TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/6332-S.9558
BAŞVURU NO : 2019/1937
KARAR TARİHİ : 26/07/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SİNOP ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
MİLLİ EMLAK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Sinop ili, Boyabat ilçesi, Ömer köyünde bulunan mülkiyeti Hazineye ait ada, parsel numaralı ve 7.430,00 m2 yüzölçümlü taşınmazı yaklaşık 10 yıldır kullandığını iddia ederek, bu taşınmazın kendisine kiralanması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 31/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu tarihli şikâyet başvurusunda; Sinop ili
Boyabat ilçesi Ömer köyünde bulunan ada parsel sayılı Hazineye ait tarım arazisini kiralamak için Boyabat Kaymakamlığına başvurduğunu, bu arazinin son 5 yıldır kullanıcısı olduğunu, Devletimizin 2017 yılından önce hazine arazilerini 3 yıldır kullanan ve halihazırda kullanmaya devam edenlere kiraladığını, fakat Boyabat Milli Emlak Şefliğinin bu araziyi muhtar kullanıyormuş gibi gösterip yalancı şahitlerle bu araziye ecrimisil düzenleyip kiraladığını, Kaymakamlığa başvurduğunu, köye 20 Kasım’da Memur Beyi gönderdiğini, köylünün araziyi başvuranın kullandığını belirttiğini, fakat işlem yapılmadığını, Sinop Çevre Ve Şehircilik Müdürlüğüne başvurduğunu, Çevre ve Şehircilik Müdürü köye geldiğini ve komşulara sorduğunu, yine herkesin başvuranın kullandığını söylediğini, Bey’in ertesi gün Milli Emlak Müdür Yardımcısı ve
Milli Emlak ile köye geldiğini, başvuranın bu araziyi kullandığını tutanak altına aldıklarını, Sinop Milli Emlak Müdürlüğünün dosyayı Boyabat’ tan Valilik yazısıyla istediğini ancak göndermediklerini, ikinci kez istediklerinde ivedi şekilde gönderdiklerini, Valiliğin dosyayı incelediğini, yapılan yanlışları gördüğünü, düzeltmesi için Boyabat’a yazı yazarak dosyayı gönderdiğini, Boyabat Milli Emlak Servisinin bu yanlışı hala düzeltmediğini belirterek, Köy Muhtarlığı hakkında düzenlenen ecrimisil ihbarnamesinin iptal edilerek söz konusu arazinin kendisine kiralanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sinop Valiliği Çevre ve Şehircilik
İl Müdürlüğünden 11/02/2019 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
olup, adı geçen idarenin (Milli Emlak Müdürlüğü) 21/02/2019 tarih ve sayılı cevabi yazısında; 2.1. Başvuranın Sinop ili Boyabat ilçesi Ömer Köyünde bulunan ada, parsel no.lu, mülkiyeti Hâzineye ait taşınmazı yıllardır kullandığı ancak en son yapılan tespitte taşınmazın kullanıcısı olarak kendisinin yerine Ömer Köyü Muhtarlığının yazıldığı ve son 5 yıllık ecrimisilin Ömer Köyü Muhtarlığı adına kesildiği, taşınmaza 4706 sayılı Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamında kiralama talebinde bulunduğu hususlarını beyan etmesi üzerine
Müdürlüklerince 21.12.2018 tarihinde bahsi geçen taşınmazın mahalline tespite gidildiği ve taşınmazı 5 yıldan fazla süredir başvuranın kullandığına ilişkin köyde yaşayan kişilerin de imzası ile tutanak tutulduğu, 2.2. Müdürlüklerince yapılacak incelemeye esas olmak üzere; Boyabat Kaymakamlığına (Malmüdürlüğü) yazılan 24.12.2018 tarihli, sayılı ve 08.01.2019 tarihli, sayılı yazılar ile bahsi geçen taşınmazın dosyasında bulunan tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, cevaben alınan 11.01.2019 tarih ve sayılı yazıları ekinde dosya içindeki belgelerin birer örneğinin gönderildiği, 2.3. Yapılan incelemede; dosya içerisinde bulunan ancak kayıt tarihi bulunmayan köy sakinlerince tutulmuş bir tutanakta taşınmazı 2009 yılından bugüne kadar kullandığının belirtildiği ancak Boyabat Malmüdürlüğünce 12.04.2010 tarihinde taşınmazın mahallinde yapılan tespitte boş olarak tutanak tutulduğu, 08/04/2016 tarihinde (bu tarihin 14/11/2018 olması gerekirken sehven yazıldığı düşünülmektedir) mahallinde yapılan tespitte de Ömer Köyü Muhtarlığının kullanıcı olarak belirlendiği ve 14.11.2018 tarihli ve sayılı komisyon kararı ile 09.11.2013-08.11.2018 dönemi için Ömer Köyü Muhtarlığı adına 5529,18
TL tutarında ecrimisil düzenlendiği ve tebliğ edildiğinin belirlendiği, 2.4. Bakanlıktan (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) alınan 08/02/2019 tarihli ve sayılı yazıda da tarafından Bakanlığa verilen dilekçenin bir örneği ekleriyle gönderilerek 3071 sayılı Kanun kapsamında yapılmakta olan işlemin safahati ve sonucundan talep sahiplerine ve Bakanlığa bilgi verilmesinin istenildiği, Boyabat Kaymakamlığına (Malmüdürlüğü) yazılan 12.02.2019 tarihli ve 1561 sayılı yazı ekinde taşınmazı kullandığına ilişkin tespit tutanakları gönderilerek konunun yeniden incelenmesi gerekirse yeniden tespit yapılarak Ömer Köyü Muhtarlığı adına düzenlenen ecrimisilin iptal edilerek adı geçen kişiye ecrimisil düzenlenmesi ve sonucundan dilekçe sahibine ve Müdürlüğe bilgi verilmesinin istenildiği, yazıya henüz herhangi bir cevap alınmadığı, 3. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Boyabat Kaymakamlığı Milli Emlak
Şefliğinden 06/05/2019 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş, adı geçen idarenin 15/05/2019 tarih ve sayılı cevabi yazısında; 3.1. Bahse konu taşınmazın Boyabat ilçesi Ömer Köyü Köyönü Mevkiinde bulunan ada, parsel numarasında Hazine adına kayıtlı tarla vasıflı taşınmaz üzerinde çeltik ekimi yapıldığı, 3.2. Ömer Köyü Muhtarının Boyabat Kaymakamlığına verdiği 25/02/2019 tarih ve sayılı dilekçesinde özetle, ” ın itirazı üzerine mahallinde Köy Muhtarı olarak tarafına haber vermeden yapılan inceleme sırasında, muhtarlık seçiminde rakibi olan ve destekleyen Köy Tüzel Kişiliği adına ecrimisil işlemine karşı çıkan oğlu vermiş oldukları beyanlara göre ecrmisil işleminin adına yapılacağı bilgisini aldığını, söz konusu taşınmazın kamu yararı göz önünde bulundurularak Köy Tüzel Kişiliği adına ecrimisil işleminin yapılmasını aksi takdirde köylerinde kötü bir örneğin olacağı, köy halkı arasında
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
huzursuzluklara sebebiyet vereceğinden söz konusu işlemin Köy Tüzel Kişiliği adına devam etmesini” istediği, hususlarını belirttiği, 3.3. Söz konusu taşınmazla ilgili olarak Boyabat Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman
Müdürlüğünün (İlçe Yazı İşleri Müdürlüğüne hitaben) 19/03/2019 tarih ve sayılı yazısında, İlçe Müdürlükleri tarafından yaptırılan Boyabat Kalesi Çeltik çeşidinin üretilip çoğaltılması ve demonstrasvon çalışmalarında kullanılmak üzere Kurumlarına Maliye Hâzinesine ait çeltik ekilebilecek arazi tahsis edilmesini istediği, 3.4. Oluşan bu iki durumla ilgili olarak Milli Emlak Şefliğinin 21/03/2019 tarih ve sayılı yazıları ile İl Müdürlüğünden mütalaa istenildiği, İl Müdürlüğünün ise söz konusu talebi 03/04/2019 tarihli ve sayılı yazıları ile Bakanlığa iletildiği ve gelecek cevaba göre işlem tesis edileceğini bildirdiği, 3.5. Bu defa Ömer Köyü Muhtarının Kaymakamlıklarına 29/04/2019 tarihinde dilekçe verdiği, “Köy Muhtarlığına ecrimisille verilen bu taşınmazı köylerine gelir elde etmek amacıyla bir ücret karşılığında kendisinin ekmesi söylendiği halde Muhtarlık olarak dinlemeyip 28/04/2019 tarihinde tarlayı sürüp keşen çektiği” ile ilgili şikâyette bulunduğu, bunun üzerine Kaymakamlıklarının (İlçe Milli Emlak Şefliği) 30/04/2019 tarih ve sayılı tahliye yazısının gönderildiği, 3.6. Kaymakamlıklarına verdiği 09/05/2019 tarih ve sayılı dilekçesinde bu taşınmazı tahliye yazısında belirtilen tarihten itibaren ekip biçme ve kullanımının sonlandırıldığının belirtildiği, 3.7. Söz konusu taşınmazla ilgili Kaymakamlıklarının Köy Tüzel kişiliği adına salınan ecrimisil işleminin iptal edilmeyip Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğünün demonstrasyon sahası talepleri neticesinde söz konusu araziye kamunun ihtiyacı olduğu, Boyabat Tarım ve Orman İlçe
Müdürlüğüne tahsisinin yapılmasının hem köydeki husumeti kaldıracağı hem de tahsis gerçekleşirse Boyabat Kalesi çeltik çeşidinin tanıtılmasında önemli olacağının
Kaymakamlıklarınca değerlendirildiği, 4. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Milli Emlak Genel Müdürlüğünden 20/05/2019 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş, adı geçen idarenin 18/07/2019 tarih ve sayılı cevabi yazısında; 4.1. Valilikten alınan 08/02/2019 tarih ve sayılı yazıda, 4.1.1. Boyabat İlçesi, Ömerli Köyünde bulunan mülkiyeti Hazineye ait ada, parsel numaralı ve 7.430,00 m2 yüzölçümlü taşınmaza ilişkin olarak, adlı şahsın 2013-2018 yılları arasında söz konusu taşınmazı işgal ettiği gerekçesiyle, Ömerli Köyü
Muhtarlığı adına düzenlenen ecrimisilin iptal edilerek kendi adına düzenlenmesinin talep edildiği, Müdürlüklerince bahsi geçen taşınmazın mahallinde tespite gidildiği, anılan taşınmazın yıllardır tarafından kullandığına dair tutanak tutulduğu, söz konusu tutanak ile konuya ilişkin Bakanlıktan alınan 03/04/2019 tarih ve 2615 sayılı yazı ve eki dilekçenin Boyabat Kaymakamlığına (Milli Emlak Şefliği) gönderilerek ecrimisilin düzeltilmesinin talep edildiği, 4.1.2. Kamu Denetçiliği Kurumundan alınan 11/02/2019 tarihli ve sayılı yazıda, şikayet başvurusunda bulunduğu, başvurunun çözüme kavuşturulması ve karar verilebilmesi için konu ile ilgili bilgi ve belgelerin gönderilmesinin talep edildiği, 21/02/2019 tarihli ve sayılı yazı ile de istenilen tüm bilgi ve belgelerin gönderildiği, 4.1.3. Boyabat Kaymakamlığından (Milli Emlak Şefliği) alınan 21/03/2019 tarihli ve sayılı yazıda, daha önce Köy Tüzel Kişiliği adına yapılan ve düzeltilmesi istenilen ecrimisil
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
işleminin iptal edilmeyerek Tarım Orman İlçe Müdürlüğünün demonstrasyon sahası talepleri neticesinde söz konusu taşınmaza kamunun ihtiyacı olduğundan, Boyabat Tarım ve Orman İlçe
Müdürlüğüne tahsisinin talep edildiği, hem köyde husumetin kalkması hem de tahsis işleminin gerçekleşmesi halinde Boyabat Kalesi çeltik çeşidinin tanıtılmasında önemli olacağının değerlendirildiğinin bildirildiği, Hususları belirtilerek, söz konusu taşınmazın Boyabat Kaymakamlığınca (Milli Emlak Şefliği)
Boyabat Kalesi çeltik çeşidinin üretilip çoğaltılması ve demonstrasyon çalışmalarında kullanılmak üzere Boyabat Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğüne tahsisi uygun görülen taşınmaza ilişkin olarak, yapılacak işlemin bildirilmesinin istenildiği, 4.2. 4.1. numaralı paragrafta bahsi geçen yazı ekinde yer alan Boyabat Kaymakamlığının (Milli
Emlak Şefliği) 21/03/2019 tarihli ve 2495 sayılı yazısında özetle, 4.2.1. Talebe konu tarla vasıflı taşınmazın üzerinde çeltik ekimi yapıldığı, 08/11/2018 tarihli
Köy Muhtarının Kaymakamlıklarına dilekçe ile başvurarak anılan taşınmazın 5 yıldır köylerine gelir sağlamak amacıyla kullanıldığı, bu şekildeki uygulamanın Köydeki husumeti kaldırdığı, söz konusu taşınmazın pek çok kişi tarafından sahiplenilmek istenmesi nedeniyle huzursuzluk yaşandığı, bu durum nedeniyle Köy Muhtarlığının taşınmazı sahiplenmek zorunda kaldığı belirtilerek, tahakkuk edecek ecrimisillerin Köy Tüzel Kişilikleri adına düzenlenmesinin talep edildiği, 4.2.2. Anılan taşınmaza ilişkin olarak, tarafından söz konusu taşınmazın kendisi tarafından işgal edildiği ve bu işgalden dolayı da tahakkuk eden ecrimisili ödemek istediği ile ilgili Kaymakamlıklarına (Milli Emlak Şefliği) herhangi bir talepte bulunulmadığı, 4.2.3. Köy Muhtarı, azaları ve köy sakinleri ile eski 2 köy muhtarının da söz konusu taşınmazın
Köy adına Köy Konağında ihale yapılmak suretiyle ekim faaliyetlerinin yürütüldüğü, bu durumun köy halkı ile birlikte tarafından da bilindiği ve yapılan ihalelere katıldığının belirtildiği, bilgilerine başvurulan beyan sahipleri tarafından köyde oluşan husumeti gidermek ve aynı zamanda köye gelir sağlamak amacıyla eskiden beri bu taşınmazın şimdi olduğu gibi köy adına tarımsal faaliyetlerde kullanıldığının anlaşıldığı, söz konusu husumetin daha da derinleşmemesi ve köylüler arasında oluştuğu anda doğuracağı sonuçların nerede biteceği tahmin edilmeyen telafisi mümkün olmayan olayların yaşanmaması için
Kaymakamlıklarınca anılan taşınmazla ilgili ecrimisil iş ve işlemlerinin Köy Tüzel Kişiliği adına yürütüldüğü ve söz konusu taşınmazın İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından çeltik çeşidinin üretilip çoğaltılması ve demonstrasyon çalışmalarında kullanılmak üzere tahsisinin talep edildiği, 4.2.4. Kaymakamlıklarınca (Milli Emlak Şefliği) Köy Tüzel Kişiliği adına salınan ecrimisil işleminin iptal edilmeyerek Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğüne yapılacak tahsis işleminin anılan Köydeki husumeti sona erdirmesi ve Boyabat Kalesi çeltik çeşidinin tanıtılmasında önemli rol oynayacağının değerlendirildiği, Hususlarının belirtilerek, konu hakkında yapılacak işlemin bildirilmesinin istenildiği, 4.3. 4706 sayılı Kanunun ek 6 ncı maddesinin birinci fıkrası hükmünün ve 387 sayılı Milli
Emlak Genel Tebliğinin “Hak sahipliği” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan düzenlemenin dikkate alınması gerektiği, 4.4. Buna göre; söz konusu taşınmazın Ömerli Köyü Muhtarlığınca köy halkına kullandırıldığı, ecrimisil işleminin Köy Muhtarlığı adına yapıldığı ve anılan Muhtarlıkça ecrimisil borçlarının ödendiği, 4706 sayılı Kanunun Ek-6 ncı maddesi hükmüne göre kullandığına ilişkin 31/12/2017 tarihinden önce herhangi bir tespit işleminin yapılmadığı ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
anılan kişinin herhangi bir ecrimisil bedeli ödemediği anlaşıldığından, bu aşamada adı geçen kişinin hak sahibi olamayacağının değerlendirildiği, hususlarının belirtildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 6. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri” nde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler…
Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”, 7. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 8. 18/7/2001 tarih ve 24466 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4706 sayılı Hazineye Ait
Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi Ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanunun Ek 6 ncı maddesinde, “ (Ek: 11/5/2018-7143/17 md.) / İmar planı bulunmayan veya imar planında tarımsal amaca ayrılan Hazineye ait tarım arazilerini en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kullandığı 31/12/2017 tarihinden önce Bakanlıkça tespit edilen ve başvuru tarihi itibarıyla kullanımlarının halen devam ettiği belirlenen kullanıcılardan; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde bu arazileri doğrudan kiralamak için başvuruda bulunanlara, ecrimisil borçları bulunmaması şartıyla, cari yıl ecrimisil bedelinin yarısı üzerinden on yıla kadar doğrudan kiralanabilir. / Kira süresi sonunda yükümlülüklerini yerine getirdiği tespit edilen ve talepte bulunan kiracıların kira süresi uzatılabilir veya bu araziler sözleşme hükümleri çerçevesinde on yıllık kullanımı müteakip kiracılarına doğrudan satılabilir. Bu arazilerin satışında 26/4/2012 tarihi itibarıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde yer alan araziler için bu Kanunun 4 üncü maddesinin onikinci fıkrası, bu tarih itibarıyla belediye ve mücavir alan sınırları dışında yer alan araziler için ise
6292 sayılı Kanunun Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin hükümleri kıyasen
uygulanır. / Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetki-lidir.” 9. 23/06/2018 tarih ve30457 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 387 sıra nolu Milli Emlak
Genel Tebliğinin, 9.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, “(1) Bu Tebliğin amacı; imar planı bulunmayan veya imar planında tarımsal amaca ayrılan Hazineye ait tarım arazilerinin kullanıcılarına kiralanması ve satışına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
9.2. “Dayanak” başlıklı 2 nci maddesinde, “(1) Bu Tebliğ; 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı
Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun ek 6 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”,
9.3. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “(1) Bu Tebliğde geçen; … c) Hak sahibi:
Hazineye ait tarım arazilerini, 31/12/2017 tarihinden önce en az üç yıl süreyle tarımsal amaçla kullandığı İdarece belirlenmiş olan ve başvuru tarihi itibarıyla da kullanımları halen devam edenlerden süresi içerisinde başvuruda bulunanları, … ifade eder.”, 9.4. “Hak sahipliği” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1) Hazineye ait tarım arazilerini; 31/12/2017 tarihinden önce en az üç yıl süreyle tarımsal amaçla kullandığı İdarece belirlenmiş olan ve başvuru tarihi itibarıyla da kullanımları halen devam edenlerden 19/11/2018 tarihine kadar başvuruda bulunanlar hak sahibi sayılırlar. (2) Birinci fıkra kapsamında hak sahibi olanlara kiralama yapılabilmesi için varsa ecrimisil borçlarının ödenmiş veya taksitlendirilmiş olması gerekmektedir. …”, 9.5. “Başvuru” başlıklı 7 nci maddesinde, “(1) İdare tarafından kullanıcıların bu Tebliğ kapsamından yararlanmalarının sağlanması amacıyla Hazineye ait tarım arazilerinin bulunduğu ilgili belediye, belde, mahalle ve köy ile ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası vb.
yerlerde başvuru süresi de dikkate alınmak suretiyle başvuru süresi, şartları vb. hususları içerecek şekilde gerekli duyurular yapılır. (2) Bu Tebliğ kapsamında Hazineye ait tarım arazilerini kiralamak isteyenlerin, başvuru süresi içerisinde kiralama talebini içeren örneği bu
Tebliğ ekinde (Ek-1) yer alan başvuru formu ile İdareye başvurmaları gerekir. (3) Kiralama işlemleri, hak sahibinin belirlenmesi işlemleri de dahil olmak üzere başvuru tarihinden itibaren üç ay içerisinde sonuçlandırılır.”, 9.6. “Değerlendirme” başlıklı 8 inci maddesinde, “ (1) Başvuruda bulunulan Hazineye ait tarım arazilerinin kullanıcılarının hak sahipliği şartlarını sağlayıp sağlamadıkları ile ecrimisil borçlarının bulunup bulunmadığı İdarece belirlenir. (2) Tarımsal amaçlı kullanımın belirlenmesinde 31/12/2017 tarihinden önce düzenlenen; milli emlak veya muhakemat birimlerinin kayıtlarında bulunan ve birbirini doğrulayan bilgi veya belgeler (tespit tutanağı, ecrimisil ihbarnamesi, ecrimisil tahsilat makbuzları, mahkeme kayıtları, kamu kurum ve kuruluşlarının yazıları, kadastro veya tapulama kayıtları, varsa hava fotoğrafları, tapu kütüğünde yer alan şerh, belirtmeler vb.) dikkate alınır. (3) Dosya, kayıt ve belgeler üzerinden gerekli hazırlıklar yapıldıktan sonra bir program dahilinde talep konusu Hazineye ait tarım arazilerinin mahallinde tespitleri yapılarak başvuruda bulunanların başvuru tarihi itibariyle kullanıcı olup olmadıkları tespit edilir. Yapılan bu tespit sonucunda başvuruda bulunanın hak sahipliğine ilişkin tüm şartları taşıdığının anlaşılması halinde başvuru sahibi hak sahibi olarak belirlenir. …”, Hükümlerine yer verildiği görülmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Şikayet başvurucusu, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, Sinop ili, Boyabat ilçesi, Ömer köyünde bulunan mülkiyeti Hazineye ait ada, parsel numaralı ve 7.430,00 m2
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
yüzölçümlü taşınmazı yaklaşık 10 yıldır kullandığını iddia ederek, bu taşınmazın kendisine kiralanması talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
12. 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi Ve Katma Değer Vergisi
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun Ek 6 ncı maddesinde, imar planı bulunmayan veya imar planında tarımsal amaca ayrılan Hazineye ait tarım arazilerini en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kullandığı 31/12/2017 tarihinden önce Bakanlıkça tespit edilen ve başvuru tarihi itibarıyla kullanımlarının halen devam ettiği belirlenen kullanıcılardan; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde bu arazileri doğrudan kiralamak için başvuruda bulunanlara, ecrimisil borçları bulunmaması şartıyla, cari yıl ecrimisil bedelinin yarısı üzerinden on yıla kadar doğrudan kiralanabileceği, öngörülmüştür.
13. İmar planı bulunmayan veya imar planında tarımsal amaca ayrılan Hazineye ait tarım arazilerinin kullanıcılarına kiralanması ve satışına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla yürürlüğe giren sıra no’lu Milli Emlak Genel Tebliğinde ise, Hazineye ait tarım arazilerini, 31/12/2017 tarihinden önce en az üç yıl süreyle tarımsal amaçla kullandığı İdarece belirlenmiş olan ve başvuru tarihi itibarıyla da kullanımları halen devam edenlerden süresi içerisinde (19/11/2018 tarihinde kadar) başvuruda bulunanların “hak sahibi” olarak tanımlandığı; tarımsal amaçlı kullanımın belirlenmesinde 31/12/2017 tarihinden önce düzenlenen; milli emlak veya muhakemat birimlerinin kayıtlarında bulunan ve birbirini doğrulayan bilgi veya belgelerin (tespit tutanağı, ecrimisil ihbarnamesi, ecrimisil tahsilat makbuzları, mahkeme kayıtları, kamu kurum ve kuruluşlarının yazıları, kadastro veya tapulama kayıtları, varsa hava fotoğrafları, tapu kütüğünde yer alan şerh, belirtmeler vb.) dikkate alınacağı; dosya, kayıt ve belgeler üzerinden gerekli hazırlıklar yapıldıktan sonra bir program dahilinde talep konusu Hazineye ait tarım arazilerinin mahallinde tespitleri yapılarak başvuruda bulunanların başvuru tarihi itibariyle kullanıcı olup olmadıklarının tespit edileceği, yapılan bu tespit sonucunda başvuruda bulunanın hak sahipliğine ilişkin tüm şartları taşıdığının anlaşılması halinde başvuru sahibinin hak sahibi olarak belirleneceği, hususlarının düzenlendiği görülmektedir.
14. Dosya kapsamında somut olay incelendiğinde; 14.1. Başvuru konusu taşınmazın bulunduğu Ömer Köyü Muhtarı 08/11/2018 tarihli dilekçesinde bahsi geçen taşınmazın tamamının Köy Muhtarlığı adına köye gelir sağlamak için 5 yıldır çeltik tarımı yapmak suretiyle kullandıklarını, bu yeri halihazırda ekip biçtiklerinden dolayı tahakkuk edecek ecrimisillerin Ömer Köyü Muhtarlığı adına düzenlenmesini talep ettiği; yine adı geçen Köy Muhtarının 08/11/2018 tarihli diğer dilekçesinde köyde husumet yaratmaması için tahakkuk edecek ecrimisilin köy tüzelkişiliği adına düzenlenmesini belirttiği, 14.2. Boyabat Kaymakamlığı Malmüdürlüğünce yine aynı tarihte (08/11/2018), Ömer Köyü
Muhtarlığı “şagil” (işgalci) gösterilerek, “Taşınmaz Tespit Tutanağı” düzenlendiği, söz konusu
Tutanakta bahsi geçen arazinin ada ve parsel numarası ile “sulak” ve “tarla” niteliği belirtilmekle birlikte, “işgalin veya tasarrufun başlangıç tarihi ve süresi”, “işgal veya tasarrufun amaç ve biçimi” gibi tesbite ilişkin bilgilere yer verilmediği, 14/11/2018 tarihinde “Ecrimisil
Kıymet Takdir Kararı” verildiği, yine aynı tarihte (14/11/2018) “Ecrimisil İhbarnamesi” düzenlenerek, 09/11/2013-08/11/2018 tarihleri için 5.529,18 TL ecrimisilin Ömer Köyü
Muhtarlığı adına tahakkuk ettirildiği, 14.3. Başvuranın 19/11/2018 tarihli “Hazineye Ait Tarım Arazilerini Doğrudan Kiralama
Başvuru Formu” ile bahsi geçen tarım arazisini 4706 sayılı Kanunun ek 6 ncı maddesine göre kiralama talebini arz ettiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
14.4. Başvuranın 14/12/2018 tarihli (Sinop Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne hitaben) dilekçesinde, bahsi geçen arazinin 14/11/2018 tarihli “Ecrimisil İhbarnamesi” düzenlenerek, 09/11/2013-08/11/2018 tarihleri için 5.529,18 TL ecrimisilin Ömer Köyü
Muhtarlığı adına tahakkuk ettirilmesine itirazda bulunduğu ve aylar önce Milli Emlak birimine giderek kendi adına ecrimisil düzenlenmesini istemesine rağmen personel ve araç yokluğunu gerekçe göstererek bu isteğinin reddedildiğini belirttiği, 14.5. Söz konusu talepler üzerine 18/12/2018 tarihinde düzenlenen, iki memur, köy muhtarı, eski muhtarlar (2), iki köy azası ve 4 köy sakini tarafından imza altına alınan “Tutanak”ta, bu arazinin köy ihtiyaçlarının karşılanması için Köy Muhtarlığınca kiralandığı, ifadelerine yer verildiği, 14.6. Başvuranın Sinop ili Boyabat ilçesi Ömer Köyünde bulunan ada, parsel no.lu, mülkiyeti Hâzineye ait taşınmazı yıllardır kullandığı ancak en son yapılan tespitte taşınmazın kullanıcısı olarak kendisinin yerine Ömer Köyü Muhtarlığının yazıldığı ve son 5 yıllık ecrimisilin Ömer Köyü Muhtarlığı adına kesildiği, taşınmaza 4706 sayılı Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamında kiralama talebinde bulunduğu hususlarını beyan etmesi üzerine Milli
Emlak Müdürlüğünce 21/12/2018 tarihinde bahsi geçen taşınmazın mahalline tespite gidildiği ve taşınmazı 5 yıldan fazla süredir başvuranın kullandığına ilişkin köyde yaşayan kişilerin de imzası ile 21/12/2018 tarihli tutanak tutulduğu, 14.7. Başvuranın Kurumumuza yaptığı tarihli başvuruda, adı geçen Köy Muhtarlığı hakkında düzenlenen ecrimisil ihbarnamesinin iptal edilerek söz konusu arazinin kendisine kiralanmasını talep ettiği, 14.8. Ömer Köyü Muhtarının Boyabat Kaymakamlığına verdiği 25/02/2019 tarih ve sayılı dilekçesinde özetle, ” ın itirazı üzerine mahallinde Köy Muhtarı olarak tarafına haber vermeden yapılan inceleme sırasında, muhtarlık seçiminde rakibi olan ve destekleyen Köy Tüzel Kişiliği adına ecrimisil işlemine karşı çıkan oğlu vermiş oldukları beyanlara göre ecrmisil işleminin adına yapılacağı bilgisini aldığını, söz konusu taşınmazın kamu yararı göz önünde bulundurularak Köy Tüzel Kişiliği adına ecrimisil işleminin yapılmasını aksi takdirde köylerinde kötü bir örneğin olacağı, köy halkı arasında huzursuzluklara sebebiyet vereceğinden söz konusu işlemin Köy Tüzel Kişiliği adına devam etmesini” istediği, hususlarını belirttiği, 14.9. Söz konusu taşınmazla ilgili olarak Boyabat Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman
Müdürlüğünün (İlçe Yazı İşleri Müdürlüğüne hitaben) 19/03/2019 tarih ve 219 sayılı yazısında, İlçe Müdürlükleri tarafından yaptırılan Boyabat Kalesi Çeltik çeşidinin üretilip çoğaltılması ve demonstrasvon çalışmalarında kullanılmak üzere Kurumlarına Maliye Hâzinesine ait çeltik ekilebilecek arazi tahsis edilmesini istediği, 14.10. Söz konusu taşınmazla ilgili Kaymakamlıklarının Köy Tüzel kişiliği adına salınan ecrimisil işleminin iptal edilmeyip Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğünün demonstrasyon sahası talepleri neticesinde söz konusu araziye kamunun ihtiyacı olduğu, Boyabat Tarım ve Orman
İlçe Müdürlüğüne tahsisinin yapılmasının hem köydeki husumeti kaldıracağı hem de tahsis gerçekleşirse Boyabat Kalesi çeltik çeşidinin tanıtılmasında önemli olacağının Kaymakamlıkça değerlendirildiği, 14.11. Bu defa Ömer Köyü Muhtarının Kaymakamlığa verdiği 29/04/2019 tarihli dilekçede, “Köy Muhtarlığına ecrimisille verilen bu taşınmazı köylerine gelir elde etmek amacıyla bir ücret karşılığında kendisinin ekmesi söylendiği halde Muhtarlık olarak dinlemeyip 28/04/2019 tarihinde tarlayı sürüp keşen çektiği” ile ilgili şikâyette bulunduğu,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
bunun üzerine Kaymakamlıklarının (İlçe Milli Emlak Şefliği) 30/04/2019 tarih ve sayılı tahliye yazısının gönderildiği, 14.12. Kaymakamlığa verdiği 09/05/2019 tarih ve sayılı dilekçesinde bu taşınmazı tahliye yazısında belirtilen tarihten itibaren ekip biçme ve kullanımını sonlandırıldığını belirtildiği, anlaşılmaktadır.
15. İdarenin yazıları ve ekleri incelendiğinde, bahsi geçen arazi için 02/04/2010 yılında yapılan tespitte bu araziyi 2006 yılı içinde 2007 yılı içinde
2008 yılı içinde başvuranın, 2009 yılı içinde ise tarım yapmak suretiyle
kullandıkları tespit edildiğinden aynı kişilere 336 sayılı Tebliğe göre ecrimisil tahakkuk ettirilerek tahsilatlarının yapıldığı, dolayısıyla Kanunda belirtilen 31/12/2017 tarihinden önce yapılan tespitlerde ecrimisil ihbarnamelerinin farklı kişiler adına (birer yıl için) düzenlendiği, söz konusu tarihten (31/12/2017) önce köy tüzelkişiliği adına herhangi bir tespit söz konusu olmadığı gibi ecrimisil ihbarnamesi de düzenlenmemiş olduğu, dolayısıyla 2010 yılı ve sonrasında da (08/11/2018 tarihinde kadar) arazinin kimler tarafından kullanıldığına dair herhangi bir tespit yapılmadığı, Boyabat Kaymakamlığı Malmüdürlüğünce (31/12/2017 tarihinden sonra) 08/11/2018 tarihinde Ömer Köyü Muhtarlığı “şagil” (işgalci) gösterilerek, “Taşınmaz Tespit Tutanağı” düzenlendiği ve ecrimisil işlemi sürecinin işletildiği, görülmektedir.
16. Başvuru konusu işlemin dayanağını oluşturan 4706 sayılı Kanunun ek 6 ncı maddesi gereğince imar planı bulunmayan veya imar planında tarımsal amaca ayrılan Hazineye ait tarım arazilerini en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kullandığı 31/12/2017 tarihinden önce
Bakanlıkça tespit edilen ve başvuru tarihi itibarıyla kullanımlarının halen devam ettiği belirlenen kullanıcıların “hak sahibi” olacağı; somut olayda başvuranın bahsi geçen araziyi en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kullandığına yönelik 31/12/2017 tarihinden önce herhangi bir tespit işlemi yapılmadığı, bu sebeple başvuranın Kanunda öngörülen şartları sağlamadığı için “hak sahibi” sayılamayacağı; aynı şekilde köy tüzelkişiliğinin de bahsi geçen araziyi en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kullandığına yönelik 31/12/2017 tarihinden önce herhangi bir tespit işlemi yapılmadığı, köy tüzel kişiliği lehine yapılan tespitin 31/12/2017 tarihinden sonra 08/11/2018 tarihinde yapılması sebebiyle Kanunda öngörülen şartı sağlamadığı; kaldı ki mevzuat hükümleri gereğince 31/12/2017 tarihinden sonra mahallinde idarece yapılacak tespitin başvuruda bulunanların başvuru tarihi itibariyle kullanıcı olup olmadıklarının tespitine yönelik olması gerektiği, ayrıca hak sahibine yönelik tam olarak tespit yapılsa dahi idarenin gerekli koşulları taşıyan hak sahibine araziyi cari yıl ecrimisil bedelinin yarısı üzerinden on yıla kadar doğrudan kiralama hususunda takdir yetkisinin bulunduğu, idarenin takdir yetkisini araziyi hak sahibine kiralamama şeklinde de kullanabileceği, değerlendirilmektedir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, Sinop ili, Boyabat ilçesi, Ömer köyünde bulunan mülkiyeti Hazineye ait ada, parsel numaralı ve 7.430,00 m2 yüzölçümlü taşınmazı yaklaşık 10 yıldır kullandığını iddia ederek, bu taşınmazın kendisine kiralanması talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun bulunduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
C. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI MİLLİ EMLAK
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’ne ve SİNOP VALİLİĞİ ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL
MÜDÜRLÜĞÜ’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.