TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/11394-S.21.18332
BAŞVURU NO : 2021/8416
KARAR TARİHİ : 06/08/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ŞIRNAK ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuran 176m2 hak ediş ve yapılan sözleşme temel alınarak
BAŞVURUNUN KONUSU :
borçlanma yapılmasını ve sözleşme dışında fazladan yansıtıldığını iddia ettiği tutarın iptalini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 20/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 18/01/2021 tarihinde yapılan başvuruda T. C. Kimlik No’lu özetle, ilgili İdarenin kendisine ibraz ettiği 21.07.2017 tarihli hak ediş ve buna istinaden ilgili
İdare ile yaptığı sözleşme dışında şahsına fazladan borç yansıtıldığını ifade ederek Şırnak Çevre Şehircilik 2
İl Müdürlüğünün 21.07.2017 tarihli belgesinde belirttiği gibi 176m hak ediş ve yaptıkları sözleşme temel 2 alınarak borçlanma yapılmasını ve sözleşme (Sözleşmeye göre borçlandığı 15m x750TL=11250TL verilen daire arsa bedeli=22000TL Toplam 33250TL) dışında fazladan yansıtıldığını iddia ettiği tutarın iptalini
Kurumumuzdan talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Şırnak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden
07.05.2021 tarih, sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, adı geçen İl Müdürlüğünün
01.06.2021 tarih ve sayılı cevabi yazısında;
2.1. Şırnak İli genelinde 2016 yılında yaşanmış olan terör ve hendek olaylarında konut ve/veya iş yerleri zarar görmüş olan vatandaşların 5233 sayılı Kanun gereğince 6303 sayılı Kanun kapsamında zararlarının giderilmeye çalışıldığı, 2.2. İlleri İdil, Cizre, Silopi İlçeleri ve Merkezde çıkan olaylarda Hasar Tespit çalışmalarının Bakanlıkları ve İl Müdürlükleri ile “Teknik Bilirkişilik” düzeyinde yapıldığı, 2.3. Yapılan İş ve İşlemlerin 6306 sayılı “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun” ve 5233 sayılı “Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun” çerçevesinde yapıldığı, /
2.4. Olaylar sonrasında tutulmuş olan Hasar Tespit Raporu (İlk İcmal) İlleri nezdinde Bakanlıkları talimatına binaen ortofoto, resim vb. üzerinden yapılan incelemede metrekaresinin tutulan ilk icmale göre daha az olduğu ayrıca yapılan borçlandırmalarda arsa payı ilavesi yapıldığından söz konusu hak sahibinin bahse konu nedenlerden ötürü borç miktarının artmış olduğunun tespit edildiği, 2.5. Yapılan incelemenin Milletin ve Devletin menfaati üzerine şeffaf ve açık bir şekilde yapıldığı,
21.07.2017 tarih E.3614 sayılı yazının ilk icmali teşkil etmekte olduğu, Bakanlıklarının talimatlarıyla
konut dağıtımına geçmeden önce Valilik oluruyla inceleme komisyonu kurulduğu, kesin icmal oluşturulduğu ve vatandaşların itirazlarının değerlendirildiği ve ismi geçen kesin hak 2 ediş metrekaresinin 140m olduğu, 2.6. İsmi geçen vatandaşın Cizre İlçesi Konak bölgesinden kura neticesinden Etap, Ada Blok,
2 2
1 Numaralı 191m (3+1) konut aldığı, bu bilgiler ışığında borçlandırma hesaplamasının; (190,85m –
2 140m )x750=38.137,50TL metrekare borçlanmasına ilaveten 21.974,00TL arsa payı borçlanmasıyla
beraber toplam 60.111,19 TL borçlandığı, 2.7. Sözleşmede akdedilen metrekare birim fiyatı 750TL ve arsa payı birim fiyatı 195TL olacak şekilde tüm işlemlerin yapıldığı, Şırnak İli genelinde 6306 sayılı Kanunun uygulanabilmesi için riskli alan ilan edildiği, riskli alan ilan edilen bölgelerde tüm tasarruf ve yetkilerin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait olduğu, başvuranın kast ettiği ön sözleşmede taşınmazların tapuya tescili yapılana kadar değişiklik yapılabileceği, 2.8. Borç tutarının düzeltilmesi ile ilgili talep için ise borç miktarında herhangi bir yanlışlık olmadığı,
21.07.2017 tarih E.3614 sayılı yazıda kast edilen hak ediş kelimesinin zarar tespit raporları tutulmuş olan
hak sahibinin konut niteliği taşıyan metrekare bilgisi anlamına geldiği, bilgilerinin verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.
Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri
ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. Ancak;
Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri, Kurumun görev alanı dışındadır.”, 5. 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında
Kanun’un Tanımlar başlıklı 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; “Riskli alan: Zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan, Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan alanı,…ifade eder.”,
6. 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanunun
Amaç başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.”, 6.1. Geçici 6’ncı maddesinde; “16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların
Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ilan edilen riskli alanlar ile Bakanlar Kurulunun 22/10/2012 tarihli ve 2012/3900 sayılı ve 16/2/2016 tarihli ve 2016/8538 sayılı kararları ile ilan edilen riskli alanlarda ve bu alanların dönüştürülmesi için kullanılacak rezerv yapı alanlarında 6306 sayılı Kanun ile birlikte bu Kanunun 6306 sayılı Kanuna aykırı olmayan hükümlerine ve aşağıdaki hükümlere göre uygulama yapılabilir. Bu alanlarda; imar planı, imar uygulaması, alt ve üst yapı projeleri, ruhsat ve yapım da dâhil olmak üzere bütün iş ve işlemler Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı tarafından resen yapılır, yaptırılır ve onaylanır. Bu alanlarda her tür ve ölçekteki meri imar planı, plan notları ve plan açıklama raporunda ilgili idarelere verilmiş görüş bildirme de dâhil her türlü görev ve yetkiler Çevre ve Şehircilik Bakanlığına geçer…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 2 8. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda 176m hak ediş ve yapılan sözleşme temel alınarak borçlanma yapılmasını ve sözleşme dışında fazladan yansıtıldığını iddia ettiği tutarın iptalini Kurumumuzdan talep etmiştir.
9. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Şırnak İli, Cizre İlçesi, Kuştepe, Cudi, Sur, Dağ kapı, Kale, Şah, Yafes, Alibey ve Nur Mahalleleri sınırları içerisinde kalan 483,13 hektarlık Riskli
Alan Dönüşüm Proje Alanının; 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında
Kanun’un 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi ve Ek 1’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca 30/05/2016 tarihli ve 2016/8860 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı İle “Riskli Alan” İlan edildiği, 01/06/2016 tarihli ve 29729 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, Şırnak İli genelinde
2016 yılında yaşanmış olan terör ve hendek olaylarında konut ve/veya iş yerleri zarar görmüş olan
vatandaşların 5233 sayılı Kanun gereğince 6303 sayılı Kanun kapsamında zararlarının giderilmeye çalışıldığı, bu kapsamda “Teknik Bilirkişilik” düzeyinde yapılan hasar tespit çalışmaları yapıldığı, Hasar
Tespit Raporu (İlk İcmal üzerinden yapılan incelemede başvuranın metrekaresinin tutulan ilk icmale göre daha az olması ve yapılan borçlandırmalarda arsa payı ilavesi yapılmasından ötürü borç miktarının arttığı, konut dağıtımına geçmeden önce Valilik oluruyla inceleme komisyonu kurulduğu, kesin icmal oluşturulduğu ve vatandaşların itirazlarının değerlendirildiği ve kesin hak ediş 2 metrekaresinin 140m olduğu, başvuranın Cizre İlçesi Konak bölgesinden kura neticesinden Etap, Ada
2
Numaralı 191m (3+1) konut aldığı, bu bilgiler ışığında borçlandırma hesaplamasının;
2 2
(190,85m -140m )x750=38.137,50TL metrekare borçlanmasına ilaveten 21.974,00TL arsa payı borçlanmasıyla beraber toplam 60.111,19 TL borçlandığı ve borç miktarında herhangi bir yanlışlık olmadığı hususları tespit edilmiştir.
/
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte 2 değerlendirildiğinde; başvuranın ilk icmal belgesinde belirtilen 176m hak ediş ve yaptıkları sözleşme temel alınarak borçlanma yapılmasını ve sözleşme dışında fazladan yansıtıldığını iddia ettiği tutarın iptalini talep ettiği ancak, “Teknik Bilirkişilik” düzeyinde yapılan hasar tespit çalışmaları ve Valilik oluruyla inceleme komisyonu kurularak kesin icmalin oluşturulması neticesinde kesin hak ediş metrekaresinin 2 140m olması, diğer bir deyişle başvuranın metrekaresinin tutulan ilk icmale göre daha az olması ve yapılan borçlandırmalarda arsa payı ilavesi yapılmasından ötürü başvuranın borç miktarının artması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 11. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından ilgili idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece
“makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
12. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. Maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvurana ve Şırnak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/