirilen ecrimisil alacaklarını anılan Kanunun kapsamına giren amme alacakları gibi takip ve tahsil ederek sonuçlarını millî emlak birimlerine bildirirler . …
Fuzuli şagiller tarafından dava açılmış olması, ecrimisilin takip ve tahsil edilmesi işlemini durdurmaz .”, 9. 23/ 09/ 1984 tarihli ve 18524 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Konutları
Yönetmeliğinin, 9.1. “Kamu konutu özelliği kazanma” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Kamu kurum ve kuruluşlarının yetkili makamlarınca, mevcut konutlarının, kamu konut türlerine göre belirlenip, bu amaçta kullanılmak üzere ayrımının yapılması ile bukonutlar kamu konutu özelliğini kazanır .”, 10. 20/ 08/ 2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 336 sıra no.lu Milli Emlak
Tebliğinin, 10.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Genel Tebliğde geçen; …
c) Ecrimisil : Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminatı, ç) Fuzuli şagil (İşgalci) : Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, Yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri, …”, 10.2. “Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi” başlıklı 5 inci maddesinde; “… Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren on beş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde bir buçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir .”,
6 / 1010.3. “Düzeltme talepleri ve taleplerin değerlendirilmesi” başlıklı 7 nci maddesinde; “Ecrimisil
işlemine karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili İdareye dilekçeyle müracaat edilerek düzeltme talebinde bulunulabilir . …”, düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran, 1 no.lu paragrafta açıklandığı üzere, Elazığ İli Merkez İlçesi Köyü
Camii imam hatibi olarak 2012 yılından itibaren görev yapmakta olduğunu, cami lojmanının köylülerin ve hayırsever vatandaşların imkanlarıyla yapıldığını, ancak Milli Emlak Müdürlüğü tarafından 16/ 02/ 2017 tarihinde 4.100 TL ecrimisil bedeli tahakkuk edildiğini, ecrimisilin iptali için
İl Müftülüğüne müracaat ettiğini ancak talebinin reddedildiğini, bu nedenle söz konusu bedeli indirimli olarak 3.521,85 TL şeklinde ödediğini belirterek ecrimisilin iadesini ve tarafına bundan sonra çıkabilecek borçların iptalini talep etmektedir .
13. Somut olayda, Elazığ İli Merkez İlçesi Mahallesi Ada Parsel no.lu taşınmaz üzerinde bulunan lojmana ilişkin 15/ 02/ 2017 tarihinde tespit tutanağı düzenlenmiş olup, başvuranın yaklaşık 6 yıldır söz konusu taşınmazda ikamet ettiği belirlenmiştir . Bu kapsamda, 16/ 02/ 2017 tarihli
“Ecrimisil Kıymet Takdir Kararı”nda, 16/ 02/ 2012- 15/ 02/ 2017 tarihleri arasında toplamda 4.100,00
TL ecrimisil bedelinin tespit ve takdirine karar verildiği, Elazığ Valiliği Defterdarlık Milli Emlak
Müdürlüğünün 16/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı ecrimisil ihbarnamesinin başvurana tebliğ edildiği görülmüştür . Başvuranın, 4.100,00 TL ecrimisil bedelini 10/ 10/ 2017 tarihinde indirimli olarak 3.521,85 TL şeklinde ödediği anlaşılmıştır .
14. Başvuranın, 06/ 03/ 2017 tarihinde ecrimisil bedelinin itirazına ilişkin ilgili İdareye başvuruda bulunduğu, Elazığ İl Müftülüğü tarafından Elazığ Valiliği Defterdarlık Milli Emlak
Müdürlüğüne hitaben yazılan 10/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazıda, “… Diyanet İşleri
Başkanlığı Hukuk Müşavirliğinin 23.10.2014 tarih 4669 sayılı Lojman kiraları hakkındaki yazısında;
“Bir yerin kamu konutu özelliğini taşıyabilmesi için bu yerin kamu kurum ve kuruluşlarınca inşa ettirilmesi, satın alınması veya kiralama yoluyla temin edilmesi, yetkili makamlarca bu amaçla kullanılmak üzere ayrımının yapılması ve kamu konutu olarak tahsis edilmesi gerekmektedir . Genel bütçeli kamu kurum ve kuruluşlar tarafından yurt içinde inşa ettirme, satın alma, kiralama süratiyle temin edilmeyen ve kamu konutu olarak tahsis edilmeyen konutların, kamu konutu sayılmayacağı, mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar üzerinde dernek veya vakıflarca yaptırılan cami, mescit ve Kur’an
Kursu binalarının ticari faaliyette kullandırılması öngörülen kısımlarının ilgili dernek veya vakfın bedelsiz olarak tasarrufuna bırakılması gerektiği anlaşılmaktadır . Açıklanan sebeplerle imam evlerinde oturan imam-hatip ve müezzin-kayyımlardan herhangi bir ücret alınmaması
7 / 10gerekmektedir .” denilmektedir . Bu nedenle adı geçen İmam Hatip ’a tahakkuk ettirilen
kira bedelinin iptal edilmesi hususu Valiliğimizce de uygun mütalaa edilmektedir .” ifadelerine yer verilmiştir . Elazığ Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğü tarafından Elazığ İl
Müftülüğüne hitaben yazılan 27/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazıda, “… Konu hakkında düzenlenen 16/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı Ecrimisil İhbarnamesi 03/ 03/ 2017 tarihinde muhatabına tebliğ edilmiştir . 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrası ve yine aynı tebliğin 8 inci maddesi gereğince, muhatabın Ecrimisil İhbarnamesine karşı, tebliğ tarihinden itibaren 30 (otuz gün) içerisinde yapılan iş ve işlemlere karşı itiraz veya düzeltme mercii olan Elazığ Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğüne dilekçe ile başvuru yapması gerekmektedir .
Yapılacak itiraz ve düzeltme taleplerinden istenilen sonuçları alamaması halinde, Düzeltme
İhbarnamesinin ilgilisine tebliğini takip eden 60 gün içinde idari yargı yolu açıktır . Ayrıca İlgi yazınız ekinde belirtilen hususlar ve ekleri, genel yargı kararları olmayıp, iç hukuk görüşü ve içtihatlardan oluştuğundan değerlemeye alınmamıştır .” açıklamasında bulunulmuştur .
15. Başvuruya konu Elazığ İli Merkez İlçesi Mahallesi Ada Parsel no.lu taşınmaz, Elazığ
Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğünün 25/ 10/ 2011 tarihli ve 1984 sayılı yazısı ile, “cami yapılmak üzere” süresiz olarak Diyanet İşleri Başkanlığına tahsis edilmiştir . Ancak, sonrasında taşınmazın Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 22/ 09/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ile, “cami ve kamu konutu” olarak kullanılmak üzere Diyanet İşleri Başkanlığına tahsis edildiği ve 25/ 06/ 2018 tarihinde “Teslim ve Tesellüm Tutanağı” tanzim edildiği anlaşılmıştır .
16. Elazığ Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğünün 15/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısında, “… Söz konusu ada parsel no.lu, susuz tarla vasıflı taşınmazın (eskisi parsel)
cami yapılmak üzere Diyanet İşleri Başkanlığına tahsis edildiği, kamu konutu olarak kullanılmak üzere herhangi bir tahsis kararının bulunmadığı, taşınmaz dosyasında yapılan incelemeden anlaşılmaktadır . Kamu Konutları Yönetmeliğinin Kamu Konutu Özelliğini Kazanma başlıklı 6.
maddesinin birinci fıkrası, “Kamu kurum ve kuruluşlarının yetkili makamlarınca, mevcut konutlarının, kamu konut türlerine göre belirlenip, bu amaçta kullanılmak üzere ayrımının yapılması ile bu konutlar kamu konutu özelliğini kazanır .” hükmünden de anlaşılacağı üzere, ecrimisil tespit ve takdirinin yapıldığı dönemde söz konusu taşınmaz kamu konutu olarak tahsis edilmediğinden, taşınmaz üzerindeki konut olarak işgal edilen bina, kamu konutu olarak değerlendirilmemiştir .
Ayrıca mesken amaçlı yapılan yapılar, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanunun EK- 4. maddesinde belirtilen cami ve mescitler ile Kur ’an kurslarının bir kısmında veya eklentisi ya da bütünleyici parçasında bulunan ve ticari faaliyetlerde kullandırılması öngörülen kısımlar olarak değerlendirilemez . …” ifadelerine yer verilmiştir .
17. 19/ 06/ 2007 tarihli ve 26557 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Hazine
Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, trampası, arsa veya kat karşılığı inşaat yaptırılması, kiraya verilmesi, ön izin verilmesi ve üzerlerinde irtifak hakkı kurulması, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, ön izin ve kullanma izni verilmesi ile ecrimisil ve tahliye işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemiştir . Bu
Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde ecrimisil, Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya
8 / 10işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın idarece talep edilen tazminat olarak; fuzuli şagil
(işgalci) ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili
İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır . Bu bağlamda, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin ve 336 sıra no.lu Milli Emlak Tebliğinin ilgili hükümleri kapsamında, tahsisli veya kiralanmış yerlerin yetkili idarenin bilgisi dışında kullanılmasının veya kullandırılmasının ecrimisil alınmasını gerektirdiği anlaşılmakla birlikte, konunun çözümü için öncelikle başvuranın somut olayda “fuzuli şagil (işgalci)” sıfatını haiz olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir .
18. Dosya kapsamında, 15/ 02/ 2017 tarihli taşınmaz tespit tutanağı incelendiğinde, başvuranın 2012 yılından itibaren başvuruya konu taşınmazda ikamet ettiği, 16/ 02/ 2017 tarihli ecrimisil ihbarnamesi ile 16/ 02/ 2012- 15/ 02/ 2017 ( 5 yıl) tarihleri arasında taşınmazı işgal veya tasarruf etmesi nedeniyle 4.100,00 TL ecrimisil bedeli tahakkuk edildiği, başvuranın 4.100.00 TL ecrimisil bedelini 10/ 10/ 2017 tarihinde indirimli olarak 3.521,85 TL şeklinde ödediği, Elazığ İli Merkez İlçesi
Mahallesi Ada Parsel no.lu taşınmazın 22/ 09/ 2017 tarihli ve sayılı yazı ile Diyanet
İşleri Başkanlığına tahsis edildiği, ancak daha öncesinde 25/ 10/ 2011 tarihli ve sayılı yazı ile
“cami yapılmak üzere” Diyanet İşleri Başkanlığına tahsisin yapıldığı, bu bağlamda ecrimisil tahakkuk edilen dönem kapsamında taşınmaz üzerinde “cami ve kamu konutu” olarak herhangi bir tahsis kararının mevcut olmadığı görülmüştür . Dolayısıyla, Elazığ İli Merkez İlçesi Mahallesi
Ada Parsel no.lu taşınmazın 22/ 09/ 2017 tarihinden itibaren “cami ve kamu konutu” olarak kullanılmak üzere Diyanet İşleri Başkanlığına tahsisin mevcut olduğu, başvuranın 16/ 02/ 2012- 15/ 02/ 2017 tarihleri arasında taşınmazı işgal veya tasarruf etmesi nedeniyle ecrimisil tahakkuk edildiği ve ecrimisil tahakkuk edilen dönemde taşınmaz üzerinde “cami ve kamu konutu” herhangi bir tahsis kararının mevcut olmadığı dikkate alındığında, somut olayda başvuranın ihtilaf konusu taşınmazın zilyetliğini yetkili İdarenin izni dışında bulundurduğu, bu nedenle fuzuli şagil (işgalci) sıfatını taşıdığı değerlendirilmiştir .
19. Başvuranın, bundan sonra çıkabilecek borçların iptali talebi kapsamında, menfaat ihlalinin, idarenin işlemi/eylemi/tutum ve davranışı ile şikayetçi arasında kurulacak ilgi ve ilişkinin çerçevesini çizmekte olduğu, idare hukukunun genel ilkeleri ile yargısal ve bilimsel içtihatlara göre menfaatin “meşru, kişisel ve güncel” olması gerektiği, menfaatin güncel olmasının ise, ciddi ve makul menfaat ilgisinin hâlihazırda devam etmesini ifade ettiği, bu bağlamda daha sonrasında başvurana borç tahakkuk edildiğine ilişkin herhangi bir belgeye rastlanılmadığı görülmüştür .
20. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, 22/ 09/ 2017 tarihinden itibaren “cami ve kamu konutu” olarak kullanılmak üzere Diyanet İşleri Başkanlığına tahsisli Elazığ İli Merkez İlçesi Mahallesi Ada Parsel no.lu taşınmazın ( 100 metrekare) lojman olarak kullanıldığı gerekçesiyle, fuzuli şagil (işgalci)
sıfatını taşıyan başvuran hakkında 16/ 02/ 2012- 15/ 02/ 2017 tarihlerini kapsayan dönem içim toplam
4.100.00 TL ecrimisil bedelinin ödenmesini öngören 16/ 02/ 2017 tarihli ve 2056 sayılı ecrimisil
ihbarnamesi düzenlenmesine ilişkin İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
9 / 10B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre içinde Elazığ İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ELAZIĞ VALİLİĞİ DEFTERDARLIK MİLLİ EMLAK
MÜDÜRLÜĞÜ ’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi