TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 3665-3665 18745356- 101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2016/5591 2016/ 5591
KARAR TARİHİ : 24/04/2017
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Dışişleri Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Dışişleri Bakanlığı Aday Meslek
Memurluğu Sınavına katılma talebi
BAŞVURU TARİHİ : 26/12/2016 26.12.2016
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.) Başvuran, iki lisans ve bir yüksek lisans diplomasına sahip mütercim unvanlı bakanlık personeli olarak, Dışişleri Bakanlığının düzenlediği Aday Meslek Memurluğu Sınavına katılmak istediğini,
6004 sayılı Dışişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanunun “Bakanlık Personeli”
başlıklı 10. Maddesinin 1/b bendinin “ Meslek memurluğu sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibariyle, lisans diplomasına sahip bulunanlar için otuz beş yaşını; lisansüstü eğitim diplomasına sahip bulunanlar için otuz yedi yaşını doldurmamış olmak şarttır ” hükmüne amir olduğunu, Bakanlığın daha önceki yıllarda ( 2015, 2014, 2013, 2012) yapmış olduğu Aday Meslek
Memurluğu Sınav Duyurularının yukarıda anılan madde ile uyumlu olduğunu, ancak 28- 29 Ocak
2017 tarihinde yapılacak olan T .C. Dışişleri Bakanlığı Aday Meslek Memurluğu Sınav Duyurusunda
“Sınava Başvuru Şartları” başlıklı II . Bölümünün 1/b maddesinde lisansüstü diplomaya sahip olanlarla ilgili bir duyurunun yer almadığını ve kendisi 18/ 11/ 1980 doğumlu olduğu için söz konusu sınava giremediğini ve oluşan bu mağduriyetin giderilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALRI
2) Kurumumuzun 10/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
gönderilen Dışişleri Bakanlığı’nın 21/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında özetle;
2.1) Bakanlığın Aday Meslek Memurluğu sınavına ilişkin giriş şartlarının, 22.12.2016 tarih ve
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan sınav duyurusunda;
1 / 6″a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48. maddesinde sayılan genel şartları taşımak,
b) 01.01.2017 tarihi itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak ( 01.01.1982 ve daha sonra doğmuş olanlar), c)Yurtiçindeki üniversitelerin veya diploma denkliği Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından onaylanmış olmak kaydıyla yabancı üniversitelerin;
-Lisans düzeyinde en az dört yıllık eğitim verilen fakültelerin uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamu yönetimi, iktisat, işletme, maliye, finans, tarih, sosyoloji, halkla ilişkiler ve tanıtım, psikoloji bölümleri ile bu bölümlerden herhangi birinin müfredatında yer alan derslerin en az %8ffine sahip olan diğer bölümlerden ya da hukuk fakültelerinden mezun olmak veya
-Sosyal bilimler alanında (Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi’nin (ÖSYM) belirlediği kapsam dikkate alınacaktır) veya mühendislik fakültelerinde en az dört yıllık lisans eğitimi yapmış olup, uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamu yönetimi, hukuk ve iktisat alanlarında lisansüstü eğitim yapmış bulunmak, – 2015, 2016 veya 2017 yılları içinde yapılan Yabancı Dil Sınavından (YDS/e-YDS), sınava girilen birinci yabancı dilde (İngilizce, Fransızca veya Almanca) en az 85 puan almış olmak” biçiminde sayılmış olduğu, başvurucunun anılan şartlardan (b) bendinde sayılan yaş şartını karşılayamadığı,
2.2) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 2011 ve 2013 yıllarında tadil edilen Ek . 40.
maddesinin “Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan ve 36 ncı maddenin
“Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (l l) numaralı bendinde sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırı; özel mevzuatında yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmaksızın giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanır ” biçiminde olduğu ve Bakanlığın aday meslek memurluğunun, anılan maddede atıfta bulunulan 36. maddede sayılan kadrolar arasında yer aldığı,
2.3) Bakanlığın 2010 yılında yasalaşan Teşkilat Kanununun 10 uncu maddesinde yer alan
düzenlemede, ilgili bölümlerde yüksek lisans eğitimi gören adaylara ilişkin sınav başvurularında azami yaş sınırının 37 olarak belirlenmiş olmakla birlikte, Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 40 ıncı maddesinin özel mevzuatta bulunan farklı hükümlerin uygulanmasını bertaraf ediyor olması nedeniyle tarih itibariyle de eski nitelikte bulunan mezkur istisnanın uygulanmasına imkan bulunmadığı, Bakanlığın memuriyetine anılan istisnai yaş sınırından faydalanarak intisap eden personelin esasen bulunmadığı,
2.4) Bu itibarla, başvurucunun sınava katılma talebinin karşılanmasına imkan bulunmadığı, şikayete
konu sınavın yazılı aşamasının 11- 12 Şubat 2017 tarihlerinde gerçekleştirilmiş olduğu, şikayete konu hususta herhangi bir hukuka aykırılık unsuru tespit edilmediğinden bu aşamada yapılacak herhangi bir işlem olmadığı ve başvurucu tarafından şikayete konu hususta açılan veya Bakanlıklarına iletilen herhangi bir dava yahut yargı karan bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
2 / 63) Anayasamızın ‘ Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ”,
3.1) Anayasamızın “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel
ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir …” ,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
5) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun ‘ İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin
sınırı ’ başlıklı 2 nci maddesinde; “… İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır . İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler .”,
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ‘ Amaç ’ başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun,
Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler .
Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulur .”,
6.1) Ek Madde 40; “ Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan ve 36 ncı
maddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının ( 11) numaralı bendinde sayılan kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırı; özel mevzuatında yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmaksızın giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanır .
Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları tarafından mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle yapılacak alımlarda da birinci fıkra hükmü uygulanır .”,
7) 6004 sayılı Dışişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Bakanlık
personeli” başlığını taşıyan 10 uncu maddesinin b bendinde “…Meslek memurluğu sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla , lisans diplomasına sahip bulunanlar için otuz beş yaşını , lisansüstü eğitim diplomasına sahip bulunanlar için otuz yedi yaşını doldurmamış olmak şarttır…” düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Dışişleri Bakanlığı Aday
Meslek Memurluğu Sınavına girebilmek için gerekli yaş şartını taşımayan başvuranın, yazılısı 11- 12
3 / 6Şubat 2017 tarihinde yapılan Dışişleri Bakanlığı Aday Meslek Memurluğu Sınavına alınmaması
işleminde ve mevcut mevzuat hükümlerine uygun olarak hazırlanan T .C. Dışişleri Bakanlığı Aday
Meslek Memurluğu Sınav Duyurusunun “Sınava Başvuru Şartları” başlıklı II . Bölümünün 1/b maddesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, başvuranın Dışişleri Bakanlığı Aday Meslek
Memurluğu Sınavına katılımının sağlanması talebinin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Lisansüstü eğitim diplomasına sahip buluna başvuran, 6004 sayılı Dışişleri Bakanlığının Kuruluş
ve Görevleri Hakkındaki Kanunun “Bakanlık Personeli” başlıklı 10. Maddesinin 1/b bendinde yer alan “ ..lisansüstü eğitim diplomasına sahip bulunanlar için otuz yedi yaşını doldurmamış olmak şarttır ..” hükmünün yazılısı 28- 29 Ocak 2017 tarihinde yapılacak olan T .C. Dışişleri Bakanlığı Aday
Meslek Memurluğu Sınav Duyurusunda “Sınava Başvuru Şartları” başlıklı II . Bölümünün 1/b maddesinde yer almadığını ve kendisi 18/ 11/ 1980 doğumlu olduğu için sınava giremediğini belirterek söz konusu mağduriyetin giderilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .
10) Anayasamızın 128 inci maddesinde, Devlet memurlarının nitelikleri, atanmaları, görev ve
yetkileri ile hak ve yükümlülüklerinin kanunla düzenleneceği hükmü yer almaktadır . Devlet memurlarının hukuki durumlarının, hak ve yükümlülüklerinin başta 657 sayılı Yasa ve diğer özel yasalar ile bu yasalara uygun olarak yürürlüğe konulan tüzük, yönetmelik, Bakanlar Kurulu kararları ile düzenlenmesinin doğal sonucu olarak, bu düzenleyici tasarruflarda yer alan kurallar esas alınarak saptanması “Statü Hukuku”nun gereğidir .
11) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun değişik Ek 40 ıncı maddesinde, 36 ncı maddenin “Ortak
Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının ( 11) numaralı bendinde sayılan kariyer mesleklere ait kadrolara atanmak amacıyla kurumlarca yapılacak olan özel yarışma sınavlarına başvurularda üst yaş sınırı; giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde belirlenmiş ve madde metninde, kurumların özel mevzuatında yer alan yaş şartına ilişkin hükümlere bağlı kalınmayacağı açıkça ifade edilmiştir . Bu hükümle birlikte bütün kamu kurumlarında kariyer meslek mensuplarının giriş yaşına bir üst sınır getirilmiş ve uygulama birliği sağlanması amaçlanmıştır . Mezkur hükümde, 2547 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan yükseköğretimin her kademesi için (ön lisans, lisans, lisansüstü) ayrı bir üst yaş sınırı belirlemesi yapılmamıştır .
12) Diğer taraftan başvuranın da belirttiği gibi 6004 sayılı Kanunun “Bakanlık Personeli” başlıklı 10
uncu maddesinin 1/b bendinde lisansüstü eğitim diplomasına sahip bulunanlar için otuz yedi yaşını doldurmamış olmak şartının arandığı görülmektedir . Ancak 657 sayılı Kanunun değişik Ek 40 ıncı maddesinin sonraki tarihli bir düzenleme olması ve söz konusu maddede yer alan hükümden dolayı
6004 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin 1/b bendinde yer alan özel düzenlemenin uygulanmasına
imkan bulunmamaktadır . Nitekim Bakanlık 2010 yılında değişiklikle bu düzenlemenin öngörüldüğünü, ancak 657 sayılı Kanunun Ek 40 ıncı maddesi karşısında mezkur istisnanın uygulanmasına imkan bulunmadığını ve anılan istisnai yaş sınırından faydalanarak intisap eden personelin de esasen bulunmadığını ifade etmiştir .
13) Bu açıklamalar ışığında Dışişleri Bakanlığı Aday Meslek Memurluğu Sınava başvurabilmek için
01/ 01/ 1982 ve daha sonraki tarihlerde doğmuş olmak gereklidir . Başvuran 18/ 11/ 1980 doğumlu olup, 01/ 01/ 2017 tarihi itibariyle 35 yaşını doldurmuş olduğundan sınava girebilmek için gerekli yaş şartını taşımamaktadır .
.
4 / 614) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Dışişleri Bakanlığı Aday Meslek
Memurluğu Sınavına girebilmek için gerekli yaş şartını taşımayan başvuranın, yazılısı 11- 12 Şubat
2017 tarihinde yapılan Dışişleri Bakanlığı Aday Meslek Memurluğu Sınavına alınmaması işleminde
ve mevcut mevzuat hükümlerine uygun olarak hazırlanan T .C. Dışişleri Bakanlığı Aday Meslek
Memurluğu Sınav Duyurusunun “Sınava Başvuru Şartları” başlıklı II . Bölümünün 1/b maddesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, başvuranın Dışişleri Bakanlığı Aday Meslek Memurluğu
Sınavına katılımının sağlanması talebinin reddine karar vermek gerekmiştir . Diğer taraftan, 657 sayılı Kanunun Ek 40 ıncı maddesi hükmü karşısında uygulanma imkanı kalmayan 6004 sayılı
Kanunun “Bakanlık Personeli ” başlıklı 10 uncu maddesinin 1/b bendinde yer alan “ lisansüstü eğitim diplomasına sahip bulunanlar için otuz yedi yaşını doldurmamış olmak ” ifadelerinin madde metninden çıkartılması yönünde gerekli girişimlerde bulunulması için Dışişleri Bakanlığına Tavsiye
Kararı verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme”, “şeffaflık” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı , ancak idarenin şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, İdarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması
16) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca
başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
1) Başvuranın Dışişleri Bakanlığı Aday Meslek Memurluğu Sınavına alınmaması işleminin iptal
edilmesi talebinin REDDİNE,
2) 6004 sayılı Dışişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Bakanlık
Personeli ” başlıklı 10 uncu maddesinin 1/b bendinde yer alan “ lisansüstü eğitim diplomasına sahip bulunanlar için otuz yedi yaşını doldurmamış olmak ” ifadelerinin madde metninden çıkartılması yönünde gerekli girişimlerde bulunulması için DIŞİŞLERİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
5 / 6Dışişleri Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza
bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve DIŞİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi