TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 5095-5095 18745356- 101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2016/5034 2016/ 5034
KARAR TARİHİ : 23/05/2017 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : 1.Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (Re’sen)
2.Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Çanakkale Onsekiz Mart
Üniversitesi Gelibolu Piri Reis Meslek
Yüksekokulu tarafından 18/ 11/ 2016 tarihinde yapılan okutman alımı sınavının iptali talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 23/11/2016 23.11.2016
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Gelibolu Piri Reis Meslek Yüksekokulu
tarafından Türk Dili Okutman alımı için 29/ 12/ 2016 tarihinde çıkan ilana başvuru yaptığını, bilim sınavına davet edildiğini, 26/ 01/ 2016 tarihinde başarısız olduğunun ilan edildiğini, sınavın ve başarılı olarak ataması yapılan ’in atamasının iptali talebiyle Kurumumuza başvurduğunu, Kurumumuzca 10/ 10/ 2016 tarihinde Tavsiye Kararı verildiğini, Çanakkale Onsekiz
Mart Üniversitesinin söz konusu karara uyarak ’in atamasını iptal ettiğini, 18/ 11/ 2016 tarihinde tekrar sınav yapılmasına ilişkin karar alındığını, kendisinin bu karardan 17/ 11/ 2016 tarihinde telefon ile haberdar edildiğini, kendisine herhangi bir tebligat yapılmadığını, Gelibolu Piri Reis Meslek Yüksekokulu internet sitesinde herhangi bir duyuru yapılmadığını, kendisinin son anda haberdar olmasına rağmen sınava girdiğini, daha önce şaibeli olarak sınavı kazanan ’in tekrar sınava alındığını, tekrar başarılı olduğunu, sınavı
1 / 9değerlendirecek jürinin aynı üniversite içinden seçildiğini bu sebeple daha önceki sınavda yaşanan
hukuka aykırılığın yaşanmasının çok muhtemel olduğunu belirterek, 18/ 11/ 2016 tarihinde yapılan sınavın iptalini, ataması yapılan . . .’in atamasının iptal edilmesini ve yerine yedek olarak görünen kendisinin atanmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğü’nün 09/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı
yazısına eklenmek suretiyle talep edilen bilgi ve belgeler gönderilmiş olup, söz konusu evrakta özetle;
2.1) 07/ 11/ 2016 tarihli ve / karar sayılı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Gelibolu Piri
Reis Meslek Yüksekokulu Yönetim Kurulu Kararında; 29/ 12/ 2015 tarihli ilanda belirtilen Okutman kadrosuna başvuruların değerlendirilmesi ve 25/ 01/ 2016 tarih ve – sayılı Yönetim Kurulu
Kararı ile ataması teklif edilen . . ’nin 03/ 02/ 2016 tarihli atamasının 05/ 11/ 2016 tarih ve sayılı yazı ile iptal edilmesi üzerine sınav jürisinin ÇOMÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Yrd .
Doç . Dr . ile Yrd . Doç . Dr . ve ÇOMÜ Eğitim Fakültesi Yrd .
Doç . Dr . ’den oluşmasına Yedek Üye olarak ise ÇOMÜ Fen-Edebiyat Fakültesi
Yrd . Doç . Dr . ’in belirlenmesine, giriş sınavının 18/ 11/ 2016 tarihinde saat 10:00 ’da Sosyal Bilimler Enstitüsü No.’lu derslikte yapılmasına ve sınava giren tüm adayların sınava davet edilmesine oybirliği ile karar verildiği, sınav tarihi ve yerine ilişkin bilgilendirmenin
Gelibolu Piri Reis Meslek Yüksekokulu Müdürlüğünün 09/ 11/ 2016 tarih ve sayılı yazısı ile
“Atatürk Mah . Eğitimciler Cad . Apt . No: / Merkez/TUNCELİ” adresine iadeli taahhütlü olarak sınava davet evrakı gönderilmek suretiyle başvurana bildirildiği, 17/ 11/ 2016 tarihine kadar alma haberi belgesinin Meslek Yüksek Okuluna ulaşmaması üzerine müracaat evrakında verilen iki adet telefon arandığı ancak ulaşılamadığı, başvuranın eşi olduğu söylenen kişiye bilgi verildiği,
2.2) 18/ 11/ 2016 tarihinde . . , . . ., . . ., . . isimli adayların sınava girdiği, . . .’nin
79,47437 puan ile başarılı olduğu, . .’nin ise 66,75454 puan ile yedek olduğu ve diğer adayların başarısız olduğu,
2.3) Başvuranın iddia ettiği giriş sınav jürisinin üniversite dışından oluşturulması gerektiği iddiasının
Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi
Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin ‘Giriş Sınav Jürisi
Belirlenmesi’ başlıklı 9 uncu maddesi gereğince geçerli olmadığını, Meslek Yüksek Okulu
Müdürlüğünün söz konusu mevzuat hükümlerine uygun olarak giriş sınav jürisini oluşturduğu,
2.4) Başvuran tarafından ÇOMÜ Rektörlüğü aleyhine iptal davası açıldığı ve Çanakkale İdare
Mahkemesinin 02/ 02/ 2017 tarihli ve / E .- / K. Sayılı kararıyla davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği, ifade edilmiştir .
3) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 03/ 04/ 2017 tarihli ve – / sayılı
yazısında özetle;
2 / 93.1) Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak
Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesine göre, öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrosuna ilişkin ön değerlendirme giriş sınavı ile değerlendirme sonuçlarının yükseköğretim kurumunun ilanda belirtilen internet adresinde yayınlanmasını gerektirdiği,
3.2) Atamanın iptal edilmesi nedeniyle giriş sınavının tekrarlanmasına karar verilmesi halinde
yenilenen giriş sınavı tarihinin ilanda belirtilen internet adresinde ilan edilme zorunluluğunun bulunmadığının ancak giriş sınavı tarihinin bu sınava girmeye hak kazananların sınava girebilmesini temin edecek şekilde makul süre tanınarak belirlenmesi ve resmi adreslerine tebligat yapılmasının düşünüldüğü, ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının,
4.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4.2) “Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı” başlıklı 70 inci maddesinde; “ Her Türk, kamu
hizmetlerine girme hakkına sahiptir . Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez .”,
4.3) “Yükseköğretim Kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “…Yükseköğretim kurumlarının
kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir…”,
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” şeklinde düzenlenmiştir .
6) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (l)
fıkrasında; okutmanlar yükseköğretim kurumlarında görevli “Öğretim Elemanları” arasında sayılmış olup; “Okutmanlar” başlıklı 32 nci maddesinde; “Okutmanlar, ilgili kurumların görüşü
3 / 9alınarak fakültelerde ve fakülteye bağlı birimlerde dekanların, rektörlüğe bağlı enstitü veya
yüksekokullarda müdürün önerisi ve rektörün onayı ile süreli veya sürekli olarak atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer . Bunların yeniden atanmaları mümkündür . Bu takdirde ilk atama usulü uygulanır .”,
6.1) “Yükseköğretim Denetleme Kurulu” başlıklı 8 inci maddesinde; “Yükseköğretim Denetleme
Kurulu, Yükseköğretim Kurulu adına üniversiteleri, bağlı birimlerini, öğretim elemanlarını ve bunların faaliyetlerini gözetim ve denetim altında bulunduran, Yükseköğretim Kuruluna bağlı bir kuruluştur .”,
6.2) “Yükseköğretim Kurulunun Görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinde; “Yükseköğretim kurumlarında, eğitim – öğretim ve diğer faaliyetlerin bu Kanunda belirtilen amaca ve ana ilkelere uygunluğunu Yükseköğretim Kurulunca hazırlanacak esaslara göre ve onun adına denetlemek” ve (b) bendinde; “Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından Kanunun
53 üncü maddesine göre istenen disiplin ve ceza soruşturmalarını yapmak”,
6.3) “Yönetmelikler” başlıklı 65 inci maddesinin (a) fıkrasının 13 üncü bendinde;
“Görevlendirme ve nakil ile ilgili esaslar ve bu Kanunun uygulanması ile ilgili diğer hususların”
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği,
7) Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğin “Dürüstlük ve Tarafsızlık” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Kamu görevlileri; tüm eylem ve işlemlerinde yasallık, adalet, eşitlik ve dürüstlük ilkeleri doğrultusunda hareket ederler, görevlerini yerine getirirken ve hizmetlerden yararlandırmada dil, din, felsefi inanç, siyasi düşünce, ırk, cinsiyet ve benzeri sebeplerle ayrım yapamazlar, insan hak ve özgürlüklerine aykırı veya kısıtlayıcı muamelede ve fırsat eşitliğini engelleyici davranış ve uygulamalarda bulunamazlar .
Kamu görevlileri, takdir yetkilerini, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, her türlü keyfilikten uzak, tarafsızlık ve eşitlik ilkelerine uygun olarak kullanırlar .
Kamu görevlileri, gerçek veya tüzel kişilere öncelikli, ayrıcalıklı, taraflı ve eşitlik ilkesine aykırı muamele ve uygulama yapamazlar, herhangi bir siyasi parti, kişi veya zümrenin yararını veya zararını hedef alan bir davranışta bulunamazlar, kamu makamlarının mevzuata uygun politikalarını, kararlarını ve eylemlerini engelleyemezler .”
8) Yükseköğretim Denetleme Kurulu Teşkilat, Görev ve Çalışma Usulleri Yönetmeliği’nin
“Kurulun Görevleri” başlıklı 7 nci maddesinin (a) bendinde; “Yükseköğretim Kurumlarında eğitim-öğretim ve diğer faaliyetlerin 2547 sayılı Kanun’da belirtilen amaca ve ana ilkelere uygunluğunu Yükseköğretim Kurulunca hazırlanacak esaslara göre onun adına ve onun onayı ile denetlemek, sonucunda yapılan tespitleri raporlar halinde sunmak,”, (b) bendinde; “Denetlemenin gerektirdiği hallerde Yükseköğretim kurumları yöneticilerinden yazılı veya sözlü bilgi istemek”, (c)
bendinde; “Yükseköğretim Kurulu tarafından istenecek disiplin konularını soruşturmak”, (d)
bendinde; “Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 53.
maddesinin 2653 sayılı Kanun’la değişik (e) fıkrasına göre istenecek soruşturmaları yapmak” ,
8.1) “Gözetim ve Denetim Alanı” başlıklı 15 inci maddesinde; “Kurul, Yükseköğretim
Kurumlarında eğitim-öğretim ve diğer faaliyetlerin, Kanun’un 4. maddesindeki amaçlara, 5.
4 / 9maddesindeki ana ilkelere ve 65. maddesinde belirli yönetmelikler ile Yükseköğretim Kurulunun
belirleyeceği diğer yönetmelikler ve esaslara ve gerekli görüldüğünde diğer kanunlara uygunluğunu
Yükseköğretim Kurulu adına denetler .”,
9) Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda
Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “Giriş
Sınavı : Bu Yönetmelikte belirtilen jüri tarafından, yabancı dil okutmanı ve çevirici kadroları için yapılacak sözlü sınavı; diğer kadrolar için yapılacak yazılı sınavı; yabancı dille eğitim-öğretim yapılan programlardaki öğretim görevlisi kadroları için yapılacak sözlü sınav ve sözlü sınav sonucu başarılı olanlar için senato kararı olması halinde yapılacak yazılı sınavı ifade eder .”,
9.1) “Giriş sınavı jürisinin belirlenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Yükseköğretim
kurumlarında giriş sınavı jürisi; fakültelerde dekanın; konservatuar, enstitü, yüksekokul ve meslek yüksekokullarında müdürün önereceği en az sekiz öğretim üyesi arasından (biri ilgili anabilim dalı başkanı, anabilim dalı başkanı yoksa bölüm başkanı olmak üzere) ilgili yönetim kurulunca seçilecek üç asıl bir yedek üyeden oluşur . Önerilen üyelerin, atama yapılacak öğretim elemanı kadro unvanının gerektirdiği görev alanı ile ilgili olması esastır .”
9.2) “Giriş Sınavları” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Giriş sınavı, sınav jürisi
tarafından; yabancı dil okutmanı, çevirici kadrolarında adayların mesleki ifade ve bilgi becerisi ile anlatım yeteneğini ölçecek şekilde sadece sözlü, bu Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolar için ise ilan edilen alanla ilgili bilgi düzeyini ölçecek şekilde sadece yazılı olarak yapılır . Yabancı dille eğitim-öğretim yapılan programlardaki öğretim görevlisi kadrolarında sözlü sınav yapılır . Ancak senato kararı olması halinde sözlü sınav sonucu 60 ve üzeri puan alanlar için yazılı sınav da yapılır .
Bu durumda olanların giriş sınavı puanı, sözlü ile yazılı sınavın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır .”, ikinci fıkrasında; “Sınav jürisi yazılı ve sözlü sınavın nesnel, ölçülebilir ve denetlenebilir olmasını sağlar . Raportör olarak belirlenen üye, sınavların soru ve cevaplarını tutanak altına alır .”,
9.3) “Sınavlarda başarılı olanların atanması” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Sınavlarda başarılı
olan adaylar, başarı puanları esas alınarak ilan edilir İlan edilen kadro sayısı kadar yedek aday da ilan edilir .”, düzenlemeleri yer almaktadır .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran özetle, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Gelibolu Piri Reis Meslek Yüksekokulu
tarafından Türk Dili Okutman alımına ilişkin 18/ 11/ 2016 tarihinde yapılan sınavın hukuka aykırı biçimde düzenlendiğini belirterek söz konusu sınavın iptalini, ataması yapılan . . .’in atamasının iptalini ve yerine yedek olarak görünen kendisinin atanmasını talep etmektedir .
11) Dosya kapsamında Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nden bilirkişiliğe engel hali bulunmayan
en az iki akademisyenin bilirkişi olarak tayin edilmesi ve sınavın iddialar ışığında
5 / 9değerlendirilmesi talep edilmiştir . Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri
Fakültesi öğretim üyelerinden Prof . Dr . … ve Yrd . Doç . Dr . …’den oluşan uzman bir bilirkişi komisyonu gerekli değerlendirmeyi yaparak Bilirkişi Raporunu 19/ 04/ 2016 tarihinde Kurumumuza tevdi etmiş olup, bahse konu raporda özetle;
11.1) Söz konusu sınavda başarılı ilan edilerek, şikâyete konu işlem ile Türk Dili Okutmanlık
kadrosuna istihdamı yapılan . . ’nin Güneş Dil Teorisinin esaslarına ilişkin sorunun yanıt bölümünde adayın madde sıralaması ile cevap anahtarındaki madde sıralamasının aynı olmasının dikkatlerden kaçmayan bir şüphe uyandırdığı,
11.2) İkinci soruda örnek olarak verilen ‘kazmak ve kesmek’ fiillerinin . . .nin cevap kâğıdı ile
sınav komisyonu tarafından hazırlanan cevap anahtarında aynı şekilde yer aldığı, oysa teoride bu soruya verilebilecek çok sayıda farklı örnek bulunduğu, söz konusu adayın cevap kâğıdı ile sınav komisyonunca hazırlanan cevap anahtarının bu derece örtüşmesinin adayın cevap anahtarını önceden gördüğünü düşündüren önemli bir kanıt olduğu,
11.3) Yazı türlerinin tasnifine ilişkin soruda, cevap anahtarı ile birebir uyumlu tablonun sadece
. . ’nin cevap anahtarında bulunduğu, oysa hem cevap anahtarının hem de adayın cevabının hatalı olduğu,
11.4) Dillerin doğuşuna ilişkin varsayımların açıklanması istenen ikinci soruda; cevap anahtarındaki
bir hatanın aynı şekilde . . ’nin cevap kâğıdında da tespit edildiği, ‘Ruh Bilimsel Varsayım
Kuramının kurucusu Alman Wunt’tur .’ şeklinde yazılan ifadenin doğrusunun Alman Wilhelm
WUNDT olması gerektiği, söz konusu hatanın cevap anahtarında ve . . ’nin cevap kâğıdında olmasının adayın cevap anahtarını önceden gördüğünü ispatladığı,
11.5) Diğer adayların cevap kâğıtlarının puanlanması hususunda yanlışlıklar yapıldığı ve bu
sebeplerle sonuç olarak yapılan sınavda hem etik hem de maddi hataların bulunduğunun düşünüldüğü,
11.6) Diğer adayların sınav kâğıtları incelendiğinde, her birinin sorulara beklenen biçimde kendi
doğal metinleştirmeleriyle cevap verdikleri ve hiçbirinin cevap anahtarındaki hataları tekrar etmedikleri, ifade edilmiştir .
12) Anayasanın 2 nci maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesi; Anayasa Mahkemesinin
13/ 12/ 2016 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan K: / E : / sayılı Kararında; “insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlet” olarak tanımlanmıştır .
12.1) Hukuk devleti ilkesi gibi, Anayasal sistemin temel yapısını belirleyen bir diğer ilke de eşitlik
ilkesi dir . Anayasanın 10 uncu maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi ile herkesin ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu, kimseye imtiyaz tanınamayacağı ve devlet organları ve
6 / 9idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek
zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır . Burada düzenlenen kimseye imtiyaz tanınamayacağına ilişkin hüküm bir mutlak eşitlik hükmüdür . (Kemal GÖZLER, Türk Anayasa Hukuku, Bursa, Ekin
Kitabevi Yay ., 2000, syf .182)
13) Kamu hizmetine girme hakkı; Anayasanın 70 inci maddesinde düzenlenmiş olup, hizmete
alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemeyeceği hüküm altına alınmıştır . Buna göre kamu hizmetine girişte liyakat esastır . Buna ek olarak İnsan ve yurttaş hakları bildirgesinin 6 ncı maddesinde; Bütün yurttaşların her türlü kamu rütbe, mevki, görev ve işine, aralarında erdem ve yeteneklerinden başka bir fark gözetilmeksizin, yeterliklerine göre eşit olarak kabul edileceği düzenlenmiştir . Liyakat sistemi kamu hizmetine girişin hizmet içinde her türlü ilerleme ve yükselişin tüm yurttaşlara açık olduğu ve bu süreçlerin yalnızca göreve uygunluk yeterlilik ve başarı ölçütüne dayandırıldığı sistemdir . Liyakat sistemi toplumda ve idarede eşitliğin, hakkaniyetin, açıklığın, dürüstlüğün, çalışkanlığın, yarışma ve hak etmenin hukuki yollardan hakkını arama ve elde edebilmenin, kişilerin “kamu yararı” doğrultusunda, objektif ve yansız davranışta birleşmesinin ve benzeri sosyal ve moral kavramlarla ilkelerin güç kazanmasına, yerleşmesine, dikkate alınması gerekecek ölçüde katkıda bulunma etkisine sahiptir . Liyakat sisteminin iki temel kuralı; hizmete uygunluk ve tarafsızlıktır . Kamu hizmetine uygunluk ancak sınav uygulaması ile ve sınavın nesnel ölçülere göre değerlendirilmesi ile mümkün olabilmektedir . Tarafsızlık ise Kamu hizmetinin tüm kişi, kurum, grup ve sınıfların çıkarlarından bağımsız olarak, yalnızca kamu yararı amacına bağlı sunulmasını ifade eder . Liyakat ilkesi kişilerin bilgi ve yeteneklerine göre memurluk mesleğine girmeleri ve bu meslekte ilerlemeleri ve yükselmeleri anlamına gelir .(Sait GÜRAN, Memur Hukukunda Kayırma ve Liyakat Sistemleri, İstanbul, 1980, syf .123) .
14) Türk pozitif hukukunda idari işlemin beş unsurdan oluştuğu kabul edilmektedir . Bunlar; yetki,
şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarıdır . İdari işlemler, kendilerinden önce var olan ve nesnel hukuk kurallarınca belirlenmiş bulunan bir nedene dayanmak zorundadır . İdare, bir yönetsel işlem tesis ettiğinde nedenini ortaya koymak yani işlemini gerekçelendirmek zorundadır . Genel kabul; yönetsel işlemin maksat, şekil ve yetki unsurlarında takdir yetkisi olmadığı, sebep ve konu unsurlarında takdir yetkisinin bulunduğudur . Danıştay İkinci Dairenin 22/ 01/ 2008 tarihli ve E .2007/ 1114 K.2007/ 1114 numaralı kararında belirtildiği gibi, kamu görevlileri kamu hizmetinin yürütülmesinde asli unsuru oluşturmakta olup, statü hukukuna tabidirler . İdarenin bu statü hukuku içinde yer alan irade açıklamalarından bir tanesi atama tasarruflarıdır . İdarenin takdir yetkisi içerisinde re’sen kullanabileceği bir yetki durumunda olan atama tasarrufu, aynı zamanda kamu görevlisinin mevzuatın öngördüğü koşulların varlığı halinde talep edebileceği bir hak olarak da ifade edilebilmektedir . Bununla birlikte, atama tasarrufunun amacı; kamu hizmetinin daha iyi bir biçimde yürütülmesini ve böylece kamu yararının gerçekleşmesini sağlamaktır . Atama tasarrufu; ilke olarak, kamu hizmetinin iyi işlemesi için ve idarenin faaliyetlerini akılcı ve verimli olarak yerine getirmek amacıyla tesis ettiği idari işlemdir . Kamu personelinin temel işlevi; kamu hizmetini yürütmek olduğuna göre, atanmasında da göz önünde bulundurulacak temel ilke kamu hizmetinin daha iyi yürütülmesi amacı olmalıdır . İdarenin bu amaçlara uygun hareket etmek yerine, kendisine tanınan karar alma gücünü; hizmetin gereklerine, eşitlik ve liyakat ilkesine uygun olmayacak şekilde belli bir kişi lehine kullandığı, dolayısıyla idarenin 18/ 11/ 2016 tarihinde yaptığı sınav sonucunda
. . .’nin başarılı ilan edilmesi işlemi ile 19/ 12/ 2016 tarihli atama işleminin maksat öğesi
7 / 9bakımından sakat olduğu tespit edilmiştir .
14.1) Yukarıda yer verilen açıklamalar kapsamında; idarenin Türk Dili Okutman alımı amacıyla
yaptığı işlemlerde “eşitlik” ve “tarafsızlık” ilkelerine uygun davranması; “ayrımcılık yapmadan”, “kamu yararını ve hizmet gereklerini” gözetmek suretiyle hareket etmesi gerektiği açıktır . Aynı şekilde idare bir kadroya atama yapmak için harekete geçtiğinde idari işlemin unsurlarını gözetmesi, idari işlemin genel amacı olan kamu yararını esas alması ve bu doğrultuda da hukuk devleti ilkesi ve liyakat sistemi çerçevesinde kalması gerektiği de açıktır . Bu kapsamda Çanakkale Onsekiz Mart
Üniversitesi Gelibolu Meslek Yüksek Okuluna Türk Dili Okutman alımı amacıyla yapılan sınavın hukuka aykırı biçimde düzenlendiği kanaatine varıldığından iptali gerekmektedir . Söz konusu sınavın iptali; sınav işlemi sonucunda gerçekleştirilen tüm işlemlerin hüküm ve sonuçlarını ortadan kaldıracağından . . .’nin atama işleminin de iptali sonucunu doğuracak ve başvuranın yedek olarak ilan edilmesine ilişkin işlem de geçerliliğini yitirecektir . Bu sebeple başvuranın söz konusu kadroya yedek olarak ilan edilen kendisinin atanmasına ilişkin talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır .
15) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyete konu edilen sınav ve sınav
sonucunda atama işleminin liyakat ilkesine aykırı biçimde ve kamu yararı amacı gözetilmeksizin gerçekleştirildiği ve Kurumumuzca oluşturulan tarafsız bilirkişi komisyonunun raporu doğrultusunda; daha önce Kurumumuzca verilen 10/ 10/ 2016 Tavsiye Kararı sonucu ataması iptal edilerek sınavın yenilenmesi sonucunda tekrar atanan adayın cevap kağıdı ile sınav komisyonu tarafından hazırlanan cevap anahtarının tesadüf olamayacak derecede uyum içinde olmasının söz konusu adaya cevap anahtarının önceden verildiği izlemini yarattığı, sınav sorularının ve cevap anahtarının bilimsel olarak yanlışlıklar ve eksiklikler içerdiği tespit edildiğinden ve söz konusu işlemin hukuk devleti ilkesine, liyakat sistemine ve hizmet gereklerine uymadığı anlaşıldığından yapılan atama işleminin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Gelibolu Piri
Reis Meslek Yüksek Okulunun başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yolunu göstermediği, bu nedenle iyi yönetim ilkelerinde vurgulanan “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun davranmadığı görülmüş olup, İdarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . Buna göre; ilgili idarenin
8 / 9eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Çanakkale İdare Mahkemesinde
yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Söz konusu sınavda başarılı ilan edilerek ataması yapılan . . .’nin atamasının iptal edilerek yerine yedek olarak ilan edilen başvuranın atama işleminin tesisi için idareye tavsiyede bulunulması yönündeki talebin REDDİNE;
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Gelibolu Piri Reis Meslek Yüksek Okulu Türkçe Okutman kadrosuna yapılan atama işleminin iptali ve söz konusu hukuka aykırılığın tekrarlanmasına mahal verilemeyecek biçimde sınav sorularının ve cevap anahtarının hiçbir adayla paylaşılmaksızın hazırlanması ve mağduriyetin makul sürede giderilmesi amacıyla yeniden sınav yapılması işlemi tesis edilmesi hususunda ÇANAKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
Söz konusu atamaya ilişkin sınav soru ve cevaplarının hazırlanması ve değerlendirilmesi hususunda yukarıda hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı belirtilen hususlar çerçevesinde inceleme yapılarak sorumlular hakkında gerekli disiplin ve ceza işlemlerinin yürütülmesi hususunda
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
İçişleri Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana, Çanakkale Üniversitesi Rektörlüğüne ve Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi